LỜI MỞ ĐẦU
Hội nhập kinh tế quốc tế đòi hỏi các doanh nghiệp phải có vốn lớn để
đầu tư, tạo chuyển biến về chất trong quản lý, kỹ thuật - công nghệ, đổi
mới cơ cấu và chất lượng sản phẩm. Chính phủ đã và đang giúp các Doanh
Nghiệp khắc phục sự eo hẹp về vốn.
Không chỉ ở những nước đang phát triển, mà cả các cường quốc
kinh tế, Chính phủ đều quan tâm dành một phần đáng kể từ ngân sách Nhà
nước và nguồn vốn huy động (như trái phiếu) để hỗ trợ các Doanh Nghiệp
phát triển sản xuất, đổi mới công nghệ, nâng cao sức cạnh tranh, mở rộng
thị trường.
Nước ta hội nhập kinh tế quốc tế với điểm xuất phát thấp, thiếu
vốn đầu tư, các Doanh Nghiệp nói chung đều gặp khó khăn, trước các đối
thủ cạnh tranh, có bề dày kinh nghiệm và nhiều thuận lợi về tài chính - tín
dụng.
Thực trạng này phải có thời gian mới dần dần khắc phục được,
bởi vì nguồn vốn của nước ta còn nhỏ, hệ thống ngân hàng đang trong quá
trình đổi mới, công nghệ chưa tiên tiến, chi phí cao... Cho nên, yêu cầu
khách quan phải có nguồn tài chính trợ giúp Doanh Nghiệp giảm bớt khó
khăn, thiệt thòi trong cuộc cạnh tranh không cân sức với Doanh Nghiệp
nước ngoài. Trên cơ sở đó Chính phủ đã phát hành trái phiếu chính phủ
Để hiểu thêm về công cụ công cụ tài chính quan trọng này em chọn đề
tài của mình là “Trái phiếu chính phủ Việt Nam”. Em xin chân thành cảm
ơn sự giúp đỡ nhiệt tình của thầy Huệ, người đã giúp em hoàn thành đề án
môn học này. Trong phạm vi môn học chắc chắn không thể tránh khỏi
những thiếu sót, rất mong được sự góp ý của các thầy cô và các bạn
Hà Nội, ngày 24 tháng 12 năm 2007
Phần I: Những vấn đề cơ bản về trái
phiếu chính phủ
1. Trái phiếu
1.1. Khái niệm:
- Trái phiếu là một loại chứng khoán quy định nghĩa vụ của người phát

* Căn cứ vào việc có ghi danh hay không
- Trái phiếu vô danh: là trái phiếu không mang tên trái chủ, cả trên chứng
chỉ cũng như trên sổ sách của người phát hành. Những phiếu trả lãi đính
theo tờ chứng chỉ, và khi đến hạn trả lãi, người giữ trái phiếu chỉ việc xé ra
và mang tới ngân hàng nhận lãi. Khi trái phiếu đáo hạn, người nắm giữ nó
mang chứng chỉ tới ngân hàng để nhận lại khoản cho vay.
- Trái phiếu ghi danh: là loại trái phiếu có ghi tên và địa chỉ của trái chủ,
trên chứng chỉ và trên sổ của người phát hành. Hình thức ghi danh có thể
chỉ thực hiện cho phần vốn gốc, cũng có thể là ghi danh toàn bộ, cả gốc lẫn
lãi. Dạng ghi danh toàn bộ mà đang ngày càng phổ biến là hình thức ghi sổ.
Trái phiếu ghi sổ hoàn toàn không có dạng vật chất, quyền sở hữu được xác
nhận bằng việc lưu giữ tên và địa chỉ của chủ sở hữu trên máy tính.
*Căn cứ vào đối tượng phát hành trái phiếu đó:
- Trái phiếu chính phủ: là những trái phiếu do chính phủ phát hành
- Trái phiếu công trình: là loại trái phiếu được phát hành để huy động vốn
cho những mục đích cụ thể
- Trái phiếu công ty: là các trái phiếu do các công ty phát hành để vay vốn
dài hạn.
2. Trái phiếu chỉnh phủ:
2.1.Các loại Trái phiếu chính phủ
- Trái phiếu chính phủ: là những trái phiếu do chính phủ phát hành
nhằm mục đích bù đắp thâm hụt ngân sách, tài trợ cho các công trình công
ích, hoặc làm công cụ điều tiết tiền tệ.
- Trái phiếu chính phủ là loại chứng khoán không có rủi ro thanh toán
và cũng là loại trái phiếu có tính thanh khoản cao. Do đặc điểm đó, lãi suất
Phạm Thu Trang Quản trị 2
khoá 13
của trái phiếu chính phủ được xem là lãi suất chuẩn để làm căn cứ ấn định
lãi suất của các công cụ nợ khác có cùng kỳ hạn.
- Trái phiếu công trình: là loại trái phiếu được phát hành để huy động

suất cao trong một thời gian dài.
- Ngược lại, lúc lãi suất đang ở mức thấp nhất và bắt đầu tăng, nên bán
trái phiếu dài hạn đi để mua vào trái phiếu trung hạn.
Phạm Thu Trang Quản trị 2
khoá 13
Phần II: Trái phiếu chính phủ của Việt
Nam.
1.Thực trạng trái phiếu chính phủ Việt Nam:
1.1. Các quy định của chính phủ Việt Nam về việc phát hành trái
phiếu
- Ở Việt Nam hiện nay, tương tự như trên thế giới, luật pháp qui định
về phát hành trái phiếu lại khá nghiêm ngặt. Trái phiếu Chính phủ được
phát hành trên thị trường sơ cấp và phát hành theo phương pháp đấu thầu.
1.1.1 Quyết định của chính phủ về việc phát hành và sử dụng trái
phiếu chính phủ giai đoạn 2003-2010:
“Phát hành và sử dụng trái phiếu Chính phủ giai đoạn 2003 - 2010 -
Theo Quyết định số 171/2006/QĐ-TTg ban hành ngày 24/7/2006, Thủ
tướng Chính phủ quyết định: tổng mức trái phiếu Chính phủ phát hành là
110.000 tỷ đồng. Mức phát hành và thời điểm phát hành hàng năm được
xác định trên cơ sở nhu cầu vốn và tiến độ thực hiện của các dự án...
Nguyên tắc phân bổ nguồn vốn: Bảo đảm bố trí vốn không vượt quá tổng
mức đã được thông báo giao chỉ tiêu theo ngành, lĩnh vực, Tập trung vốn
đầu tư cho các dự án theo thứ tự ưu tiên, đảm bảo bố trí đủ vốn để hoàn
thành dứt điểm dự án, đáp ứng yêu cầu bức thiết của dự án.
Riêng đối với đường giao thông ô tô đến trung tâm các xã chưa có đường ô
tô, ngoài nguồn vốn trái phiếu Chính phủ, các địa phương cần bố từ ngân
sách địa phương và huy động thêm các nguồn vốn hợp pháp khác, kể cả
việc huy động từ đóng góp của cộng đồng dân cư để đầu tư...
Quyết định này có hiệu lực kể từ ngày 24/7/2006.”
1.1.2 Quy trình đấu thầu trái phiếu:

- Phiếu dự thầu phải được điền đầy đủ, rõ ràng, không tẩy xoá,
không viết bằng mực đỏ hoặc bút chì và có chữ ký của giám đốc / tổng
Phạm Thu Trang Quản trị 2
khoá 13
giám đốc hoặc người được giám đốc uỷ quyền đã đăng ký tại Đơn xin tham
gia thành viên đấu thầu.
- Đối với phiếu dự thầu của tổ chức, cá nhân không phải là thành
viên: các nội dung về khối lượng, lãi suất đặt thầu (cả phần số và phần chữ)
do tổ chức, cá nhân ghi và phải có chữ ký và đóng dấu (nếu là tổ chức)
hoặc chữ ký (nếu là cá nhân).
- Mỗi phiếu dự thầu được bỏ trong một phong bì niêm phong kín có
đóng dấu của thành viên tại một góc phong bì. Đối với phiếu dự thầu của
khách hàng thì ngoài phong bì phải được đóng thêm dấu của khách hàng
(nếu là tổ chức) hoặc có chữ ký của khách hàng (nếu là cá nhân).
Các phiếu dự thầu không đúng và đầy đủ các nội dung theo mẫu
03A/ĐTTP và 03B/ĐTTP và các quy định trên đây là không hợp lệ
Bước 3: Gửi và tiếp nhận phiếu dự thầu:
Các thành viên/tổ chức, cá nhân tham gia đấu thầu bỏ phiếu dự thầu
vào hòm phiếu tại Trung tâm và phải ký xác nhận vào danh sách tham gia
đấu thầu. Thời gian bỏ phiếu trong vòng 60 phút trước giờ mở thầu. Trường
hợp gửi qua bưu điện thì Trung tâm phải nhận được trước giờ mở thầu 15
phút (căn cứ vào thời điểm ký nhận giữa Trung tâm và bưu điện)
Bước 4: Tổ chức xét thầu:
4.1 Mở thầu
Vào thời điểm bắt đầu đấu thầu, Thư ký Ban đấu thầu kiểm tra dấu
niêm phong và mở hòm phiếu dưới sự chứng kiến của đại diện các thành
viên (nếu có).
4.2 Kiểm tra tính hợp lệ của phiếu dự thầu
- Hai thành viên của Ban đấu thầu kiểm tra tính hợp lệ của phiếu dự
thầu và ký xác nhận đã kiểm tra.

- Ngày phát hành trái phiếu được ấn định vào ngày làm việc thứ hai
kể từ ngày đấu thầu. Trong phạm vi 02 ngày làm việc tiếp theo ngày đấu
thầu, các thành viên trúng thầu phải chuyển toàn bộ tiền mua trái phiếu
theo giá bán đã được xác định trong thông báo trúng thầu vào tài khoản
Phạm Thu Trang Quản trị 2
khoá 13
của tổ chức phát hành. Thành viên có trách nhiệm thu tiền đối với phần
trúng thầu trái phiếu của khách hàng đấu thầu qua mình để nộp cho tổ
chức phát hành.
- Ngân hàng nơi mở tài khoản của tổ chức phát hành sau khi nhận
được tiền sẽ báo Có cho tổ chức phát hành đồng thời thông báo cho Trung
tâm để làm thủ tục ghi sổ trái phiếu cho tổ chức, cá nhân trúng thầu.
- Trên cơ sở thông báo của ngân hàng nơi tổ chức phát hành mở tài
khoản về việc thanh toán của tiền mua trái phiếu và bảng tổng hợp kết quả
đấu thầu, Trung tâm (Phòng ĐK-LK-TTBT) hạch toán khối lượng trái
phiếu trúng thầu như sau:
+ Đối với những tổ chức có tài khoản lưu ký tại Trung tâm: Phòng
ĐK-LK-TTBT hạch toán trực tiếp vào tài khoản của tổ chức và thông báo
cho tổ chức đó.
+ Đối với tổ chức, cá nhân mở tài khoản lưu ký tại một thành viên
lưu ký: Phòng ĐK-LK-TTBT hạch toán vào tài khoản của thành viên lưu
ký liên quan và thông báo cho thành viên đó. Căn cứ thông báo của Trung
tâm, thành viên lưu ký này hạch toán số trái phiếu trúng thầu và thông báo
cho khách hàng của mình.
- Nếu tổ chức, cá nhân trúng thầu muốn rút chứng chỉ trái phiếu thì
phải làm thủ tục rút chứng chỉ trái phiếu theo quy định.
Bước 7: Xử lý các trường hợp vi phạm thanh toán
- Trường hợp các tổ chức, cá nhân trúng thầu làm thủ tục thanh toán
chậm so với ngày quy định, tổ chức phát hành thông báo cho Trung tâm tên
tổ chức trúng thầu và thời gian chậm thanh toán.