Một số yếu tố ảnh hưởng đến năng suất sinh sản của đàn lợn nái Landrace, Yorkshire nuôi
tại Mỹ Văn, Tam Điệp và Thụy Phương
Trần Thị Minh Hoàng 1, Tạ Thị Bích Duyên1 và Nguyễn Quế Côi2*
1

Viện chăn nuôi. 2Trung tâm NC lợn Thụy Phương

*Tác giả để liên hệ: TS. Nguyễn Quế Côi; Giám đốc Trung tâm NC Lợn Thụy Phương
Thụy Phương - Từ Liêm - Hà Nội
ĐT: (04)8.389.774/0983.240.253; Fax: (04)8.989.966; Email: [email protected]
ABSTRACT
Some factors influencing reproduction of Landrace and Yorkshire swine rearing at
My Van, Tam Diep and Thuy Phuong
In Vietnam the maternal lines are mainly based on two breeds: Landrace (LR) or Yorkshire (YR). Sows are reared at
My Van, Tam Diep and Thuy Phuong farms, were used for studying the reproductive traits such as number born alive at
birth (NBA) and number weaned piglets (NWP), piglet weight at birth (PBW) and at weaning (PWW), the age of first
farrowing and farrowing interval. Total 555 Landrace sows with 2281 litters and 558 Yorkshire sows with 2740 litters.
Most of reproductive traits studied were affected significantly by parities, seasons and years of farrowing (P < 0.05 and
P < 0.001). However, breeds did not show any significant effect on some traits (example NBA and NWP).
Keywords: Number born alive, number weaned piglets, weight at birth and weaning, factors, effect

Đặt vấn đề
Để cải thiện năng suất sinh sản của lợn nái, các nhà chọn giống đang hướng các nghiên cứu, thực
nghiệm vào những vấn đề loại trừ ảnh hưởng của cơ thể mẹ và ảnh hưởng của ngoại cảnh để tăng
khả năng di truyền của các tính trạng năng suất sinh sản trong công tác giống. Trong các nghiên cứu
đánh giá các yếu tố ảnh hưởng năng suất sinh học trong vài thập kỷ qua, các tác giả nước ngoài đã
sử dụng các mô hình toán học, các phương pháp thống kê để phân tích.
Một số tác giả trong nước cũng đi theo hướng nghiên cứu này như Đặng Vũ Bình (1993, 1999),
Nguyễn Văn Đức (2003), Tạ Thị Bích Duyên (2003)… Để xác định rõ bản chất của các tính trạng
năng suất sinh sản trong mối quan hệ phụ thuộc vào yếu tố di truyền và yếu tố ngoại cảnh chúng tôi
tiến hành đề tài: “Nghiên cứu một số yếu tố ảnh hưởng đến năng suất sinh sản của đàn lợn nái

279

Chỉ tiêu

677


Khối lượng sơ sinh/con

275

397

672

Số con để nuôi/ổ

1378

925

2303

Số con 21 ngày tuổi/ổ

595

652

1247


2992

Khối lượng 28 ngày tuổi/con

1009

1980

2989

Tuổi đẻ lứa đầu

538

512

1050

Khoảng cách lứa đẻ

1714

2173

3887

Nội dung nghiên cứu
Xác định mức độ ảnh hưởng của một số yếu tố di truyền và ngoại cảnh đến năng suất sinh sản của
lợn nái.



Mỗi tính trạng bị ảnh hưởng của nhiều nhân tố. Trong mỗi yếu tố ảnh hưởng lại có nhiều mức,
chúng tôi lấy mức cuối cùng làm chuẩn để đưa ra các hệ số ở các mức khác theo mức chuẩn (mức
chuẩn - mức cuối cùng do máy sắp xếp theo bảng chữ cái hoặc số thứ tự).
Cụ thể như sau:
Đối với yếu tố trại: mức chuèn là trại Thụy Phương
Đối với yếu tố giống: mức chuẩn là giống lợn Yorkshire
Đối với yếu tố lứa đẻ: mức chuèn là lứa đẻ thứ 8
Đối với yếu tố năm đẻ: mức chuẩn là năm 2006
Đối với yếu tố mùa vụ: mức chuẩn là mùa xuân
Xử lý số liệu:
Các số liệu sau khi kiểm tra bằng chương trình SAS nếu vượt quá giới hạn ±3σ đều bị loại trừ trong
quá trình xử lý tiếp theo. Các số liệu được xử lý bằng phần mềm SAS 2000 tại bộ môn N/C Tiểu gia
súc - Viện Chăn nuôi.
Kết quả và thảo luận
Hệ số hiệu chỉnh khối lượng toàn ổ và khối lượng trung bình 1 lợn con 28 ngày tuổi
Do có một số ổ lợn được cai sữa không đúng 28 ngày tuổi nên chúng tôi tiến hành hiệu chỉnh tính
trạng khối lượng toàn ổ cai sữa và khối lượng trung bình 1 lợn con cai sữa về chuẩn 28 ngày tuổi.
Sau khi tiến hành xử lý, công thức hiệu chỉnh cho các tính trạng như sau:
Khối lượng toàn ổ cai sữa
Đối với lợn nái Landace: W = P1 - 1,33 × (X-28)
Đối với lợn nái Yorkshire: W = P1 - 1,13× (X-28)
Trong đó:
W: khối lượng cai sữa toàn ổ đã hiệu chỉnh
P1: khối lượng toàn ổ cai sữa thực cân;
X: số ngày cai sữa
Theo công thức này nếu ta cân khối lượng toàn ổ lợn con vào ngày thứ 27 thì đến 28 ngày khối
lượng toàn ổ sẽ tăng được 1,33 kg đối với lợn Landrace và 1,13 kg đối với lợn Yorkshire.
Ngược lại, khi ta cân khối lượng toàn ổ lợn con vào ngày thứ 29 thì khối lượng toàn ổ lợn con ở 28

tích R2 của tính trạng số con cai sữa chỉ tăng 0,005; R2 của tính trạng số con để nuôi và khoảng cách
lứa đẻ tăng thêm 0,023. R2 của khối lượng toàn ổ và khối lượng trung bình 1 lợn con ở giai đoạn sơ
sinh đã tăng lên 0,1 - 0,12 khi phân tích thêm yếu tố năm vào mô hình. R2 của 5 yếu tố đạt giá trị
cao nhất là 0,275 ở tính trang khối lượng trung bình 1 lợn con 21 ngày tuổi.
Như vậy, cứ đưa thêm yếu tố ảnh hưởng vào mô hình phân tích thì R2 cũng sẽ tăng lên, ngược lại hệ
số biến dị (CV) sẽ giảm đi.
Bảng 2: Mức độ đóng góp của các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất sinh sản
của đàn lợn nái Landrace và Yorkshire
Chi tiêu
SSS
POSS
PSS
SCDN
SC21
PO21
P21
SCCS
PO28

R2
Cv
R2
Cv
R2
Cv
R2
Cv
R2
Cv
R2

0,014979
19,93128
0,000551
19,10489
0,000155
23,15514

0,01249
28,8335
0,02972
28,6065
0,05288
16,4094
0,0227
18,4638
0,00266
20,4078
0,00109
25,7399
0,01498
19,9313
0,00595
19,058
0,0108
23,0354

0,025076
28,66913
0,091808
27,82073

18,9623
0,04596
22,6793

Trai,
giống,lứa
năm, mùa vụ
0,057863
28,21391
0,113481
27,65284
0,156205
15,66479
0,092267
17,86455
0,120063
19,30912
0,201926
23,17621
0,275019
17,22499
0,032572
18,84339
0,079192
22,29206

Các yếu tố ảnh hưởng đến năng suất sinh sản của đàn lợn nái
Kết quả phân tích các yếu tố ảnh hưởng tới một số chỉ tiêu năng suất sinh sản của lợn nái Landrace
và Yorkshire nuôi tại 3 cơ sở giống được trình bày tại bảng 2.
Kết quả cho thấy, yếu tố trại ảnh hưởng rõ rệt đến tất cả các tính trạng sinh sản thu thập được (P

nghĩa.
Hệ số hiệu chỉnh của các yếu tố ảnh hưởng đến các tính trạng năng suất sinh sản
Bảng 3. Hệ số hiệu chỉnh của các yếu tố ảnh hưởng đến một số tính trạng NS sinh sản
Tính trạng
Nhân tố
Trại My van
Trại Tam Diep
Trại T/Phương
Giống
LL
YY
Lứa
1
2
3
4
5
6
7
8
Năm
1998
1999
2000
2001

SSS

POSS


-0,21
0,75
1,25
2,47
1,47
2,30
1,41
0,00
-

0,14
0,00
0,12
0,21
0,18
0,12
0,08
0,08
0,08
0,00
-0,43
-0,38
-0,31
-0,29

-0,22
0,00
-0,43
-0,02
0,34

-0,04
-0,03

-0,12
0,00
-0,16
0,12
0,19
0,19
0,06
0,19
0,14
0,00
-0,18
0,21
0,06
-0,01

-14,31 -4,84
-44,33 -14,96
0,00
0,00
-7,95
0,00
5,53
1,24
-2,24
-1,54
-2,11
-0,35

-16,2
-8,04
-7,02
-5,87

-3,79
0,00
-2,55
1,99
3,28
2,44
1,57
3,44
1,59
0,00
-8,99
-3,27
-0,51
-0,69


2002
2003
2004
2005
2006
Đông
Mùa vụ Hạ
Thu
Xuân

-0,65
0,00

-0,86
-0,97
-0,99
-0,54
0,00
-0,71
-0,59
-1,05
0,00

-7,32
-8,91
-8,30
-2,09
0,00
0,01
-8,30
-8,06
0,00

-0,24
-0,32
-0,22
0,16
0,00
0,46
-0,56

0,25
0,00

4,14
-14,71
-13,86
2,28
0,00
10,07
10,09
-0,67
0,00

0,86
-6,63
-4,00
0,00

Hệ số của các yếu tố ảnh hưởng đến các tính trạng NS sinh sản được trình bày ở bảng Tính trạng số
con sơ sinh sống của trại Mỹ Văn và Tam Điệp có hệ số là 0,907 và 0,213.
Như vậy, ở tính trạng này của trại Thụy Phương thấp hơn so với 2 trại Mỹ văn và Tam Điệp. Khi
hiệu chỉnh chúng tôi phải trừ đi tính trạng số con sơ sinh sống của trại Mỹ Văn và Tam Điệp lần
lượt là 0,907 và 0,213.
Tuy nhiên, tính trạng số con cai sữa của hai trại Mỹ Văn và Tam Điệp lại thấp hơn Trại Thụy
Phương 0,344 và 0,09 khi hiệu chỉnh chúng tôi phải cộng vào cho tính trạng số con cái sữa của hai
trại này lần lượt là 0,344 và 0,09. Tuổi đẻ lứa đầu và khoảng cách lứa đẻ ở trại Thụy Phương đều
kéo dài hơn so với trại Mỹ Văn và Tam Điệp.
Hệ số hiệu chỉnh của yếu tố giống đến các tính trạng năng suất sinh sản
Giống ảnh hưởng đến khối lượng toàn ổ sơ sinh, khối lượng trung bình 1 lợn con ở các giai đoạn sơ
sinh, 21 ngày tuổi. Khi nghiên cứu ảnh hưởng của yếu tố giống ta thấy giống Landrace cao hơn so

Nguyễn Văn Đức (2003); Trần Thị Minh Hoàng, Nguyễn Quế Côi và Nguyễn Văn Đức (2006): Một số yếu tố ảnh
hưởng đến năng suất sinh sản của đàn lợn nái Landrace và Yorshire. Tạp chí Nông nghiệp và phát triển nông
thôn. Số 6/2006, Trang: 60 - 62.
Koketsu J.D. and Annor S. Y (1997) “Factor influencing the postweaning reproduction performance of sow on
commecial farm”. Animal Breeding Abstracts Vol. 65 (12), ref 6934.
Lorvelec O., Deprìs E., Rinaldo D. and Christon R. (1998). Effects of season on reproduction performance of Large
White pig in intensive breeding in tropics. Animal Breeding Abstracts Vol. 66 (1), ref 396.