1

LỜI CAM ĐOAN

Tên tôi là: Đinh Thị Huỳnh
Sinh viên lớp: K33 GDTC - GDQP

Tôi xin cam đoan đề tài: “Lựa chọn và ứng dụng một số bài tập
nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà
cho đội tuyển bóng chuyền nữ trường THPT Bắc Kiến Xương - Thái Bình”
là công trình nghiên cứu của riêng tôi, đề tài không trùng với kết quả nghiên
cứu của các tác giả khác. Toàn bộ những vấn đề nêu ra trong đề tài là những
vấn đề mang tính cấp thiết và đúng thực tế khách quan của trường THPT Bắc
Kiến Xương - Thái Bình.

Hà Nội, n g à y ........ T háng..........năm 2011

Sinh viên

Đinh Thị Huỳnh


2

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT VÀ CÁC ĐƠN VỊ ĐO LƯỜNG

THPT

Trung học phổ thông

HLV


m
i

: Mét

Kg

: Kilogam

: Phút


3

DANH MỤC CÁC BIỂU BẢNG VÀ BIỂU Đ ổ

N ỘID UN G

TRANG

Thực ừạng đội ngũ giáo viên trường THPT Bắc

20

SỐ BIỂU
BẢNG
Bảng 3.1

Kiến xương - Thái Bình


25

trường THPT Bắc Kiến Xương - Thái Bình
(n = 25).
Kết quả phỏng vấn lựa chọn test đánh giá hiệu quả
kỹ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà
Bảng 3.6

cho đội tuyển bóng chuyền nữ trường THPT Bắc
Kiến Xương - Thái Bình.

31


4
Kết quả kiểm tra đánh giá trước thực nghiệm
Bảng 3.7

(nA= nB=9).

33

Bảng 3.8

Bảng tiên trình thực nghiệm (5 tuân).

35

Bảng 3.9

diện theo phương lấy đà vị trí số 4 vào ô.

33


5
MỤC LỤC
TRANG
ĐẶT VẤN ĐỂ

1

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CÁC VÂN

ĐỂ NGHIÊN cứu

4

1.1. Xu hướng phát triển của bóng chuyền hiện đại

4

1.2. Đặc điểm về kỹ thuật

5

1.3. Các yếu tố ảnh hưỏng đến hiệu quả kỹ thuật đập bóng chính
diện theo phương lấy đà

9

-

Thái Bình

19

3.2. Lựa chọn, ứng dụng và đánh giá hiệu quả một số bài tập kỹ thuật
đập bóng chính diện theo phương lấy đà cho đội tuyển bóng
chuyền nữ trường THPT Bắc Kiến Xương - Thái Bình

25

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

39

TÀI LIỆU THAM KHẢO

41

PHỤ LỤC


6

ĐẶT VẤN ĐỂ
Đất nước ta đang trong tiến trình đi lên Chủ Nghĩa Xã Hội cùng với sự
phát triển không ngừng về kinh tế, chính trị, xã hội. Trong thể dục thể thao, Việt
Nam cũng đã có những bước tiến đáng ghi nhận, tạo cho mình chỗ đứng vững
chắc trong khu vực và ngày càng vươn xa hơn với tầm châu lục và thế giới.

chiến thuật thi đấu như: Đập bóng xoay tay, đập bóng nhanh, đập bóng kết
hợp với các động tác giả...Do vậy vai trò của nó vô cùng quan trọng. Tuy
nhiên trong công tác huấn luyện các đội tuyển bóng chuyền nữ, trong các
trường THPT còn có những hạn chế nhất định về kỹ thuật bóng chuyền, đặc
biệt là kỹ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà, điều này đã làm ảnh
hưởng không nhỏ tới thành tích thi đấu của các trường THPT cũng như của
đội tuyển bóng chuyền nữ trường THPT Bắc Kiến Xương - Thái Bình. Vì vậy
chúng tôi đã tiến hành lựa chọn và ứng dụng một số bài tập nhằm nâng cao
hiệu quả kỹ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà cho đội tuyển bóng
chuyền nữ trường THPT Bắc Kiến Xương - Thái Bình.
Trong bóng chuyền cần sự phối hợp của các yếu tố (sức nhanh, sức
mạnh, sức bền, khéo léo và khả năng kết hợp vận động). Trong trường ĐHSP
Hà Nội 2, môn bóng chuyền cũng có một số tác giả nghiên cứu như: “Nghiên
cứu lựa chọn một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật chuyền bóng
thấp tay bằng hai tay trước mặt cho đội tuyển bóng chuyền nam trường THPT
Mỹ Hào - Hưng Yên” của tác giả Lương Văn Tình, lớp k32 khoa GDTC GDQP trường ĐHSP Hà Nội 2. “Lựa chọn một số bài tập nhằm nâng cao hiệu
quả kỹ thuật chuyền bóng cao tay bằng hai tay trước mặt cho đội tuyển bóng
chuyền nam trường THPT Lý Thường Kiệt - Long Biên” của tác giả Lê Văn
Thành lớp k32 khoa GDTC - GDQP trường ĐHSP Hà Nội 2. Hiện nay trong
các trường THPT có những đội tuyển bóng chuyền, ở mỗi đội có hệ thống
những bài tập khác nhau phù hợp với từng đối tượng để nâng cao hiệu quả kỹ
thuật, và đội tuyển nữ tại trường THPT Bắc Kiến Xương - Thái Bình cũng vậy


8
có những hệ thống bài tập riêng, vì vậy để nâng cao thành tích thi đấu của đội
tuyển bóng chuyền nữ trường THPT Bắc Kiến Xương - Thái Bình chúng tôi đã
tiến hành nghiên cứu đề tài:
"Lựa chọn và ứng dụng một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả kỹ
thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà cho đội tuyển bóng chuyền

+ Xu hướng chuyền hai chuyên môn hoá cao ở mọi vị trí, chuyền chính
xác trong mọi điều kiện nhằm đảm bảo phối hợp chiến thuật tấn công, phản
công nhanh và chuyền hai điều chỉnh phản công xa lưới.
+ Xu hướng phòng thủ chuyên môn hoá cao ở mọi vị trí, phòng thủ
hàng sau. Sử dụng Libero một cách rộng rãi với tổng thòi gian huấn luyện
phòng thủ chiếm khoảng 50% khối lượng huấn luyện.
+ Xu hướng tấn công mở rộng, VĐV đập bóng ở trên cao, xa lưới để
tránh tay chắn đối phương, đặc biệt là tấn công hàng sau đem lại hiệu quả cao
bằng uy lực và sức manh phát huy tăh công đa dạng ở mọi vị trí trên sân.


10
Trong thi đấu có rất nhiều tình huống xẩy ra bất ngờ và đặc biệt là trong xu
hướng mới, sự đòi hỏi khả năng kỹ thuật ngày càng cao. YĐV các đội đều
được trang bị một cách đầy đủ như hàng rào chắn tầm cao, hàng thủ bền bỉ.
Do đó đòi hỏi trong trận đấu VĐV chuyền hai phải phán đoán được tình thế,
tạo được những yếu tố bất ngờ để tạo ra một tốc độ tấn công nhanh, rút ngắn
thòi gian đánh bóng để tránh được hàng rào trên lưới của đối phương mang lại,
đạt hiệu quả thi đấu cao.
1.2. Đặc điểm về kỹ thụật.
Trong mỗi giai đoạn lịch sử nhất định, kỹ thuật là phương tiện hàng đầu
để tiến hành giả quyết các nhiệm vụ của thi đấu, mà nhiệm vụ cụ thể là các
hành động chiến thuật trong những tình huống, diễn biến trên sân mà luật cho
phép. Bóng chuyền là môn thể thao mang tính chất đối kháng cao, do đó VĐV
bóng chuyền cần nắm vững các kỹ thuật thi đấu cá nhân một cách điêu luyện,
và sử dụng chúng có hiệu quả cao trong quá trình thi đấu.
Dưới góc độ chuyên môn, kỹ thuật bóng chuyền được hiểu là sự tổng
hợp các biện pháp đã được lựa chọn để VĐV thực hiện một nhiệm vụ vận
động đánh bóng có hiệu quả tốt nhất.
Trong môn bóng chuyền kỹ thuật được chia làm 2 loại: Kỹ thuật tấn

phòng thủ là cố gắng đỡ bóng tấn công của đối phương, lên vị trí thuận lợi
nhất để tổ chức chuyền hai cho cầu thủ tấn công của đội nhà, với các miếng
phối hợp khác nhau, để đạt được mục đích là giành điểm. Phần lớn khi đỡ phát
bóng VĐV thường sử dụng kỹ thuật đệm bóng thấp tay bằng hai tay, trong
một vài trường hợp có thể biến dạng thành chuyền bóng cao tay bằng hai tay,
nếu quả phát bóng không manh lắm [7].
1.2.3. Đặc điểm kỹ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà.
Kỹ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà là một kỹ thuật cơ
bản có vai trò vô cùng quan trọng, nó là tiền đề để thực hiện các kỹ thuật đập
bóng biến dạng, vận dụng trong chiến thuật thi đấu như: Đập bóng xoay tay,
đập bóng nhanh, tên bắn, đập bóng kết hợp với động tác giả.
Kỹ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà có thể chia thành 4
giai đoạn sau:


12
- Giai đoạn chuẩn bị.
Người tập đứng ở tư thế trung bình cao, hơi khuỵu ở khớp gối, hai chân
rộng bằng vai, chân trước chân sau. Mắt quan sát bóng do người chuyền hai
đưa tới.
- Giai đoạn chạy đà bật nhảy.
Sau khi quan sát, xác định tương đối chính xác bóng do người chuyền hai đưa
tới, cầu thủ thực hiên các bước chạy đà. Thông thường trong đập bóng cơ bản,
cầu thủ thực hiện chạy 3 bước đà với cự ly 3m - 4m là chủ yếu.
+ Bước một: Là bước ngắn nhất tạo tốc độ ban đầu và xác định hướng
chạy đà.
+ Bứơc hai: Là bước điều chỉnh hướng chạy đà tạo điều kiện lựa chọn vị
trí giậm nhảy thích hợp nhất. Độ dài và tốc độ bước thứ hai cũng được tăng lên.
+ Bước ba: Là bước dài nhất quyết đinh vị trí giậm nhảy, ở bước 3 tốc
độ đạt tối đa và cũng là bước quan trọng nhất, để chuyển từ tốc độ nằm ngang

nhiên ở khớp gối. Động tác đánh bóng được thực hiện bằng việc vai tiếp tục
đẩy lên cao, thân người xoay quanh trục đứng ra trước tạo nên vận tốc ban đầu
của tay đánh bóng. Tay phải duỗi manh ở khớp khuỷu, vươn lên cao ra trước
đón đánh vào sau trên của bóng bằng một chuyển động vụt nhanh, manh
(thông thường góc nghiêng của tay khi tiếp xúc bóng khoảng 75). Khi chạm
bóng vai phải tiếp tục chuyển động ra trước theo đà, bàn tay nhanh chóng gập
tích cực ở khớp cổ tay ra trước xuống dưới (người tập phải tạo cảm giác ôm
chọn gọn bóng trong lòng, bàn tay khum và gập cổ tay nhanh). Tốc độ chuyển
động của cánh tay tăng dần, tới khi tiếp xúc bóng là lúc đạt vận tốc cao nhất.
Để tăng lực đánh bóng cầu thủ cần kết hợp gập thân tích cực, đầu hơi cúi
xuống, tay phải duỗi hết [7].
- Kết thúc động tác.
Sau khi đánh bóng cầu thủ thực hiện giai đoạn tiếp đất bằng một chân,
hoạc hai chân hơi khuỵu ở khớp gối, hai tay co lại để giảm biên độ chuyển
động của cơ thể, tránh trường hợp qua đường giữa sân, hoặc chạm lưới khi làm
động tác tiếp đất.


14
Trong đập bóng chính diện, kỹ thuật thực hiện còn phụ thuộc nhiều vào
đặc điểm và khả năng phối hợp giữa cầu thủ đập bóng và cầu thủ chuyền hai.
Kỹ thuật đập bóng ba bước đà có thể thực hiện với tầm chuyền hai trung bình
cao dãn biên. Trong thực tế với tầm chuyền hai thấp và tốc độ nhanh, cầu thủ
đập bóng đội khi chỉ cần thực hiện hai hoặc một bước đà cuối cùng. Mặt khác
biên độ hoạt động của tay và thân người, cũng có những biến đổi để phù hợp
với các kiểu đập bóng khác nhau. Tuy nhiên kỹ thuật đập bóng đòi hỏi ở cầu
thủ thực hiện tính nhịp điệu và khả năng phối hợp vận động cao, do đó việc
tập luyện và chuyên môn hoá giữa người đập bóng và người chuyền hai phải
tạo ra sự hiểu biết và găn bó với nhau lâu dài, có như vậy mới đạt hiệu quả cao
trong tập luyện và thi đấu [7].

Trong tập luyện thi đấu bóng chuyền đòi hỏi VĐV phải có trình độ thể
lực cao, như sức nhanh rất cần thiết để tạo nên bất ngờ cho đối phương, tố chất
sức mạnh để tạo nên uy lực trong đập bóng và chắn bóng. Ngoài ra đối với
mỗi VĐV cần phải phát triển tất cả các tố chất thể lực: Sức nhanh, sức mạnh,
sức bền, khéo léo và khả năng phối hợp vận động. Do đó việc nâng cao kỹ
thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà phải gắn liền với việc nâng cao
các tố chất thể lực chuyên môn tương ứng cho từng VĐV[4].
1.3.4. Yếu tố tâm lý.
Trong tập luyện và thi đấu bóng chuyền thành tích của VĐV bóng
chuyền không chỉ phụ thuộc vào các yếu tố kỹ thuật, chiến thuật, thể lực, lứa
tuổi, giới tính, điều kiên sống, mà còn phụ thuộc rất nhiều vào yếu tố tâm lý.
Yì vậy để nâng cao kỹ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà ngoài
việc huấh luyện kỹ thuật, thể lực cho VĐV thì cần giáo dục tâm lý cho VĐV
một cách thường xuyên.
1.4. Đặc điểm sinh lý lứa tuổi THPT.
1.4.1. Đặc điểm sinh lý chung.
Ở lứa tuổi THPT, có thể đã phát triển tương đối hoàn chỉnh, các bộ phận
của cơ thể vẫn tiếp tục lớn lên nhưng chậm dần, chức năng sinh lý tương đối


16
ổn định, khả năng hoạt động của cơ thể cũng nâng cao hơn. Có ý nghĩa nhất
đối với công tác giáo dục và huấn luyện, là sự phát triển mạnh mẽ của các hệ
cơ quan, cũng như thể lực tăng dần đạt tới hoàn thiện [3].
1.4.2. Hệ thần kinh.
Hệ thần kinh tiếp tục được phát triển và đi đến hoàn thiện, kỹ năng tư
duy, phân tích tổng hợp và trìu tượng được phát triển tạo điều kiện cho việc
hình thành phản xạ có điều kiện. Do hoạt động manh của tuyến giáp, tuyến
sinh dục, tuyến yên làm cho hưng phấn của hệ thần kinh chiếm ưu thế, giữa
hưng phấn và ức chế không cân bằng làm ảnh hưởng đến hoạt động thể lực.

1.4.6. Trao đổi năng lượng.
Đặc điểm chính là quá trình đồng hóa chiếm ưu thế so với quá trình dị
hóa. Nhu cầu phát triển và hình thành cơ thể, một phần đáng kể năng lượng ở
lứa tuổi này được sử dụng nhằm thỏa mãn nhu cầu đó [3].
1.4.7. Đặc điểm sinh lý trong giảng dạy và huấn luyện thể thao thanh
thiếu niên.
Đặc điểm quan trọng của công việc huấn luyện thể thao cho thanh thiếu
niên, là quá trình huấn luyện diễn ra trên một cơ thể đang phát triển, điều đó
làm cho công tác huấn luyện VĐV thêm phức tạp, và đòi hỏi phải nắm vững
các đặc điểm lứa tuổi, cũng như áp dụng phù hợp với mục tiêu và nội dung
huấn luyện.
Cần lưu ý rằng trong huấn luyện thể thao đối với thanh thiếu niên,
không chỉ cần quán triệt các đặc điểm sinh lý lứa tuổi mà, các đặc điểm tâm lý
cũng đóng vai trò không kém phần quan ừọng. Vì vậy trong khoa học TDTT
thường tồn tại khái niêm tâm sinh lý lứa tuổi. Đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi
được xem xét một cách hữu cơ, trong toàn bộ quá trình huấn luyện thể thao
cho thanh thiếu niên.
Trong huấn luyện thể thao thanh thiếu niên, cần phải đặc biệt lưu ý sự
phù hợp giữa lượng vận động tập luyện và thi đấu, với mức độ phát triển tâm


18
sinh lý. Lượng vận động cực đại không đảm bảo phát triển trình độ thể thao.
Ngược lại, Lượng vận động quá sức có thể làm cạn kiệt khả năng dự trữ của cơ
thể dãn đến những hiện tượng rối loạn bệnh lý. Đối với có thể thanh thiếu niên
tập luyện nóng vội, rút ngắn giai đoạn sử dụng các bài tập chuyên môn hạn
hẹp, cũng có thể gây ra ảnh hưởng xấu. Vì vậy những bài tập phát triển toàn
diện với số lượng vận động tối ưu, phải được ưu tiên sử dụng trong các chương
trình huấn luyện thể thao thanh thiếu niên.
Khả năng vận động của cơ thể thanh thiếu niên, cũng tuân theo những

2.2. Phương pháp nghiên cứu.
Trong quá trình nghiên cứu đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu
sau đây:
2.2.1. Phương pháp đọc và phân tích, tổng hợp tài liệu.
Chúng tôi sử dụng phương pháp này trong quá trình nghiên cứu, với
mục đích tìm hiểu lựa chọn tổng hợp các bài tập, nhằm nâng cao hiệu quả kỹ
thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà cho đội tuyển bóng chuyền nữ
trường THPT Bắc Kiến Xương - Thái Bình. Trong các tài liệu chuyên môn,
chúng tôi tìm hiểu tham khảo các bài tập, sử dụng trong huấn luyện ở một số
cơ sở khác nhau để có được những bài tập hợp lý, ưu tiên nhất trong huấn
luyện đập bóng chính diện.
2.2.2. Phương pháp quan sát sư phạm.
Trước thực nghiệm, chúng tôi sử dụng phương pháp này để điều tra thực
trạng, cụ thể chúng tôi tiến hành theo dõi trực tiếp các buổi tập và thi đấu của
một số đội, đặc biệt là 18 VĐV bóng chuyền nữ trường THPT Bắc Kiến


20
Xương - Thái Bình. Thông qua phương pháp này, chúng tôi thu thập số liệu,
xác định các yếu tố ảnh hưởng và đánh giá hiệu quả kỹ thuật đập bóng chính
diện theo phương lấy đà của các VĐV. Qua đó ứng dụng phương pháp, các bài
tập chuyên môn sao cho phù hợp trong quá trình thực nghiệm. Phương pháp
này còn được sử dụng trong thực tiễn huấn luyện và kiểm tra đánh giá.
2.2.3. Phương pháp phỏng vấn.
Sử dụng phương pháp phỏng vấn trực tiếp và phỏng vấn gián tiếp:
- Phỏng vấn trực tiếp: Chúng tôi trao đổi trực tiếp với các chuyên gia,
HLV ở các trường có phong trào bóng chuyền manh.
- Phỏng vấn gián tiếp: Thông qua phiếu phỏng vấn đề tài tiến hành
phỏng vấn các chuyên gia và HLV, để từ đó lựa chọn ra các bài tập nhằm
nâng cao hiệu quả kỹ thuật đập bóng chính diện theo phương lấy đà.

n

S 2 = ^ ---------

n -1
- Độ lệch chuẩn (5): ổ = 4s^
- So sánh hai số trung bình (t):
t - --- ^-----SX

Trong đó:

A

_

X

n

(n < 30)

XA

: Là số trung bình của nhóm A.

XB

: Là

số

2010 đến tháng 1 khoa học.

- Bảo vệ đề cương.

năm 2011.

- Đọc, phân tích và tổng

- Tổng quan vấn đề và

hợp tài liệu.

hệ thống một số bài

- Đánh giá thực trạng trình

tập nhằm nâng cao

độ kỹ thuật đập bóng chính

hiệu quả kỹ thuật đập

diện theo phương lấy đà

bóng chính diện theo

của đội tuyển bóng chuyền

phương lấy đà cho đội



Bình.

- Tiến hành lựa chọn một

- Thực trạng việc sử

số bài tập cho đội tuyển

dụng một số bài tập

bóng chuyền nữ trường

nhằm nâng cao hiệu

THPT Bắc Kiến Xương -

quả kỹ thuật đập bóng

Thái Bình.

chính

- Thực nghiệm một số bài

phương lấy đà cho đội

tập cho đội tuyển bóng

tuyển bóng chuyền nữ

- Trường ĐHSP Hà Nội 2.
2.3.3. Đối tượng nghiên cứu.
Một số bài tập nhằm nâng cao hiệu quả kỹ thuật đập bóng chính diện
theo phương lấy đà cho đội tuyển bóng chuyền nữ trường THPT Bắc Kiến
Xương - Thái Bình.


24

CHƯƠNG 3
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
3.1. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG TRÌNH ĐỘ ĐẬP BÓNG CHÍNH DIỆN THEO
PHUƠNG LẤY ĐÀ CỦA ĐỘI TUYEN b ó n g c h u y ể n n ữ TRUỜNG THPT b ắ c
KIẾN XƯƠNG - THÁI BÌNH.

3.1.1. Đánh giá thực trạng công tác GDTC của trường THPT Bác Kiến
Xuơng - Thái Bình.
Trường THPT Bắc Kiến Xương là một trong những trường hàng đầu của
huyện Kiến Xương, môn TD có ngay từ ngày thành lập trường. Với mục đích
rèn luyện sức khỏe và giải ừí sau những giờ học mệt mỏi, căng thẳng cho học
sinh. GDTC đã được nhà trường quan tâm đầu tư cơ sở vật chất, sân bãi, dụng
cụ. Ngoài ra, trường cũng tổ chức và phát động phong trào hoạt động TDTT
ngoại khóa cho học sinh vào các buổi chiều trong tuần như: Thi đấu bóng đá,
bóng chuyền, cầu lông, các môn điền kinh (chạy, nhảy cao, nhảy x a.. .)•
Nhiệm vụ chính của công tác GDTC trong nhà trường:
- Giảng dạy và hoàn thành chương trình môn học TD cho học sinh các
khối trong trường theo đúng quy định của Bộ GD - ĐT.
- Tổ chức và phát động phong trào hoạt động TDTT cho học sinh trong
trường.
- Tuyển chọn và phát hiện những tài năng thể thao để thành lập các đội

nam

> 50

> 35

< 35

7

3

4

1

3

3

42,86%

57,14%

Tuỗi đời

14,29% 42,86% 42,86%

3.I.I.2. Thực trạng cơ sở yật chất phục yụ cho công tác GDTC.
Mặc dù đã được nhà trường quan tâm đầu tư trang thiết bị, cơ sở vật