NHẬN
XÉT CẦN THƠ
TRƯỜNG ĐẠI
HỌC
KHOA LUẬT
Bộ MÔN LUẬT KINH DOANH - THƯƠNG MẠI
csBQlío
LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP cử NHÂN LUẬT
KHÓA 33 (2007 - 2011)
ĐỀ TÀI
QUY CHẾ PHÁP LÝ CỦA VIỆC GÓP VÓN THÀNH
LẬP DOANH NGHIỆP BẰNG QUYỀN
Giảng viên hướng dẫn:
Sinh viên thưc hiên:
Nguyễn Thị Thùy Nhu
MSSV: 5075289
Lớp: LK0732A4 - K33
Cần Thơ, Tháng 04/2011
LỜI CẢM ƠN
Em xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến Cô Dư Ngọc Bích đã tận tình hướng
dẫn và tạo mọi điều kiện giúp đỡ em trong quá trình thực hiện đề tài.
ai trò của quyền sở hữu trí tuệ...........................................................................................4
1.2 Ý nghĩa của việc bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ....................................................... 6
1.3 Các đối tưọng của quyền sở hữu trí tuệ theo pháp Luật Việt Nam.....................8
1.4 Thuộc tính và đặc điểm của quyền sở hữu trí tuệ................................................. 9
1.4.1 Thuộc tính của quyển sở hữu trí tuệ....................................................................9
1.4.2.................................................................................................................................. Đ
ặc điểm của quyển sở hữu trí tuệ.....................................................................................12
1.5 Tính đặc thù của quyền sở hữu trí tuệ trong việc góp vấn thành lập doanh
nghiệp.
Chương 3 THựC TRẠNG CỦA VIỆC GÓP VỐN THÀNH LẶP DOANH NGHIỆP
BẰNG QUYỀN SỞ HỮU TRÍ TUỆ................................................................................47
3.1 Thực trạng của việc góp vốn thành lập doanh nghiệp bằng quyền sở hữu trí
tuệ.47
Lời mở đầu
LỜI MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Trí tuệ con người là nguồn gốc của mọi sự sáng tạo, bằng tư duy sáng tạo
của mình con người đã sản sinh ra biết bao sản phẩm nhằm thỏa mãn nhu cầu vật
chất và tinh thần của đời sống xã hội. Qua các giai đoạn lịch sử phát triển của
nhân loại cùng với các tài sản hữu hình thông thường khác tài sản trí tuệ trực tiếp
Trang 1
SVTH: Nguyễn Thị Thày Nhu
Lời mở đầu
là loại tài sản vô hình nhưng quyền sở hữu trí tuệ có vai trò vô cùng quan trọng
đối với doanh nghiệp mà các quyền tài sản khác không có được. Luật doanh
nghiệp năm 2005 ra đời đánh dấu bước ngoặc cho vấn đề góp vốn thành lập
doanh nghiệp bằng quyền sở hữu trí tuệ, song vấn đề này chưa được thực thi
rộng rãi vì chưa được hướng dẫn cụ thể và nhiều điểm chưa nhất quán với các
văn bản pháp luật khác nên việc thực hiện góp vốn thành lập doanh nghiệp bằng
quyền sở hữu trí tuệ chưa thực hiện một cách đồng bộ và còn nhiều lúng túng.
Sự ra đời của Nghị định 102/2011/NĐ-CP ngày 01/10/2010 của chính phủ như
một làn gió mới đầu tiên quy định cụ thể hơn về việc góp vốn bằng quyền sở
hữu trí tuệ. Theo đó, tổ chức, cá nhân được quyền sử dụng các tài sản liên quan
đến quyền sở hữu trí tuệ để góp vốn. Quyền sở hữu trí tuệ được sử dụng để góp
vốn bao gồm quyền tác giả, quyền liên quan đến quyền tác giả, quyền sở hữu
công nghiệp, quyền đối với giống cây trồng và các quyền sở hữu trí tuệ khác
theo quy định của pháp luật sở hữu trí tuệ.
Đe tìm hiểu các quy định của Việt Nam về trình tự góp vốn thành lập
doanh nghiệp bằng quyền sở hữu trí tuệ, khắc phục những hạn chế hướng tới
hoàn thiện các quy định về việc góp vốn bằng quyền sở hữu trí tuệ người viết
chọn đề tài: “quy chế pháp lý của việc góp vốn thành lập doanh nghiệp bằng
quyền sở hữu trí tuệ” làm đề tài luận văn của mình.
2. Mục đích nghiên cứu
Người viết nghiên cứu đề tài này với mục đích nhằm nâng cao hiểu biết
pháp luật về việc góp vốn thành lập doanh nghiệp bằng quyền sở hữu trí tuệ, bên
cạnh đó nhằm để hệ thống và tích lũy thêm cho bản thân những kiến thức trong
- Chương 3: Thực trạng của việc góp vốn thành lập doanh nghiệp bằng
quyền sở hữu trí tuệ.
- Kết luận.
GVHD: Ts. Dư Ngọc Bích
Trang 3
SVTH: Nguyễn Thị Thày Nhu
Chương 1: Khái quát chung vê quyên sở hữu trí tuệ
CHƯƠNG 1
KHÁI QUÁT CHUNG VÈ QUYỀN SỞ HỮU TRÍ TUỆ
1.1 Giói thiệu chung về quyền sở hữu trí tuệ
1.1.1
Khái niệm chung về sở hữu trí tuệ và quyền sở hữu trí tuệ
Sở hữu trí tuệ được hiểu là sở hữu các tài sản trí tuệ - những kết quả từ
hoạt động tư duy, sáng tạo của con người. Đối tượng của loại sở hữu này là các
tài sản phi vật chất nhưng có giá trị kinh tế tinh thần to lớn góp phần quan trọng
trong quá trình hình thành nền văn minh khoa học, công nghệ của nhân loại.
Tài sản trí tuệ có khả năng chia sẻ mang tính xã hội cao. Có nghĩa là mỗi
thành quả được tạo ra từ hoạt động trí tuệ của con người sẽ đem đến cho toàn xã
hội, toàn nhân loại những giá trị mới về tinh thần, về tri thức. Đồng thời, nó cũng
được thụ hưởng bởi tất cả mọi người, không giống như những tài sản thông
thường khác, thuộc tính vô hình của loại tài sản này khiến cho việc sử dụng, khai
thác sản phẩm trí tuệ từ người này không làm hao giảm về mặt vật chất. Vì vậy,
tài sản trí tuệ sẽ đem lại lợi về tinh thần hoặc những lợi ích về kinh tế cho mọi
có nguồn lực về vật chất dồi dào, mà vấn đề là nhận thức được giá trị thật sự của
tài sản trí tuệ và việc phát triển các tài sản trí tuệ đó.
Được biết đến với một loại quyền đặc biệt, được đánh giá là một loại tài
sản tiềm năng mang lại nhưng giá trị vô cùng to lớn đối với sự phát triển của cả
một nền kinh tế, một đất nước hay cả một dân tộc. Đe tạo nên những giá tộ mà
không có bất cứ một tài sản nào có thể thay thế được thì giá trị quyền sở hữu trí
tuệ phải có những ưu thế nổi trội nhất định trong tất cả các lĩnh vực mà nó được
áp dụng vào. Quyền sở hữu trí tuệ đóng vai trò hết sức quan trọng và then chốt
đối với sự phát triển kinh tế của một doanh nghiệp, một vùng, một quốc gia cụ
thể là:
- Doanh nghiệp sở hữu một tài sản trí tuệ sẽ đem lại cho doanh nghiệp đó
lợi nhuận kinh tế và nhiều cơ hội canh tranh trên thị trường. Tài sản trí tuệ là một
loại tài sản vô hình, không thể xác định bằng các đặc điểm vật chất nhưng lại có
giá trị lớn và có khả năng sinh lợi về kinh tế rất cao. Giá trị quyền sở hữu trí tuệ
là thước đo hiệu quả kinh doanh, sức cạnh tranh và khả năng phát triển của
doanh nghiệp trước mắt và trong tương lai, đồng thời nó sẽ tạo cho doanh nghiệp
đó có những bước tiến nhảy vọt trong lĩnh vực công nghệ mà các đối thủ cạnh
tranh không ngờ được.
- Nhu cầu tiêu dùng ngày càng đa dạng điều này đòi hỏi các nhà sản xuất
nhanh chóng đưa ra thị trường những sản phẩm mới về kiểu dáng, mẫu mã cũng
như sự hoàn thiện về chất lượng, tính năng, tác dụng. Vì vậy nó kích thích cho
sự cạnh tranh trên thị trường ngày càng mạng mẽ, kích thích sự sáng tạo, tìm tòi
của các cá nhân, tổ chức tạo nên sự bùng nổ của nền kinh tế công nghệ giúp cho
xã hội phát triển toàn diện.
- Khi doanh nghiệp sở hữu một tài sản trí tuệ nếu nó là một bí mật kinh
doanh, bí mật công nghệ mà công dụng và hiệu quả của chính nó chỉ có doanh
nghiệp đó nắm bắt được. Vì vậy, doanh nghiệp đó sẽ sử dụng các bí mật công
nghệ, bí mật kinh doanh để sản xuất ra những sản phẩm mang giá trị kinh tế cao
và tung những sản phẩm đó ra thị trường đáp ứng nhu cầu của đông đảo người
tiêu dùng, điều này làm cho các doanh nghiệp khác không đủ sức cạnh tranh trên
triển kinh tế xã hội đồng thời tránh những thiệt hại cho những người sáng tạo,
những chủ sở hữu. Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ được đặt ra với những lí do sau:
- Bảo hộ các quyển nhân thân và quyển tài sản của tác giả: Luật sở hữu
trí tuệ là một bộ phận trong Bộ luật dân sự, quyền sở hữu trí tuệ cũng là quyền
dân sự. Trong khi đó, quyền dân sự là bao gồm nhân thân và quyền tài sản. Theo
đó, chủ sở hữu sẽ có quyền chiếm hữu, sử dụng và định đoạt 1. Khi có tranh chấp
xảy ra đối với các chủ thể về quyền sở hữu thì khi đó quyền nhân thân sẽ có
nghĩa vụ phải chứng minh là quyền sở hữu trí tuệ đó ai là chủ sở hữu thật sự để
chống lại sự gian dối và xâm phạm. Quyền nhân thân gắn liền với tên tuổi của
tác giả đã tạo ra sản phẩm trí tuệ, cho nên việc bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ sẽ
bảo vệ danh dự, công sức của tác giả. Trong khi đó, quyền tài sản sẽ mang lại
cho các chủ sở hữu các lợi ích về mặt kinh tế.
- Tạo điều kiện để cho công chúng tiếp cận với các sảm phẩm trí tuệ: sở
hữu trí tuệ là một lĩnh vực còn mới mẻ trong nền pháp luật Việt Nam nên sự hiểu
biết của người dân về sở hữu trí tuệ còn hạn chế. Khi một người sáng tạo ra một
sản phẩm trí tuệ nhưng bản thân họ không biết giá trị của sản phẩm đó như thế
GVIID: Ts. Dư Ngọc Bích
Trang 6
SVTH: Nguyễn Thị Thày Nhu
Chương 1: Khái quát chung vê quyên sở hữu trí tuệ
nào cho nên việc bảo hộ sở hữu trí tuệ sẽ giúp cho người dân hiểu biết thêm về
sản phẩm trí tuệ, đồng thời tạo diều kiện cho những người khác tiếp cận với các
sản phẩm trí tuệ và thụ hưởng những giá trị mà nó mang lại. Khi một sản phẩm
sở hữu trí tuệ được tạo ra thì bản thân nó phải có một giá trị hữu ích cụ thể nào
đó để phục vụ cho nhu cầu của cá nhân, tổ chức, xã hội chính vì thế quyền sở
GVIID: Ts. Dư Ngọc Bích
Trang 7
SVTH: Nguyễn Thị Thày Nhu
Chương 1: Khái quát chung vê quyên sở hữu trí tuệ
- Khuyến khích trao đổi công bằng: khi quyền sở hữu trí tuệ được bảo hộ,
thì sẽ tránh được tình trạng sử dụng các tài sản vô hình này một cách trái phép
khi chưa có sự cho phép của chủ sở hữu. Đồng thời giúp cho sự trao đổi trên thị
trường được công bằng hơn bao giờ hết, bởi lẽ một người đã bỏ công sức, tâm
huyết, tiền của để tạo nên sản phẩm sở hữu trí tuệ. Vì vậy, chủ thể nào có nhu
càu muốn sử dụng các sản phẩm trí tuệ đó để khai thác kiếm lợi nhuận kinh tế
phải chấp nhận bỏ ra một khoản thù lao nhất định hoặc thông qua hình thức trả
một tỷ lệ phầrn trăm trên thu nhập từ việc khai thác trên tài sản trí tuệ cho những
người đã đầu tư, khai thác ra các sản phẩm trí tuệ đó (tác giả hoặc chủ sở hữu)
bằng hình thức nhận chuyển nhượng. Đây là một việc làm tích cực tránh việc sao
chép, đánh cắp, sử dụng thành quả lao động trí óc của người khác.
1.3 Các đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ theo pháp Luật Việt Nam
Đối tượng của quyền sở hữu trí tuệ rất phong phú và đa dạng bao gồm:
Quyền tác giả các tác phẩm văn học và nghệ thuật, sáng chế, giải pháp hữu ích,
bí mật kinh doanh, kiểu dáng công nghiệp, nhãn hiệu hàng hoá, nhãn hiệu dịch
vụ, chỉ dẫn địa lý, tên gọi xuất xứ hàng hoá, tên thương mại, giống cây trồng
mới, thiết kế bố trí mạch tích họp bán dẫn, quyền chống cạnh tranh không lành
mạnh liên quan đến sở hữu công nghiệp... Vì vậy, các sản phẩm trí tuệ được con
người sáng tạo ra cũng vô cùng phong phú. Tuy nhiên, để dễ dàng trong việc
quản lý nên đối tượng quyền sở hữu trí tuệ được phân thành các nhóm lớn như
sau:
-
mã hóa.
# Quyển sở hữu công nghiệp
Quyền sở hữu công nghiệp là quyền của tổ chức cá nhân đối với sáng chế,
kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí mạch tích họp bán dẫn, nhãn hiệu, tên
thương mại, chỉ dẫn địa lý, bí mật kinh doanh do mình sáng tạo hoặc sở hữu và
quyền chống cạnh tranh không lành mạnh. Quyền sở hữu công nghiệp đối với
sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí, nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý được
xác lập trên cơ sở quyết định cấp vãn bằng bảo hộ của cơ quan nhà nước có thẩm
quyền theo thủ tục đăng ký quy định tại Luật này hoặc công nhận đăng ký quốc
tế theo quy định của điều ước quốc tế mà Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam
là thành viên. Đối với nhãn hiệu nổi tiếng, quyền sở hữu được xác lập trên cơ sở
sử dụng, không phụ thuộc vào thủ tục đăng ký, tên thương mại được xác lập trên
cơ sở sử dụng họp pháp tên thương mại đó. Quyền sở hữu công nghiệp đối với
bí mật kinh doanh được xác lập trên cơ sở có được một cách họp pháp bí mật
kinh doanh và thực hiện việc bảo mật bí mật kinh doanh đó; quyền chống cạnh
tranh không lành mạnh được xác lập trên cơ sở hoạt động cạnh tranh trong kinh
doanh.
# Quyền đối với giống cây trồng.
Quyền đối với giống cây trồng là quyền của tổ chức, cá nhân đối với giống
cây trồng mới do mình chọn tạo hoặc phát hiện và phát triển giống cây trồng
hoặc đàu tư cho công tác chọn tạo hoặc phát hiện và phát triển giống cây trồng
hoặc được chuyển giao quyền đối với giống cây trồng. Quyền đối với giống cây
trồng được xác lập trên cơ sở quyết định cấp Bằng bảo hộ giống cây trồng của cơ
quan nhà nước có thẩm quyền theo thủ tục đăng ký quy định tại Luật Sở hữu trí
tuệ.
1.4 Thuộc tính và đặc điểm của quyền sở hữu trí tuệ
1.4.1
Thuộc tính của quyền sở hữu trí tuệ
các công cụ pháp luật bảo vệ khi có tranh chấp xảy ra.
- Thuộc tính “công” của tài sản sở hữu trí tuệ: thuộc tính này từ lập luận mà
ra, nếu coi các sản phẩm trí tuệ thuộc quyền sở hữu tuyệt đối của chủ thể sáng
tạo giống như quyền của chủ sở hữu đối với các tài sản hữu hình thông thường
khác, thì sẽ xảy ra tình trạng người khác có thể không biết và lại một lần nữa sẽ
đầu tư nhầm để tạo ra nó. Sẽ không ai có thể sử dụng những ý tưởng đó để thúc
đẩy tri thức phát triển. Hơn thế, cơ chế này còn làm tăng các chi phí xã hội và
trên hết là ngăn cản sự tiến bộ khoa học kỹ thuật, hạn chế phúc lợi xã hội cho các
sản phẩm trí tuệ, các phát minh, sáng chế, và các giải pháp hữu ích... Không
được ứng dụng hoặc chỉ được ứng dụng một cách hạn chế trong đời sống xã hội.
Vì vậy, tài sản sở hữu trí tuệ sẽ được bảo hộ trong một thời gian nhất định sau
khi hết thời gian bảo hộ này chúng sẽ đi vào công chúng phục vụ cho xã hội. Tài
sản sở hữu trí tuệ không thuộc quyền sở hữu tuyệt đối của chủ thể sáng tạo ra
chúng mà chủ thể đó có thể sở hữu một thời gian cụ thể theo luật định, trong thời
gian đó chủ sở hữu có toàn quyền định đoạt đối với tài sản sở hữu trí tuệ đó như
GVIID: Ts. Dư Ngọc Bích
Trang 10
SVTH: Nguyễn Thị Thày Nhu
Chương 1: Khái quát chung vê quyên sở hữu trí tuệ
chuyển nhượng hay góp vốn. Nhưng khi hết thời gian bảo hộ theo luật định thì
sản phẩm sở hữu trí tuệ đó là sở hữu toàn dân.
- Thuộc tính phái sinh của tài sản sở hữu trí tuệ: đối với tài nguyên thiên
nhiên và các tài sản thông thường khác, việc sử dụng sẽ kéo theo sự cạn kiệt và
có lúc tài sản hữu hình hết giá trị sử dụng. Khác với thuộc tính này của tài sản
hữu hình, tài sản trí tuệ mang tính phái sinh. Điều này có nghĩa, từ việc sử dụng
Trang 11
SVTH: Nguyễn Thị Thày Nhu
Chương 1: Khái quát chung vê quyên sở hữu trí tuệ
cầu, bên cạnh nó cũng có những hạn chế là cùng một tài sản trí tuệ được sử dụng
bởi nhiều người mà người đó không phải là chủ sở hữu của tài sản đó và cũng
không được sự cho phép của chủ sở hữu thật sự, do không ảnh hưởng về chất và
không bị hao mòn về mặt thời gian nên tính cạnh tranh của tài sản sở hữu trí tuệ
không còn cao nữa, giá trị kinh tế bị giảm súc vì bất cứ ai cũng có thể sử dụng
nó mà không cần hỏi ý kiến của chủ sở hữu.
1.4.2
Đặc điểm của quyền sở hữu trí tuệ
Cũng giống như những loại tài sản thông thường khác một người là chủ
sở hữu một quyền sở hữu trí tuệ thì họ có những quyền giống như những quyền
sở hữu đối với một tài sản hữu hình, quyền sở hữu bao gồm quyền sử dụng,
quyền chiếm hữu và quyền định đoạt đối với một tài sản. Nhưng bên cạnh các
quyền lợi đối vật và các quyền lợi đối nhân còn có một quyền lợi thứ ba gọi là
các quyền lợi tinh thần, quyền được bảo vệ danh dự, quyền đối với bí mật đời
tư...Neu như chủ sở hữu một tài sản sở hữu trí tuệ bị xâm phạm về quyền của
chủ sở hữu được pháp luật bảo vệ, không những được bảo vệ trên phương diện
vật chất mà được bảo vệ trên phương diện phi vật chất.
Các quyền sở hữu trí tuệ vừa mang tính chất tài sản và phi tài sản, tác giả
một tác phẩm văn chương nghệ thuật hay chủ sở hữu một bằng sáng chế có
quyền chuyển nhượng tác phẩm, hay bằng sáng chế của mình để hưởng một
khoản thù lao, đồng thời được quyền bảo vệ tác phẩm, sáng chế của mình chống
lại mọi sự sao chép và cạnh tranh quá đáng. Sự khác biệt đáng chú ý nhất giữa
hữu ích và có thể phát triển để tìm kiếm lợi nhuận cho doanh nghiệp đó đồng
thời phải được các thành viên góp vốn khác nhất trí tán thành và không trái với
những quy định của pháp luật. Tuy nhiên, một sản phẩm sở hữu trí tuệ khi được
bảo hộ không phải là vĩnh viễn mà nó có một thời hạn nhất định.
Như vậy, ban đầu khi thực hiện việc góp vốn tài sản sở hữu trí tuệ dưới
dạng là tài sản vô hình, giá trị của nó được xác định thông qua nhu cầu trên thị
trường, khi đó tài sản sở hữu trí tuệ sẽ được khai thác, ứng dụng trong các lĩnh
vực khác nhau, tùy theo từng nhu cầu, mục đích kinh doanh của doanh nghiệp để
tạo ra các sản phẩm hữu hình hoặc từ các sản phẩm sở hữu trí tuệ đó, các doanh
nghiệp lại tiếp tục nghiên cứu phát triển thêm những ý tưởng mới có giá trị kinh
tế cao hơn. Vì vậy, đặc thù của tài sản sở hữu trí tuệ là ngay từ ban đầu nó đã
không thể nhìn thấy được, chạm vào được, tài sản sở hữu trí tuệ hiện hữu thông
qua bằng hình thức được công nhận dưới dạng ý tưởng. Đặc biệt, khó có thể xác
định chính xác giá trị mà tài sản trí tuệ mang lại cho doanh nghiệp vì nó còn phụ
thuộc vào cách thức khai thác, sử dụng của doanh nghiệp đó.
1.6 Giá trị của quyền sở hữu trí tuệ so vói các quyền tài sản khác
Ngày nay, càng có nhiều doanh thừa nhận rằng quyền sở hữu trí tuệ là
một tài sản và công cụ của một doanh nghiệp có thể đóng góp đáng kể cho thành
công của doanh nghiệp. Tài sản của doanh nghiệp có thể được chia thành 2 loại:
- Tài sản hữu hình bao gồm: nhà xưởng, máy móc, tài sản tài chính và cơ
sở hạ tầng. Tài sản là của cải vật chất dùng vào mục đích sản xuất hoặc tiêu
dùng, tài sản được sử dụng triệt để để tạo ra lợi nhuận tối đa. Tài sản vô hình:
được tính từ nguồn nhân lực, bí quyết kỹ thuật đến các ý tưởng, thương hiệu,
kiểu dáng và các kết quả vô hình khác có được từ năng lực đổi mới và sáng tạo
GVHD: Ts. Dư Ngọc Bích
Trang 13
SVTH: Nguyễn Thị Thày Nhu
trí tuệ mang lại vô cùng to lớn lao, khi doanh nghiệp khai thác và ứng dụng sản
phẩm sở hữu trí tuệ vào sản xuất, tạo ra sản phẩm đáp ứng nhu cầu cho xã hôi để
mang lại những giá trị thặng dư cho doanh nghiệp. Neu đầu tư họp lí tài sản sở
hữu trí tuệ không những giúp doanh nghiệp phát triển một cách mạnh mẽ ở một
vùng, một đất nước mà nó còn giúp cho doanh nghiệp phát triển vượt ra khỏi
biên giới một quốc gia, điều này được minh chứng cụ thể là những tập đoàn
thương mại, những công ty xuyên quốc gia đã rất thành công và phát triển vượt
bật nhờ nắm trong tay những bí mật thương mại, đã giúp cho doanh nghiệp tạo
ra những sản phẩm mang tính canh tranh cao, những sản phẩm đặc thù mà các
GVHD: Ts. Dư Ngọc Bích
Trang 14
SVTH: Nguyễn Thị Thày Nhu
Chương 1: Khái quát chung vê quyên sở hữu trí tuệ
doanh nghiệp khác không có được. Có những cái tên thương mại mà mỗi khi
nhắc đến tất cả mọi người đều biết đến chất lượng và quy mô doanh nghiệp đó
sở hữu. Sức ảnh hưởng của các tài sản vô hình vô cùng mạnh mẽ, nó chi phối
nhiều lĩnh vực, nhiều vấn đề trong một doanh nghiệp. Hiện nay, tất cả các khâu
trong dây chuyền sản xuất đến các khâu dịch vụ trong một doanh nghiệp hầu hết
đều ứng dụng các sản phẩm trí tuệ. Chỉ nói đơn giản một điều là việc thanh toán
tiền ở các siêu thị, tất cả đều áp dụng công nghệ, giúp cho việc thanh toán trở
nên nhanh hơn, chuẩn xác hơn giúp cho doanh nghiệp tiết kiệm tiền của, thời
gian, nhân lực và đồng thời cũng làm hài lòng khách hàng.
GVHD: Ts. Dư Ngọc Bích
thực
của việc góp vốn thành lập doanh nghiệp bằng quyền
hiện pháp luật doanh
xuất nhằm hoàn thiện Luật
chí Luật học số 9/2010, tr
CHƯƠNG 2
Cơ SỞ PHÁP LÝ CỦA VIỆC GÓP VÓN THÀNH LẬP DOANH NGHIỆP
BẰNG QUYỀN SỞ HỮU TRÍ TUỆ
2.1 Khái niệm và nguồn luật điều chỉnh của YỈệc góp Yổn thành lập doanh
nghiệp bằng quyền sở hữu trí tuệ
Trong các hình thức tổ chức kinh doanh thì các loại hình doanh nghiệp
(trừ công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên, doanh nghiệp tư nhân) được
hình thành trên cơ sở sự liên kết góp vốn của hai hay nhiều thành viên. Thủ tục
góp vốn được thực hiện trên cơ sở định giá tài sản góp vốn và chuyển quyền sở
hữu góp vốn. Nguyên tắc cơ bản của việc góp vốn thành lập doanh nghiệp là:
nhất trí, không được rút vốn trực tiếp và thực hiện đầy đủ thủ tục theo quy định
của Luật doanh nghiệp.4
Điều 4 khoản 4 Luật doanh nghiệp năm 2005 sửa đổi bổ sung năm 2009
(gọi tắt là Luật doanh nghiệp năm 2005) quy định “Góp vốn là việc đưa tài sản
vào công ty để trở thành chủ sở hữu hoặc các chủ sở hữu chung của công ty. Tài
sản góp vốn có thể là tiền Việt Nam, ngoại tệ tự do chuyển đổi, vàng, giá trị
quyển sử dụng đất, giá trị quyển sở hữu trí tuệ, công nghệ, bí quyết kỹ thuật, các
tài sản khác ghi trong Điều lệ công ty do thành viên góp để tạo thành vổn của
công ty”. Như vậy không chỉ có tài sản hữu hình được pháp luật cho phép góp
chất của sản phẩm trí tuệ là tài sản vô hình hay là tài sản tìm năng nên nó cần
được khai thác. Xuất phát từ nhu cầu thực tế, một bên có vốn muốn góp vốn một
bên muốn đưa sản phẩm trí tuệ ra đế kinh doanh đế cùng tìm kiếm lợi nhuận. Do
nhu càu đó ngày càng cao và sự vận hành phát triển của nền kinh tế nước ta đã
đến lúc cho phép việc góp vốn bằng quyền sở hữu trí tuệ.
2.1.1
Khái niệm
Vấn đề góp vốn bằng quyền sở hữu trí tuệ, nó không phải thực hiện góp
vốn bằng tiền mặt, một loại tài sản hữu hình có thể nhìn thấy được, chạm vào
được mà hình thức góp vốn này là góp vốn dưới hình thức một loại quyền của
một sản phẩm trí tuệ được thể hiện dưới một dạng vật chất, hay một hình thức
nào đó được mọi người công nhận. Bản chất của quan hệ góp vốn là sự “hùn
vốn” giữa các thành viên với nhau và nó dẫn đến sự chi phối, chia sẽ lợi ích giữa
những người cùng góp vốn, và sự chia sẻ này còn phụ thuộc vào số vốn mà
thành viên đó đóng góp.
Luật doanh nghiệp 2005 ghi nhận và cho phép góp vốn bằng quyền sở
hữu trí tuệ, mặc dù không có một khái niệm nào cụ thể để quy định về vấn đề
này nhưng theo những quy định của pháp luật Việt Nam hiện hành thì góp vốn
thành lập doanh nghiệp bằng quyền sở hữu trí tuệ có thể được hiểu một cách cơ
bản: cá nhân, tổ chức là chủ sở hữu của tác phẩm sở hữu trí tuệ đưa sản phẩm trí
tuệ mà mình làm chủ sở hữu góp vốn để trở thành chủ sở hữu hoặc đồng sở hữu
chung của doanh nghiệp. Bởi đây là một tài sản vô hình giá trị của nó là những
ý tưởng mang tính khả thi, tiềm năng cần được khai thác. Chính vì vậy, cho nên
không phải tài sản sở hữu trí tuệ nào cũng được phép góp vốn, việc chấp nhận
cho góp vốn bằng quyền sở hữu trí tuệ còn phụ thuộc vào giá trị mà nó mang lại.
Tài sản góp vốn thành lập doanh nghiệp phải được các thành viên, cổ đông cùng
GVHD: Ts. Dư Ngọc Bích
Trang 17
vốn. Bởi khi tiếp nhận một nguồn vốn góp sau đó phải chia sẻ lợi nhuận, nhưng
phần vốn góp đó chẳng có giá trị về mặt kinh tế, không mang lại giá trị thặng dư
cho doanh nghiệp thì đương nhiên sẽ không có việc chấp nhận phần vốn góp đó.
2.1.2
Hệ thống các vãn bản luật điều chỉnh của việc góp vốn
Một hệ thống pháp luật hoàn thiện, thông thoáng và định hướng đúng đắn
sẽ giúp cho nền kinh tế phát triển mau lẹ, phù hợp với tiến trình hội nhập kinh tế
thế giới. Vì lẽ đó, pháp luật nước ta luôn đổi mới và hoàn thiện để tạo hành lang
pháp lý an toàn cho các nhà doanh nghiệp trong và ngoài nước. Việc điều chỉnh
pháp luật đối với các quan hệ về Luật doanh nghiệp nói chung và quan hệ về
việc góp vốn thành lập doanh nghiệp bằng quyền sở hữu trí tuệ nói riêng được
xác định trong hệ thống pháp luật Việt Nam và những điều ước quốc tế mà Việt
Nam đã tham gia ký kết hoặc gia nhập. Các văn bản pháp luật Việt Nam trong
thời gian qua về việc góp vốn thành lập doanh nghiêp có thể chia thành nhiều
GVHD: Ts. Dư Ngọc Bích
Trang 18
SVTH: Nguyễn Thị Thày Nhu
Chương 2: Cơ sở pháp lý của việc góp vốn thành lập doanh nghiệp bằng quyền
sở hữu trí tuệ
nhóm, nhóm về pháp luật quốc gia và nhóm về các điều ước quốc tế mà Việt
Nam đã tham gia ký kết hoặc gia nhập. Bên cạnh đó các tập quán quốc tế trong
giao thương buôn bán lâu đời của thương mại quốc tế cũng được nhà nước ta
công nhận để điều chỉnh về việc góp vốn thành lập doanh nghiệp nói chung cũng
như vấn đề về việc góp vốn bằng quyền sở hữu trí tuệ.
GVHD: Ts. Dư Ngọc Bích
Trang 19
SVTH: Nguyễn Thị Thày Nhu
6
Khoản 4 Điều 3 Luật doanh nghiệp năm 1999.
Chương 2: Cơ sở pháp lý của việc góp vốn thành lập doanh nghiệp bằng quyền
sở hữu trí tuệ
Nhìn lại vấn đề góp vốn để thành lập doanh nghiệp theo Luật doanh
nghiệp tư nhân năm 1990 và Luật công ty năm 1990 có thể thấy các văn bản
pháp luật hiện nay quy định về thủ tục góp vốn để thành lập doanh nghiệp có
những bước tiến nhảy vọt. Cụ thể, trong những năm đàu đổi mới, khi pháp luật
nước ta bắt đầu thừa nhận kinh tế tư nhân tồn tại song song bình đẳng với kinh tế
quốc doanh và kinh tế tập thể, việc góp vốn để thành lập doanh nghiệp vô cùng
chặc chẽ. Các tài sản góp vốn để thành lập doanh nghiệp cũng còn hạn chế vấn
đề góp vốn để thành lập doanh nghiệp bằng quyền sở hữu trí tuệ không được đề
cập đến. Vì vậy nên pháp luật chưa có những chế định để quy định về vấn đề
góp vốn bằng quyền sở hữu trí tuệ. Trong giai đoạn này, nước ta vừa chuyển
sang nền kinh tế thị trường, thành phần kinh tế tư nhân mới được tự do hoạt
động và cạnh tranh bình đẳng với nhau cũng như các thành phần kinh tế khác,
hơn nữa kinh nghiệm quản lý thành phần kinh tế này của hệ thống cơ quan Nhà
nước chưa nhiều và chưa thật sâu sát. Lúc này, chúng ta chưa thấy được tầm
quan trọng của giá trị quyền sở hữu trí tuệ, chưa nhận thức được lợi ích mà nó
mang lại cho một doanh nghiệp như hiện nay.
nào được phép góp vốn và những loại quyền sở hữu trí tuệ nào được góp vốn, và
góp như thế nào, ai được quyền góp vốn bằng quyền sở hữu trí tuệ.
Mặc dù có những bước tiến căn bản so với thủ tục góp vốn thành lập
doanh nghiệp trước đây nhưng đứng trước yêu cầu phát triển của xã hội và các
yêu cầu cải cách hành chính là giảm bớt các thủ tục phiền hà và tạo điều kiện
thuận lợi cho các chủ thể thực hiện quyền kinh doanh, Luật doanh nghiệp năm
2005, Luật sở hữu trí tuệ năm 2005, Nghị Định 102/2010/NĐ-CP, Nghị định
43/2010/NĐ-CP, Thông tư số 14/2010/TT-BKH đã quy định cụ thể hơn nữa về
vấn đề góp vốn bằng quyền sở hữu trí tuệ. Sự ra đời của Luật sở hữu trí tuệ năm
2005 đã góp phần cho quyền sở hữu trí tuệ được bảo hộ, làm cho người sáng tạo
an tâm hơn khi công bố tác phẩm và giá trị quyền sở hữu trí tuệ sẽ được tăng lên.
Bên cạnh đó, Nghị định 102/201/NĐ-CP ngày 01/10/2010 quy định cụ thể hơn
là các loại quyền sở hữu trí tuệ nào được phép góp vốn và chỉ có chủ sở hữu
những loại quyền đó mới được góp vốn đã tạo ra một hành lang pháp lý mới về
việc góp vốn bằng quyền sở hữu trí tuệ.
2.1.2.2
Điều ước quốc tế
Đứng trước thách thức về thời kì hội nhập kinh tế thế giới, và khi Việt
Nam đã trở thành thành viên của WTO, để bắt nhịp kịp với tiến trình phát triển
của nền kinh tế thế giới, Việt Nam phải không ngừng hoàn thiện trên nhiều lĩnh
vực, đặc biệt pháp luật là một lĩnh vực vô cùng quan trọng đối với sự phát triển
thịnh vượng và lâu bền của nhiều quốc gia không chỉ riêng Việt Nam. Chính vì
lẽ đó chúng ta đã không ngừng phát huy những mặt tốt và tự hoàn thiện những
mặt chưa tốt. Chúng ta luôn tạo mối quan hệ hữu nghị hẹyp tác với tất cả những
nước trên thế giới. Không ngừng hoàn thiện pháp luật trong nước để thu hút đầu
tư nước ngoài, bên cạnh đó cũng gia nhập nhiều điều ước quốc tế song phương
và đa phương trên nhiều lĩnh vực trong đó có vấn đề về quyền sở hữu trí tuệ.
GVHD: Ts. Dư Ngọc Bích
Copyright: Tài liệu đại học ©