1. ĐẶT VẤN ĐỀ
Ngày nay những nguồn năng lượng truyền thống (năng lượng hoá thạch)
đang ngày một cạn kiệt, nạn ô nhiễm môi trường và sự nóng lên của khí hậu trái
đất do chất thải trong quá trình sử dụng năng lượng. Nhận thức được tầm quan
trọng của vấn đề năng lượng đối với sự phát triển bền vững, các quốc gia đã xây
dựng cho mình một chương trình phát triển năng lượng mà trọng tâm là hướng
đến nguồn năng lượng sạch và sử dụng năng lượng một cách tiết kiệm, hiệu quả.
Môn Công nghệ lớp 11 là môn học có nhiều nội dung giúp học sinh tìm
hiểu các khái quát về các phương pháp gia công kim loại. Cấu tạo, hoạt động,
ứng dụng của Động cơ đốt trong... đây là môn học có tính thực tế cao. Học sinh
được biết đến những phương pháp gia công kim loại và ứng dụng động cơ đốt
trong VD: Máy tiện, cưa, bào, động cơ ôtô, xem máy...
Vấn đề sử dụng NLTK&HQ trong môn học là rất cần thiết để học sinh
hiểu sự cần thiết phải sử dụng NLTK&HQ từ các máy công cụ và từ động cơ đốt
trong. Từ những vấn đề đó tôi sử dụng “Phiếu học tập” vào cụ thể một số bàn
học có nội dung tích hợp giáo dục sử dụng NLTK&HQ bằng các câu hỏi thảo
luận nhóm, tư liệu ...giúp học sinh dễ tiếp thu bài học và người dạy có thêm một
cách tiếp cận về nội dung dạy tích hợp sử dụng NLTK&HQ đối với môn công
nghệ lớp11.
Hiện nay, chủ đề sử dụng NLTK&HQ đã và đang được phổ biến rộng rãi
trong nhà trường nên việc kết hợp giáo dục sẽ được đồng bộ, hiệu quả giáo dục
cao hơn. Việc tích hợp sẽ đạt hiệu quả cao đối với những bài học có hình ảnh,
phim minh họa hợp lý. Chính vì vậy, nó gây được sự hứng thú, ngạc nhiên, với
các kiến thức mới lạ, vì vậy dễ dàng lôi kéo sự tham gia của học sinh vào tiết
học, tạo cho học sinh sự hào hứng làm cho tiết học sinh động hơn.
Giáo dục tích hợp sử dụng NLTK&HQ được Sở GD&ĐT Lào Cai rất
quan tâm, triển khai cho giáo viên cốt cán đi tập huấn tập trung ở Hà Nội và về
tỉnh đã tổ chức triển khai rộng đến từng giáo viên. Trong phân phối chương trình
dạy học môn Công nghệ lớp 11,12 đã thể hiện rõ nội dung dạy tích hợp sử dụng
NLTK&HQ để yêu cầu giáo viên thực hiện đúng.


Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả đã được nhà nước ta rất quan
tâm. Ngày 17/6/2010 Quốc hội Việt Nam đã ban hành Luật số: 50/2010/QH12
Luật sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả (NLTK&HQ). Ngày 29/3/2011

2


Chính phủ đã ban hành nghị định số 21/2011/NĐ-CP Quy định chi tiết và biện
pháp thi hành Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.
Thực hiện chủ trương của Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã xác định
việc tích hợp giáo dục sử dụng NLTK&HQ vào các môn học ở các cấp học là
một nhiệm vụ hết sức quan trọng và cần thiết.
Ở trường THPT, việc truyền thụ kiến thức đến học sinh thuận lợi và hiệu
quả nhất vẫn là hình thức tích hợp và lồng ghép vào các môn học. Bên cạnh
những kiến thức từ nội dung bài học, các em còn có thể tích lũy được các kiến
thức về sử dụng NLTK&HQ từ đó hình thành ý thức sử dụng năng lượng hợp lý
trong điều khiển các thiết bị máy móc. Hiện nay, nội dung này đã và đang được
triển khai, phổ biến rộng rãi trong giờ học kể cả chính khóa lẫn ngoại khóa, đặc
biệt là lồng ghép trong các môn học như : Vật Lý, Công nghệ, Giáo dục công
dân,...
2.2.Thực trạng của vấn đề
Theo ý nghĩ chủ quan của cá nhân tôi việc giảng dạy tích hợp sử dụng
NLTK&HQ chưa đáp ứng yêu cầu thực tế, mặc dù Bộ GD&ĐT đã chính thức
đưa nội dung từng bài cụ thể và nội dung cần đạt về sử dụng NLTK&HQ để giáo
viên giảng dạy:
Nguyên nhân
+ Giáo viên có biểu hiện “quên” dạy nội dung này hoặc có dạy thì không
sâu, thường thì giao cho học sinh tự nghiên cứu.
+ Chưa chủ động đưa nội dung vào giáo án vì có thể ảnh hưởng đến phân
phối thời gian cả bài dạy.

Thực tế cho thấy có không ít doanh nghiệp hiểu được tầm quan trọng của
việc sử dụng tiết kiệm và có hiệu quả năng lượng, thế nhưng khi tiếp cận với các
giải pháp tiết kiệm năng lượng thì lại gặp nhiều khó khăn, khó khăn lớn nhất là
tài chính.
Việc giảng dạy cho học sinh hiểu vấn đề sử dụng NLTK&HQ ngay còn
trong nhà trường sẽ giúp các em thấy tầm quan trọng việc sử dụng NLTK&HQ
trong sản xuất, dẫn đến sau này khi đi làm các em có tư duy nghiên cứu cải tiến
máy móc và hiểu tầm quan trọng phải đầu tư công nghệ cao vào sản xuất nhằm
tiết kiệm tối đa các năng lượng.
2.3.1. Dùng “Phiếu học tập” giải quyết vấn đề gì?

4


- Không phải tất cả các bài có nội dung tích hợp sử dụng NLTK&HQ đều
dùng phiếu học tập . Do đó giáo viên cần nghiên cứu kỹ nội dung tích hợp của
bà để lựa chọn phương pháp và kỹ thuật dạy học .
- Sử dụng “Phiếu học tập” học sinh có thể vừa nghiên cứu bài học vừa
xem nội dung sử dụng NLTK&HQ trong bài. Từ đó tự học sinh chủ động hơn
trong tiếp thu bài học.
- Giáo viên chủ động, tự tin khi giảng dạy về nội dung kiến thức nhưng có
thể không cần dành nhiều thời gian phân tích về nội dung tích hợp sử dụng
NLTK&HQ vào bài học.
2.3.2. Nội dung kiến thức trong “Phiếu học tập”
-Thể loại bài học có nội dung: Làm thế nào để sử dụng NLTK&HQ trong
máy móc thiết bị.
+ Sử dụng câu hỏi trắc nghiệm khách quan để học sinh hiểu rộng thêm
nhiều nội dung kiến thức.
+ Sử dụng câu hỏi tự luận để học sinh khá- giỏi có thể biết phân tích và
đưa ra sáng kiến để sử dụng NLTK&HQ trong điều chỉnh máy móc thiết bị.

dùng Phiếu học tập.
- Nội dung tích hợp phải đảm bảo tính chính xác, khoa học.
- Phân phối thời gian hợp lí.
- Nội dung sử dụng NLTK&HQ phải phù hợp với chủ đề, tư tưởng của bài
học.
- Các ví dụ phải ngắn gọn, hấp dẫn, có tính thời sự để lôi cuốn được sự
chú ý của học sinh.
2.4. Nội dung SỬ DỤNG PHIẾU HỌC TẬP ĐỂ HƯỚNG DẪN HỌC
SINH HỌC NỘI DUNG TÍCH HỢP GIÁO DỤC SỬ DỤNG NĂNG
LƯỢNG TIẾT KIỆM VÀ HIỆU QUẢ VÀO MỘT SỐ BÀI HỌC MÔN
CÔNG NGHỆ LỚP 11 THPT .
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Dành cho nhóm học sinh thảo luận. Thời gian: 2-4 phút
Giúp học sinh học nội dung “tích hợp giáo dục sử dụng năng lượng tiết
kiệm và hiệu quả”
-Bài 8: Thiết kế và bản vẽ kĩ thuật
-Phần 1. Các giai đoạn thiết kế.
6


-Nội dung tích hợp sử dụng năng lượng tiết kiện và hiệu quả
A. Yêu cầu: Hiểu được tại sao phải “Lập quy trình chế tạo chính xác sẽ
tiết kiệm vật liệu”.
B. Nội dung: Chọn qui trình hợp lý cho người thợ mộc làm ra một bộ bàn
ghế học sinh ngồi học.
I. Qui trình 1
1- Thiết kế.
2- Chọn gỗ
3- Cắt, đục, bào, mài, sơn… từng chi tiết của bộ bàn ghế.
4- Làm xong chi tiết nào thì lắp ghép luôn các chi tiết đó.

sử dụng tiết kiệm được năng lượng khi gia công đối với vật liệu đó.
1- Nội dung : Chọn kim loại thích hợp để sử dụng phương pháp Rèn khi
gia công chế tạo chi tiết
1- Gang

2- Sắt

3- Nhôm

2- Hoạt động của nhóm: Trao đổi, chọn kim loại hợp lý nhất để gia công
bằng phương pháp Rèn.
B. Yêu cầu 2: Hiểu được các vật liệu cơ khí sử dụng phù hợp với công
việc.
1-Nội dung: Tại sao phải hiểu thành phần, tính chất của vật liệu để chế tạo
chi tiết.
2- Hoạt động của nhóm: Trao đổi, cho ví dụ về chọn thành phần, tính
chất vật liệu kim loại để chế tạo dụng cụ cắt trong gia công cắt gọt.
ĐẠI DIỆN NHÓM HỌC SINH PHÁT BIỂU HOẶC NỘP PHIẾU HỌC TẬP.
GIÁO VIÊN NÊU HƯỚNG GIẢI QUYẾT VỀ NỘI DUNG NÀY.
- Rèn là phương pháp gia công định hình, dùng nhiệt độ cao để kim loại
biến đổi từ trạng thái rắn sang trạng thái dẻo tạo điều kiện thuận lợi để người thợ
rèn dùng ngoại lực (búa, đe) nhằm biến đổi hình dạng của kim loại theo ý muốn.
Đối vật liệu có nhiệt độ nóng chảy thấp và tính chất vật liệu giòn sẽ khó thích
hợp với phương pháp gia công này.
- Mỗi chi tiết ở mỗi vị trí trong máy móc đều có công việc khác nhau. Các
môi trường làm việc của các chi tiết đều khác nhau về nhiệt độ, áp suất, sự mài

8



9


2- Khối lượng lớn, thời gian nhanh
3- Tăng độ bền, giảm giá thành sản phẩm.
4- 3 phương án trên.
Thứ hai: Xác định phương pháp gia công áp lực:
Nhóm gia công nào thuộc phương pháp gia công áp lực:
Nhóm 1:

rèn, dập, uốn, kéo.

Nhóm 2:

đúc, mài, dũa, bào, cưa, khoan, tiện.

Thứ ba: Phương pháp hàn thông dụng
So sánh phương pháp Hàn hơi và Hàn điện.
Thứ tư: Chọn que hàn phù hợp, hàn đúng kỹ thuật
1- Que hàn dùng để làm gì.
2- Cấu tạo que hàn.
C. Hoạt động của nhóm: Về nhà hoặc ngoài giờ học tiến hành trao đổi,
làm bài trực tiếp vào phiếu học tập.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 4
Dành cho nhóm học sinh thảo luận. Thời gian: 2-4phút
Giúp học sinh học nội dung “tích hợp giáo dục sử dụng năng lượng tiết
kiệm và hiệu quả”
-Bài 17: Công nghệ cắt gọt kim loại
-Phần II. Gia công trên máy tiện

về năng lượng, tiết kiệm nguyên liệu sản xuất.
-Hoạt động của nhóm: Học sinh trao đổi, làm bài trực tiếp vào phiếu học
tập.
Học sinh trả lời câu hỏi:
1- Năng lượng là gì? Tại sao phải tiết kiệm.
2- Nguyên liệu là gì? Tại sao phải tiết kiệm.
ĐẠI DIỆN NHÓM HỌC SINH PHÁT BIỂU HOẶC NỘP PHIẾU HỌC TẬP.
GIÁO VIÊN NÊU HƯỚNG GIẢI QUYẾT VỀ NỘI DUNG NÀY.
+ Công nghệ cao là sự tích hợp khoa học và công nghệ hiện đại tạo sản
phẩm có tính năng vượt chội, thân thiện với môi trường.
11


+ Năng lượng là Công năng, động năng, nhiệt năng, thế năng do máy móc
tạo ra trong quá trình sản xuất ra sản phẩm.
+ Nguyên liệu là vật chất cần để chế biến ra sản phẩm bất kỳ nào đó.
+ Tiết kiệm để giảm các chi phí về thời gian, nhân công, vật liệu, giá thành
sản phẩm.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 6
Dành cho nhóm học sinh thảo luận. Thời gian: 2-4 phút
Giúp học sinh học nội dung “tích hợp giáo dục sử dụng năng lượng tiết
kiệm và hiệu quả”
-Bài 21: Nguyên lí làm việc của động cơ đốt trong
-Phần II. Nguyên lí làm việc của động cơ 4 kì
-Phần III. Nguyên lí làm việc của động cơ hai kì
-Nội dung: Động cơ xăng 2 kì và 4 kì cùng công suất => tiêu hao nhiên
liệu của động cơ 4 kì ít hơn
- Hoạt động của nhóm: Học sinh trao đổi, làm bài trực tiếp vào phiếu học
tập hoặc trả lời.

nhiện liệu, công suất động cơ đảm bảo.
1- Xu páp hút mở để làm gì ?
a/ Hút hòa khí.
b/ Hút không khí.
c/ Hút xăng.
2-Xu páp xả mở để làm gì ?
a/ Thải hòa khí.
b/ Thải khí đã cháy ra ngoài.
3-Xu páp đóng mở có liên quan đến chuyển động của pít tông bu gi đánh lửa (đ/c
Xăng) , vòi phun (đ/c Dieden) không ?
ĐẠI DIỆN NHÓM HỌC SINH PHÁT BIỂU HOẶC NỘP PHIẾU HỌC TẬP.
GIÁO VIÊN NÊU HƯỚNG GIẢI QUYẾT VỀ NỘI DUNG NÀY.

13


Nếu cơ cấu phân phối khí đóng mở không đúng thời điểm thì hòa khí hoặc
nhiên liệu có thể vào xi lanh sớm, muộn hoặc sai kì …dẫn đến động cơ có thể
không nổ máy hoặc tốn nhiên liệu…

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 8
Dành cho nhóm học sinh thảo luận. Thời gian: 2-4 phút
Giúp học sinh học nội dung “tích hợp giáo dục sử dụng năng lượng tiết
kiệm và hiệu quả”
-Bài 27: Hệ thống cung cấp nhiên liệu và không khí trong động cơ xăng
-Phần II. Hệ thống nhiên liệu dùng bộ chế hòa khí
-Phần III. Hệ thống phun xăng
-Nội dung: Điều chỉnh tự động phun xăng tiết kiệm được năng lượng
-Hoạt động của nhóm: Học sinh trao đổi, làm bài trực tiếp vào phiếu học
tập hoặc trả lời.

- Hoạt động của nhóm: Học sinh trao đổi, làm bài trực tiếp vào phiếu học
tập hoặc trả lời.
Học sinh: chọn câu trả lời đúng, từ đó phân tích tại sao phải Điều chỉnh
bơm cao áp để tạo ra áp suất cao, phù hợp với chế độ làm việc, phát huy được
công suất của động cơ, giảm tiêu tốn năng lượng.
Câu 1: Bơm cao áp cung cấp nhiên liệu với áp suất cao, đúng thời điểm tới
vòi phun để phun vào xi lanh . Nếu áp suất không đúng qui định thì:
1-Vòi phun không phun được nhiên liệu.
2-Vòi phun phun nhiên liệu chậm so thời điểm qui định.
3- Vòi phun phung không đủ nhiên liệu.
4- Cả 3 phương án trên.
Câu 2: có 5 chế độ làm việc thực tế của động cơ là:
Khởi động; chạy không tải; chạy có tải; chạy tăng tốc; chạy toàn tải.
1-Tỉ lệ nhiêu liệu được phun vào xi lanh phải giống nhau cho cả 5 chế độ
làm việc của động cơ?
2- Tỉ lệ nhiêu liệu được phun vào xi lanh phải khác nhau mới phù hợp với
mức tiêu thu nhiên liệu ở 5 chế độ làm việc của động cơ.
ĐẠI DIỆN NHÓM HỌC SINH PHÁT BIỂU HOẶC NỘP PHIẾU HỌC TẬP.
GIÁO VIÊN NÊU HƯỚNG GIẢI QUYẾT VỀ NỘI DUNG NÀY.
Phải điều chỉnh Bơm cao áp thì mới tạo ra áp suất cao, phù hợp với chế độ
làm việc, phát huy được công suất của động cơ, giảm tiêu tốn năng lượng.
15


2.5. Kết quả thực hiện
2.5.1. Số liệu khảo sát 2 lớp đang dạy.
Số HS
được
khảo
sát

Số hs tìm ra vấn
đề trong bài học
có nội dung học
về sử dụng
TKNL &HQ

Sau khi học
xong và được
hỏi về Sử dụng
NLTK &HQ số
hs hiểu nội dung

5 hs =

10 hs =

13 hs =

15 hs =

33,33 %
3 hs =

66.66%
6 hs =

86,66%
8 hs =

100%

trường xung quanh các em như: giữ vệ sinh lớp học, không xả rác bừa bãi, tích
cực xây dựng khuôn viên trường học xanh, sạch, đẹp,....
Phiếu học tập là tư liệu cho đồng nghiệp tham khảo trong quán trình giảng
dạy tích hợp sử dụng NLTK&HQ trong bộ môn.
3. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
Việc sử dụng “Phiếu học tập” trong giảng dạy nội dung tích hợp sử dụng
NLTK&HQ vào bộ môn Công nghệ, bản thân tôi thấy rất cần thiết, đem lại hiệu
quả cao trong dạy học. Vì không những tạo được hứng thú học tập của học sinh
mà qua đó nó còn có tác động mạnh mẽ đến suy nghĩ của học sinh về việc sử
dụng NLTK&HQ .
Từ những suy nghĩ tích cực đó có thể hình thành nên các hành động cụ
thể, thiết thực hơn đến việc sử dụng NLTK&HQ (như dọn dẹp vệ sinh quanh
nhà, trồng cây xanh, ý thức sử dụng năng lượng điện…)
Mặt khác, trong quá trình giảng dạy cho HS, bên cạnh những kiến thức
khoa học cơ bản, GV còn cần phải trang bị cho các em những tri thức thực tiễn,
mang tính thời đại về sử dụng NLTK&HQ.
Kiến nghị
+ Cấp trường: Cần thường xuyên bổ sung các tài liệu về giáo dục sử dụng
NLTK&HQ để giáo viên và học sinh được tham khảo học tập.Tổ chức nhiều
chương trình hoạt động ngoại khóa về đề tài sử dụng NLTK&HQ để tăng tính
tuyên truyền đến học sinh.
+ Cấp Sở giáo dục: Tổ chức thường xuyên các lớp tập huấn cho giáo viên
về dạy tích hợp sử dụng NLTK&HQ. Tuyên truyền Luật sử dụng NLTK&HQ để
giáo dục học sinh.

17


Phụ lục
Mẫu phiếu học tập in phát cho các nhóm học sinh trong giờ học


19