Đề tài khoa học 2010 Khoa Xã Hội Học
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Thế kỷ XXI đã mở ra cho các nước trên thế giới cũng như Việt Nam
biết bao cơ hội và tạo ra những bước tiến không ngừng trên tất cả các lĩnh
vực từ kinh tế, chính trị đến xã hội. Quá trình đô thị hóa của nước ta gắn liền
với công nghiệp hóa và hiện đại hóa. Đô thị hóa là quá trình chuyển đổi từ
xã hội nông thôn truyền thống sang xã hội hiện đại, nó làm thay đổi cả nông
thôn và thành thị trên nhiều bình diện.
Đô thị hóa nông thôn là một quá trình phát triển tất yếu của một quốc
gia, đặc biệt đối với nước ta là nước đang trong giai đoạn đầu của công cuộc
công nghiệp hóa đất nước. Tốc độ đô thị hóa trong thời gian tới còn diễn ra
nhanh hơn nữa. Đô thị hóa đã, đang và sẽ mang lại các mặt tích cực như thúc
đẩy phát triển kinh tế xã hội rõ rệt, đồng thời nó cũng nảy sinh những mặt
tiêu cực như thu hẹp đất đai canh tác nông nghiệp, gây nguy cơ ô nhiễm môi
trường, các vấn đề xã hội nảy sinh..
Hiện nay, quá trình đô thị hoá đang diễn ra vô cùng sôi động trên khắp
mọi miền của đất nước. Trên mảnh đất Nam Sách – Hải Dương, đô thị hoá
vùng nông thôn đã và đang tác động tích cực sâu sắc đến mọi lĩnh vực của
cuộc sống người nông dân. Tuy nhiên quá trình đô thị hoá cũng khiến cho
huyện Nam Sách phải đối mặt với nhiều thách thức lớn lao: vấn đề dân số,
nghề nghiệp, việc làm, tình hình rác thải công nghiệp, ô nhiễm môi trường,
sự biến đổi về văn hoá, đạo đức lối sống… là những vấn đề làm biến đổi
cuộc sống của người dân nơi đây trước nhịp sống hối hả của nền kinh tế thị
Phan Văn Hải Tạ Thị Khuyên Lớp XH10A
1
Đề tài khoa học 2010 Khoa Xã Hội Học
trường. Một trong những vấn đề đáng quan tâm đó là sự chuyển đổi cơ cấu
nghề nghiệp của người nông dân nơi đây.
Những tích cực và hạn chế của quá trình đô thị hóa đòi hỏi chúng ta
cần có sự nhìn nhận đánh giá một cách khách quan khoa học. Trên cơ sở
nay”. Trong công trình này tác giả đã nghiên cứu về thực trạng biến đổi lao
động - việc làm của nông dân ngoại thành Tp Hồ Chí Minh tác giả cũng đưa
ra một số nguyên nhân ảnh hưởng đến quá trình này như đường lối, chính
sách Nhà nước của Tp Hồ Chí Minh. Đồng thời cũng dự báo về xu hướng
biến đổi trong thời gian tới. Nhưng đề tài chưa tập trung đi sâu để đưa ra các
giải pháp giải quyết những tác động tiêu cực của quá trình đô thị hóa.
Như vậy qua đây ta thấy sự biến đổi của lao động - việc làm nông
thôn trong quá trình đô thị hóa có ý nghĩa quan trọng hơn bao giờ hết. Vì
vậy để làm rõ quá trình đô thị hoá đang diễn ra và có tác động như thế nào
đến cuộc sống của người dân huyện Nam Sách nói riêng cũng như cả nước
nói chung, cũng như chỉ ra những biến đổi trên “diện mạo” của địa phương
nhóm nghiên cứu đã lựa chọn đề tài “Chuyển đổi cơ cấu nghề nghiệp của
lao động nông thôn dưới tác động của quá trình đô thị hóa”. Trên cơ sở kế
thừa những công trình, cuốn sách, bài viết và khắc phục những hạn chế đề
tài tập trung vào làm rõ thực trạng chuyển đổi cơ cấu nghề nghiệp của lao
động nông thôn từ đó đưa ra những khuyến nghị thiết thực giúp cho quá
trình đô thị hóa ở nông thôn đạt hiệu quả cao nhất.
Phan Văn Hải Tạ Thị Khuyên Lớp XH10A
3
Đề tài khoa học 2010 Khoa Xã Hội Học
3. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn
3.1. Ý nghĩa khoa học
Nghiên cứu sự chuyển đổi nghề nghiệp giúp chúng ta có cái nhìn
khách quan, khoa học về cơ cấu lao động nghề nghiệp và đặc biệt cho thấy
đây là quá trình tất yếu khách của đô thị hóa.
Đề tài sử dụng một số lý thuyết của xã hội học để tìm hiểu một số
khái niệm phạm trù như thực trạng cơ cấu lao động việc làm và những biến
đổi của nó trong phạm vi địa phương.
3.2. Ý nghĩa thực tiễn
Qua đề tài nghiên cứu giúp cơ quan Nhà nước nắm được thực trạng
- Cán bộ chính quyền địa phương
Phan Văn Hải Tạ Thị Khuyên Lớp XH10A
5
Đề tài khoa học 2010 Khoa Xã Hội Học
5.3. Phạm vi nghiên cứu
- Không gian: Huyện Nam Sách - Hải Dương
Thời gian: Từ tháng 1 năm 2010
6. Phương pháp luận, phương pháp nghiên cứu
6.1. Phương pháp luận
Đề tài dựa trên cơ sở phương pháp luận của triết học Mác –Lênin bao
gồm chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử. Trong đó
nguyên lý khách quan lịch sử cụ thể được vận dụng một cách cụ thể. Theo
quan điểm này thì khi xem xét một vấn đề nào đó thì phải đặt trong hoàn
cảnh cụ thể và đặt trong mối liên hệ với các sự kiện xảy ra. Hơn nữa phải
nhìn các sự kiện hiện tượng xã hội một cách khách quan, luôn vận động biến
đổi chứ không phải bất biến.
Như vậy khi vận dụng vào đề tài: “Chuyển đổi cơ cấu nghề nghiệp
của lao động nông thôn dưới tác động của quá trình đô thị hóa”. Chúng ta
cần xem xét vấn đề này trong bối cảnh của quá trình đô thị hóa đang diễn ra.
Vận dụng phương pháp luận triết học đối tượng của đề tài được tiếp
cận một cách khách quan, vận động, biến đổi theo sự phát triển của xã hội và
chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố hình thành nên giá trị xã hội.
6.2. Phương pháp nghiên cứu
6.2.1. Phương pháp phân tích tài liệu
Phan Văn Hải Tạ Thị Khuyên Lớp XH10A
6
Đề tài khoa học 2010 Khoa Xã Hội Học
Phân tích tài liệu thực chất là cải biến những thông tin có sẵn trong tài
liệu để rút ra những thông tin cần thiết cho một vấn đề nhất định. Để phục
vụ cho đề tài nghiên cứu này nhóm chúng tôi đã tiến hành tìm kiếm và phân
• Sự chuyển đổi cơ cấu nghề nghiệp tác động mạnh mẽ đến
việc nâng cao chất lượng cuộc sống của người lao động
Phan Văn Hải Tạ Thị Khuyên Lớp XH10A
8
Đề tài khoa học 2010 Khoa Xã Hội Học
Chương 1: Cơ sở lý luận của đề tài chuyển biến cơ
cấu nghề nghiệp của lao động nông thôn dưới tác
động của quá trình đô thị hóa.
1.1. Lý thuyết liên quan
1.1.1. Lý thuyết biến đổi xã hội
Mọi xã hội đều không ngừng biến đổi, sự ổn định chỉ là bề ngoài
mang tính tạm thời. Ở xã hội hiện đại sự biến đổi càng rõ rệt và nhanh hơn.
Ở nước ta trong những năm gần đây cùng với sự mở rộng giao lưu với các
quốc gia và vùng lãnh thổ của các nước khác nhau trên thế giới nền kinh tế
có những bước khởi sắc từng ngày. Hiện nay Đảng và Nhà nước đang đẩy
mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước với mục tiêu đến năm 2020
nước ta về cơ bản trở thành nước công nghiệp hiện đại cùng với những chính
sách đó là quá trình đô thị hóa được đẩy mạnh ở từng địa phương. Sự tác
động của quá trình đô thị hóa góp phần vào việc chuyển đổi nghề nghiệp của
lao động nông thôn. Có nhiều quan điểm chỉ cho rằng biến đổi xã hội chỉ là
những thay đổi của đông đảo cá nhân trong xã hội hay sự biến đổi, chuyển
đổi của các tổ chức, tầng lớp xã hội thì đây mới được coi là sự biến đổi xã
hội. Theo Từ điển xã hội học “Biến đổi xã hội là sự thay đổi có ý nghĩa về
mặt cơ cấu xã hội (đó là hành động xã hội và tương tác xã hội) kể cả hậu quả
Phan Văn Hải Tạ Thị Khuyên Lớp XH10A
9
Đề tài khoa học 2010 Khoa Xã Hội Học
và biểu thị của những cơ cấu biểu hiện ở các chuẩn mực giá trị của các sản
phẩm và các biểu trưng văn hóa. Hay có thể nói biến đổi xã hội là một quá
trình qua đó các khuôn mẫu của hành vi xã hội, quan hệ xã hội, các thiết chế
Khi xã hội phát triển thì đô thị hóa là tất yếu và cùng với quá trình đó là
nghề nghiệp lao động nông thôn cũng thay đổi.
1.2. Các khái niệm công cụ.
1.2.1. Khái niệm lao động
Về khái niệm lao động có rất nhiều khái niệm khác nhau về lao động.
Ănghen nhận định “Lao động là điều kiện cơ bản đầu tiên của toàn bộ
đời sống loài người và như thế đến một mức mà trên một ý nghĩa nào đó
chúng ta phải nói đến lao động đã sáng tạo ra bản thân con người”.
Theo Mác: “ Lao động trước hết là một quá trình diễn ra đối với con
người và tự nhiên, một quá trình trong đó bằng hoạt động của mình con
người làm trung gian điều tiết và kiểm tra sự trao đổi chất giữa họ với tự
nhiên”.
Hồ Chí Minh coi lao động là vinh quang. Người cho rằng chức năng
lao động sản xuất là chức năng đảm bảo cho sự tồn tại và phát triển của một
cấu trúc xã hội. Trong đó thì người lao động đặt ở vị trung tâm là nguồn lực
quan trọng quyết định nhất cho yêu cầu của sản xuất.
Nhìn chung các quan điểm trên đều có sự đồng nhất lao động là hoạt
động có mục đích nhằm tạo ra sản phẩm vật chất và tinh thần cho xã hội và
Phan Văn Hải Tạ Thị Khuyên Lớp XH10A
11
Đề tài khoa học 2010 Khoa Xã Hội Học
con người muốn tồn tại thì phải lao động. Lao động làm cho con người hoàn
thiện hơn.
Xã hội học xem xét lao động với tư cách là một hiện tượng xã hội nảy
sinh biến đổi và phát triển trong bối cảnh xã hội.
Xã hội học lao động coi lao động là như hành động xã hội được có
cấu trúc gồm các thành phần mục đích lao động, đối tượng lao động, phương
tiện lao động, điều kiện lao động, chủ thể lao động và xu hướng lao động.
Các yếu tố đó có mối quan hệ hữu cơ với nhau.
Căn cứ vào các đặc điểm và tính chất của từng yếu tố cấu thành lao
biệt với đô thi hóa bởi trình độ phát triển kinh tế xã hội thấp kém hơn về
mức độ phúc lợi xã hội, sinh hoạt. Điều này thể hiện rõ trong cơ cấu xã hội
và trong lối sống của cư dân nông thôn. Ở nông thôn loại hình hoạt động lao
động kém đa dạng ( so với đô thị) tính thuần nhất về xã hội và nghề nghiệp
cao hơn. Nông thôn là hệ thống độc lập tương đối ổn định là một tiểu hệ
thống không gian - xã hội. Các thành phần của nó đồng nhất với đô thị song
Phan Văn Hải Tạ Thị Khuyên Lớp XH10A
13
Đề tài khoa học 2010 Khoa Xã Hội Học
mặt khác lại tách biệt. Nông thôn và đô thị hợp lại thành chỉnh thế xã hội và
lãnh thổ của cơ cấu xã hội (Tô Duy Hợp - xã hội học nông thôn, tr.115)
Ngày nay xã hội nông thôn nước ta đã có những thay đổi đáng kể do
sự thay đổi của tình hình trong nước và thế giới. Đáng chú ý hơn cả là sự tác
động của quá trình đô thị hóa. Sự hình thành đô thị cũng là quá trình làm cho
xã hội nông thôn được khẳng định. Xã hội nông thôn Việt Nam hiện nay
mang một số đặc trưng sau:
+ Môi trường gần gũi với tự nhiên, gắn bó với ruộng đất và cảnh quan nơi
mình sinh sống.
+ Kinh tế nông thôn: nông nghiệp là cơ sở kinh tế chính của xã hội nông
thôn, sản xuất nhỏ với kỹ thuật lạc hậu. Hiện nay, kinh tế nông thôn nước ta
đang phát triển với xu hướng chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi, đa dạng
hóa thu nhập, chuyển đổi dần sang hướng sản xuất hàng hóa, các tổ hợp
công nghiệp nhỏ xuất hiện, giới tiểu chủ, tiểu thương đã hình thành. Tuy
nhiên, ngoài kinh tế nông nghiệp thì tiểu thủ công nghiệp mà đặc trưng là
các làng nghề vẫn là chủ yếu. Kinh tế nông thôn đang có xu hướng phát triển
kinh tế hộ gia đình.
+ Chính trị nông thôn: là hệ thống tự quản, chủ yếu là xóm làng, lệ làng.
Hiện nay vai trò của chính quyền, tổ chức Đảng và các đoàn thể quần chúng
đang là lực lượng quyền lực chính trị chủ yếu trong xã hội nông thôn.
+ Văn hóa nông thôn: Cơ sở chủ yếu là văn hóa dân gian, có tính truyền
Phan Văn Hải Tạ Thị Khuyên Lớp XH10A
15
Đề tài khoa học 2010 Khoa Xã Hội Học
chuyên môn nhưng chưa chú ý tới mục tiêu của sự hành nghề. Còn từ nghiệp
thì bao hàm ý thức mục tiêu của chủ thể, mà cụ thể là mục tiêu kiếm sống.
Vì vậy không phải từ nghề nào cũng trở thành “nghiệp”. “Nghề” chỉ trở
thành nghiệp khi nào nghề đó chỉ trở thành một phương tiện làm ăn kiếm
sống, sự hành nghề đó là mục tiêu kiếm sống.
Vì thế nghề nghiệp luôn gắn với sự phân công lao động trong xã hội.
Nói đến nghề nghiệp là người ta thường nói đến một trình độ chuyên môn
nhất định (thấp hay cao) được lĩnh hội thông qua hệ thống giáo dục đào tạo
hoặc do học hỏi qua kinh nghiệm của các thế hệ đi trước. Nó chính là một
phương thức hoạt động của con người nhằm thỏa mãn những nhu cầu vật
chất và tinh thần của mình.
1.2.4. Cơ cấu nghề nghiệp.
Cơ cấu nghề nghiệp: là tổng thể các mối quan hệ chủ yếu về chất
lượng và số lượng tương đối ổn định của các nghề nghiệp trong một hệ
thống kinh tế - xã hội và trong một khoảng thời gian nhất định.
Cơ cấu nghề nghiệp luôn gắn với sự phân công lao động xã hội, là sự
chuyên môn hóa theo ngành của các tập đoàn xã hội, thực hiện các chức
năng của mình trong khuôn khổ của tổ chức sản xuất xã hội chung của tổ
chức sản xuất của một ngành nghề nào đó trong nền kinh tế xã hội.
Đặc điểm chủ yếu của sự phân công lao động theo ngành nghề là sự
phân công dựa vào hai tiêu chí: trình độ tay nghề và điều kiện lao động.
Như vậy căn cứ vào khái niệm trên cũng như thực tiễn địa bàn khảo
sát cơ cấu lao động nghề nghiệp ở đây chúng ta xét cơ cấu nghề nghiệp bao
gồm:
Phan Văn Hải Tạ Thị Khuyên Lớp XH10A
16
Đề tài khoa học 2010 Khoa Xã Hội Học
khác.
- Hộ phi nông nghiệp bao gồm các hộ đang hoạt động trong các ngành
nghề ngoài nghề trồng trọt và chăn nuôi.
Cơ cấu nghề nghiệp xét theo lao động
+ Lao động trong ngành nông nghiệp.
+ Lao động trong công nghiệp.
+ Lao động tiểu thủ công.
+ Lao động trong buôn bán – Dịch vụ.
+ Lao động làm trong cơ quan nhà nước như công chức…
1.2.5. Khái niệm đô thị hóa
Theo Từ điển Tiếng Việt “Đô thị hóa là quá trình tập trung dân cư
ngày càng cao vào các đô thị và làm nâng cao vai trò của thành thị đối với sự
phát triển của xã hội”
Phan Văn Hải Tạ Thị Khuyên Lớp XH10A
18
Đề tài khoa học 2010 Khoa Xã Hội Học
Theo bách khoa toàn thư “ Đô thị hóa là sự mở rộng của đô thị tính
theo tỷ lệ phần trăm giữa dân số đô thị hay diện tích đô thị trên tổng số dân
hay diện tích của một vùng hay một khu vực”. Nó cũng có thể tính theo tỷ lệ
gia tăng của hai yếu tố đó theo thời gian. Nếu tính theo cách thứ nhất thì nó
còn được gọi là mức độ đô thị hóa còn theo cách thứ hai gọi là tốc độ đô thị
hóa.
Theo cách tiếp cận của xã hội học thì “Đô thị hóa chính là sự di cư từ
nông thôn ra thành thị là sự tập trung ngày càng nhiều dân cư sống trong
những vùng lãnh thổ địa lý hạn chế được gọi là các đô thị” (Trịnh Duy Luân-
xã hội học đô thị)
Đô thị hóa được hiểu theo hai chiều:
- Chiều hướng 1: là sự chuyển đô thị vào nông thôn nội thị xã, thị trấn tăng
trưởng thị dân của một thành phố tăng dân số cơ học, mở rộng các quy
hoạch đô thị ra vùng ven, xây dựng và thiết lập các đô thị mới.
nghiệp sang phi nông nghiệp.
Qua đây ta thấy đô thị hóa đã tác động trực tiếp làm cho cơ cấu nghề
nghiệp ở nông thôn có sự chuyển đổi theo hướng giảm dần tỷ trọng lao động
Phan Văn Hải Tạ Thị Khuyên Lớp XH10A
20
Đề tài khoa học 2010 Khoa Xã Hội Học
trong ngành nông nghiệp và tăng dần tỷ trọng trong ngành công nghiệp, thủ
công nghiệp, xây dựng và dịch vụ.
Chương 2: Thực trạng chuyển đổi cơ cấu
nghề nghiệp của Huyện Nam Sách - Hải Dương.
2.1. Đặc điểm kinh tế - xã hội của địa bàn nghiên cứu
2.1.1. Tỉnh Hải Dương
Hải Dương là một tỉnh nằm ở vùng đồng bằng sông Hồng. Trung tâm
hành chính của tỉnh là Thành phố Hải Dương nằm cách thủ đô Hà Nội 57
km về phía đông, cách Thành phố Hải Phòng 45 km về phía tây. Phía tây
bắc giáp tỉnh Bắc Ninh, phía bắc giáp tỉnh Bắc Giang, phía đông bắc giáp
tỉnh Quảng Ninh, phía đông giáp thành phố Hải Phòng, phía nam giáp tỉnh
Thái Bình và phía tây giáp tỉnh Hưng Yên.
Hiện nay, tỉnh Hải Dương được Thủ tướng chính phủ cho phép thành
lập đến năm 2015 và định hướng đến năm 2020 là 18 KCN tập trung với
diện tích đất quy hoạch 3.779 ha, trong đó 10 KCN đã được phê duyệt quy
hoạch chi tiết KCN với điện tích đất quy hoạch 2.061 ha.
Trong 10 khu công nghiệp đang đầu tư xây dựng có 8 khu công
nghiệp do nhà đầu tư trong nước đầu tư xây dựng hạ tầng, 2 khu công
nghiệp do nhà đầu tư nước ngoài xây dựng (khu công nghiệp Việt Hòa -
Phan Văn Hải Tạ Thị Khuyên Lớp XH10A
21
Đề tài khoa học 2010 Khoa Xã Hội Học
KENMARK, KCN Lương Điền – Cẩm Điền). Tổng số vốn đầu tư xây dựng
hạ tầng các KCN trong thời gian qua đã thực hiện là 1.950 tỷ đồng, đạt 38%
2.1.2. Huyện Nam Sách
Huyện Nam Sách phía bắc giáp huyện Chí Linh, phía đông giáp
huyện Kinh Môn và huyện Kim Thành, phía nam giáp thành phố Hải
Dương, phía tây giáp huyện Cẩm Giàng và huyện Gia Bình (tỉnh Bắc Ninh).
Huyện Nam Sách có 18 xã (An Bình, Đồng Lạc, Nam Hưng…) và 1 thị trấn
(Nam Sách)
Huyện Nam Sách có một vị trí địa lý rất quan trọng nằm ở trung tâm
của tâm giác kinh tế Hà Nội – Hải Phòng - Quảng Ninh với hệ thống giao
thông thuận lợi cho việc phát triển các ngành nghề rất đa dạng đặc biệt là
việc xây dựng các khu công nghiệp, các trang trại. Đây chính là tiền đề để
biến Nam Sách thành một trung tâm khu vực, điểm liên kết với các tỉnh,
thành phố như Hà Nội, Hải Phòng và Quảng Ninh. Nhờ điều kiện thuận lợi
về cơ sở hạ tầng, giao thông mà Nam Sách đang dần trở thành một huyện có
lợi thế thu hút vốn đầu tư lớn nhất so với các huyện trong toàn tỉnh.
- Đặc điểm kinh tế:
Chủ yếu là phát triển nông nghiệp trong những năm gần đây nông
nghiệp của huyện Nam Sách đã đưa khoa học công nghệ, đưa các giống cây
trồng vật nuôi mới vào sản xuất làm cho nông nghiệp phát triển với tốc độ
tăng trưởng 7,6- 7,8%/ năm(2010). Về công nghiệp, với khu công nghiệp
Nam Sách phát triển mạnh góp phần giải quyết lao động việc làm và nâng
Phan Văn Hải Tạ Thị Khuyên Lớp XH10A
23
Đề tài khoa học 2010 Khoa Xã Hội Học
cao chất lượng cuộc sống của người dân trong huyện. Chính vì những chính
sách này mà diện tích đất nông nghiệp giảm dần. Kinh tế của huyện vẫn còn
nghèo nàn. Đây là một trong những thách thức cần giải quyết hiện nay. Để
nhanh chóng thoát khởi tình trạng nghèo đói và giảm dần khoảng cách kinh
tế so với tỉnh, nhiện vụ đặt ra cho huyện là phải đẩy nhanh tốc độ chuyển đổi
kinh tế nông thôn cùng với nó là điều chỉnh lại cơ cấu nghề nghiệp theo
hướng giảm dần lao động trong các nghề nông nghiệp tăng tỷ trọng của lao
- Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội huyện Nam Sách.
Quá trình đô thị hóa diễn ra đã góp phần quan trọng vào việc phát
triển kinh tế trong suốt thời gian qua. Làm cho bộ mặt đất nước nói chung
cũng như nông thôn nói riêng có nhiều thay đổi như nhịp độ tăng trưởng
kinh tế nhanh, ổn định, khai thác, phát huy tối đa mọi nguồn và các lợi thế
của đất nước. Trong giai đoạn hiện nay cả nước đã và đang từng bước
chuyển nền kinh tế tự cung tự cấp sang nền kinh tế hàng hóa, từ cơ chế tập
trung quan liêu bao cấp sang nền kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà
nước. Đây là sự tiến bộ xã hội phù hợp với xu thế tất yếu lịch sử của một
quốc gia, dân tộc. Nắm bắt được tình hình chiếm lược chung của cả nước,
Đảng bộ và nhân dân huyện Nam Sách đã đưa ra chiếm lược phát triển kinh
tế - xã hội.
Trong thời gian qua hàng chục ha đất nông nghiệp nằm trong diện quy
hoạch nhằm phục vụ cho quá trình đô thị hóa. Vấn đề đặt ra lúc này là giải
quyết đền bù và lượng lao động đang thiếu việc làm. Tình hình mới đặt ra
cho huyện các chủ trương chính sách mới sao đó là chuyển đổi cơ cấu kinh
Phan Văn Hải Tạ Thị Khuyên Lớp XH10A
25
Copyright: Tài liệu đại học ©