Nghiên cứu nồng độ một số cytokin
trên bệnh nhân sốt xuất huyết
do một số serotype dengue
Nguyễn Thị Hiển *,VŨ Xuân Nghĩa**
*Trường Đại học Dược Hà Nội
**Học viện Quâny

SUMMARY
The pathophysiology o f Dengue haemorrhagic fever is not fully understood. Immune enhancement caused by cytokines and
activated complement system is one o f the hypotheses proposed to explain the haemorrhagic form o f disease. This study was
undertaken to investigate the concentration o f tumor necrosis factor alpha (TNF-a), interleukin 6 (IL-6) and interleukin 10 (1 -10) in
dengue fever patients diagnosed by multiplex RT-PCR. Blood samples were collected from 22 patients; 4 patients o f DEN-1,8 patients
o f DEN-2 and 10 patients ofDEN-1/2. The levels o f the cytokines were measured by ELISA showed that TNF-a is higher (226.21±38.99
pg/ml) in patients having co-infection DEN-1/2 with significantly as compared to the other groups (p<0.05). The levels o f IL-ti and IL10 have not been changed with p>0.05. Increasing the concentration o f TNF-a may have a role in immunopathogenesis of dengue
haemorrhagic fever
THkhoa:Cytokin, TNF-a, IL-6, IL-10, virus dengue

Đặt vấn đề
Virus dengue (DENV) thuộc họ Flaviviridae,
chi Flavivirus, lây truyền gây bệnh bởi muỗi Aedes,
chủ yếu là Aedes aegypti. Dựa trên phương pháp
neutralization, DENV được phân biệt thành 4 type
huyết thanh (serotypes) (DENV-1, DENV-2, DENV3 và DENV-4) [1]. DENV và nguyên nhân chính gây
bệnh ở khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới. ước tính

mỗi năm có khoảng 50 triệu người bị nhiễm và hơn
2,5 tỉ người có nguy cơ lây nhiễm. Cơ chế bệnh sinh
bệnh sốt xuất huyết (SXH) dengue đến nay vẫn chưa
rõ ràng, nhiều giả thuyết về cơ chế được chứng minh
song cơ chế liên quan đến miễn dịch, đáp ứng miễn
dịch được công nhận [3]. Nhiểu nghiên cứu cho thấy

Phân tích xử lý số liệu theo phẩn mểm SPSS 16.0
Kết quả và bàn luận

Bòng 1: Triệu chứng lôm sòng và cận lởm sàng d nhóm bệnhnhân nghiên cầi
SXH dengue
(n=22)

Sốt cao (39-40)

100%

Test dây thắt (+)

100%

Gan to

31,8%

Phát ban, xuất huyết

22,7%

Đỏ mắt

27,2%

Đau khớp

7%

IL-10(pg/ml)

Chứng (n=30)

17,04±6,65

1,09±1,18

4,93±3,16

DEN-1 (n=4)

120,35±13,65

49,10±40,77

13,86±4,75

DEN-2(n=8)

156,60±23,25 115,64±89,67 24,85±21,79

N hóm ^ V
nghiên cứu

Đặc điểm bệnh nhân nghiên cứu
Bệnh nhân SXH dengue được chẩn đoán xác định
bằng phương pháp RT-PCR (Reverse Transcription
Polymerase Chain Reaction). Nhóm bệnh nhân
nghiên cứu và nhóm chứng có tương đồng vể tuổi

>0,05

13,8?+s,17

p (1.2)(1.3)(2.3)
>0,05

Kết quả cho thấy, khi đồng nhiễm DENV-1/2
nồng độ TNF-a tăng cao rõ rệt so với nhiễm đơn
thuắn DENV-1 và DENV-2. Sự khác biệt có ý nghĩa
thống kê với p (1.3)(2.3) < 0,05. Giữa các bệnh
nhân đơn nhiễm DENV-1 và DENV-2, nổng độ
TNF-a tương đương nhau với p (1.2) > 0,05. Biến
đổi của TNF-a trong các nhóm đơn nhiễm DENV1, DENV-2 và đổng nhiễm DENV-1 và DENV-2
được thể hiện trong hình 1. Nó phẩn nào chứng
minh lý thuyết về giả thuyết miễn dịch chéo có
thể tăng cường miễn dịch, kích thích tăng sản
xuất TNF-a [2], [3], [4]. Kết quả này cũng phù hợp
với một số tác giả cho rằng nồng độ TNF-a thay
đổi trong SXH dengue tùy mức độ trẩm trọng
của bệnh, đặc biệt tăng cao trong những trường
hợp SXH dengue nặng biểu hiện sựđáp ứng viêm
cấp trong nhiễm virus [3], [4], [5]. Trong khi đó,
nổng độ các cytokin IL-6 và IL-10 trong các nhóm
không khác biệt với p (1.2)(1.3)(2.3) > 0,05. Các
cytokin này, đặc biệt là IL-6 còn đang cẩn nghiên
cứu tiếp. Sự tăng cao của IL-6 chưa đủ để tạo ra
sự khác biệt giữa đồng nhiễm và đơn nhiễm có
thể do kích thước mẫu còn nhỏ.