SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO LÀO CAI
TRƯỜNG THPT SỐ 2 VĂN BÀN
Mã số: ................................

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Quản lý và nâng cao chất lượng công tác bồi dưỡng học sinh
giỏi, học sinh năng khiếu ở trường THPT Số 2 Văn Bàn

Người thực hiện: ĐÀO ANH ĐỨC
Chức vụ: Phó Hiệu trưởng
Đơn vị công tác: Trường THPT Số 2 huyện Văn Bàn
Lĩnh vực nghiên cứu:
Quản lý giáo dục



Phương pháp dạy học bộ môn: ............................... 
Phương pháp giáo dục 
Lĩnh vực khác: ......................................................... 
Có đính kèm:
 Mô hình

 Phần mềm

 Phim ảnh

 Hiện vật khác

MỤC LỤC
1

11
dưỡng HSG, học sinh năng khiếu
2. Xây dựng kế hoạch của nhà trường và hướng dẫn các nhóm bộ môn
lập kế hoạch tổ chức phát hiện, bồi dưỡng học sinh giỏi, học sinh năng

12

khiếu theo từng năm học.
3. Xây dựng nội dung, trương trình bồi dưỡng.

12

4 Xây dựng đội ngũ giáo viên có năng lực phù hợp với yêu cầu thực tiễn
đòi hỏi trong công tác bồi dưỡng HSG, học sinh năng khiếu và lựa chọn
giáo viên bồi dưỡng các đội tuyển.
5. Xây dựng chế tài hợp lý để đãi ngộ thỏa đáng những giáo viên tham
gia bồi dưỡng và những học sinh tham dự các kỳ thi chọn HSG, học sinh
năng khiếu các cấp.
6. Xây dựng các biện pháp phát hiện và tuyển chọn HSG, học sinh năng
khiếu
IV. HIỆU QUẢ THU ĐƯỢC KHI ÁP DỤNG CÁC GIẢI PHÁP

13
14
15
17

PHẦN THỨ BA: KẾT LUẬN

18



2

CSVC

Cơ sở vật chất

3

GD&ĐT

4

GV

5

GVBM

6

HS

Học sinh

7

HSG


13

TTCM

Trung học phổ
thông
Tổ trưởng
chuyên môn

PHẦN THỨ NHẤT: ĐẶT VẤN ĐỀ
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Nhân tài, nhất là các thiên tài có vai trò hết sức quan trọng trong việc phát
triển kinh tế – xã hội. Chính những bậc vĩ nhân, những nhà khoa học lừng danh
thế giới đã thúc đẩy, mở đường, đánh dấu các mốc phát triển của khoa học, lịch
3


sử. Họ đã trở thành những ngôi sao toả sáng trên bầu trời trí tuệ. Họ đã góp phần
rất lớn vào việc khai sáng nhân loại. Vì vậy, toàn nhân loại đều ghi công những
người tài năng. Vấn đề đào tạo, bồi dưỡng nhân tài từ lâu đã được xã hội quan
tâm.
Nhìn lại lịch sử dân tộc Việt nam ta thấy từ đời xưa ông cha ta đã rất coi
trọng, chú ý đến việc đào tạo, bồi dưỡng nhân tài và đã đúc rút thành một kinh
nghiệm quý báu “Hiền tài là nguyên khí quốc gia”. Đến thăm Văn miếu Quốc
Tử Giám chúng ta thấy trên văn bia còn ghi; “Các bậc hiền nhân là yếu tố cốt
tử đối với một chỉnh thể. Khi yếu tố này dồi dào thì đất nước tăng tiến mạnh mẽ
và phồn thịnh. Khi yếu tố này kém thì quyền lực đất nước bị suy giảm” và
“Những người tài giỏi, có học thức là một sức mạnh đặc biệt đối với đất nước”.
Ngay sau khi Cách mạng tháng tám thành công, ngày 20/11/1946, trong bài viết
“Tìm người tài đức” Hồ Chủ Tịch khẳng định “ Nước nhà còn phải kiến thiết,

năng khiếu ở trường THPT Số 2 Văn Bàn”.
II. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
Trên cơ sở, phân tích, đánh giá đúng thực trạng công tác phát hiện, bồi
dưỡng học sinh giỏi, học sinh năng khiếu trong những năm vừa qua, qua đúc rút
kinh nghiệm quản lý bản thân để hệ thống một số biện pháp chính nhằm quản lý
và nâng cao chất lượng công tác bồi dưỡng học sinh giỏi, học sinh năng khiếu ở
trường THPT Số 2 huyện Văn Bàn.
III. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
Để đạt mục đích trên, đề tài tập trung thực hiện các nhiệm vụ sau:
- Nghiên cứu cơ sở lý của việc quản lý, tổ chức bồi dưỡng HSG, học sinh
năng khiếu ở trường THPT.
- Khảo sát, phân tích và đánh giá đúng thực trạng và những vấn đề gặp
phải trong công tác bồi dưỡng HSG, học sinh năng khiếu.
- Hệ thống một số biện pháp chính giúp quản lý và nâng cao chất lượng
công tác bồi dưỡng học sinh giỏi, học sinh năng khiếu ở trường THPT Số 2
huyện Văn Bàn.
IV. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
Trong khuôn khổ giới hạn về thời gian và trình độ nhận thức của bản thân,
đề tài “Quản lý và nâng cao chất lượng công tác bồi dưỡng học sinh giỏi, học
sinh năng khiếu ở trường THPT Số 2 Văn Bàn” chỉ phân tích thực công tác
5


phát hiện, bồi dưỡng HSG, học sinh năng khiếu ở trường THPT Số 2 Văn Bàn,
từ kinh nghiệm quản lý của bản thân kết hợp với kinh nghiệm học hỏi được từ
các đơn vị bạn tôi hệ thống một số giải pháp để nâng cao chất lượng công tác
này tại nhà trường.
V. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
Trường THPT Số 2 huyện Văn Bàn – tỉnh Lào Cai.
VI. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

7


Tài năng (trình độ cao của năng lực là tài năng): Tài năng là một tổ hợp
các năng lực tạo tiền đề thuận lợi cho con người sáng tạo, thực hiện nhiệm vụ
đạt hiệu quả cao. Tài năng được rèn luyện, hình thành trong quá trình hoạt động
của con người. Người có năng khiếu được phát hiện, bồi dưỡng kịp thời thì có
nhiều cơ hội trở thành tài năng.
Năng khiếu: Là “mầm mống” của tài năng, là tín hiệu của tài năng trong
tương lai. Năng khiếu không được tạo ra mà chỉ được tìm ra, phát hiện thấy ở trẻ
em. Năng khiếu có liên quan tới một số yếu tố bên trong dựa trên những tư chất
bẩm sinh – di truyền thể hiện ở các tố chất sinh lý, thần kinh trội tương hợp với
năng khiếu có ở một người.
2. Các giai đoạn phát triển của một tài năng
- Giai đoạn 1: Giai đoạn sinh học: (từ lúc người mẹ mang thai đến lúc
đứa trẻ ra đời). Đây là giai đoạn hình thành các tổ chức cấu trúc tế bào, gắn bó
chặt chẽ với việc hình thành và phát triển của thai nhi cũng như việc nảy sinh
(hoặc thui chột) mầm mống ban đầu tài năng của mỗi con người.
- Giai đoạn 2: Giai đoạn sinh – xã hội: (Bắt đầu từ lúc đứa trẻ ra đời cho
tới lúc đứa trẻ trưởng thành). Đây là giai đoạn nảy sinh, bộc lộ, phát triển và xác
lập năng lực.
- Giai đoạn 3: Giai đoạn xã hội: Đây là giai đoạn tài năng được thể hiện,
được sử dụng trong thực tiễn, mang lại các kết quả, các cống hiến cụ thể.
3. Học sinh giỏi, học sinh giỏi THPT
- Học sinh giỏi: Là học sinh có tiềm năng của sự “thông thạo”
- Học sinh giỏi THPT: HSG về một môn học nào đó là sự đánh giá, ghi
nhận kết quả học tập mà các em đạt được ở mức độ cao so với mục tiêu môn học
ở từng lớp và cả cấp THPT. Kết quả ở mỗi môn học của học sinh được thể hiện
thông qua kiến thức và kỹ năng mà các em có được, đồng thời còn thể hiện ở
trình độ tư duy, qua thái độ và cách ứng xử, qua cách vận dụng kiến thức và kỹ

2. Đánh giá chung về công tác bồi dưỡng học sinh giỏi của trường
2.1. Thuận lợi:
- Lãnh đạo nhà trường, tổ trưởng tổ chuyên môn quan tâm chỉ đạo sát sao
tới công tác bồi dưỡng HSG của trường, coi đó là nhiệm vụ chính trị quan trọng
hàng đầu của trường. Sự đầu tư về đội ngũ, về CSVC, TBDH luôn được thường
xuyên. Sự quan tâm đó cũng ảnh hưởng lớn đến nhận thức của cha mẹ HS, HS
trong các trường. Được nhân dân, các đoàn thể ủng hộ tạo điều kiện, GV và HS
10


càng thấy được niềm tự hào và trách nhiệm của mình trong việc thực hiện mục
tiêu đào tạo của trường, đó chính là công tác bồi dưỡng HSG.
2.2. Khó khăn:
- Công tác xây dựng kế hoạch học tập chưa được GV và HS quan tâm,
việc kiểm tra, đánh giá của lãnh đạo nhà trường, tổ chuyên môn đối với công tác
này còn có phần xem nhẹ.
- Chưa xây dựng được nội dung chương trình bồi dưỡng cụ thể của từng
môn, giáo viên chủ yếu làm theo kinh nghiệm, tự sưu tầm tài liệu, những giáo
viên chưa bao giờ thành công trong công tác này thì như “người đi trong đêm”,
không xác định được phải bồi dưỡng cái gì cho học sinh. Những học sinh yêu
thích môn học, có tố chất nhưng không được GVBM bồi dưỡng thì không biết
ôn luyện theo tài liệu nào dẫn đến kết quả thi rất thấp, học sinh chán nản và bỏ
cuộc. Việc không có tài liệu bồi dưỡng cũng là nguyên nhân làm cho nhiều giáo
viên ngại bồi dưỡng do phải tìm tài liệu, xây dựng nội dung.
- Điều kiện CSVC phục vụ cho việc nâng cao hơn nữa trình độ của HSG
hiện nay còn chưa đáp ứng. Việc tạo điều kiện cho GV có điều kiện để tham gia
các lớp bồi dưỡng còn chưa phù hợp.
- Đội ngũ GV có đủ về số lượng, đạt chuẩn về trình độ chuyên môn nhưng
chưa thực sự giỏi về chuyên môn. GV chưa có phương pháp phát hiện và bồi
dưỡng HSG mà chỉ dựa vào kinh nghiệm của bản thân để lựa chọn, phát hiện

- Nhà trường cần quán triệt đầy đủ sâu sắc các hệ thống văn bản, chính
sách liên quan đến công tác bồi dưỡng HSG, đồng thời tham mưu với cấp trên
hỗ trợ nguồn kinh phí cho hoạt động chuyên môn.
- Găn nhiệm vụ này với công tác đánh giá xếp loại giáo viên và công tác
thi đua khen thưởng. Từ năm học 2009-2010 nhà trường đã có có chế độ khen
thưởng rất thỏa đáng cho những giáo viên có thành tích trong công tác này, do
đó phần nào đã kích lệ được sự cố gắng, nỗ lực của các thầy cô.
2. Xây dựng kế hoạch của nhà trường và hướng dẫn các nhóm bộ
môn lập kế hoạch tổ chức phát hiện, bồi dưỡng học sinh giỏi, học sinh năng
khiếu theo từng năm học.
- Bồi dưỡng học sinh giỏi là một quá trình lâu dài, không phải sắp đến kỳ
thi HSG giáo viên mới tập trung học sinh để bồi dưỡng, luyện cách làm bài thi
liên tục vài tuần để học sinh có đủ khả năng làm bài thi và đoạt giải là đạt yêu
12


cầu. Có thể với cách này mang đến vài kết quả nhất định, tuy nhiên nó không
phù hợp với ý nghĩa, mục đích của công tác bồi dưỡng học sinh giỏi và không
có tính lâu dài.
- Ngay từ lớp đầu cấp, nhà trường đã có kế hoạch giao trách nhiệm cho
giáo viên bộ môn phát hiện những học sinh có khả năng có thể phát triển được
và phải có báo cáo cụ thể với Lãnh đạo nhà trường. Những năm học sau nhà
trường bắt đầu bố trí thời gian và giáo viên để thực hiện công tác bồi dưỡng theo
từng giai đoạn. Bên cạnh kế hoạch phân công chuyên môn, nhà trường cũng lên
kế hoạch cho các bộ phận khác cùng phối hợp, hỗ trợ như GVCN lớp liên hệ
chặt chẽ với giáo viên bộ môn nắm bắt tình hình học tập của học sinh đồng thời
báo cáo kết quả học tập với phụ huynh; bộ phận kế toán văn phòng lên kế hoạch
dự trù kinh phí, thực hiện thanh toán chế độ đúng thủ tục theo quy định của tài
chính; phụ huynh quản lý chặt chẽ việc học tập ở nhà, tạo điều kiện cho con em
theo học ở trường.

- Một thực tế hiện nay là nhiều giáo viên chưa đủ trình độ chuyên môn
tương xứng với chương trình dạy cho học sinh giỏi, nhất là các giáo viên trẻ mới
ra trường. Một lý do quan trọng làm giáo viên không đủ năng lực là họ đã hình
thành một thói quen chỉ cần truyền thụ vừa đủ kiến thức giúp học viên hoàn
thành Chương trình THPT với mức độ trung bình. Từ đó kiến thức chuyên môn
ngày càng cùn mằn, không đảm đương được chức năng mới là bồi dưỡng HSG,
học sinh năng khiếu.
- Để xây dựng được đội ngũ giáo viên có năng lực chuyên môn tốt, có
thể đảm đương nhiệm vụ dạy bồi dưỡng học sinh giỏi thì nhà trường cần tập
trung và các biện pháp sau:
+ Từng bước xây dựng tài liệu, nội dung chương trình bồi dưỡng HSG,
học sinh năng khiếu để tất cả giáo viên trong nhà trường đều có thể được tiếp
cận với công việc này.
+ Thực hiện chế độ bồi dưỡng thỏa đáng cho giáo viên trên cơ sở quy
định tài chính hiện hành và vận dụng linh hoạt các nguồn kinh phí khác cũng
như hỗ trợ từ nguồn xã hội hóa giáo dục. Có vậy người được phân công mới yên
tâm và phấn khởi khi nhận nhiệm vụ.
14


+ Mạnh dạn cử giáo viên tham dự cuộc thi chọn GV giỏi cấp tỉnh, cử
giáo viên đi giao lưu, học hỏi kinh nghiệm từ các đơn vị khác trong và ngoài
tỉnh để giáo viên có cơ hội gặp gỡ, giao lưu, học hỏi kinh nghiệm từ những giáo
viên có chuyên môn, nghiệp vụ giỏi, có bề dày thành tích trong công tác bồi
dưỡng HSG, học sinh năng khiếu, qua đó cũng thúc đẩy tinh thần làm việc, tinh
thần cống hiến của GV.
+ Động viên, khen thưởng kịp thời đối với những giáo viên có thành tích
trong công tác này, “một trăm tiền công không bằng một đồng tiền thưởng”,
“một miếng giữa làng bằng một sàng xó bếp”. Được xã hội đánh giá đúng công
lao, người giáo viên sẽ cảm thấy vinh dự và từ đó họ sẽ tự hoàn chỉnh mình

dự thi các kỳ thi chọn HSG, học sinh năng khiếu, thi KHKT … qua đó học sinh
và gia đình học sinh yên tâm hơn khi tham gia các đội tuyển của nhà trường.
- Cùng với việc hỗ trợ kinh phí thì việc khen thưởng động viên kịp thời
giáo viên và học sinh có thành tích trong công tác bồi dưỡng hoặc khi xét các
danh hiệu thi đua và đề xuất khen thưởng các cấp cũng chú ý hơn đến giáo viên
và học sinh có thành tích cao trong công tác này, đây cũng là động lực tốt giúp
cho công tác phát hiện, bồi dưỡng HSG, học sinh năng khiếu ngày càng thu
được hiệu quả cao.
6. Xây dựng các biện pháp phát hiện và tuyển chọn HSG, học sinh
năng khiếu
6.1. Phát hiện học sinh giỏi
- Thông qua các tiết dạy, dựa trên nền kiến thức học sinh đại trà, giáo viên
theo dõi sự nhạy bén của học sinh đối với môn học thông qua những câu trả lời
trên lớp, quan tâm đến những học sinh có nhận thức tư duy thể hiện tính linh
hoạt, sáng tạo mềm dẻo khi giải quyết nhiệm vụ học tập
- Kết hợp với ra đề kiểm tra khảo sát chất lượng học sinh, phỏng vấn để
tìm ra những học sinh: Thông minh, trí tuệ; có khả năng sáng tạo, tinh thần say
mê ham học.
6.2. Các biện pháp nhằm tuyển chọn HSG
- Xây dựng các căn cứ cơ bản để tuyển chọn HSG:
+ Căn cứ vào thành tích học tập ở trường của HS như tốc độ tiếp thu kiến
thức của tiết học. Điểm học lực môn học đạt loại Giỏi.
+ Căn cứ vào sự lựa chọn của GV phụ trách lớp.
16


+ Căn cứ vào sự sáng tạo, trí tuệ của cá nhân
+ Căn cứ vào đức tính: kiên trì, tò mò ham hiểu biết, luôn hoàn thành mọi
công việc được giao, sự tôn trọng, độc lập trong công việc.
+ Căn cứ vào sự lựa chọn của bạn bè, gia đình…

được những thành quả nhất định (MTCT Toán, MTCT Vật lí). Một số bộ
môn đã xây dựng được truyền thống tốt, luôn chủ động, tích cực trong
công tác phát hiện, bồi dưỡng học sinh, nhiều năm có học sinh dự thi và đạt
giải các kỳ thi, cuộc thi chọn HSG cấp tỉnh (Ngữ văn, Địa lí, Lịch sử, MTCT
Toán).
BẢNG THỐNG KÊ KẾT QUẢ THI HỌC SINH GIỎI CÁC CẤP
TỪ NĂM HỌC 2009-2010 ĐẾN NAY
Năm học
2009-2010

2010-2011

2011-2012

2012-2013

2013-2014

Kết quả thu được
- 15 giải HSG cấp trường các môn văn hóa và MTCT.
- 01 giải HSG cấp tỉnh các môn văn hóa;
- 02 giải HSG giải toán trên MTCT cấp tỉnh;
- 17 giải HSG cấp trường các môn văn hóa và MTCT.
- 02 giải HSG cấp tỉnh các môn văn hóa;
- 03 giải HSG giải toán trên MTCT cấp tỉnh;
- 05 giải Olympic Tiếng anh cấp tỉnh.
- 25 giải HSG cấp trường các môn văn hóa và MTCT.
- 03 giải HSG cấp tỉnh các môn văn hóa;
- 04 giải HSG giải toán trên MTCT cấp tỉnh;
- 02 giải Olympic Tiếng anh cấp tỉnh.

các cấp.
6. Xây dựng các biện pháp phát hiện và tuyển chọn HSG, học sinh năng
khiếu
- Các giải pháp nêu trên tuy chưa phải là một hệ thống đầy đủ toàn diện,
song đó là những giải pháp chủ yếu cơ bản có tính cấp thiết, nhằm nâng cao chất
lượng công tác phát hiện, bồi dưỡng HSG, học sinh năng khiếu ở trường THPT
Số 2 Văn Bàn trong những năm tiếp theo.
- Mặc dù đề tài đã nghiên cứu tương đối công phu và cẩn trọng, song thời
gian áp dụng các giải pháp trong thực tiễn chưa nhiều, do đó không thể tránh
khỏi được những thiếu sót, vẫn còn những khía cạnh khác chưa đề cập tới. Rất
mong được sự góp ý của các quý đồng nghiệp để nhà trường có được những
biện pháp quản lí, chỉ đạo đầy đủ hơn nhằm điều chỉnh công tác quản lý giáo
dục ở nhà trường đi đúng định hướng và đạt kết quả tốt hơn..
TÀI LIỆU THAM KHẢO

19


1. Thông tin trên Website của Bộ Giáo dục và Đào tạo http://www.edu.net.
2. Tham luận của các cá nhân, đơn vị về công tác bồi dưỡng học viên giỏi, công
tác xã hội hóa giáo dục... đăng tải trên internet.
3. Các văn bản hướng dẫn, các Quy chế của Bộ Giáo dục và Đào tạo về công tác
thi chọn học sinh giỏi.
4. Các văn bản hướng dẫn của Sở Giáo dục và Đào tạo Lào Cai chỉ đạo về việc
tổ chức phát hiện, bồi dưỡng học sinh giỏi, học sinh năng khiếu.
5. Các báo cáo tổng kết của trường THPT Số 2 Văn Bàn từ năm học 2009-2010
đến nay.

20