Website: Email : Tel (: 0918.775.368
§Ò ¸n m«n häc B¶o hiÓm - K4
Mục lục.
Lời mở đầu 2
I. Giới thiệu chung về nghiệp vụ bảo hiểm hàng hóa xuất nhập
khẩu (XNK) vận chuyển bằng đường biển. 4
1. Sự ra đời và phát triển. 4
2. Đặc điểm của hàng hóa XNK vận chuyển bằng đường biển
và sự cần thiết phải bảo hiểm. 5
II. Rủi ro và tổn thất trong bảo hiểm hàng hóa XNK
vận chuyển bằng đường biển. 6
1. Rủi ro trong bảo hiểm hàng hóa XNK. 6
2. Tổn thất trong bảo hiểm hàng hóa XNK. 10
III. Trách nhiệm của các bên liên quan trong quá trình vận
chuyển hàng hóa XNK bằng đường biển. 14
1. Trách nhiệm của người bán hàng hóa (người xuất khẩu). 14
2. Trách nhiệm của người mua (người nhập khẩu). 15
3. Trách nhiệm của người chuyên chở. 16
4. Trách nhiệm của người mua bảo hiểm. 16
5. Trách nhiệm của người bảo hiểm. 17
IV. Điều khoản bảo hiểm hàng hóa. 18
1. Điều khoản bảo hiểm C (ICC C). 18
2. Điều khoản bảo hiểm B (ICC B). 18
3. Điều khoản bảo hiểm A (ICC A). 18
4. Điều khoản bảo hiểm chiến tranh. 18
5. Điều khoản bảo hiểm đình công. 19
V. Hợp đồng bảo hiểm. 19
VI. Một số vấn đề về bảo hiểm hàng hóa XNK ở Việt Nam. 21
1
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
§Ò ¸n m«n häc B¶o hiÓm - K4

thành phần kinh tế và sự phát triển không ngừng của ngành ngoại thương Việt
Nam đã tạo ra nhu cầu bảo hiểm hàng hóa XNK ngày càng lớn. Do đó ngành
bảo hiểm phải có sự thay đổi kịp thời để đáp ứng được những nhu cầu mới.
Xuất phát từ tầm quan trọng của bảo hiểm hàng hóa XNK trong nề kinh tế
nhất là trong giai đoạn nền kinh tế mở cửa. Trong quá trình học các môn chuyên
ngành bảo hiểm, em đã chọn đề tài : “Các lý luận cơ bản trong bảo hiểm hàng
hóa XNK vận chuyển bằng đường biển”. Việc nghiên cứu đề tài này sẽ làm rõ
một số lý luận về những rủi ro, tổn thất của bảo hiểm và trách nhiệm của các bên
liên quan trong quá trình chuyên chở hàng hóa XNK.
Đề án của em đã được sự quan tâm giúp đỡ tận tình của cô giáo hướng dẫn
Th.S Nguyễn Thị Hải Đường. Em xin cưhân thành cảm ơn cô đã giúp em hoàn
thành đề án này.
Tuy nhiên trong quá trình tiếp cận với vấn đề này, em đã hết sức cố gắng
nghiên cứu và học hỏi nhưng vì đang còn là sinh viên nghiên cứu lý luận, thời
gian tiếp xúc với thực tế còn ít ỏi nên không tránh khỏi những thiếu sót. Rất
mong được sự chỉ dẫn của cô để đề án được hoàn chỉnh hơn.
Xin chân thành cảm ơn cô !
3
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
§Ò ¸n m«n häc B¶o hiÓm - K4
I. Giới thiệu chung về nghiệp vụ bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu vận
chuyển đường biển
1. Sự ra đời và phát triển
Bảo hiểm hàng hóa XNK vận chuyển đường biển là một trong những
nghiệp vụ của bảo hiểm hàng hải, do vậy sự ra đời của bảo hiểm hàng hóa XNK
cũng bắt nguồn từ sự ra đời của bảo hiểm hàng hải.
Bảo hiểm hàng hải là loại hình bảo hiểm ra đời sớm nhất và nó phát triển
cùng với sự phát triển của hàng hóa và ngoại thương.
Từ thế kỷ thứ 5 trước công nguyên, trong vận chuyển hàng hóa đường biển
người ta đã dùng cách chia nhỏ những lô hàng gửi lên nhiều thuyển để chuyên

động của Lloyd’s ngày càng mở rộng và dần đi vào hoành chỉnh. Năm 1879,
các hội viên của Lloyd’s đã thu thập tất cả các nguyên tắc bảo hiểm hàng hải
qui thành một hợp đồng chung gọi là hợp đồng Lloyd. Hợp đồng này được
Quốc hội Anh thông qua và được nhiều nước trên thế giới áp dụng.
Ngày nay, sự phát triển mạnh mẽ của ngoại thương kéo theo sự phát triển
của hoạt động XNK. Từ đó nghiệp vụ bảo hiểm hàng hải cũng như nghiệp vụ
bảo hiểm hàng hóa XNK vận chuyển bằng đường biển tăng mạnh không ngừng.
2. Đặc điểm của hàng hóa vận chuyển bằng đường biển và sự cần thiết phải
bảo hiểm.
Từ ngàn xưa, con người đã biết lợi dụng đại dương rộng lớn làm các tuyến
đường giao thông để chuyên chở hành khách và hàng hóa. Ngày nay, việc vận
chuyển hàng hóa bằng đường biển càng trở nên phổ biến và đã đóng vai trò
quan trọng nhất trong vận chuyển hàng hóa ngoại thương. Khối lượng hàng hóa
5
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
§Ò ¸n m«n häc B¶o hiÓm - K4
buôn bán đường biển trên thế giới không ngừng tăng trong những năm qua.
Năm 1997, trên thế giới khối lượng hàng hóa vận chuyển bằng đường biển tăng
4,1% so với năm 1996 và đạt 4953 triệu tấn.
Vận chuyển hàng hóa đường biển đóng vai trò quan trọng như vậy do có
nhiều ưu điểm như thích hợp vận chuyển hầu hết các loại hàng hóa, năng lực
vận chuyển lớn. Mặt khác, do diện tích mặt biển rất rộng, chiếm 2/3 tổng diện
tích trái đất nên con đường vận tải trên biển lớn, nhiều tàu có thể chạy trên cùng
một tuyến đường vào cùng một thời gian, chi phí đầu tư xây dựng các tuyến
đường hàng hải thấp... Do đó đã làm phí vận chuyển thấp nhất so với các loại
phương thức vận tải khác.
Tuy nhiên, bên cạnh những ưu điểm như vậy, vận tải đường biển vẫn còn
một số nhược điểm đó là tốc độ các tàu biển thấp (hiện nay tốc độ của các tàu
chở hàng chỉ khoảng 14-20 hải lý/giờ, 1 hải lý = 1,852km) và vận tải biển còn
phụ thuộc rất nhiều vào điều kiện tự nhiên. Thời tiết khí hậu trên biển như bão,

ii. rủi ro và tổn thất trong bảo hiểm hàng hóa xuất nhập khẩu vận chuyển
bằng đường biển
1. Rủi ro trong bảo hiểm hàng hóa XNK vận chuyển đường biển.
Rủi ro là những tai nạn, tai họa, sự cố xảy ra bất ngờ, ngẫu nhiên hoặc
những mối đe dọa nguy hiểm khi xảy ra thì gây tổn thất cho đối tượng bảo
hiểm.
Ví dụ: tàu gặp bão làm hàng ướt, hỏng...
Trong cuộc sống sinh hoạt cũng như trong hoạt động sản xuất kinh doanh
hàng ngày, dù đã luôn chú ý ngăn ngừa đề phòng nhưng con người vẫn có nguy
cơ gặp phải những tai nạn, sự cố bất ngờ gây thiệt hại về người và tài sản. Việc
vận chuyển hàng hóa trên biển là một trong những trường hợp thường gặp rủi ro
bất ngờ không lường trước được. Rủi ro trên biển phần lớn là do thiên tai. Mặc
7
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
§Ò ¸n m«n häc B¶o hiÓm - K4
dù ngày nay các phương tiện dự báo thời tiết đã rất hiện đại nhưng vẫn có
những hiện tượng vượt quá sự kiểm soát của con người.
Tàu chở hàng trên biển có thể gặp một số rủi ro như chìm đắm, mắc cạn,
cướp biển... và có thể chia những rủi ro thành những loại sau:
Loại 1: Nhóm rủi ro được bảo hiểm. Được chia thành 2 nhóm:
- Nhóm rủi ro chính
- Nhóm rủi ro thông thường được bảo hiểm.
a. Nhóm rủi ro chính:
Nhóm rủi chính là những rủi ro cơ bản được bảo hiểm ngay từ những ngày
đầu sơ khai của bảo hiểm hàng hải. Những rủi ro thuộc nhóm này thường xảy ra
bất ngờ, ngẫu nhiên là nguồn đe dọa chủ yếu và gây ra thiệt hại lớn cho hàng
hóa.
Bao gồm các rủi ro sau:
- Mắc cạn:
Đây là hiện tượng đáy tàu sát đáy biển hoặc chạm vào một chướng ngại vật

Đâm va là hiện tượng tàu va chạm với các vật thể chuyển động hay cố
định.
Khi xảy ra tai nạn đâm va, hàng hóa trên tàu sẽ bị đổ vỡ, hư hỏng giảm giá
trị sử dụng, giá trị thương mại. Do đó nhà bảo hiểm sẽ chịu trách nhiệm với mọi
tổn thất về hàng hóa do tai nạn đâm va gây ra.
Tóm lại, nhóm rủi ro chính gồm 4 rủi ro chủ yếu trên. Những rủi ro này
được bảo hiểm ở mọi điều kiện bảo hiểm.
b. Nhóm rủi ro thông thường được bảo hiểm
Những rủi ro này không phải ngẫu nhiên và bất ngờ nhưng nó nằm ngoài ý
muốn người được bảo hiểm. Bao gồm các rủi ro sau:
- Hành vi phi pháp của thuyền trưởng và thuỷ thủ đoàn.
Hành vi phi pháp bao gồm ý đồ Xảo trá, lừa gạt hay cố ý gây nên tổn thất
với hàng hóa. Những hành vi phạm pháp không bao gồm những sai lầm về cách
9
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
§Ò ¸n m«n häc B¶o hiÓm - K4
xét đoán, cách giải quyết vấn đề hay những sai lầm do bất cẩn. Thuyền trưởng
làm theo lệnh của chủ tàu hoặc chủ hàng thì không phải là hành vi phi pháp.
Thuyền trưởng hoặc thủy thủ có cổ phần trong con tàu đang lái và có hành động
làm hại đến các cổ phần khác thì được coi là hành vi phi pháp (trừ tổn thất gây
ra cho cổ phần của chính họ).
- Mất tích
Là hiện tượng con tàu không đến được cảng qui định và sau một thời gian
hợp lý vẫn không nhận được tin tức về con tàu. ở Việt Nam luật hàng hải qui
định thời gian để tuyên bố tàu mất tích là 3 lần thời gian hành trình nhưng
không lớn hơn 3 tháng. Nếu có chiến tranh thì cho phép không quá 6 tháng. ở
Anh, thời gian hợp lý là 2 lần thời gian hành trình nhưng không ít hơn 2 tháng
và không nhiều hơn 6 tháng.
Khi tàu bị coi là mất tích thì hàng hóa cũng được coi là tổn thất toàn bộ
thực tế vì vậy nhà bảo hiểm sẽ chịu trách nhiệm bồi thường.

thực thực phẩm hoặc hàng đông lạnh.
- Lây hại là hiện tượng hàng hóa bị mất mùi, biến chất khi người ta xếp
những hàng hóa này lây hại sang hàng hóa khác. Cũng có trường hợp hàng hóa
bị lây hại từ phương tiện vận chuyển.
- Lây bẩn là hiện tượng hàng hóa bị làm bẩn dẫn đến kém phẩm chất. Nhà
bảo hiểm chỉ bồi thường hàng hóa bị lây bẩn từ bên ngoài vào trong, còn không
bồi thường trường hợp hàng hóa bị lây bẩn từ bên trong ra ngoài do nội tỳ của
hàng hóa.
- Rỉ là hiện tượng hàng hóa bằng kim loại bị hoen rỉ do nước mưa, nước
biển, hơi axit hoặc từ rủi ro được bảo hiểm khác đem lại. Nếu hàng hóa bị hoen
rỉ do điều kiện tự nhiên như do thời tiết nóng, ẩm... thì không được bảo hiểm.
- Móc cẩu
Trong quá trình bốc dỡ hàng hóa móc của cẩn cẩu làm hàng hóa bị vỡ bao
bì và dẫn đến hàng hóa bên trong bị vỡ, hỏng gây thiếu hụt hàng hóa. Rủi ro do
11
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
§Ò ¸n m«n häc B¶o hiÓm - K4
móc cẩu gây ra thường lẫn với rủi ro mất cắp. Ví dụ: trước một bao gạo bị rách
vỡ thì khó có thể phân biệt được là do móc cẩu hay do hành động của kẻ cắp
gây nên. Vì vậy, rủi ro móc cẩu được bảo hiểm tùy thuộc vào loại mặt hàng bao
bì và tùy từng trường hợp cụ thể.
Ngoài ra còn một số rủi ro phụ khác như cong, bẹp, va đập...
Loại 3: Rủi ro riêng
Là những rủi ro không được bảo hiểm với điều kiện bảo hiểm thông
thường trừ khi người được bảo hiểm chấp nhận tham gia thêm rủi ro nay. Phí
bảo hiểm loại này thường rất cao.
- Rủi ro chiến tranh
Là hậu quả của những biến động xã hội, chính trị dùng bạo lực để trấn áp,
có hành động đối địch, thù địch lẫn nhau. Nhà bảo hiểm chịu trách nhiệm về
những hậu quả do hành động đối địch có tính chất chiến tranh dù có tuyên bố

hiếu và thời vụ thay đổi.
Chủ hàng mất khả năng tài chính. Đây là rủi ro do chủ tàu không đáp ứng
được những nhu cầu chi tiêu bất thường trong quá trình vận chuyển.
Tàu đi chệch hướng là trường hợp tàu không đi đúng hành trình qui định
không vì nguyên nhân cứu nạn, lánh nạn, tránh gặp rủi ro... dẫn đến hàng hóa bị
tổn thất do chậm giao hàng, không giao được hàng...
Hao hụt tự nhiên, hao hụt thương mại của hàng hóa. Một số loại hàng rời
và hàng lỏng thường bị hao hụt trong quá trình chuyên chở như rơi vãi, bay hơi
Chậm trễ hành trình là sự kéo dài thời gian hành trình so với hành trình
bình thường không phải vì lý do cứu nạn, lánh nạn, dẫn đến tổn thất cho đối
tượng bảo hiểm như hư hỏng hàng hóa nông sản phẩm, vật tươi sống... hoặc bị
mất thị trường vào thời điểm tiêu thụ tốt. Ví dụ: tàu chậm trễ hành trình nên lô
hàng đưa về để phục vụ tết không kịp làm mất thời điểm tiêu thụ tốt và hàng
hóa bị sụt giá.
Tàu, sà lan không đủ khả năng đi biển hoặc không đảm bảo an toàn chuyên
chở hàng hóa.
13
Website: Email : Tel (: 0918.775.368
§Ò ¸n m«n häc B¶o hiÓm - K4
Tài sản bị bắt, tịch thu, cầm giữ, câu thúc, câu lưu.
2. Tổn thất trong bảo hiểm hàng hóa XNK vận chuyển đường biển
Tổn thất trong bảo hiểm hàng hóa XNK vận chuyển đường biển là những
thiệt hại, hư hỏng, mất mát của hàng hóa được bảo hiểm do rủi ro gây ra. Nếu
rủi ro là nguyên nhân gây ra tổn thất thì tổn thất là cái đã xảy ra rồi và là hậu
quả của rủi ro.
Trong bảo hiểm, người bảo hiểm chỉ bồi thường tổn thất chứ không bồi
thường rủi ro. Tổn thất muốn được bồi thường thì phải do những rủi ro đã thỏa
thuận gây nên.
Trong bảo hiểm hàng hóa XNK vận chuyển đường biển người ta chi tổn
thất làm nhiều loại.

tính.
Tổn thất toàn bộ thực tế: Là hàng hóa được bảo hiểm bị hư hỏng, mất mát,
thiệt hại hoặc bị biến chất, biến dạng không còn là vật phẩm như cũ hay người
được bảo hiểm bị tước hẳn quyền sở hữu đối với hàng hóa.
Trường hợp hàng hóa được coi là tổn thất toàn bộ thực tế khi:
Hàng bị cháy, nổ, hàng chở trên tàu bị đắm.
Hàng không có khả năng lấy lại được nữa như trường hợp hàng rơi xuống
biển, bị chiếm giữ, bị tước đoạt...
Hàng bị mất hoàn toàn giá trị sử dụng. Ví dụ: Xi măng ngấm nước.
Hàng chở trên tàu mất tích.
Một tổn thất là tổn thất toàn bộ thực tế thì người được bảo hiểm sẽ nhận
được toàn bộ giá trị bảo hiểm hoặc số tiền bảo hiểm.
Tổn thất toàn bộ ước tính: Là hàng hóa bảo hiểm bị thiệt hại, mất mát chưa
tới mức độ tổn thất toàn bộ toàn bộ thực tế, nhưng không tránh khỏi tổn thất
15