PHÒNG GIÁO DỤC ĐÀO TẠO QUẬN TÂY HỒ
TRƯỜNG THCS ĐÔNG THÁI

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:
SỬ DỤNG KÊNH HÌNH TRONG DẠY – HỌC TIẾT 3
BÀI "CÁCH MẠNG TƯ SẢN PHÁP"
(LỊCH SỬ LỚP 8)

SKKN môn:

Lịch sử

Người thực hiện: LÊTHỊ HIỀN
Chức vụ:

Giáo viên

Đơn vị: Trường THCS Đông Thái – Tây Hồ

NĂM HỌC: 2012 - 2013

1


A- PHẦN MỞ ĐẦU
I- LÝ DO CHỌN ĐỀTÀI

Hiện nay giáo dục đang đổi mới nhằm đào tạo những con người vừa có
thể thích ứng với hoàn cảnh, vừa có khả năng tác động để thay đổi hoàn cảnh
theo quy luật phát triển của lịch sử. Nhưng những thay đổi này cuối cùng cũng
phải thể hiện được trong từng bài giảng của giáo viên bộ mộn. Không được như

II- MỤC ĐÍCH VÀ VI- PHẠM VI NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI:

Đề tài này chỉ đưa ra những định hướng chung về phương pháp và và
giới thiệu sử dụng một số tranh ảnh được đưa vào ở trong tiết dạy . Nếu có điều
kiện tôi xin được trình bày tiếp. Tôi hi vọng sáng kiến nhỏ này sẽ giúp ích được
phần nào cho giáo viên giảng dạy môn lịch sử ở trường THCS , phần nào giảm
bớt khó khăn khi khai thác, sử dụng đồ dùng trực quan trong dạy lịch sử - Bài
2: Cách mạng tư sản Pháp (Tiết 1) nói riêng .
III- ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:

Hệ thống kênh hình trong sách giáo khoa bài “ Cách mạng tư sản Pháp”
từ hình 5 đến hình 9 và sơ đồ ba đẳng cấp ( giáo viên tự làm).
IV- ĐỐI TƯỢNG KHẢO SÁT, THỰC NGHIỆM:

Học sinh lớp khối 8 trường THCS Đông Thái.
V- CÁC PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:

1) Phương pháp nghiên cứu lý thuyết.
2) Phương pháp nghiên cứu thực tiễn:
- Dự giờ quan sát học sinh
- Trực tiếp giảng dạy để thu nhận kết quả
- Trao đổi với giáo viên có kinh nghiệm.
- Tiến hành dạy thực nghiệm trên lớp.

3


B - NỘI DUNG:
I- CƠ SỞ LÝ LUẬN.



Từ những ý nêu trên ta có thể khẳng định khai thác kênh, hình là một
trong những cách tiếp cận thực tế lịch sử tốt, có khả năng đưa lại hiệu quả giáo
dục cao nhưng lại không phải là một công việc đơn giản, dễ thực hiện. Ở đây,
ngoài vấn đề nhận thức nội dung lịch sử còn có vấn đề rèn luyện óc quan sát và
khả năngvận dụng phương pháp mô tả. Nhiều thầy, cô giáo có kinh nghiệm cũng
cho rằng: Việc rèn luyện cho học sinh các kỹ năng vừa nêu thường đạt hiệu quả
cao khi các em được tiếp cận với tư liệu kênh hình dưới sự hướng dẫn có
phương pháp, có kế hoạch của giáo viên. Việc tiếp cận kênh, hình của học sinh
không chỉ được thực hiện trên lớp với sự hướng dẫn trực tiếp của thầy giáo, mà
các em còn cần phải tiếp tục làm việc với các tư liệu đó khi học và làm bài ở
nhà.
II. THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU.

1. Thực trạng
Để đáp ứng yêu cầu về nhận thức lý luận nắm vững nội dung khoa học
các loại tài liệu trực quan, phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan trong dạy
học lịch sử, cần thiết phải có một chuyên khảo ngắn gọn, có chất lượng – vừa
nâng cao trình độ và nghiệp vụ cho giáo viên ,vừa thiết thực .Đã có một số bài
viết, một số tài liệu cung cấp cho giáo viên và học sinh những hiểu biết cần thiết
như vậy, song còn ít và chưa đủ, chưa có hệ thống.
Đã có nhiều cách giải đáp khác nhau trong việc sử dụng đồ dùng trực
quan trong dạy học lịch sử ở trường trung học phổ thông nhằm nâng cao hiệu
hiệu quả giờ dạy. Hầu hết chúng ta đều thống nhất rằng: Tiết dạy đạt hiệu quả
cao nhất chỉ có thể khi cả giáo viên và học sinh hiểu sâu sắc bài viết (kênh chữ)
cũng như tranh, ảnh, biểu đồ, sơ đồ của sách giáo khoa và các tài liệu có liên
quan. Trong khi đó, việc sử dụng đồ dùng trực quan tiết dạy là phương pháp
quan trọng để nâng cao chất lượng giờ dạy, lại chưa được quan tâm một cách
đầy đủ, đúng mức. Trong giờ dạy học lịch sử ở trường trung học cơ sở vẫn còn
có giáo viên coi việc sử dụng đồ dùng trực quan là nhằm minh họa cho giờ dạy

Học sinh học xong một sự kiện lịch sử chỉ là thuộc lòng kiểu học gạo,
không hiểu bản chất sâu sắc sự kiện lịch sử, không nắm vững các quy luật của sự
phát triển xã hội. Kết quả của những giờ học trên dẫn đến không giúp học sinh
nhớ kỹ, hiểu sâu những hình ảnh, những kiến thức lịch sử, đồng thời không hình
6


thành được khái niệm lịch sử, không giúp các em phát triển khả năng quan sát,
trí tưởng tượng, tư duy về ngôn ngữ của học sinh. Những giờ học như vậy cũng
là một trong những nguyên nhân dẫn đến học sinh không thích học Lịch sử.
Qua điều tra một số học sinh ở một số trường THCS trên địa bàn quận ,
khi tôi hỏi các em hãy mô tả hay em hiểu biết gì về các bức tranh, ảnh ở những
bài các em đã học thì hầu hết nhận được câu trả lời đó là: Các em đọc lại phần
ghi chú ở dưới bức tranh chứ chưa nêu được nội dung bức tranh phản ánh nội
dung gì về lịch sử. Qua đó thấy rằng đã đến lúc chúng ta cần phải nghiêm túc
xem xét lại việc xác định vị trí, ý kiến, phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan
trong dạy học lịch sử ở trường trung học cơ sở hiện nay.
Từ thực trạng trên, để công việc sử dụng đồ dùng trực quan trong dạy học
lịch sử ở trường trung học cơ sở đạt hiệu quả tốt hơn, tôi xin đưa ra một số kinh
nghiệm bản thân khi : “Sử dụng đồ dùng trực quan trong dạy học lịch sử Bài 3: Cách mạng tư sản Pháp”
III. CÁC GIẢI PHÁP, BIỆN PHÁP THỰC HIỆN.
1.CÁC GIẢI PHÁP ĐỂ TỔ CHỨC THỰC HIỆN:

Khi sử dụng đồ dùng trực quan vào bài giảng :
Trước hết, giáo viên phải xác định vị trí, ý nghĩa của đồ dùng trực quan
trong dạy học lịch sử. Bởi vì nguyên tắc trực quan là một trong những nguyên
tắc cơ bản của lý luận dạy học, nhằm tạo cho học sinh những biểu tượng và hình
thành khái niệm. Sử dụng đồ dùng trực quan là góp phần quan trọng tạo biểu
tượng cho học sinh, là chỗ dựa để học sinh hiểu biết sâu sắc bản chất của sự kiện
lịch sử ,nhân vật lịch sử ... , là phương tiện có hiệu lực để hình thành khái niệm

cho kênh chữ thì việc sử dụng chúng chỉ dừng lại ở việc nhằm minh họa làm cho
nội dung bài giảng sinh động, phong phú, hấp dẫn hơn. Giáo viên không sử
dụng chúng trong cũng cố bài hay trong kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của
học sinh. Khi sử dụng những kênh hình loại này, giáo viên không đặt vấn đề
bằng các câu hỏi gợi mở để học sinh giải quyết vấn đề. Giáo viên cũng không
nên cho học sinh đứng lên thuyết trình về nội dung của kênh hình đó, vì nó vượt
quá sức của các em. Giáo viên có thể giao nhiệm vụ cho học sinh về nhà tìm
hiểu trước nội dung của chúng để các em có biểu tượng ban đầu về các sự kiện,
hiện tượng, nhân vật lịch sử, thể hiện trong kênh hình. Tuy nhiên, đây là một
việc làm khó khăn đối với học sinh vùng nông thôn, miền núi. Do vậy khi giao
nhiệm vụ cho học sinh, giáo viên phải tùy vào từng điều kiện, hoàn cảnh học tập
8


của học sinh để vận dụng cho phù hợp.
Trong giờ giảng bài mới, vì điều kiện thời gian không cho phép nên giáo
viên chỉ tập chung giới thiệu, thuyết minh một số hình ảnh, tranh ảnh, tranh vẽ,
còn những hình ảnh khác, giáo viên chỉ nên dừng lại ở việc giới thiệu cho học
sinh quan sát sơ lược vài nét chính để học sinh nắm được biểu tượng ban đầu về
chúng mà thôi. Tránh tình trạng ôm đồm, hình vẽ nào, tranh ảnh nào cũng giới
thiệu mô tả thì không đủ thời gian. Nội dung thuyết minh kênh hình phải phong
phú, sinh động hấp dẫn, kết hợp với lời nói truyền cảm sẽ có sức thuyết phục
cao đối với học sinh, tạo nên ở các em cảm xúc thực sự, nội dung bài giảng vì
thế cũng sinh động, hấp dẫn hơn, học sinh sẽ trở nên yêu thích học tập môn Lịch
sử hơn.
Thông thường, kênh hình nói chung và hình vẽ, tranh ảnh nói riêng được
trình bày với tư cách là nguồn cung cấp thông tin, kiến thức được in kèm theo
câu hỏi để học sinh tự “làm việc” với sách giáo khoa dưới sự hướng dẫn của
giáo viên, nhằm rút ra những kiến thức lịch sử nhất định. Để sử dụng tốt trước
hết giáo viên phải xác định rõ được nội dung Lịch sử được phản ánh qua tranh

nội dung và cách thể hiện những nội dung đó của tác giả trên tranh, ảnh.
+ Những nhân vật chính có mặt trong tranh, ảnh. Họ là những ai? Họ đại
diện cho ai? Thuộc tầng lớp xã hội hoặc tổ chức chính trị- xã hội nào?
+ Cách thể hiện các nhân vật lịch sử của tác giả bức tranh, ảnh?
Tiếp theo nhằm giúp học sinh đi sâu hơn vào nội dung tranh, ảnh chúng ta
có thể đưa ra những gợi ý như:
+ Từng nhân vật, trước hết là nhân vật chính được thể hiện ở tư thế như
thế nào? Trong khung cảnh nào? Vào thời điểm lịch sử nào?
+ Trang phục của các nhân vật chính. Trang phục phản ánh địa vị, hoàn
cảnh xuất thân của nhân vật hay không? Nếu có phản ánh điều gì?
Để mở rộng phạm vi hiểu biết cũng là nhằm tăng cường rèn luyện khả
năng quan sát, kỹ năng nhận biết và mô tả cho học sinh, chúng ta có thể nêu
thêm những gợi ý như:
+ Ngoài những nhân vật lịch sử tiêu biểu, trong tranh, ảnh còn có những
con người nào? Tác giả còn đưa thêm những con vật, hay đồ vật gì, những hình
ảnh gì nữa vào bức tranh (là chủ yếu) hay bức ảnh. Vì sao có những hình ảnh
đó? Chúng làm cho bức tranh hay ảnh có thêm ý nghĩa gì?
10


+ Nếu là bức biếm họa, hãy chỉ ra nét vẽ có tính biếm hoạ và ý nghĩa
châm biếm (nhẹ nhàng hay sâu cay), hoặc ở mức độ đả kích của bức tranh, qua
đó nêu nhận xét về thái độ của tác giả đối với sự kiện, hiện tượng hay thời kỳ
lịch sử đó? Cách chơi chữ của tác giả (nếu có).
Cuối cùng, ta nên có một câu hỏi "phụ", nhưng có ý nghĩa "lớn" là đưa
học sinh đến chỗ không được bàng quan, mà phải tự xác định một thái độ trước
sự kiện, hiện tượng, quá trình lịch sử. Lịch sử tự nó luôn luôn có ý nghĩa giáo
dục. Một lần nữa chúng ta lại thấy điều này được thể hiện. Câu hỏi có thể là:
Cảm tượng của các em khi quan sát thoáng qua và khi tìm hiểu kỹ bức tranh hay
ảnh?

A- Mục tiêu bài học:
Làm rõ nguyên nhân bùng nổ cách mạng (so sánh với các cuộc cách mạng
trước đó) sự kiện cơ bản về diễn biến, qua đó, thấy vai trò to lớn của quần chúng
nhân dân. Từ đó giáo dục cho học sinh có thái độ trân trọng quần chúng nhân dân
và phát huy kỹ năng sử dụng kênh hình, so sánh, phân tích các sự kiện lịch sử.
B- Thiết bị và tài liệu:
- Bản đồ Châu Âu, sơ đồ 3 đẳng cấp (trống)
- Tranh biếm hoạ "Tình cảnh người nông dân Pháp trước cách mạng".
- Tài liệu văn học về hình ảnh người nông dân Pháp trước cách mạng –
nhà văn LaBruyere.
- Ảnh Mông – te-xki-ơ; Vôn – te, Rút – xô.
- Tranh "Tấn công pháo đài – nhà tù Ba – xti".
C- Tiến trình dạy – học:
Về kiểm tra "bài cũ" (3 phút). Nêu ý nghĩa của cuộc chiến tranh giành độc
lập của 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mỹ?
Trên cơ sở học sinh trả lời, giáo viên bổ sung chốt ý rồi dẫn dắt vào bài
mới. Khi đi vào tìm hiểu về cách mạng tư sản các em đã được học những cuộc
cách mạng tư sản đầu tiên như cách mạng Hà Lan, cách mạng tư sản Anh tiếp đó
là "Cuộc chiến tranh giành độc lập của 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mỹ" mà thực
chất cũng là một cuộc cách mạng tư sản. Hôm nay ta sẽ học một cuộc cách
mạng tư sản nữa "Cách mạng tư sản Pháp". Vậy cuộc cách mạng này bùng nổ
12


như thế nào, thu được kết quả gì mà Lê Nin lại gọi đây là một cuộc "Đại cách
mạng". Để làm rõ điều này ta sẽ cùng tìm hiểu bài mới.
Trước hết giáo viên treo bản đồ Châu Âu, gọi học sinh lên xác định vị trí
của nước Pháp, đặc biệt là lưu ý nước Pháp ở châu lục của nó. Giáo viên gợi ý
cho học sinh trình bày, khai thác bản đồ.
PHẦN I: NƯỚC PHÁP TRƯỚC CÁCH MẠNG.

2:
2) Tình hình chính trị – xã hội: (15 phút)
Mục này, ta sử dụng sơ đồ, kênh hình là chủ yếu (hình 5), kết hợp với tài
liệu văn học.
Về chính trị: Giáo viên đặt câu hỏi: Em hãy trình bày nét đặc trưng của
nước Pháp lúc bấy giờ ?
Học sinh trả lời dựa vào sách giáo khoa, giáo viên bổ sung và chốt ý:
Nước Pháp tồn tại chế độ quân chủ chuyên chế với sự cai trị độc đoán của vua
LuI XVI.
Về xã hội: Giáo viên khẳng định: - Duy trì chế độ 3 đẳng cấp. Sau đó giáo
viên giải thích rõ khai niệm "đẳng cấp", "giai cấp" rồi treo sơ đồ trống cho học
sinh lên điền:

Sơ đồ ba đẳng cấp:
- .....................................................
- ......................................................

- ......................................
........................................

Sau khi học sinh lên điền, giáo viên cho các học sinh khác nhận xét. Nếu đúng
với đáp án thì giáo viên có thể chốt ngay còn nếu học sinh điền chưa chính xác
thì giáo viên đưa đáp án:
14


- Hưởng mọi đặc quyền.
- Không phải đóng thuế.

Quý tộc

thác giáo viên phát vấn: Em hãy quan sát và mô tả lại bức tranh?
Có thể có nhiều cách mô tả khác nhau và chưa sát với thực tế. Giáo viên
cần gợi ý: Những nhân vật chính có mặt trong tranh là những ai? đại diện cho
những đẳng cấp nào? Tư thế, trang phục các nhân vật ra sao? Địa vị của các
nhân vật, đặc quyền đặc lợi?
Sau khi học sinh phát hiện xong, để khai thác tiếp tranh cũng là tăng
cường khả năng quan sát kỹ năng nhận biết của học sinh, giáo viên gợi ý tiếp:
Ngoài những nhân vật chính trong tranh còn có những con vật, đồ vật gì? Thể
hiện ý nghĩa gì?
Sau cùng giáo viên giúp học sinh chỉ ra nét biếm hoạ sâu cay trong tranh,
thái độ của tác giả đối với một hiện tượng, thời kỳ lịch sử...
Cho học sinh khai thác xong, giáo viên có thể mô tả toàn cảnh bức tranh:
Trong bức tranh nổi bật lên hình ảnh một ông nông dân gầy còm ốm yếu, tay
chống một chiếc cuốc cùn trên một thửa ruộng cằn cỗi (biểu hiện cho công
cụ sản xuất thô sơ và lạc hậu của người nông dân cũng như nền nông nghiệp
của Pháp trước cách mạng), quần áo rách mướp, chân đi đôi guốc gỗ. Người
nông dân cõng trên lưng hai đẳng cấp trên của xã hội: Người ngồi đằng
trước mặc chiếc áo choàng, cổ đeo cây thánh giá, nét mặt có vẻ sung sướng
thỏa mãn, tượng trương cho tăng lữ. Người ngồi đằng sau đeo thanh kiếm
dài ở cạnh sườn có nhiều đồ trang sức và mũ lông chim rất cao quý, tượng
trưng cho tầng lớp quý tộc. Cả hai đều béo mũm mĩm, má toàn mỡ, ăn mặc
thì màu mè, diêm dúa và cực kỳ quý phái. Trong túi quần và túi áo của tăng
lữ, quý tộc thò ra những loại văn bản vay nợ, cho thuê ruộng, những quy
định về nghĩa vụ phong kiến của nông dân mà có lẽ đến hàng nghìn đời họ
cũng không trả hết được. Dưới chân người nông dân là những con vật
thường xuyên phá hại mùa màng như chuột, chim câu và thỏ… sản phẩm
làm ra đã ít ỏi thì vừa phải nộp cho quý tộc, tăng lữ vừa bị bọn thú vật phá

16


Vôn- te

Rút- xô

Đọc các đoạn văn của các ông và hỏi: Nêu điểm chủ yếu trong tư tưởng
của mỗi nhà tư tưởng?
Học sinh sẽ dựa vào đoạn văn của mỗi ông để rút ra đặc điểm. Giáo viên
hoàn thiện lại rồi đặt câu hỏi: Tại sao gọi là trào lưu triết học ánh sáng?
Giáo viên và học sinh cùng làm rõ : đó là tiếng nói của giai cấp tư sản đấu
tranh không khoan nhượng chống phong kiến, đề xướng quyền tự do của con
người và quyền được đảm bảo tự do ; đây là sự đóng góp tích cực về mặt tư
tưởng cho việc thực hiện quyết tâm đánh đổ chế độ phong kiến đã lỗi thời.
Giáo viên chốt mục I: Khẳng định lại nguyên nhân sâu xa của cuộc cách
mạng và chuyển ý mục II. Vậy duyên cớ trực tiếp và cách mạng bùng nổ như thế
nào ta chuyển phần II.
PHÅN II: CÁCH MẠNG BÙNG NỔ.

1) Sự khủng hoảng của chế độ quân chủ chuyên chế (3 phút).
Mục này giáo viên chủ yếu dùng phương pháp nêu vấn đề.
Sự khủng hoảng của chế độ phong kiến thể hiện ở những điểm nào?
Học sinh dựa vào sách giáo khoa trả lời xong, giáo viên chốt ý: Chế độ
phong kiến ngày càng suy yếu. Chính trị kinh tế – xã hội đều suy sụp, nợ
nước ngoài tăng.
Trong mục này giáo viên cũng nên khắc họa việc ăn chơi xa xỉ của hai vợ
chồng Vua Lu-i XVI trước tình hình nhà nước có nguy cơ phá sản: Vua Lu-i
18


XVI là một ông vua ít chú ý đến chính trị, ông thường nói rằng việc trí óc làm
ông mệt mỏi, thường ngủ gật khi chủ toạ Hội đồng vương quốc, chỉ thích săn



đạo tự vũ trang chống lại nhà nước. Sự kiện mở đầu cho thắng lợi của cách
mạng là cuộc tấn công vào nhà ngục Ba Xti 14/7/1789.
Giáo viên cho học sinh quan sát Hình 9 – SGK, rồi giáo viên miêu tả
Pháo đài – ngục Ba – xti (tư liệu gốc được các hoạ sĩ cùng thời thể hiện), biểu
tượng của chế độ phong kiến chuyên chế .Nhằm giúp học sinh nhận thức: Tại
sao ngục Ba-xti lại trở thành biểu tượng của chế độ phong kiến chuyên chế
Pháp:
Pháo đài – ngục Ba – xti nằm sừng sững trên đường đi Pari, được xây
dựng từ thế kỉ XIV, xây bằng đá cao gần 30 m, tường dày 3m, có 8 tháp canh
cao hơn 30m, có hào sâu bao bọc chỉ có một con đường duy nhất vào pháo đài
là một chiếc cầu treo. Trên tường pháo đài đặt nhiều đại bác, lính canh trong tư
thế sẵn sàng chiến đấu. Về sau, pháo đài được dùng để giam cầm, giết hại
những người chống chế độ phong kiến. Pháo đài có 8 căn hầm dùng để nuôi
răn, rết ,giam và tra tấn những người chống đối chính quyền . Được xem là
biểu tượng của chế độ phong kiến chuyên chế Pháp.
Giáo viên cho học sinh quan sát, tường thuật sự kiện ngày 14- 7 – 1789:
Gợi ý: Nhà ngục Ba Xti – biểu tượng của chế độ phong kiến lỗi thời, lạc hậu. Số
lượng người tham gia tấn công nhà ngục? Tinh thần đấu tranh của họ? Sau đó
giáo viên gọi học sinh khá - giỏi lên dựa vào bức tranh trình bày diễn biến của
cuộc tấn công nhà ngục. Nếu học sinh tường thuật chưa đạt, giáo viên trình bày
lại và mở rộng:

20


Quần chúng nhân dân tấn công ngục Ba-xti
Sáng tinh mơ ngày 14-7-1789, hàng vạn quần chúng từ khắp nơi ra đường kéo
về bao vây pháo đài – ngục Ba – xti .Trên pháo đà là những khẩu pháo sẵn sàng

Cuối mục, giáo viên khẳng định. Ngày 14/7 đi vào lịch sử nước Pháp như
ngày tượng trung cho công lý thắng cường quyền, từ đó thắng áp bức và trở
thành ngày quốc khánh của nhân dân Pháp.
* Củng cố và luyện tập (5 phút).
Kết thúc tiết giảng 1 của bài, giáo viên củng cố tiết và hướng dẫn học sinh
làm bài tập trong sách, bài tập dùng bảng phụ. Dặn dò học sinh về nhà chuẩn bị
cho tiết sau của bài.
* Kết quả sử dụng đề tài trong thực tiễn:
Thông qua việc hướng dẫn học sinh khai thác triệt để hệ thống kênh hình
trong tiết lịch sử cụ thể (tiết 3 – bài 2) lớp 8. Giờ học rất sôi động, thu hút nhiều
em tham gia ý kiến kể cả nhiều học sinh trung bình, số lượng học sinh hiểu bài
khá nhiều.
Sau khi giảng dạy một tiết ở lớp 8D (23 học sinh) không đi sâu vào việc
khai thác kênh hình thì tôi đã làm phiếu điều tra học sinh, kết quả đạt được:
Giỏi
SL
1

Khá
%
4,3

SL
9

%
39,1

Trung bình
SL

SL
%
3
12

Yếu - Kém
SL
%
0

Qua kết quả thu được và sự phân tích thực nghiệm trên ta thấy đồ dùng
trực quan góp phần to lớn trong việc nâng cao chất lượng dạy học ở trường
trung học cơ sở .
Do vậy, việc sử dụng đồ dùng trực quan trong dạy học lịch sử ở trường
trung học cơ sở là rất quan trọng, không thể thiếu được.
Tóm lại, phương pháp trực quan giữ một vị trí quan trọng trong việc dạy
học lịch sử làm cho việc dạy học lịch sử được phong phú, sinh động, kích thích
sự hứng thú học tập và phát triển khả năng tư duy, bồi dưỡng tình cảm, tư tưởng
cho học sinh. Nhận thức này được quán triệt trong giáo viên và học sinh.

C. KẾT LUẬN

Trong sách giáo khoa chỉ trình bày lần lượt nội dung nhưng nếu giáo
viên chỉ sử dụng phương pháp trình bày miệng thì hiệu quả sẽ không cao. Cụ
thể:
Khi dạy về tình hình kinh tế, chính trị - xã hội của Pháp trước 1789
nếu không miêu tả hình ảnh người nông dân trước cách mạng, Vua Lu-i XVI
và sử dụng sơ đồ về 3 đẳng cấp thì sẽ không thể cung cấp cho học sinh một
cái nhìn có chiều sâu. Việc sử dụng những đồ dùng trực quan này sẽ giúp
học sinh hiểu được nguồn gốc, nguyên nhân dẫn đến cuộc cách mạng tư sản

hình dung được quá khứ, phải làm sao để sự kiện – hiện tượng như đang diễn ra
trước mắt các em, điều đó góp phần làm cho bài học phong phú, sinh động.

24


Tuy nhiên ở mỗi tiết, mỗi bài đều có những phương pháp dạy học đặc
trưng của nó, nếu ta biết phối kết hợp với các phương pháp khác thì bài học sẽ
hấp dẫn dễ đi vào lòng các em.
II. ĐỀ XUẤT VÀ KIẾN NGHỊ.
1. Đề xuất
Sử dụng đồ dùng trực quan trong dạy học lịch sử là một công việc cần
thiết và bắt buộc đối với mỗi giáo viên khi tham gia quá trình dạy học. Muốn
làm tốt có hiệu quả việc này cần phải nắm vững lý luận về phương pháp dạy học
theo tinh thần đổi mới hiện nay.
Giáo viên phải luôn xác định vị trí, ý nghĩa và vai trò của việc sử dụng đồ
dùng trực quan trong dạy học lịch sử ,nó là chiếc cầu nối giữa quá khứ với hiện
tại.
Việc sử dụng đồ dựng trực quan không phải chỉ được tiến hành vào những
giờ thao giảng, dạy minh hoạ mà nó phải được sử dụng thường xuyên liên tục.
Muốn sử dụng và khai thác hết được nội dung lịch sử được phản ánh trong
đồ dùng trực quan thì giáo viên phải biết lựa chọn đồ dùng trực quan phù hợp và
phương pháp sử dụng hợp lý. Có sự chuẩn bị công phu về kế hoạch bài dạy, nhất
là khâu tổ chức cho học sinh tìm hiểu, tiếp nhận kiến thức mới trên lớp.
Muốn thiết kế được tiết dạy có hiệu quả, giáo viên phải tham khảo tài liệu
có liên quan đến bài học, đọc kỹ “ Mục tiêu cần đạt của bài học, xác định kiến
thức cơ bản của tiết dậy, đồng thời căn dặn học sinh sưu tầm ở nhà những thông
tin về các đồ dùng trực quan phản ánh nội dung bài học,sử dụng đồ dùng trực
quan kết hợp với ngôn ngữ nói ... .
Như vậy, việc sủ dụng đồ dùng trực quan trong dạy học lịch sử ở trường