Tiểu luận triết học Cao học khóa 21-Chuyên ngành Địa lý học
PHẦN MỞ ĐẦU
Ngày ngày chúng ta thường nhìn thấy hiện tượng mặt trời mọc ở hướng Đông và lặn
về hướng Tây(nhìn từ Bắc Bán Cầu),nên có phải chăng Mặt Trời di chuyển từ Đông
sang Tây nếu ta nhìn từ Bắc Bán Cầu mà giống như mọi người thường nghĩ.....
Có nhiều giả thuyết khác nhau về nguồn gốc của Trái Đất, liên quan chặt chẽ với sự
hình thành Hệ Mặt Trời.
Vào thế kỉ XVIII, hai nhà khoa học Căng (Đức) và La-plat (Pháp), lần đầu tiên lịch
sử đã đưa vào Thiên văn học một quan niệm mới về sự hình thành Hệ Mặt Trời, đó có
Trái Đất. Theo các ông Hệ Mặt Trời được hình thành không phải do sức mạnh của
Thượng đế mà do những quy luật của bản thân Vũ Trụ. Giả thuyết Căng – La-plat đã
giải thích được cấu trúc cơ bản của Hệ Mặt Trời, phù hợp với trình độ nhận thức khoa
học của thế kỉ XVIII, nhưng cũng bộc lộ một số sai lầm cơ bản, không phù hợp với
những quy luật Vật lí.
Với sự phát triển của khoa học, dần dần con người ngày càng có cách nhìn đúng đắn,
chính xác hơn về nguồn gốc Trái Đất.
Vào những năm giữa thế kỉ XX, Ôt-tô Xmit (nhà khoa học Nga) và những người kế
tục ông đã đề ra một giả thuyết mới. Theo giả thuyết này, những hành tinh Hệ Mặt Trời
được hình thành từ một đám mây bụi và khí lạnh. Mặt Trời sau khi hình thành, di
chuyển Dải Ngân Hà, đi qua đám mây bụi và khí. Do sức hấp dẫn của Vũ Trụ, khí và
bụi chuyển động quanh Mặt Trời theo những quỹ đạo hình elip gần tròn,quá trình
chuyển động, đám mây bụi và khí đó dần dần ngưng tụ thành các hành tinh.
Đa số các nhà khoa học đã chấp nhận quan điểm của Ôt-tô Xmit. Tuy nhiên, họ cũng
thấy cần phải nghiên cứu thêm một số vấn đề về quan hệ giữa sự hình thành của các
hành tinh với nguồn gốc của Mặt Trời và các thiên thể khác Vũ Trụ…
Ngày nay, với những tiến bộ và phát triển lĩnh vực Vật lí, Thiên văn… người ta ngày
càng có thêm những căn cứ khoa học để bổ sung nhiều vấn đề mới, giải thích về nguồn
gốc Trái Đất, các thiên thể Hệ Mặt Trời và Vũ Trụ mà các giả thuyết trước đây chưa
giải quyết được.
Tuy nhiên những nghiên cứu nhận thức của con người về hệ mặt trời không phải chỉ
mới xuất hiện vào thế kỉ XVIII,mà những nhận thức về hệ mặt trời xuất hiện từ thời cổ

ngày. Quan sát trong một thời gian lâu hơn, họ sẽ thấy nhiều chuyển động phức tạp hơn.
Mặt Trời chuyển động chậm chạp theo hình tròn trong năm; các hành tinh có các chuyển
động tương tự nhau, nhưng thỉnh thoảng chúng quay vòng và di chuyển ngược lại trong
một khoảng thời gian (chuyển động lùi). Khi các chuyển động đó ngày càng được tìm
hiểu kỹ hơn, càng ngày càng cần có những miêu tả tỉ mỉ hơn, cách miêu tả nổi tiếng
nhất là hệ Ptolemy, được hình thành từ thế kỷ thứ 2.
1.2.1/ Ấn Độ thời cổ đại :
Những dấu vết sớm nhất về một ý tưởng đi ngược trực giác cho rằng Trái Đất
trên thực tế đang quay quanh Mặt Trời và Mặt Trời là trung tâm của Hệ Mặt Trời (và đó
4
Tiểu luận triết học Cao học khóa 21-Chuyên ngành Địa lý học
chính là khái niệm của thuyết Nhật Tâm) đã được tìm thấy trong nhiều văn bản kinh Vệ
Đà tiếng Phạn được viết trong thời Ấn Độ cổ đại. Yajnavalkya (khoảng thế kỷ 9–thế kỷ
8 TCN) ghi nhận rằng Trái Đất có hình cầu và rằng Mặt Trời là "Trung tâm của Vũ Trụ"
như được miêu tả trong kinh Vệ đà ở thời ấy. Trong bài viết về thiên văn học của mình
Shatapatha Brahmana cho rằng: "Mặt Trời treo các thế giới - Trái Đất, các hành tinh, khí
quyển - vào mình bằng một sợi chỉ." Ông nhận rằng Mặt Trời lớn hơn nhiều so với Trái
Đất, và đây là điều ảnh hưởng tới khái niệm thuyết Nhật Tâm sơ khai này. Ông cũng đã
đo chính xác các khoảng cách từ Trái Đất đến Mặt Trời và Mặt Trăng bằng 108 lần
đường kính các thiên thể đó, khá gần với con số ngày nay là 107.6 với Mặt Trời và
110.6 với Mặt Trăng. Ông cũng đã miêu tả một loại lịch trong cuốn Shatapatha
Brahmana.
Văn bản Vệ Đà tiếng Phạn Aitareya Brahmana (khoảng thế kỷ 9–8 TCN) cũng
nói rằng: "Mặt Trời không lặn cũng không mọc. Khi con người nghĩ rằng Mặt Trời đang
lặn, nó không làm như vậy; vì thế đó là sự hiểu lầm." Văn bản này chỉ ra rằng Mặt Trời
đứng yên (vì thế Trái Đất di chuyển quanh nó), điều này đã được trình bày chi tiết hơn
trong một bản bình luận thời sau Vishnu Purana (khoảng thế kỷ thứ 1), nói rằng: "Mặt
Trời luôn đứng yên, trong ngày vì Mặt Trời, luôn đứng yên tại chỗ, nên nó không lặn
cũng không mọc."
1.2.2/ Hy Lạp cổ đại :