1

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

NGUYỄN THỊ THANH TRÚC

MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ
HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP
Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC QUẬN BÌNH THẠNH
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
CHUYÊN NGÀNH QUẢN LÝ GIÁO DỤC
MÃ SỐ: 60140114

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS. TS NGUYỄN BÁ MINH

Nghệ An, tháng 07 năm 2012


2

LỜI CÁM ƠN
Tôi xin chân thành cám ơn quý Thầy Cô Ban Giám Hiệu trường Đại
học Vinh; Các Thầy Cô Khoa Quản lý Giáo dục đã tận tình giảng dạy chúng
tôi những học viên lớp Cao học Quản lý Giáo dục – Khóa 18A trong suốt thời
gian qua để chúng tôi được học tập, bồi dưỡng nâng cao nhận thức cũng như
nghiệp vụ quản lý về ngành học, tạo mọi điều kiện để chúng tôi hoàn thành
tốt mọi nhiệm vụ “Vừa học vừa làm” của mình.
Đặc biệt với tấm lòng ưu ái, biết ơn sâu sắc đến Phó giáo sư – Tiến sĩ


Bộ Giáo dục và Đào tạo

BT CĐ

Bí thư Chi Đoàn

CBQL

Cán bộ quản lý

GDNGLL

Giáo dục ngoài giờ lên lớp

GVCN

Giáo viên chủ nhiệm

HĐGDNGLL

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

HS

Học sinh

HT

Hiệu trưởng


Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh

TPT

Tổng phụ trách

VH-NT

Văn hóa – nghệ thuật

VSMT

Vệ sinh môi trường

VSRM

Vệ sinh răng miệng


5

MỤC LỤC
MỞ ĐẦU

Trang

1. Lí do chọn đề tài............................................................................................1
2. Mục đích nghiên cứu.....................................................................................2
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu...............................................................2

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.......................................................................95
1. Kết luận.......................................................................................................95
2. Kiến nghị.....................................................................................................96
TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................................99
PHỤ LỤC

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Nước ta trong thời kì đổi mới, hội nhập với sự phát triển chung của thế
giới, công cuộc đổi mới và tiến hành công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
cho phù hợp xu thế phát triển chung của thời đại rất cần đến một lực lượng
lao động không chỉ đủ về số lượng mà phải đảm bảo về chất lượng nhằm đáp
ứng những yêu cầu đó.
Bác Hồ muôn vàn kính yêu của chúng ta lúc còn sống luôn chú ý đến
việc giáo dục thế hệ trẻ. Trước khi từ biệt, Người căn dặn : “Bồi dưỡng thế hệ
cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và cần thiết”. Đại hội Đảng
lần IV cũng đã nhấn mạnh rằng: “Tiền đồ rạng rỡ của Tổ quốc Việt Nam Xã
hội Chủ nghĩa nằm trong tay thanh niên, thiếu niên và nhi đồng”. Quan tâm


7
đến giáo dục là hướng đi đúng đắn của Đảng và Nhà nước, có giáo dục con
người sẽ thoát khỏi đói nghèo, xã hội văn minh hơn, đất nước giàu đẹp hơn.
Với nguồn tri thức vô tận của nhân loại thì vấn đề đặt ra hiện nay là gì? Đó là
làm thế nào để việc dạy và học với thời gian qui định, kiến thức cung cấp cho
học sinh phải đảm bảo tính hệ thống, nội dung phải khoa học, phương pháp
phải phù hợp với đối tượng để học sinh nắm vững tri thức, biết áp dụng
những điều đã học vào thực tiễn cuộc sống. Từ đó hình thành nhân cách và kỹ
năng sống cho các em mà trước hết là học sinh tiểu học. Chính vì thế cần có
những hình thức học tập phong phú, đa dạng để các em có thể vừa học, vừa

chất lượng giáo dục ở các trường Tiểu học trên địa bàn Quận Bình Thạnh.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1 Khách thể: HĐGDNGLL và công tác quản lý HĐGDNGLL ở các trường
Tiểu học trên địa bàn Quận Bình Thạnh.
3.2 Đối tượng: Biện pháp quản lý HĐGDNGLL ở các trường Tiểu học trên
địa bàn Quận Bình Thạnh.
4. Giả thuyết khoa học
Những biện pháp được đề xuất có tính khoa học, khả thi, phù hợp với
thực tiễn, nếu được thực hiện sẽ góp phần nâng cao chất lượng HĐGDNGLL
ở các trường Tiểu học trên địa bàn Quận Bình Thạnh.
5. Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu
5.1 Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1.1 Nhiệm vụ nghiên cứu lý luận
Xây dựng cơ sở lý luận của đề tài.
5.1.2 Nhiệm vụ nghiên cứu thực tiễn
- Điều tra thực trạng HĐGDNGLL và công tác quản lý HĐGDNGLL ở
các trường Tiểu học trên địa bàn Quận Bình Thạnh.


9
- Đề xuất một số biện pháp quản lý HĐGDNGLL, góp phần nâng cao
chất lượng giáo dục ở các trường Tiểu học trên địa bàn Quận Bình Thạnh.
5.2. Giới hạn phạm vi nghiên cứu của đề tài
- Phạm vi: Khảo sát tại các trường Tiểu học Quận Bình Thạnh
- Thời gian: Dữ liệu năm học 2008-2009; 2009-2010; 2010-2011 và
học kỳ I năm 2011 – 2012.
6. Các phương pháp nghiên cứu chủ yếu
6.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Hệ thống hóa, phân tích, tổng hợp các thông tin để phục vụ cho nhiệm
vụ nghiên cứu lý luận.

+ Xem các hồ sơ hoạt động (sổ họp Hội đồng nhà trường, sổ thi đua, sổ
họp khối, sổ chủ nhiệm …)
+ Xem các báo cáo sơ kết của Đoàn, Đội, Tổng kết năm học và các báo
cáo có liên quan đến HĐNGLL.
- Mục đích: Tìm hiểu, phân tích để rút ra nhận định chung về hiệu quả của các
HĐNGLL. Từ đó rút ra bài học kinh nghiệm để bổ sung cho phần lý luận
được vững chắc hơn.
7. Đóng góp của đề tài
- Về mặt lý luận: Hệ thống hóa và làm sâu sắc thêm cho bản thân những vấn
đề lý luận về quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp.
- Về mặt thực tiễn
+ Qua nghiên cứu thực trạng, nhận thấy rõ những bất cập còn tồn tại
trong hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường Tiểu học trên địa bàn
quận Bình Thạnh thành phố Hồ Chí Minh.
+ Xây dựng một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả của
hoạt động động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường Tiểu học, góp phần
đổi mới QL nhà trường, đáp ứng yêu cầu đổi mới toàn diện đất nước hiện nay.


11
Kết quả nghiên cứu của đề tài có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo
cho CBQL ở các trường Tiểu học trên địa bàn Quận Bình Thạnh Thành phố
Hồ Chí Minh.
8. Cấu trúc của đề tài
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Tài liệu tham khảo và Phụ lục, nội dung
chính của đề tài này gồm có 3 chương:
Chương 1 : Cơ sở lý luận của đề tài
Chương 2 : Cơ sở thực tiễn của đề tài
Chương 3: Một số biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài
giờ lên lớp ở các trường Tiểu học trên địa bàn Quận Bình Thạnh Thành phố

quan tâm đến việc kết hợp học tập và HĐNGLL nhằm giải phóng hình thức


13
học tập “giam hãm trong bốn bức tường” của các hệ thống trường thời trung
cổ. Ông cho rằng “Học tập không phải là lĩnh hội kiến thức trong sách vở mà
lĩnh hội kiến thức từ bầu trời, mặt đất, cây sồi, hạt dẻ…” [32 ]
Cac Mac (1818-1883) và Ph.Ăng ghen (1820 -1895) người sáng lập ra
học thuyết cộng sản. Hai ông xác định mục đích của nền giáo dục xã hội chủ
nghĩa là đào tạo ra “con người phát triển toàn diện”. Muốn vậy, phải theo
phương thức “giáo dục kết hợp với lao động sản xuất”, đây chính là phương
thức giáo dục hiện đại. [32]
A.X.Macrenco (1888 -1939) nhà giáo dục Xô Viết vĩ đại, người có
công làm một cuộc thực nghiệm giáo dục gần 20 năm ở trại lao động Goocki
và Deczinxki, nhằm cải tạo trẻ em phạm pháp.Thành công của cuộc thực
nghiệm này chính là ở chỗ ông không chỉ giáo dục trẻ phạm pháp ở trong
trường học mà ông đã gắn liền giáo dục trong lao động, trong sinh hoạt tập
thể và hoạt động xã hội.[32]
1.1.2 Nghiên cứu ở trong nước
HĐGDNGLL ở nước ta cũng có nhiều công trình nghiên cứu đề cập
đến nhiều khía cạnh khác nhau như vai trò, hình thức tổ chức, biện pháp quản
lý trong nhà trường và ngoài nhà trường ở các bậc học khác nhau như: giáo
dục mầm non, giáo dục tiểu học, giáo dục trung học cơ sở, giáo dục phổ thông
trung học phổ thông, giáo dục đại học… Đặc biệt quan tâm đến lứa tuổi tiểu
học, được coi là nền tảng đầu tiên để xây dựng và hình thành nhân cách con
người.
Đỗ Nguyên Hạnh, trong nghiên cứu đã xuất phát từ đặc điểm ham
thích HĐNGLL của HS để đề xuất các hình thức hoạt động phù hợp với sở
thích của các em như: bình thơ, bình tranh, tham quan,…
Hà Nhật Thăng đã nghiên cứu vị trí, vai trò của HĐGDNGLL và biên

trí tuệ ở học sinh thì các hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp lại hướng vào


15
mục đích chủ yếu là giáo dục phẩm chất và hành vi đạo đức”.[34] Ông nghiên
cứu tập trung vào vị trí, vai trò và đặc điểm của các HĐGDNGLL ở tiểu học
qua đó xác định mục đích, yêu cầu của các HĐGDNGLL ở tiểu học. Theo
ông, tổ chức các HĐGDNGLL theo chủ điểm là một sáng kiến giúp các em có
điều kiện để rèn luyện, tu dưỡng liên tục trong suốt cả năm học. Mỗi chủ
điểm tập trung giáo dục các em về một số nội dung nhất định. Các chủ điểm
được lựa chọn mang dụng ý sư phạm đáp ứng được yêu cầu giáo dục đặt ra
“tạo những cơ sở ban đầu của một nhân cách phát triển toàn diện” cho các
em.Vì vậy, giáo viên đối với công tác giáo dục ngoài giờ lên lớp cần chú ý
khai thác hết nội dung của các chủ điểm để giáo dục học sinh đầy đủ về nhận
thức, tình cảm và thái độ, hành vi, thói quen để các em có sự phát triển bền
vững về phẩm chất nhân cách.
Như vậy HĐGDNGLL đã được chính thức triển khai và đưa vào
chương trình giáo dục của nhà trường phổ thông như một yêu cầu bắt buộc và
thống nhất trong cả nước, có sự chỉ đạo của Bộ giáo dục và đào tạo. Đến nay
đã có rất nhiều các công trình nghiên cứu về HĐGDNGLL ở trung học cũng
như tiểu học.Tuy nhiên, các hình thức tổ chức HĐGDNGLL cho học sinh tiểu
học ở một địa bàn cụ thể trên Thành phố Hồ Chí Minh chưa đầy đủ. Vì thế, đề
tài tôi chọn nghiên cứu là: “Một số biện pháp quản lý hoạt động giáo dục
ngoài giờ lên lớp ở các trường Tiểu học Quận Bình Thạnh – Thành phố Hồ
Chí Minh”
1.2. Một số khái niệm cơ bản
1.2.1. Trường tiểu học
1.2.1.1 Vị trí
Điều 26 Luật giáo dục năm 2005 về hệ thống giáo dục quốc dân có
ghi :Giáo dục phổ thông gồm: Giáo dục tiểu học được thực hiện trong năm

Vào
thường
đời
xuyên


18

Giấy chứng nhận
hoàn thành chương
trình tiểu học

5
4
3

TH

2
1


19

Sơ đồ 1.2 Vị trí, tính chất của trường Tiểu học trong hệ thống
giáo dục quốc dân

Tiểu học

THPT


chuẩn bị nghề

- Phổ cập, phát

nghiệp (dự hướng),

triển

Chuẩn bị nghề.
-Linh hoạt đa dạng, đa
thích nghi.

1.2.1.2 Mục tiêu đào tạo của trường Tiểu học
Mục tiêu đào tạo của nhà trường Tiểu học là : “Giáo dục tiểu học nhằm
giúp học sinh có một nền tảng văn hóa ban đầu vững chắc, có trình độ học
vấn nghe, nói, đọc, viết và làm thông thạo bốn phép tính.Hình thành cho học
sinh cơ sở ban đầu về nhân cách, phẩm chất và phát triển”[3]
1.2.1.3 Nhiệm vụ của trường Tiểu học :


20
Luật Giáo dục và Điều lệ trường tiểu học qui định nhiệm vụ và quyền
hạn của trường Tiểu học như sau :
1.Tổ chức giảng dạy, học tập và hoạt động giáo dục đạt chất lượng theo
mục tiêu, chương trình giáo dục tiểu học do Bộ trưởng Bộ giáo dục và Đào
tạo ban hành.
2. Huy động trẻ em đi học đúng độ tuổi, vận động trẻ em tàn tật, khuyết
tật, trẻ em đã bỏ học đến trường, thực hiện kế hoạch phổ cập giáo dục và chống
mù chữ trong cộng đồng. Nhận bảo trợ và quản lý các hoạt động giáo dục khác

định, tương đối có hệ thống. Vì vậy, quá trình chuyển từ chơi sang học là một
bước chuyển tương đối khó khăn với trẻ nhỏ, chưa thể nhanh chóng thích
nghi ngay với hoạt động mới, đặc biệt là học sinh đầu cấp tiểu học (lớp một,
lớp hai). Nhưng từ lớp 3,4,5 trở lên, các em đã quen dần với hoạt động học
tập, nên hoạt động học tập từ bắt buộc trở thành hoạt động tự nguyện và ham
thích của trẻ.Trẻ đã phần nào nhận thức được vai trò của việc học tập đối với
cuộc sống của mình sau này.
1.2.2.2 Đặc điểm nhân cách của học sinh tiểu học
Một nhân cách đang được hình thành là đặc điểm quan trọng, nổi bật
của nhân cách học sinh tiểu học.Tất cả các phẩm chất, thuộc tính nhân cách
và các mối quan hệ giữa chúng đều đang ở giai đoạn hình thành và phát triển
mạnh mẽ. Sự phát triển đó diễn ra dưới sự tác động của nhiều yếu tố và điều
kiện đa dạng của cuộc sống học sinh. Để tác động giáo dục tới học sinh có
hiệu quả, người thầy giáo tiểu học cần chú ý tới đặc điểm của tất cả các phẩm
chất, nhân cách trẻ, trong đó cần đặc biệt lưu ý tới những mặt phát triển:

• Tính cách
Một trong những đặc điểm nổi bật của tính cách học sinh tiểu học là các
em rất tin tưởng và phục tùng giáo viên một cách tuyệt đối, mỗi lời nói của
giáo viên đối với học sinh là chân lý, là mệnh lệnh không có gì thay đổi...Bởi


22
vậy, giáo viên cần tận dụng niềm tin này để giáo dục các em những hiểu biết,
nhưng phải giữ được tính hồn nhiên, ngây thơ, trong sáng, của các em .
Tổ chức giáo dục cho học sinh tiểu học thông qua các HĐGDNGLL là
một biện pháp rất phù hợp với tính cách của các em.Vừa phát huy khả năng
sáng tạo của các em, giáo dục nhân cách các em mà vẫn giữ được sự trong sáng
của các em trong mối quan hệ với bạn bè, thầy cô và những người xung quanh
•

thành ở các em tình cảm chân chính, có thể dùng tình cảm để cảm hóa các em
.

• Nhu cầu
Học sinh tiểu học có rất nhiều nhu cầu (nhu cầu vui chơi, học tập, vận
động, ăn, mặc...) nhưng chúng ta chỉ xét đến nhu cầu chính là : nhu cầu vui
chơi và nhu cầu học tập.Thông qua HĐGDNGLL, chúng ta không chỉ làm
cho các em thỏa mãn nhu cầu vui chơi của mình mà qua đó chúng ta còn
mang tri thức đến với các em. HĐGDNGLL sẽ giúp các em mạnh dạn hơn, tự
tin hơn và hiểu biết hơn về các mối quan hệ xung quanh (với thầy cô, bạn
bè...)

• Khí chất
Khí chất ở lứa tuổi học sinh tiểu học thể hiện trực tiếp hơn so với lứa
tuổi khác. Chẳng hạn: khi làm theo lời giáo viên các em thường hấp tấp, vội
vàng ; khi chuyển từ hoạt động này sang hoạt động khác các em thường tỏ ra
lúng túng, chậm chạp...
Cơ sở sinh lý của hiện tượng khí chất là hoạt động của hai quá trình :
Hưng phấn và ức chế. Cho nên nó có tính chất vô cùng mềm dẻo.Vì vậy, ở
trường tiểu học giáo viên phải sử dụng nhiều phương pháp và biện pháp hiệu
quả để giáo dục và khắc phục những thiếu sót về khí chất của trẻ.
Tổ chức HĐGDNGLL là một biện pháp có hiệu quả rất cao, qua các
hoạt động này trẻ sẽ được phát triển một cách toàn diện về cả trí tuệ và tinh
thần, thể chất.
Tóm lại, đặc điểm của lứa tuổi học sinh tiểu học là các em phát triển
nhờ được nuôi dưỡng, ăn uống và hít thở khí trời. Trí tuệ của các em phát


24
triển, tâm hồn các em phong phú, năng lực, tình cảm của các em hình thành

học sinh, là cơ sở để tổ chức việc thực tập về hành vi đạo đức để xây dựng
kinh nghiệm của hành vi này”. [38]
Tác giả Đặng Vũ Hoạt viết: “HĐGDNGLL là việc tổ chức giáo dục
thông qua hoạt động thực tiễn của học sinh về KH - KT, lao động công ích ,
hoạt động xã hội, hoạt động nhân đạo, văn hóa, văn nghệ, thẩm mỹ, TDTT,
vui chơi , giải trí ... để giúp các em hình thành và phát triển nhân cách (đạo
đức, năng lực, sở trường ... ) ”[21]
Như vậy, có thể hiểu: HĐGDNGLL là hoạt động giáo dục được tổ chức
ngoài thời gian học trên lớp. Đây là một trong hai hoạt động cơ bản được thực
hiện một cách có tổ chức, có mục đích theo kế hoạch của nhà trường, hoạt
động tiếp nối và thống nhất hữu cơ với hoạt động học tập trên lớp, nhằm góp
phần hình thành và phát triển nhân cách học sinh theo mục tiêu đào tạo, đáp
ứng những nhu cầu đa dạng của xã hội đối với thế hệ trẻ.
HĐGDNGLL do nhà trường tổ chức và quản lý với sự tham gia của
các lực lượng xã hội. HĐGDNGLL được tiến hành tiếp nối hoặc xen kẽ với
hoạt động dạy học trong phạm vi nhà trường hoặc cộng đồng. Hoạt động này
diễn ra trong suốt năm học và cả thời gian nghỉ hè để khép kín quá trình giáo
dục, làm cho quá trình giáo dục được thực hiện ở khắp mọi nơi, mọi lúc.
1.2.4. Quản lý nhà trường
Khi nghiên cứu nhà trường tác giả Phạm Minh Hạc đã đưa ra nội dung
khái quát nhưng cụ thể, hợp lý và dễ hiểu của quản lý giáo dục và cũng là
khái niệm quản lý nhà trường : “Quản lý giáo dục là thực hiện đường lối giáo
dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm của mình, tức là đưa nhà trường vận
hành theo nguyên lý giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo
đối với ngành giáo dục, với thế hệ trẻ và với từng học sinh”.

Trích đoạn Một số biện pháp

---