L I CAM OAN
Tên tôi là

: Ph m Th Th

Mã s h c viên

: 128.440.301.012

L p

: 20KHMT

Chuyên ngành

: Khoa h c Môi tr

Mã s

: 60 – 85 - 02

Khóa h c

: K20 (2011 – 2014)

Tôi xin cam đoan quy n lu n v n đ

ng

ng



N u x y ra v n đ gì v i nôi dung lu n v n này, tôi xin ch u hoàn toàn trách
nhi m theo quy đ nh./.
NG

I VI T CAM OAN

Ph m Th Th

ng


L IC M

N

có th hoàn thành lu n v n t t nghi p này, ngoài nh ng c g ng c a b n
thân, tôi còn nh n đ

c s quan tâm giúp đ c a các th y cô, b n bè, trong tr

ng

và các cá nhân, t p th trên đ a bàn nghiên c u.
Tôi xin g i l i c m n sâu s c t i giáo viên PGS.TS Bùi Qu c L p và T.S
Ngô Trà Mai đã tr c ti p h

ng d n tôi xây d ng lu n v n, luôn gi ng gi i, ch d n,

góp ý sâu sát m t cách t n tình.

h , t o đi u ki n cho vi c thu th p tài li u c ng nh l y m u phân tích đ

c di n ra

thu n l i.
M t l n n a tôi c m n t t c nh ng th y cô, b n bè, t p th , ban ngành vì
nh ng giúp đ quý báu trong su t th i gian qua, tôi s luôn ghi nh .
Vì nh ng kinh nghi m và ki n th c c a b n thân còn h n ch , lu n đ

c hoàn

thành trong th i gian có h n nên không tránh kh i nh ng thi u sót. Tôi mong s
nh n đ

c nh ng ý ki n đóng góp c a các th y cô cùng toàn th các b n đ c đ

lu n v n t t nghi p này đ

c hoàn thi n h n n a.
Hà N i, ngày

tháng

n m 2014

H c viên
Ph m Th Th

ng



c đi m kinh t , xã h i ................................................................................ 11

1.3. Hi n tr ng s n xu t c a làng ngh c kim khí Phùng Xá ................................. 14
Ch

ng 2

NGHIÊN C U ÁNH GIÁ NH H

NG

N MÔI TR

NG

C A LÀNG NGH C KIM KHÍ PHÙNG XÁ
2.1. Các ngu n ô nhi m chính

làng ngh c kim khí Phùng Xá ........................... 22

2.1.1. Ô nhi m do khí th i ........................................................................................ 22
2.1.2. Ô nhi m do ti ng n ....................................................................................... 23
2.1.3. Ô nhi m do nhi t ............................................................................................ 23
2.1.4. Ô nhi m do n

c th i ..................................................................................... 23

2.1.5. Ô nhi m do ch t th i r n ................................................................................ 24
2.2. ánh giá nh h

2.3. Th c tr ng qu n lý, b o v môi tr

ng và các v n đ t n t i c a làng ngh

Phùng Xá .................................................................................................................. 65
2.3.1. Th c tr ng qu n lý, b o v môi tr

ng t i làng ngh Phùng Xá ................... 65

2.3.1.1. Th c tr ng công tác qu n lý t i làng ngh .................................................. 65
2.3.1.2. Th c tr ng công tác b o v môi tr

ng t i làng ngh ................................ 65

2.3.2. Nh ng v n đ còn t n t i ............................................................................... 68
2.3.2.1. Chính sách, pháp lu t .................................................................................. 68
2.3.2.2. T ch c qu n lý ........................................................................................... 69
2.3.2.3. Công ngh x lý ch t th i ........................................................................... 70
2.3.2.4. Nh ng v n đ b t c p t vi c áp d ng các bi n pháp k thu t BVMT t i
làng ngh .................................................................................................................. 73
Ch

ng 3

XU T CÁC GI I PHÁP B O V MÔI TR

NG PHÙ H P

CHO LÀNG NGH C KIM KHÍ PHÙNG XÁ – TH CH TH T
3.1. C s /c n c đ xu t gi i pháp ......................................................................... 75

TÀI LI U THAM KH O ........................................................................................ 99
PH L C ............................................................................................................... 101


DANH M C CÁC CH

VI T T T

BVMT

B o v môi tr

ng

BTNMT
BOD
BQL

B Tài nguyên và Môi tr
Oxy hoá sinh h c
Ban qu n lý

CN - TTCN
COD

Công nghi p - Ti u th công nghi p
Oxy hoá hoá h c

ng


Tiêu chu n v sinh lao đ ng
Trách nhi m h u h n
Tài nguyên và Môi tr ng
U ban nhân dân


DANH M C B NG BI U
B ng 1.1. Quy mô s n xu t c a các h trong làng ngh ........................................... 14
B ng 1.2. Kh i l

ng nguyên li u bình quân hàng tháng [13] ................................. 20

B ng 1.3. Kh i l

ng hóa ch t s d ng bình quân hàng tháng [13] ........................ 20

B ng 2.1. H s phát th i t s n xu t s t t

ng ng dùng đ tham kh o [23] ......... 25

B ng 2.2. K t qu tính toán h s phát th i .............................................................. 25
B ng 2.3.
tr

c tính l

ng b i và khí đ c c a làng ngh Phùng Xá phát tán vào môi

ng n m 2013 ....................................................................................................... 26


ng n

c m t .................................................. 43

B ng 2.13. K t qu phân tích ch t l

ng n

c ng m ............................................... 45

B ng 2.14. V trí l y m u môi tr

ng đ t ................................................................. 47

B ng 2.15. K t qu phân tích ch t l

ng môi tr

ng đ t ......................................... 48

B ng 2.16. S li u t ng h p phân tích m u đ t t n m 1997 – 2012 ....................... 49
B ng 2.17. Ma tr n đánh giá tác đ ng môi tr

ng t i làng ngh c kim khí Phùng

Xá .............................................................................................................................. 63
B ng 3.1.

c đi m làng ngh , tiêu chí ch n vào đi m quy ho ch t p trung ........... 82


Hình 2.4. Di n bi n các ch t ô nhi m đ c tr ng trong n

c th i làng ngh t n m

1997 - 2012 ............................................................................................................... 42
Hình 2.5. Di n bi n m t s kim lo i n ng trong đ t t n m 1997 - 2012 ................ 51
Hình 2.6. C c u kinh t xã Phùng Xá t 2004 – 2012 [6] ....................................... 56
Hình 2.7. T l b nh t t c a xã Phùng Xá t n m 2006 – 2012 (%) [4] ................... 61
Hình 2.8. T l b nh t t t i làng ngh Phùng Xá [4] ................................................ 61
Hình 2.9. M i t

ng quan gi a ngu n gây tác đ ng đ n kinh t - xã h i làng ngh 64

Hình 2.10. H th ng thu gom, v n chuy n và l u ch a ch t th i r n ....................... 67
Hình 2.11. Mô hình tr m x lý n

c th i [10] .......................................................... 71

Hình 2.12. S đ công ngh x lý n

c th i ............................................................ 71

Hình 3.1. Quy trình s n xu t s ch h n [9] ................................................................ 76
Hình 3.2. S đ đ n gi n mô t quy ho ch m r ng làng ngh ............................... 81
Hình 3.3. S đ x lý khí th i và b i – cho doanh nghi p l n ................................. 85
Hình 3.4. S đ x lý khí th i và b i đ n gi n cho doanh nghi p nh .................... 86
Hình 3.5. S đ c i ti n Tr m x lý n

c th i hi n có ............................................. 89


công, hi u qu s d ng nguyên nhiên li u th p, m t b ng s n xu t nh h p, h
th ng c p thoát n
(BVMT) c a ng

c và m ng l

i giao thông xu ng c p, ý th c b o v môi tr

i dân và các doanh nghi p còn h n ch .

Theo th ng kê c a C c Ki m soát ô nhi m – T ng c c Môi tr
kh o sát t i 52 làng ngh đi n hình trong c n
ngh có môi tr

ng

ng (không khí, n

c cho th y: có đ n 46% s làng

c, đ t ho c c ba d ng trên) b ô nhi m n ng và

có 27% ô nhi m v a. Hi n nay, ô nhi m môi tr

ng

di n bi n ph c t p. Vì v y, v n đ ô nhi m môi tr
v n đ b c xúc c n đ

ng, k t qu

hi n tr ng này là các làng ngh ho t đ ng s n xu t theo quy mô h gia đình, v n đ
quy ho ch phát tri n chung mà c th là quy ho ch b o v môi tr
v i x lý n

c th i, khí th i, thu gom rác th i... ch a đ

h u qu là kìm hãm s phát tri n c a đ a ph

ng.

ng (QHBVMT)

c quan tâm đúng m c và


2
Tr

c tình hình đó, Nhà n

c đã ch tr

ng h tr xây d ng mô hình quy

ho ch đ a khu v c s n xu t làng ngh ra kh i n i sinh ho t c a gia đình. Mô hình
này đã đ

c th c hi n

làng ngh D


2. M c đích c a đ tài
- ánh giá nh h

ng đ n môi tr

ng c a làng ngh c kim khí Phùng Xá;

xu t các gi i pháp b o v môi tr

-

ng phù h p cho làng ngh c kim khí

Phùng Xá;
3. Ph m vi và đ i t

ng nghiên c u

Ph m vi nghiên c u: T p trung ch y u vào ph n gianh gi i đ a lý c a làng
ngh gia công kim lo i Phùng Xá, huy n Th ch Th t.

ây là làng ngh khá đ c

tr ng cho nhóm ngành c kim khí c a Hà Tây c .
it
Xá đ n môi tr

ng nghiên c u: Nh ng tác đ ng c a Làng ngh c kim khí Phùng
ng.

ng giai đo n 1997 – 2012;

+ Thu th p k t qu đi u tra, nghiên c u hi n có v hi n tr ng môi tr
quy ho ch môi tr
- Ph

ng,

ng….

ng pháp đi u tra kh o sát th c đ a: nh m tìm hi u dây chuy n, quy

trình s n xu t; đi u tra, thu th p s li u v các ngu n th i t i khu v c nghiên c u;
- Ph

ng pháp đánh giá tác đ ng môi tr

đ nh tính đ a ra các k t lu n v
nghiên c u;

nh h

ng: d a trên c s đ nh l

ng c a làng ngh đ n môi tr

ng và

ng khu v c


Cho đ n nay, đã có s li u th ng kê v s l

ng, lo i hình c a các làng ngh ,

làng ngh truy n th ng và làng có ngh c ng nh m t đ và phân b trên quy mô
toàn qu c nh ng ch a đ y đ và toàn di n. Các làng ngh truy n th ng phân b
không đ ng đ u gi a các vùng mi n trên ph m vi toàn qu c: t p trung ch y u t i
nh ng vùng nông thôn.

c đi m c a các làng ngh là di n tích ch t h p, m t đ

dân c cao, ho t đ ng s n xu t theo quy mô công nghi p, bán công nghi p g n li n
v i sinh ho t nên các h u qu c a ô nhi m môi tr
Hi n nay, s l
s n ph m c ng đ

ng khá l n.

ng các làng ngh Vi t Nam có xu h

c chú tr ng nên các áp l c t i môi tr

ng t ng; ch t l

ng

ng t ho t đ ng c a làng

ngh ngày m t l n.
H th ng làng ngh

ng

i trong đó s lao đ ng chuyên TTCN kho ng 16%, lao đ ng kiêm TTCN

kho ng 58%, lao đ ng d ch v kho ng 5%, lao đ ng thu n nông kho ng 21%.
Nói chung các làng ngh ngoài thành Hà N i đã đóng m t vai trò quan tr ng
trong c c u kinh t nông thôn. Có nhi u làng ngh s n xu t các đ th công m
ngh , ch bi n l
n

ng th c th c ph m đã có kh n ng chi m l nh th tr

ng trong

c và xu t kh u. M t khác nhi u làng ngh khác s n xu t các m t hàng truy n

th ng và các m t hàng thông d ng cho tiêu th n i đ a l i đang g p nhi u khó kh n.
Trong nh ng n m g n đây, có khá nhi u các nghiên c u v làng ngh , v n đ
môi tr

ng làng ngh đang đ

c nhi u ng

i quan tâm và th c t thì v n đ này

đang gây nhi u b c xúc và nan gi i đ i v i kinh t xã h i nói chung:
Cu n sách “Làng ngh Vi t Nam và môi tr
có đ a ra: "100% m u n



b nh ngoài da. Nhi u dòng sông ch y qua các làng ngh hi n nay đang b ô nhi m
n ng; nhi u ru ng lúa, cây tr ng b gi m n ng su t do ô nhi m không khí t làng
ngh ".[2]
Cùng tác gi , PGS.TS
ngh B c Ninh cho th y môi tr

ng Kim Chi cùng các c ng s nghiên c u t i 3 làng
ng xung quanh các làng ngh đã b ô nhi m tr m

tr ng. T i làng ngh s n xu t gi y D
cao h n 5 l n so v i TCCP. B i

ng

(Phong Khê – B c Ninh): n ng đ CO

khu v c dân c có n ng đ cao h n TCCP t 1,3

đ n 3 l n. CO t i khu v c s n xu t cao g p 2 l n TCCP, ti ng n cao h n TCCP t
3 – 10 dbA; t i làng ngh tái ch s t thép

a H i: Không khí xung quanh khu v c

h gia đình s n xu t cao h n TCCP 12 l n, ti ng n l n h n 1,1 l n TCCP, b i l n
h n 6 l n, nhi t đ l n h n nhi t đ không khí t 4 – 5 0C; làng ngh tái ch nh a


6
Minh Khai: n ng đ b i l n h n TCCP 1h và 24h là 1- 4 l n và 3 - 6 l n, n ng đ

* T ng quan v làng ngh c khí Vi t Nam
Làng ngh tái ch ph li u ch y u là các làng ngh m i hình thành, s l

ng

ít, nh ng l i phát tri n nhanh v quy mô và lo i hình tái ch (ch t th i kim lo i,
gi y, nh a, v i đã qua s d ng). Ngoài ra các làng ngh c khí ch t o và đúc kim
lo i v i nguyên li u ch y u là s t v n, s t thép ph li u c ng đ

c x p vào lo i

hình làng ngh này.
Theo Báo cáo môi tr

ng qu c gia n m 2008 v môi tr

Nam, v n đ ô nhi m không khí
môi tr

ng không khí th

ng làng ngh Vi t

các làng ngh tái ch ph li u di n ra khá n ng,

ng b ô nhi m b i các thông s nh

b i, SO2, CO,

NOx,..., h i axit, ki m, oxit kim lo i (PbO, ZnO, Al2O3) và ô nhi m nhi t.


[5].

Hình 1.2. Hàm l

ng m t s kim lo i n ng trong n

c th i làng ngh c kim khí

[5]
N1: C s m thôn Rùa H , Thanh Thùy – Thanh Oai, Hà N i
N2: N

c th i s n xu t thôn Rùa Th

ng, Thanh Thùy – Thanh Oai, Hà N i

N3: N

c th i c s m ông T Qu c Túy,

ng Xâm, Thái Bình


8
N4: Làng ngh đúc nhôm Vân Chàng, Nam

nh

V ch t th i r n: có thành ph n ph c t p, khó phân hu , l

cán là 31%. Ph n l n c dân trong làng ngh c khí Vân Chàng (Nam
các b nh v đ

ng hô h p, b nh ngoài da và ph khoa, có t i 4,7% s ng

làng b m c b nh lao ph i, 8,3% m c b nh viêm ph qu n, đ c bi t s ng
ung th ngày càng t ng và có trên 50% ng

1.2. Gi i thi u v làng ngh c kim khí Phùng Xá
a. V trí đ a lý

i trong
i ch t vì

i lao đ ng m c các b nh liên quan đ n

th n kinh.
1.2.1. i u ki n t nhiên

nh) m c


9

Hình 1.4. V trí đ a lý xã Phùng Xá


10

V trí làng ngh

a hình
a hình xã Phùng Xá khá b ng ph ng, không có đ i núi, đ cao tuy t đ i t

4,7 - 5,6m.

a hình không tr ng nên ch t ô nhi m không b tích t

m t ch mà b

phát tán. M t khác v nông nghi p khá thu n l i vì m a nhi u s ít b ng p úng.
c. i u ki n khí t

ng - thu v n

- Khí h u:

c đi m n i b t nh t c a khí h u Hà N i là s t

mùa đông và mùa hè, c v tính ch t ph m vi và c

ng ph n gi a

ng đ các trung tâm khí áp, các

kh i không khí th nh hành và h th ng th i ti t kèm theo. Khí h u Hà N i là khí
h u nhi t đ i gió mùa, có mùa đông l nh.
Khí h u c a xã Phùng Xá, huy n Th ch Th t đ

c quy đ nh b i nh ng đ c


Xã Phùng Xá có t ng di n tích t nhiên là 440,21 ha, trong đó đ t nông
nghi p có t l l n 63,4% (kho ng 279 ha); đ t chuyên dùng chi m 19,2% (84,5
ha); đ t

16% (70,4 ha); đ t ch a s d ng kho ng 1,4% (6,2 ha).

Hi n nay, đ t trong xã Phùng Xá h u nh đã đ

c c p gi y ch ng nh n

quy n s d ng đ t.[6]
b. Dân s và lao đ ng
- Tính đ n ngày 2012 dân s t i xã là: 11.075 ng

i. Toàn xã có 2642 h gia

đình. Trong đó đ ng bào theo đ o thiên chúa giáo có 175 h v i 715 nhân kh u, có
nhà th chính x g m 32 h giáo.
- Toàn xã có 2547 lao đ ng, lao đ ng trong s n xu t TTCN v i ngành ch
đ o là: gia công kim lo i và s n xu t đ g thu hút nhi u lao đ ng nh t (76%).[6]
c. C c u kinh t
C c u kinh t t i xã ch y u là TTCN, doanh thu hàng n m t s n xu t gia
công kim lo i và s n xu t đ g chi m kho ng 70%.
T ng thu nh p là 115,5 t đ ng t ng 4,7% so v i m c tiêu đ ra n m 2012,
trong đó giá tr thu nh p c a t ng ngành nh sau:
- Giá tr thu nh p t s n xu t nông nghi p là 8,4 t đ ng, gi m 15,66% so v i
m c tiêu đ ra là 9,96 t đ ng.
- Giá tr thu nh p t th

ng m i d ch v là 30,74 t đ ng t ng 3,05% so v i

i n: Phùng Xá có 14 tr m bi n áp v i t ng công su t 6.500KVA, 15km
đ

ng dây cao th và 15km đ
C pn

n

c ng m đ

ng dây h th .

c: Phùng Xá đã đ a vào ho t đ ng 01 nhà máy n
c l y t 4 m i khoan, cung c p n

c b ng ngu n

c s ch cho các ho t đ ng sinh

ho t và s n xu t c a toàn b nhân dân trong xã.
Thoát n

c: H th ng thoát n

c th i

xã Phùng Xá là h th ng đ

d ng t nh ng n m 1992 - 1994, n m chung trong ch



c

bê tông hoá và đi l i khá thu n ti n.
H th ng thông tin: hi n nay làng ngh có kho ng 1.200 máy đi n tho i và
50 máy fax, và đài truy n thanh
thông tin đ n ng

xã ho t đ ng có hi u qu , cung c p k p th i các

i dân. N m 2008, ài truy n thanh xã Phùng Xá đ

d ng tháp loa, phòng phát thanh theo đúng quy đ nh c a Nhà n

c đ u t xây

c, tr giá g n 500

tri u đ ng.[6]
e. i u ki n v sinh môi tr
-

ng

a ph n các h gia đình đ u có nhà v sinh t ho i - khép kín, m t s h

làm nông nghi p v n gi thói quen xây d ng h xí hai ng n làm phân bón cho ho t
đ ng nông nghi p, tuy nhiên đ n n m 2008 t l này ch còn 5% trên t ng s h
trong xã.[6]
f. Giáo d c, y t , v n hóa


c chia làm 2 khu v c: đi m s n xu t t p trung c a

làng ngh ( CN) và các h s n xu t phân tán t i các thôn trong xã Phùng Xá. Các
c s s n xu t c kim khí

Phùng Xá ho t đ ng quy mô nh mang tính h gia đình,

nhi u gia đình ch tham gia vào m t trong vài công đo n nh t đ nh c a quy trình s n
xu t.
Do ngu n v n đ u t s n xu t có h n nên máy móc còn thô s , l c h u, các
máy chuyên dùng đa s là máy c đ
là ch y u, ng

c mua l i ho c t ch t o. S n xu t th công

i lao đ ng đa ph n không s d ng các bi n pháp b o h lao đ ng

khi tham gia s n xu t.
Hi n nay, theo th ng kê c a UBND xã Phùng Xá, xã Phùng Xá có 569 h
làm ngh . Th ng kê quy mô các h s n xu t th hi n trong b ng 1.1 d

i đây:

B ng 1.1. Quy mô s n xu t c a các h trong làng ngh
S h (h )

T l (%)

L n

i


15
Quy mô trung bình/v a: Di n tích s n xu t 100 - 250m2; Công su t
200 - 500kg s n ph m/ngày; S lao đ ng: 5 – 10 ng

i

Quy mô nh : Di n tích s n xu t
ây là quy trình s n xu t dây thép cu n dùng vào vi c đ n gi n nh làm lõi
thép đ bê tông n p c ng t m đan, th

ng đ

c dùng t thép 6 – 10mm c cán kéo

ra, s các h làm ngh này còn l i r t ít.
Các công đo n chính c a gia công kim lo i nh sau:
+ Phân lo i: s t ph li u sau khi đ
th

c. Quá trình này hoàn toàn đ

c thu mua s đ

c th c hi n th công.

c phân lo i theo kích


16
+ Gia công s b : Sau khi phân lo i, các ph li u có kích th

cđ

cc t

thành nh h n. Quá trình này th c hi n nh m h tr quá trình n u sau này.
+ N u: S t, thép đ

các lo i dây có đ
+

c nung nóng đ r i đ a vào máy rút dây t o thành

ng kính khác nhau

t d p: sau đó dây thép đ

cùng là các lo i đinh

c đ a vào máy d p đinh t o ra s n ph m cu i


17

Thép cu n

Ti ng n

Rút dây

Nhi t

N

c

B is t


: sau khi rút dây, dây thép có nhi t đ cao s đ

c đ a vào

đ h nhi t

đ m t cách t t , m c đích làm m m thép
+ T y r : các bán thành ph m đ

c t y r b ng H2SO4 và HCl đ lo i b r s t

+ Làm s ch: quá trình làm s ch b ng n

c đ lo i b hoàn toàn ch t b n bám

vào dây thép
+ M k m: bán thành ph m sau khi làm s ch s đ

c đ a vào m . Quá trình

m chính là nhúng s n ph m vào dung d ch m (dung d ch NH4Cl2, ZnCl2 và m t s
dung d ch có g c Clo) và cho dòng đi n m t chi u đi qua t o l p b m t tr ng đ ng
th i b o v s n ph m ch ng b r . S n ph m c a công đo n này là dây thép m k m
dùng làm l

i B40 hay dây thép gai ho c dây bu c.

- S n xu t ke, ch t, b n l