BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH



NGUYỄN QUỐC TÂN

MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ
HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN
LỚP

Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
QUẬN TÂN PHÚ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ
MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC


2

Nghệ An, 2013


3

LỜI CẢM ƠN
Luận văn là kết quả của quá trình học tập và nghiên cứu khoa học tại
khoa Sau Đại học – Đại học Vinh với sự giảng dạy và giúp đỡ tận tình của các
giảng viên cũng như những nỗ lực học hỏi của bản thân.
Tác giả xin chân thành cám ơn các giảng viên, các nhà khoa học đã nhiệt
tình giảng dạy, trang bị kiến thức nền tảng cho tác giả trong việc nghiên cứu


Khách thể và đối tượng nghiên cứu ......................................................3

4.

Giả thuyết khoa học ..............................................................................3

5.

Nhiệm vụ nghiên cứu ............................................................................3

6.

Phạm vi nghiên cứu ..............................................................................4

7.

Phương pháp nghiên cứu ......................................................................4

8.

Đóng góp của luận văn .........................................................................4

9.

Cấu trúc của luận văn ............................................................................5

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI........................................6
1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề ....................................................................6
1.2 Một số khái niệm cơ bản .......................................................................8

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

CBQL

Cán bộ quản lý

CLB

Câu lạc bộ

CSVC

Cơ sở vật chất

GDĐT

Giáo dục đào tạo

GVCN

Giáo viên chủ nhiệm

HS

Học sinh

HT

Hiệu trưởng


Thể dục thể thao

THCS

Trung học cơ sở

XH

Xã Hội

XHCN

Xã Hội chủ nghĩa


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1:

Số liệu thống kê lớp, học sinh

Bảng 2.2:

Số liệu giáo viên chủ nhiệm các trường THCS

Bảng 2.3:

Số liệu cán bộ quản lý các trường THCS

Bảng 2.4:


giáo dục NGLL của đội ngũ GCVN
Bảng 2.14: Tự đánh giá của HS về các kỹ năng đạt được sau khi tham gia
hoạt động giáo dục NGLL
Bảng 2.15: Đánh giá của CBQL và GV về kỹ năng của HS đạt được sau khi
tham gia hoạt động giáo dục NGLL
Bảng 2.16: Đánh giá của CBQL và GV về tình trạng CSVC, trang thiết bị hỗ
trợ hoạt động giáo dục NGLL


9

Bảng 3.1:

Đánh giá về nhóm giải pháp nâng cao nhận thức


Bảng 3.2:

Đánh giá về nhóm giải pháp xây dựng kế hoạch

Bảng 3.3:

Đánh giá về nhóm giải pháp nâng cao năng lực cho đội ngũ
GVCN

Bảng 3.4:

Đánh giá về nhóm giải pháp đa dạng hóa nội dung và hình thức

Bảng 3.5:

giáo dục NGLL

Biểu đồ 2.3:

Tự đánh giá của HS về các hoạt động giáo dục NGLL yêu

thích
Biểu đồ 2.4:

Ý kiến của giáo viên về các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt
động giáo dục NGLL

Biểu đồ 2.5:

Ý kiến của cán bộ quản lý, giáo viên về những khó khăn
khi thực hiện hoạt động giáo dục NGLL

Biểu đồ 2.6:

Các nội dung xây dựng môi trường thực hiện hoạt động
giáo dục NGLL

Biểu đồ 2.7:

Các nội dung huy động và phối hợp các lực lượng xã hội thực hiện hoạt
động giáo dục NGLL


12



cộng đồng theo nguyên lý: “Giáo dục nhà trường gắn liền với giáo dục gia
đình và giáo dục xã hội”.
Từ nguyên lý này, ta có thể nhận ra quá trình giáo dục thế hệ trẻ phải
được thực hiện bằng nhiều con đường, nhiều phương thức và thông qua nhiều
dạng hoạt động giáo dục. Trong nhà trường có hai hệ thống giáo dục cơ bản
đó là: Hoạt động giáo dục trong hệ thống các môn học và các hoạt động ngoài
hệ thống môn học thường gọi là Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
(NGLL) mặc dù chỉ là hoạt động giáo dục ngoài kế hoạch dạy học các môn
chính khóa, nhưng hoạt động này lại là công cụ mạnh mẽ để phát triển giá trị,
nội dung, các quan hệ xã hội thực tiễn một cách sâu sắc.
Hoạt động giáo dục NGLL cùng với hoạt động dạy học trên lớp là một
quá trình gắn bó, thống nhất nhằm thực hiện mục tiêu đổi mới chương trình
giáo dục phổ thông theo nghị quyết 40/2000/QH10. Mục tiêu giáo dục phổ
thông đã và đang chuyển hướng từ trang bị kiến thức sang trang bị những
năng lực cần thiết cho học sinh. Do vậy, hoạt động giáo dục NGLL với nội
dung, hình thức đa dạng và phong phú sẽ là phương thức để thực hiện nguyên
lý giáo dục của Đảng: ” Học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động
sản xuất, nhà trường gắn với xã hội”. Hoạt động giáo dục NGLL tạo cho học
sinh tính năng động, có thái độ đúng đắn và có kỹ năng sống, đồng thời là kết
quả của sự phát triển nhân cách trong quá trình giáo dục. Quản lý tốt hoạt
động giáo dục NGLL tạo nên môi trường thống nhất giữa quá trình dạy học
và quá trình giáo dục là điều kiện phát huy nguồn nhân lực để phát triển kinh
tế xã hội.
Qua hơn mười năm, hoạt động giáo dục NGLL đã được triển khai thực
hiện đồng bộ trong hệ thống các trường phổ thông, đã nhận được sự quan tâm
của các cấp lãnh đạo, các thầy cô giáo, các lực lượng xã hội khác và đã đạt
được một số kết quả tốt. Tuy nhiên, ở một số trường THCS, hoạt động giáo




15

5.2. Nghiên cứu thực trạng công tác quản lý hoạt động giáo dục
NGLL ở các trường THCS quận Tân Phú, Thành Phố Hồ Chí Minh.
5.3. Đề xuất giải pháp quản lý hoạt động giáo dục NGLL ở các
trường THCS quận Tân Phú, Thành Phố Hồ Chí Minh.
6. Phạm vi nghiên cứu
Các giải pháp quản lý hoạt động giáo dục NGLL của Hiệu trưởng ở các
trường THCS quận Tân Phú, Thành Phố Hồ Chí Minh.
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Các phương pháp nghiên cứu lý luận
Đọc, phân tích, tổng hợp, khái quát hóa, hệ thống hóa các tài liệu nhằm
xác lập cơ sở lý luận của đề tài.
7.2. Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Phương pháp điều tra khảo sát thực tế bằng phiếu, phỏng vấn, trao đổi,
phương pháp chuyên gia, phương pháp tổng kết kinh nghiệm…nhằm xác lập
cơ sở thực tiễn của đề tài.
7.3. Phương pháp hỗ trợ
Phương pháp thống kê toán học nhằm xử lý số liệu thu được.
8. Đóng góp của luận văn
8.1. Về mặt lý luận
Luận văn đã có sự đóng góp nhất định góp phần làm sáng tỏ cơ sở lý
luận và thực tiễn của vấn đề thực hiện chương trình hoạt động giáo dục
NGLL cho học sinh THCS.
8.2. Về mặt thực tiễn
Kết quả nghiên cứu của đề tài cho thấy, vấn đề quản lý hoạt động giáo
dục NGLL là hoạt động cần thiết trong việc đổi mới hoạt động giáo dục trong
giai đoạn hiện nay. Để quản lý hoạt động giáo dục NGLL hiệu quả, cần có
những giải pháp phù hợp với đặc điểm của từng địa phương.

hợp học tập trên lớp và học tập bên ngoài khuôn khổ lớp học: “học tập không
phải là lĩnh hội kiến thức trong sách vở mà còn lĩnh hội kiến thức từ bầu trời,
mặt đất, cây sồi, cây dẻ” [6]
A.X. Macarenco (1888 – 1939) – nhà sư phạm nổi tiếng của nước Nga
cũng đã nói: “Tôi kiên trì nói rằng các vấn đề giáo dục, phương pháp giáo dục
không thể hạn chế trong các vấn đề giảng dạy, lại càng không thể để cho quá
trình giáo dục chỉ thực hiện trên lớp học mà đáng ra phải là trên mỗi mét
vuông của đất nước ta….Nghĩa là trong bất kì hoàn cảnh nào cũng không
được quan niệm rằng công tác giáo dục chỉ được tiến hành trong lớp.”[7].
1.1.2. Các nghiên cứu trong nước
Trong thời gian qua, ở nước ta đã có nhiều công trình nghiên cứu đề
cập đến các khía cạnh khác nhau của hoạt động giáo dục NGLL như nội dung
chương trình, phương pháp tổ chức, biện pháp quản lý … ở các bậc học khác
nhau. Có thể kể đến một số công trình tiêu biểu như sau:
Trong thư gửi học sinh nhân ngày khai trường, Bác Hồ viết: “ Các em
cũng nên ngoài giờ học ở trường, tham gia vào các Hội cứu quốc để tập luyện
thêm cho quen với đời sống chiến sĩ và để giúp đỡ một vài việc nhẹ nhàng


18

trong cuộc phòng thủ đất nước. Với lứa tuổi măng non, giữa cái chơi và cái
học, có sự hỗ trợ thúc đẩy lẫn nhau: Trong lúc học cũng cần làm cho chúng
vui, trong lúc vui cũng cần làm cho chúng học. Ở trong nhà, ở trường học, ở
xã hội, chúng đều vui, đều học. Tác giả Hà Nhật Thăng (chủ biên) với bộ sách
giáo viên “Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THCS”, nêu rõ
mục tiêu, nội dung chương trình, nguyên tắc tổ chức … hoạt động giáo dục
NGLL trường THCS. Tác giả Nguyễn Dục Quang – Lê Thanh Sử với đề tài
“Đổi mới phương pháp tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở
trường THCS” cũng đã nêu rõ mục tiêu, nội dung chương trình, nguyên tắc tổ

Tác giả Nguyễn Quốc Hưng với đề tài “ Thực trạng quản lý hoạt động
giáo dục ngoài giờ lên lớp tại các trường tiểu học bán trú quận 8, thành phố
Hồ Chí Minh” đã nghiên cứu vấn đề quản lý hoạt động giáo dục NGLL bậc
học tiểu học.
Tác giả Thái Thị Bi với đề tài “Quá trình thực hiện hoạt động giáo dục
ngoài giờ lên lớp ở các trường THCS thuộc tỉnh An Giang” cũng đã đề cập
đến việc thực hiện hoạt động giáo dục NGLL ở bậc trung học cơ sở.
Hiện nay, chưa thấy tác giả nào nghiên cứu về quản lý hoạt động giáo
dục NGLL ở quận Tân phú, thành phố Hồ Chí Minh. Xuất phát từ yêu cầu
nâng chất lượng và đổi mới phương pháp giáo dục, từ sự quan tâm và mong
muốn có được một số kinh nghiệm về hoạt động này, bản thân tôi chọn đề tài
nghiên cứu về: “Một số giải pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên
lớp ở các trường Trung học cơ sở quận Tân Phú, Thành phố Hồ Chí Minh.”
1.2. Một số khái niệm cơ bản
1.2.1. Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
Hoạt động giáo dục NGLL, theo tác giả Đặng Vũ Hoạt đó là việc tổ
chức giáo dục thông qua hoạt động thực tiễn của học sinh về khoa học – kỹ


20

thuật lao động công ích, hoạt động xã hội, hoạt động nhân đạo, hoạt động
văn-thể-mỹ , vui chơi giải trí để giúp học sinh hình thành và phát triển nhân
cách.[11,tr 7].
Theo tác giả T.A.Ilina thì cho rằng: Công tác giáo dục học sinh ngoài
giờ học thường được gọi là giáo dục ngoại khóa. Công tác này góp phần bổ
sung, củng cố kiến thức tiếp thu được từ công tác giáo dục chính khóa. Đây
cũng là phương tiện để phát hiện đầy đủ năng lực của học sinh, làm thức tỉnh
thiên hướng và hứng thú của học sinh về một hoạt động nào đó. Đây là một
hình thức tổ chức cho học sinh vui chơi giải trí , thông qua đó nhà giáo dục tác

vì lúc đó con người bắt đầu hình thành các nhóm trong xã hội mà họ không
thể đạt được mục tiêu với tư cách là một cá nhân riêng lẻ. Quản lý là một yếu
tố cần thiết để đảm bảo phối hợp những nỗ lực cá nhân với nhau. Các nhóm
phát triển ngày càng rộng lớn thì những nỗ lực chung cũng ngày càng lớn
theo, vì vậy việc quản lý càng quan trọng hơn bao giờ hết. Ngoài ra quản lý
còn tác động và chi phối bởi nhiều yếu tố bên trong lẫn yếu tố bên ngoài của
tổ chức, cho nên quản lý ngày nay đã được thừa nhận như là một nhân tố của
sự phát triển xã hội, là một hoạt động lien quan đến nhiều người, diễn ra trong
mọi lĩnh vực. Về nội dung, thuật ngữ quản lý có nhiều cách hiểu khác nhau:
Frederich Winslow Taylor (1856 - 1915) đã định nghĩa: “Quản lý là
biết được chính xác điều bạn muốn người khác làm và sau đó hiểu được rằng
họ đã hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất”.[31].
Tác giả Trần Kiểm đã quan niệm “Quản lý là những tác động của chủ
thể quản lý trong việc huy động, phát huy, kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, điều
phối các nguồn lực trong và ngoài tổ chức một cách tối ưu nhằm đạt được
mục đích của tổ chức với hiêu quả cao nhất. Quản lý nhằm phối hợp nỗ lực
của nhiều người, sao cho những mục tiêu của từng cá nhân biến thành những
thành tựu của xã hội”. [13].


22

Theo tác giả Thái Văn Thành: “ Quản lý là sự tác động có mục đích, có
kế hoạch của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu
đề ra” [22].
Như vậy, hoạt động quản lý chính là cách thức tác động bằng cách tổ
chức, điều khiển, chỉ huy hợp quy luật của chủ thể quản lý đến khách thể
quản lý trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành đạt hiêu quả mong
muốn và đạt mục tiêu đề ra.
Những khái niệm trên đây khác nhau về cách diễn đạt nhưng đều thể

Khái quát lại, quản lý giáo dục thực chất là: Quản lý có hiệu quả chất
lượng giáo dục, được thực hiện thông qua tác động có mục đích, có kế hoạch
thông qua các chức năng kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra đánh giá góp
phần đào tạo thế hệ trẻ thông minh sáng tạo, năng động tự chủ, biết phấn đấu
vì hạnh phúc của bản thân, gia đình và xã hội.
1.2.2.3. Quản lý hoạt động giáo dục NGLL
Quản lý hoạt động giáo dục NGLL là hoạt động của nhà quản lý tác
động lên tập thể cán bộ, giáo viên, học sinh nhằm tổ chức, điều hành để đưa
hoạt động giáo dục NGLL vào nề nếp, phục vụ cho việc thực hiện mục tiêu
đào tạo học sinh trong nhà trường.
1.2.3. Giải pháp, giải pháp quản lý hoạt động giáo dục NGLL
1.2.3.1. Giải pháp
Theo Từ điển tiếng Việt, giải pháp là “ phương pháp giải quyết một vấn
đề cụ thể nào đó”.[32].
Như vậy nói đến giải pháp là nói đến những cách thức tác động nhằm
thay đổi, chuyển biến một hệ thống, một quá trình, một trạng thái nhất định...
nhằm đạt được mục đích hoạt động. Giải pháp càng thích hợp, càng tối ưu,
càng giúp con người nhanh chóng giải quyết được những vần đề đặt ra. Tuy


24

nhiên, để có được những giải pháp như vậy, cần phải dựa trên những cơ sở lý
luận và thực tiễn đáng tin cậy.
1.2.3.2. Giải pháp quản lý
Giải pháp quản lý là những cách thức tác động của chủ thể quản lý
hướng vào việc giải quyết những vấn đề đặt ra của hệ thống, làm cho hệ
thống đó vận hành như mong muốn.
1.2.3.3. Giải pháp quản lý hoạt động giáo dục NGLL
Giải pháp quản lý hoạt động giáo dục NGLL là cách thức tiến hành các

1.3. Một số vấn đề về hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở
trường THCS
1.3.1. Mục tiêu của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp
1.3.1.1. Giáo dục nhận thức
Giúp học sinh THCS bổ sung những kiến thức đã học, hiểu biết về các
giá trị truyền thống của dân tộc, cũng như những giá trị tốt đẹp của nhân loại;
có ý thức chính trị, đạo đức pháp luật, ý thức trách nhiệm đối với bản thân,
gia đình, nhà trường và xã hội cũng cố và mở rộng các môn học khác, hiểu
sâu, hiểu thêm nhiều thông tin về thực trạng xã hội.
Biết vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn làm phong phú thêm kinh
nghiệm trong đời sống cũng như định hướng nghề nghiệp khi học xong
THCS.
1.3.1.2. Bồi dưỡng thái độ tình cảm
Bồi dưỡng cho HS có tình cảm chân thành, niềm tin với quê hương đất
nước và có thái độ đúng đắn đối với môi trường tự nhiên và xã hội. Biết tỏ
thái độ trước những vấn đề của cuộc sống, biết chịu trách nhiệm trước hành vi
của bản thân; đấu tranh tích cực với những biểu hiện sai trái của bản thân và
người khác để tự hoàn thiện mình; biết cảm thụ và đánh giá cái đẹp trong
cuộc sống.