BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP.HCM

------------------

NGUYỄN MINH QUANG

NGHIÊN CỨU HIỆN TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT BIỆN
PHÁP GIẢM THIỂU Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG LAO
ĐỘNG TẠI CÁC CÔNG TY SẢN XUẤT GẠCH MEN
TRONG CÁC KHU CÔNG NGHIỆP
TỈNH ĐỒNG NAI
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Kỹ thuật môi trường
Mã ngành: 60520320

TP. HỒ CHÍ MINH, tháng 01 năm 2015


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP.HCM

------------------

NGUYỄN MINH QUANG

NGHIÊN CỨU HIỆN TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT BIỆN
PHÁP GIẢM THIỂU Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG LAO
ĐỘNG TẠI CÁC CÔNG TY SẢN XUẤT GẠCH MEN
TRONG CÁC KHU CÔNG NGHIỆP
TỈNH ĐỒNG NAI

Ủy viên
Ủy viên, Thư ký

Xác nhận của Chủ tịch Hội đồng đánh giá Luận sau khi Luận văn đã được
sửa chữa (nếu có).
Chủ tịch Hội đồng đánh giá LV


TRƯỜNG ĐH CÔNG NGHỆ TP. HCM
PHÒNG QLKH – ĐTSĐH

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
TP. HCM, ngày 19 tháng 12 năm 2014

NHIỆM VỤ LUẬN VĂN THẠC SĨ
Họ tên học viên: Nguyễn Minh Quang

Giới tính: Nam

Ngày, tháng, năm sinh: 25/01/1977

Nơi sinh: Đồng Nai

Chuyên ngành: Kỹ thuật môi trường

MSHV: 1341810018

I- Tên đề tài:
Nghiên cứu hiện trạng và đề xuất biện pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường lao động

CÁN BỘ HƯỚNG DẪN

KHOA QUẢN LÝ CHUYÊN NGÀNH


Mở đầu:
- Giới thiệu tên đề tài, học viên thực hiện và giáo viên hướng dẫn.
- Giới thiệu nội dung bài báo cáo.
- Lời mở đầu: Ô nhiễm môi trường lao động hiện nay đang là một vấn đề được quan tâm
trên toàn thế giới cũng như ở từng quốc gia. Sự ô nhiễm môi trường lao động không chỉ
ảnh hưởng trên phạm vi nhà máy, xí nghiệp, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người lao
động mà còn ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng dân cư xung quanh.
Đồng Nai hiện nay là một trong những tỉnh có nhiều KCN phát triển và ngành sản
xuất gạch men là một trong những ngành công nghiệp phát triển nhanh và mạnh của tỉnh.
Bên cạnh các lợi ích về kinh tế thì môi trường lao động ngành gạch men ngày càng ô
nhiễm trầm trọng. Theo số liệu của Trung tâm Bảo vệ Sức khỏe Lao động và Môi trường
Đồng Nai năm 2013 đã thực hiện:
+ Khám phát hiện bệnh nghề nghiệp: 10.573 người. Trong đó khám bệnh bụi phổi
silic: 543 người.
+ Riêng tại các công ty sản xuất gạch men: tổng số mẫu đo các yếu tố môi trường lao
động là 2.796, trong đó số mẫu vượt tiêu chuẩn chiếm tỷ lệ 40,16%.
Do đó việc thực hiện đề tài “…” là thật sự cần thiết.
Tính mới của đề tài đó là …
Về ý nghĩa khoa học…
Về ý nghĩa thực tiễn…
Đề tài tập trung vào các mục tiêu sau:
Thứ nhất là….
Thứ hai là….
Cuối cùng là…


cứu:
Đầu tiên là phần hiện trạng MTLĐ các cty gạch men. Sử dụng pp thu thập tài liệu, đo
đạc tại hiện trường, xử lý số liệu kết hợp với pp so sánh ta tổng kết được rằng MTLĐ
các cty gạch men ô nhiễm chủ yếu do các yếu tố nhiệt độ cao, tiếng ồn và bụi hô hấp.
Giá trị trung bình của các yếu tố môi trường này vượt TCCP khá cao. Theo TS.
Hoàng Văn Bính, khi tiếp xúc trong một thời gian dài với các yếu tố như nhiệt độ cao
sẽ gây các bệnh về tiêu hóa, tx với tiếng ồn sẽ gây bệnh đau đầu và trong môi trường
có hàm lượng bụi hô hấp cao sẽ gây các bệnh về hô hấp.
Để đánh giá được mức độ ô nhiễm tổng hợp do nhiều yếu tố dựa vào kết quả KSK
định kỳ và kết quả phỏng vấn người lao động để suy ra tỷ lệ ảnh hưởng (a) tương ứng
với các bệnh tật điển hình ở người lao động tại các cty gạch men.
Dựa vào kết quả khảo sát MTLĐ, số lần vượt TCCP của các yếu tố nhiệt độ, tiếng ồn
và bụi hô hấp ta suy ra được trị số R là 3, là mức độ ảnh hưởng tới người lao động.
Có a và R tính được trọng lượng ô nhiễm G. ở đây nhận thấy G của bụi là cao nhất, ta
chọn làm yếu tố gây ô nhiễm chính. Sau đó tiến hành tính Trọng lượng ô nhiễm dư
∆G bằng tổng G các yếu tố còn lại trừ đi G của bụi. R dư sẽ bằng ∆G chia cho tổng tỷ
lệ ảnh hưởng của các yếu tố còn lại, và bằng 0,582.
R tổng bằng R của yếu tố ô nhiễm chính cộng với R dư.
Như vậy tại các cty gạch men, R tổng xấp xỉ bằng 3,6, tra bảng 3 (trang 11 luận
văn) ta kết luận được rằng Mức độ ô nhiễm tại các cty sx gạch men nằm trong
khoảng “ô nhiễm nhiều”. Để hiểu rõ hơn về các ảnh hưởng của ô nhiễm MTLĐ
các cty gạch men ta cần đánh giá rủi ro đối với sức khỏe người lao động.
Theo mô hình HRA, ta tiến hành theo 4 bước:
- Đầu tiên là nhận diện mối nguy hại:
Quá trình sản xuất phát thải ra bụi có chứa silic tự do (SiO2), đặc biệt tại công đoạn
sấy phun và ép thủy lực.


-


Hồng Trân 2008).
Vậy ADD = 0,24 (mg/(kg.ngày))
Bước cuối cùng là mô tả đặc tính rủi ro thông qua chỉ số nguy hại HI:
HI = ADD/ RfD = 16 lớn hơn 1 rất nhiều.
Kết luận: với nồng độ bụi hô hấp chứa hàm lượng silic cao như hiện nay tại các công
ty sản xuất gạch men trong các KCN tỉnh Đồng Nai ảnh hưởng bất lợi đến sức khỏe
người lao động, có khả năng gây bệnh bụi phổi silic nghề nghiệp rất cao.


Một kết quả nữa của Luận văn là Ước tính tải lượng bụi phát thải trong ngành gạch
men đến năm 2020 do đặc thù của ngành sản xuất vật liệu xây dựng nói chung và ngành
gạch men nói riêng, khi sản xuất đều phát sinh một lượng lớn bụi có chứa hàm lượng silic
tự do cao, gây ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe người lao động.
Dựa vào quy hoạch của UBND tỉnh, tình hình thực tế ngành gạch men và kế
hoạch sản xuất của 3 cty nghiên cứu ta tính được sản lượng dự báo đến năm 2020
của 3 cty thể hiện trong bảng sau. Tham khảo tài liệu của C. Palmonari and G.
Timellini, 1982 biết được hệ số phát thải bụi ngành gạch men khi không có biện
pháp kiểm soát ÔN là 40 g/m2, khi có biện pháp kiểm soát là 3,2 g/m2. Ta tính được
tải lượng bụi đến năm 2020 là…. Từ bảng trên cho thấy khi có biện pháp kiểm soát phát
thải trong ngành sản xuất gạch men thì tổng tải lượng bụi ước tính sẽ giảm được gần 92%
so với khi không có biện pháp khống chế ô nhiễm. Điều này cho thấy tầm quan trọng của
việc tuân thủ các chính sách pháp luật của nhà nước trong việc bảo vệ môi trường và sức
khỏe người lao động. Các cơ sở sản xuất gạch men cần coi trọng công tác vệ sinh công
nghiệp trong và ngoài khu vực sản xuất, liên tục cải thiện điều kiện lao động, cải thiện
công nghệ sản xuất và khắc phục ô nhiễm môi trường.


i

LỜI CAM ĐOAN

iii

TÓM TẮT
Trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nƣớc, Đồng Nai là một trong
những tỉnh có nhiều khu công nghiệp phát triển. Trong đó, ngành sản xuất gạch men là
ngành phát triển nhanh và mạnh của tỉnh. Bên cạnh các lợi ích về kinh tế, Đồng Nai
cũng phải đối mặt với ô nhiễm môi trƣờng, đặc biệt là ô nhiễm môi trƣờng lao động vì
nó ảnh hƣởng trực tiếp đến sức khỏe ngƣời lao động và cộng đồng xung quanh.
Hiện nay tại Đồng Nai chƣa có một nghiên cứu nào đánh giá điều kiện môi
trƣờng sản xuất gạch men và rủi ro đối với sức khỏe ngƣời lao động. Vì thế nghiên cứu
này đƣợc thực hiện nhằm đánh giá hiện trạng môi trƣờng lao động trong ngành sản xuất
gạch men tại Đồng Nai trong giai đoạn từ năm 2011 đến 2013 theo phƣơng pháp nghiên
cứu điển hình 3 công ty: Cổ phần công nghiệp gốm sứ Taicera, Cổ phần gạch men
Thanh Thanh và Cổ phần gạch men Ý Mỹ. Qua thu thập tài liệu, số liệu và phân tích
theo mô hình đánh giá mức độ ô nhiễm của GS. Đào Ngọc Phong và mô hình đánh giá
rủi ro sức khỏe, tác giả đi đến kết luận: mức độ ô nhiễm môi trƣờng lao động các công
ty sản xuất gạch men tại các khu công nghiệp tỉnh Đồng Nai là “ô nhiễm nhiều”; nguy
cơ gây bệnh bụi phổi silic ở ngƣời lao động rất cao. Từ việc đánh giá ƣu điểm và hạn
chế của các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trƣờng lao động mà các công ty gạch
men đang áp dụng, tác giả đề xuất sử dụng kết hợp các biện pháp quản lý, kỹ thuật, y tế
và bảo hộ lao động nhằm giảm mức độ ô nhiễm và rủi ro sức khỏe xuống thấp nhất.
Bên cạnh đó việc thực hiện đề tài còn nhằm làm cơ sở ban đầu cho những
nghiên cứu sâu hơn về hiện trạng và các ảnh hƣởng cụ thể tới ngƣời lao động trong
ngành sản xuất gạch men nói riêng và các ngành công nghiệp khác tại Đồng Nai.


iv

ABSTRACT
In the process of industrialization and modernization of the country, Dong Nai is a

TÓM TẮT ................................................................................................................................ iii
ABSTRACT .............................................................................................................................iv
MỤC LỤC .................................................................................................................................v
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ........................................................................................ix
DANH MỤC CÁC BẢNG .......................................................................................................x
DANH MỤC CÁC HÌNH ..................................................................................................... xii
MỞ ĐẦU ...................................................................................................................................1
A. Lý do chọn đề tài .............................................................................................................1
B. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài ................................................................................... 3
C. Nội dung nghiên cứu .................................................................................................. 3
D. Đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu của đề tài ................................................................. 4
1. Đối tƣợng nghiên cứu của đề tài ............................................................................. 4
2. Phạm vi nghiên cứu của đề tài ................................................................................ 5
E. Phƣơng pháp nghiên cứu đề tài .................................................................................. 5
1. Phƣơng pháp tổng quan tài liệu .............................................................................. 5
2. Phƣơng pháp thu thập thông tin .............................................................................. 5
3. Phƣơng pháp điều tra thực địa ................................................................................ 5
4. Phƣơng pháp đo đạc các yếu tố hóa lý trong môi trƣờng lao động ........................ 5
5. Phƣơng pháp thống kê, xử lý số liệu ...........................................................................8
6. Phƣơng pháp phân tích, so sánh ............................................................................. 8
7. Áp dụng mô hình đánh giá mức độ ô nhiễm .......................................................... 8
8. Phƣơng pháp đánh giá rủi ro sức khỏe ................................................................. 11
9. Phƣơng pháp chuyên gia ....................................................................................... 13


vi

F. Ý nghĩa khoa học, tính mới, ý nghĩa thực tiễn của đề tài nghiên cứu ...................... 13
1. Ý nghĩa khoa học của đề tài nghiên cứu ............................................................... 13
2. Tính mới của đề tài nghiên cứu ............................................................................ 14

1.6.1 Số lƣợng các công ty đƣợc lựa chọn nghiên cứu ............................................. 36
1.6.1.1 Công ty Cổ phần công nghiệp gốm sứ Taicera............................................. 36
1.6.1.2 Công ty Cổ phần gạch men Ý Mỹ ................................................................ 36
1.6.1.3 Công ty Cổ phần gạch men Thanh Thanh .................................................... 36
1.6.2 Những điểm chung đặc trƣng của 3 công ty lựa chọn nghiên cứu .................. 37
CHƯƠNG 2: ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG MÔI TRƯỜNG LAO ĐỘNG VÀ SỨC
KHỎE CÔNG NHÂN CÁC CÔNG TY SẢN XUẤT GẠCH MEN TẠI CÁC KCN
TỈNH ĐỒNG NAI ....................................................................................................... 42
2.1 Đánh giá hiện trạng môi trường lao động và sức khỏe công nhân các công ty
sản xuất gạch men tại các KCN tỉnh Đồng Nai ........................................................ 42
2.1.1 Phân tích diễn biến hiện trạng môi trƣờng lao động các công ty sản xuất gạch
men tại các KCN tỉnh Đồng Nai ............................................................................... 42
2.1.1.1 Phân tích diễn biến hiện trạng môi trƣờng lao động tại công ty Cổ phần gạch
men Thanh Thanh từ năm 2011 – 2013 .................................................................... 42
2.1.1.2 Phân tích diễn biến hiện trạng môi trƣờng lao động tại công ty Cổ phần gạch
men Ý Mỹ từ năm 2011 – 2013 ................................................................................ 46
2.1.1.3 Phân tích diễn biến hiện trạng môi trƣờng lao động tại công ty Cổ phần Công
nghiệp Gốm sứ Taicera từ năm 2011 – 2013............................................................ 50
2.1.1.4 Đánh giá tổng hợp về hiện trạng môi trƣờng lao động ở ba công ty lựa chọn
nghiên cứu giai đoạn từ năm 2011 – 2013................................................................ 55
2.1.2 Tình hình sức khỏe công nhân các công ty sản xuất gạch men tại các KCN tỉnh
Đồng Nai từ năm 2011 – 2013.................................................................................. 57
2.2 Đánh giá mối quan hệ giữa môi trường lao động và sức khỏe công nhân trong
các công ty sản xuất gạch men tại các KCN tỉnh Đồng Nai .................................... 59


viii

CHƯƠNG 3: ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ Ô NHIỄM VÀ RỦI RO SỨC KHỎE CÔNG
NHÂN TẠI CÁC CÔNG TY SẢN XUẤT GẠCH MEN TRONG CÁC KHU


Ý Nghĩa

BHLĐ

Bảo hộ lao động

BYT

Bộ Y tế

HRA

Mô hình đánh giá rủi ro sức khỏe

KCN

Khu công nghiệp

MT

Môi trƣờng

MTLĐ

Môi trƣờng lao động

NLĐ

Ngƣời lao động

Bảng 2.3: Bảng so sánh số mẫu đo tại công ty Cổ phần gạch men Thanh Thanh giai
đoạn từ năm 2011 – 2013 ......................................................................................... 45
Bảng 2.4: Bảng kết quả đo kiểm môi trƣờng lao động công ty Cổ phần gạch men Ý
Mỹ từ năm 2011 – 2013 ............................................................................................ 47
Bảng 2.5: Bảng tổng hợp số mẫu đo tại công ty Cổ phần gạch men Ý Mỹ từ năm
2011 – 2013 .............................................................................................................. 48
Bảng 2.6: Bảng so sánh số mẫu đo tại công ty Cổ phần gạch men Ý Mỹ giai đoạn
từ năm 2011 – 2013 .................................................................................................. 49
Bảng 2.7: Bảng kết quả đo kiểm môi trƣờng lao động công ty Cổ phần Công nghiệp
gốm sứ Taicera từ năm 2011 – 2013 ........................................................................ 51
Bảng 2.8: Bảng tổng hợp số mẫu đo tại công ty Cổ phần Công nghiệp gốm sứ
Taicera từ năm 2011 – 2013 ..................................................................................... 52
Bảng 2.9: Bảng so sánh số mẫu đo tại công ty Cổ phần Công nghiệp gốm sứ Taicera
giai đoạn từ năm 2011 – 2013 .................................................................................. 54
Bảng 2.10: Bảng tổng hợp số mẫu đo môi trƣờng lao động 03 công ty lựa chọn
nghiên cứu từ năm 2011 – 2013 ............................................................................... 56


xi

Bảng 2.11: Bảng thống kê bệnh tật của công nhân công ty Cổ phần gạch men Thanh
Thanh từ năm 2011 – 2013 ....................................................................................... 57
Bảng 2.12: Bảng thống kê bệnh tật của công nhân công ty Cổ phần gạch men Ý Mỹ
từ năm 2011 – 2013 .................................................................................................. 58
Bảng 2.13: Bảng thống kê bệnh tật của công nhân công ty Cổ phần công nghiệp
gốm sứ Taicera từ năm 2011 – 2013 ........................................................................ 58
Bảng 3.1: Bảng thống kê tỷ lệ công nhân mắc bệnh do ảnh hƣởng của các yếu tố
môi trƣờng tại 3 công ty nghiên cứu điển hình ......................................................... 62
Bảng 3.2: Tỷ lệ ảnh hƣởng ai của các yếu tố môi trƣờng ......................................... 62
Bảng 3.3: Kết quả các yếu tố gây ô nhiễm trong môi trƣờng lao động ................... 63

Hình 4.1: Nguyên lý dâng lên cao của khí nóng ...................................................... 84
Hình 4.2: Thông gió tự nhiên nhờ gió ..................................................................... 84
Hình 4.3: Mô hình giảm thiểu ô nhiễm nhiệt bằng hệ thống thông gió cơ khí chung
................................................................................................................................... 87
Hình 4.4: Thiết kế vách ngăn âm ............................................................................. 89
Hình 4.5: Mô hình hút bụi cục bộ ............................................................................ 90
Hình 4.6: Mô hình cô lập nguồn bụi ........................................................................ 91
Hình 4.7: Nút tai chống ồn (a) và chụp tai chống ồn (b) ......................................... 92
Hình 4.8: Kính và khẩu trang bảo hộ chống bụi ...................................................... 93


CÔNG TRÌNH ĐƯỢC HOÀN THÀNH TẠI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP. HCM

Cán bộ hướng dẫn khoa học : GS.TSKH. NGUYỄN CÔNG HÀO

Luận văn Thạc sĩ được bảo vệ tại Trường Đại học Công nghệ TP. HCM
ngày … tháng … năm …
Thành phần Hội đồng đánh giá Luận văn Thạc sĩ gồm:
TT
1
2
3
4
5

Họ và tên

Chức danh Hội đồng
Chủ tịch

I- Tên đề tài:
Nghiên cứu hiện trạng và đề xuất biện pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường lao động
tại các công ty sản xuất gạch men trong các khu công nghiệp tỉnh Đồng Nai.
II- Nhiệm vụ và nội dung:
Nhiệm vụ:
 Đánh giá hiện trạng môi trường lao động tại các công ty sản xuất gạch men
trong các khu công nghiệp (KCN) tỉnh Đồng Nai.
 Đánh giá mức độ ô nhiễm môi trường lao động và rủi ro sức khỏe người lao
động tại các công ty sản xuất gạch men trong các KCN tỉnh Đồng Nai.
 Đề xuất biện pháp giảm thiểu ô nhiễm môi trường lao động tại các công ty sản
xuất gạch men trong các KCN tỉnh Đồng Nai.
Nội dung:
 Nội dung 1: Thu thập số liệu về môi trường lao động và tình hình sức khỏe
công nhân tại các công ty sản xuất gạch men trong các KCN tỉnh Đồng Nai từ
năm 2011 – 2013 nhằm đánh giá hiện trạng môi trường lao động và mối quan hệ
giữa môi trường lao động với sức khỏe công nhân.


 Nội dung 2: Đánh giá mức độ ô nhiễm tổng hợp do nhiều yếu tố tại các công ty
sản xuất gạch men trong các KCN tỉnh Đồng Nai.
 Nội dung 3: Đánh giá rủi ro sức khỏe người lao động đối với tác nhân gây rủi ro
đặc trưng tại các công ty sản xuất gạch men trong các KCN tỉnh Đồng Nai theo
mô hình HRA.
 Nội dung 4: Dự báo mức độ ô nhiễm các công ty sản xuất gạch men tại các
KCN tỉnh Đồng Nai đến năm 2020.
 Nội dung 5: Đánh giá hiệu quả các biện pháp giảm thiểu ô nhiễm đang sử dụng
trong các công ty sản xuất gạch men tại các KCN tỉnh Đồng Nai từ đó đề xuất
các biện pháp quản lý, kỹ thuật, bảo hộ lao động và y tế nhằm giảm thiểu ô
nhiễm, rủi ro sức khoẻ, nâng cao sức khỏe người lao động.
III- Ngày giao nhiệm vụ: 18/8/2014