Nguyên nhân và giải pháp hạn chế tình trạng học yếu môn toán 6
************************************************************
LỜI NÓI ĐẦU
Các bạn đồng nghiệp thân mến !
Trong giai đoạn hiện nay, hoà chung với phong trào thi đua sôi nổi của
ngành giáo dục “Xây dựng trường học thân thiện - Học sinh tích cực”, thầy và
trò trường THCS Nguyễn Minh Trí đang cùng nhau nổ lực, gắng sức thi đua
“Dạy tốt - Học tốt” hoàn thành nhiệm vụ cao cả của mình “Tất cả vỉ học sinh
thân yêu”. Hẳn trong chúng ta đều nghe đến câu nói: “Biển học là bao la, tri
thức là vô hạn”. Thật vậy, mỗi người trong chúng ta đều có những năng lực
tiềm ẩn, những kinh nghiệm xuất chúng. Nói như vậy không có nghĩa là đề cao
bản thân mình mà xem thường việc học hỏi kinh nghiệm từ các bạn đồng
nghiệp. Với quan điểm này, tôi rất muốn chia sẻ với các bạn một kinh nghiệm
nho nhỏ với hy vọng được giao lưu học hỏi lẫn nhau, góp phần nâng cao chất
lượng giáo dục của lớp, của trường. Với đề tài mang tên “Nguyên nhân và giải
pháp hạn chế tình trạng học yếu môn Toán 6”, tôi hy vọng sẽ được tiếp nhận
và được sử dụng như một tài liệu cần thiết trong việc đỡ học sinh yếu kém toán
6 và được vận dụng rộng rãi ở các lớp học khác. Và đồng thời, tôi cũng mong
muốn được các bạn đồng nghiệp đóng góp thêm nhiều giải pháp thiết thực
nhằm hoàn chỉnh đề tài và giảm thiểu tỷ lệ học sinh yếu kém về học lực nói
chung và yếu kém bộ môn toán nói riêng.
Rất mong sự góp ý nhiệt tình của các bạn!

************************************************************
-1-


Nguyên nhân và giải pháp hạn chế tình trạng học yếu môn toán 6
************************************************************
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài:

************************************************************
-3-


Nguyên nhân và giải pháp hạn chế tình trạng học yếu môn toán 6
************************************************************
6. Phương pháp nghiên cứu
Đề tài này được hoàn thành trên phương pháp thống kê tổng hợp, quan
sát, phân tích nguyên nhân và phương pháp thực nghiệm sư phạm.
7. Lịch sử của quá trình nghiên cứu
Thực trạng hiện nay cho thấy vấn đề học sinh yếu kém ở các bộ môn rất
trầm trọng. Trong đó môn toán không phải là ngoại lệ. Với vai trò quan trọng
của bộ môn có tính quyết định đến chất lượng học tập các bộ môn khác. Hơn
nữa chương trình toán 6 là những viên gạch đặt nền móng đầu tiên cho cả quá
trình học tập sau này. Xuất phát từ lòng thương yêu học sinh như con em của
mình và lương tâm của một người thầy giáo, tôi thực sự băn khoăn, trăn trở
trước những khó khăn làm cho học sinh chán nản khi học môn toán trong những
năm tôi trực tiếp giảng dạy. Với sự quan sát, trao đổi và góp ý của đồng nghiệp
trong những năm giảng dạy bộ môn Toán 6, ngay từ đầu năm học này tôi đã thử
nghiệm trên đối tượng học sinh lớp 6 ở trường tôi về các giải pháp hạn chế tình
trạng học yếu, kém học tốt môn toán và thực tế đem lại kết quả khả quan. Sự
tiến bộ rõ rệt của học sinh là động lực thúc đẩy tôi tiếp tục áp dụng sáng kiến
kinh nghiệm này ngày càng hoàn chỉnh hơn.
8. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài
8.1. Ý nghĩa lý luận: Tìm được các nguyên nhân chính ảnh hưởng đến
việc học yếu kém của học sinh lớp 6 cũng như việc tìm ra các giải pháp thiết
thực làm hạn chế tình trạng học yếu kém môn Toán 6 cũng như là một tài liệu
cho tất cả mọi giáo viên Toán quan tâm đến việc giúp đỡ học sinh yếu kém
nhằm mục đích chung là nâng cao chất lượng dạy học bộ môn Toán
8.2. Ý nghĩa thực tiễn: Qua việc nghiên cứu và thực tế giảng dạy cho thấy



Nguyên nhân và giải pháp hạn chế tình trạng học yếu môn toán 6
************************************************************
3. Phân loại sự yếu kém môn toán
Sự yếu kém môn Toán có nhiều hình, nhiều vẻ, nhưng nhìn chung thường
có 5 nhóm loại yếu, kém:
- Nhóm bị nhiều "lỗ hổng" kiến thức, kĩ năng
- Nhóm tiếp thu kiến thức, hình thành kĩ năng chậm
- Nhóm năng lực tư duy yếu
- Nhóm phương pháp học tập toán chưa tốt
- Nhóm do lười biếng thường xuyên không làm bài tập ở nhà.
4. Quy trình chung để giảng dạy đối với học sinh yếu kém
Trình tự dạy học môn Toán cho học sinh yếu, kém dựa trên các nội dung
phụ đạo học sinh yếu và được áp dụng theo phương pháp dạy học mới nhằm đặt
học sinh ở vị trí trung tâm. Học sinh phải tích cực chủ động, sáng tạo, tự giác,
chủ động tìm tòi phát hiện giải quyết nhiệm vụ nhận thức và có ý thức vận dụng
linh hoạt các kiến thức kỹ năng thu nhận được.
Quy trình hướng dẫn giảng dạy học sinh yếu kém môn toán theo các
bước:
- Bước 1: Tạo tiền đề xuất phát
- Bước 2: Lấp lỗ hỗng kiến thức
- Bước 3: Luyện tập vừa sức.
- Bước 4: Giúp đỡ học sinh có thái độ và phương pháp học tập.

************************************************************
-6-


Nguyên nhân và giải pháp hạn chế tình trạng học yếu môn toán 6

……………………………………………………………………………..
Câu 2 (2 điểm): Viết các số đo sau dưới dạng số thập phân:

Câu 3 (4 điểm): Đặt tính rồi tính:
926,83 + 549,67
69 – 7,85
300,72 : 53,7
21,76 . 2,05
………………… ………………… ………………… ………………
………………… ………………… ………………… ……………..
************************************************************
-7-


Nguyên nhân và giải pháp hạn chế tình trạng học yếu môn toán 6
************************************************************
…………………
…………………
…………………
…………………

…………………
…………………
…………………
…………………

…………………
…………………
…………………
…………………

2
4
10
5

Câu 3 (Mỗi câu đúng đạt 1 điểm)
926,83 + 549,67
69 – 7,85
300,72 : 53,7
= 1476,5
= 76,85
= 5,6

21,76 . 2,05
= 44,608

Câu 4 (Mỗi ý đúng đạt 1 điểm)
Diện tích phòng học dạng hình hộp chữ nhật:
2.(6. 4,5 + 4,5. 4 + 4. 6) = 138m2
Diện tích cần quét vôi:
138 – 8,5 = 129,5m2

************************************************************
-8-


Nguyên nhân và giải pháp hạn chế tình trạng học yếu môn toán 6
************************************************************

TT

12 17.9

Yếu
3,5 – < 5,0
SL
%
07 21.9
00 00.0
07 10.5

Kém
0 – < 3,5
06
00
06

18.8
00.0
8.9

* DANH SÁCH HỌC SINH YẾU KÉM:
STT

HỌ VÀ TÊN

LỚP

ĐIỂM KHẢO SÁT

01


05

Nguyễn Trọng Phúc (A)

6A1

1.0

06

Võ Thái Anh Quốc

6A1

3.0

07

Nguyễn Thanh Toàn

6A1

2.0

08

Phạm Ngọc Hiền

6A1


6A1

4.0

13

Nguyễn Thanh Tân

6A1

4.0

2. Các nguyên nhân học yếu kém môn kém
Khi đã nắm được số học sinh yếu kém bộ môn, tôi đã tiếp cận đối tượng
để tìm hiểu nguyên nhân từ chính các em để lập kế hoạch hữu hiệu nhất và phù

************************************************************
-9-

G
/c


Nguyên nhân và giải pháp hạn chế tình trạng học yếu môn toán 6
************************************************************
hợp với tâm lý các em. Sự khó khăn của các em khi bị yếu kém môn toán từ các
nguyên nhân nhưng nhìn chung từ các nguyên nhân chủ yếu sau:
2.1. Từ phía giáo viên
Với đối tượng học sinh lớp 6 - là đối tượng học sinh đầu cấp, các em đã

************************************************************
Học sinh có thể đọc vanh vách quy tắc tìm ước, tìm bội, ước chung lớn nhất, bội
chung nhỏ nhất … nhưng các em không biết tìm cho đúng, hay không phân biệt
được thừa số nguyên tố chung và riêng. Cũng như xác định số mũ của các thừa
số còn lẫn lộn, từ đó dẫn đến sai kết quả bài toán là điều hiển nhiên.
2.2.3. Do năng lực tư duy kém, thiếu linh hoạt: Học sinh học yếu môn
Toán thì thường lười suy nghĩ, chủ yếu trông chờ vào giáo viên giải bài tập trên
bảng rồi chép vào vở, khả năng tập trung chú ý thấp, khả năng phân tích, tổng
hợp rất hạn chế, nắm kiến thức không chắc nên học sinh thường vận dụng kiến
thức một cách máy móc, không tìm hiểu kỹ yêu cầu đề bài, không biết phân tích
bài toán.
Ví dụ:
- Các bài toán dạng tìm uớc chung, bội chung thông qua ước chung
lớn nhất hay bội chung nhỏ nhất nhưng phát biểu khác đi một chút. Chẳng hạn:
"Tìm số tự nhiên x lớn nhất sao cho 84  x và 180  x và x > 6" thì các em
không thể phân tích được bài toán, không hiểu được phải tìm x như thế nào?
- Hoặc các bài tập liên quan đến thực tế thì các em không thể vận
dụng kiến thức để giải. Chẳng hạn bài toán: "Một số sách trong thư viện nếu xếp
thành từng bó 10 quyển, 12 quyển 15 quyển đều vừa đủ bó. Tính số sách đố biết
rằng số sách trong khoảng 100 đến 150 quyển"
- Không xác định thành phần cũng nhƣ quan hệ của các số, các
biểu thức trong bài toán tìm x. Chẳng hạn: "Tìm x biết 219 – 7(x+1) =100 hay
(3x - 6).3 = 34." Đa số học sinh yếu không biết cách bắt đầu giải ra sao? Phép
toán nào phải giải quyết trước, phép toán nào phải giải quyết sau.
2.2.4. Do kỹ năng thực hành tính toán kém, hay sai sót, nhầm lẫn: Đối với
học sinh yếu khi thực hiện tính toán thường xuyên sai dấu khi thực hiện một dãy
các phép toán, nhất là các biểu thức có dấu ngoặc, kĩ năng tính rất chậm. Còn
lúng túng và khó khăn trong khi thực hiện các phép toán: cộng, trừ, nhân,
chia….đối với hai số trái dấu.
************************************************************

lại nản chí, quay sang học lý thuyết một cách miễn cưỡng, hình thức, bó chặt
vào các ví dụ trong sách giáo khoa hay học vẹt để đối phó. Trong giờ hoạt động
nhóm các em học sinh yếu thường rất thờ ơ, bàn quan, chỉ tham gia cùng các
************************************************************
- 12 -


Nguyên nhân và giải pháp hạn chế tình trạng học yếu môn toán 6
************************************************************
bạn cho có mặt hoặc làm việc một cách qua loa, chiếu lệ, không nắm được yêu
cầu của vấn đề cần thảo luận hay tính toán.
2.3. Từ phía phụ huynh học sinh
Sự quan tâm của một số phụ huynh đối với việc học của con em mình còn
hạn chế. Đặc biệt có những phụ huynh của những em học sinh yếu không bao
giờ kiểm tra sách vở của các em. Phó thác việc học tập của các em cho nhà
trường. Nhiều em thuộc diện yếu kém được nhà trường tổ chức học phụ đạo
miễn phí cũng không chịu tham gia học nghiêm túc, thường xuyên trốn học đi
chơi mà phụ huynh không hề hay biết. Thêm nữa hoàn cảnh gia đình khó khăn
không có điều kiện chăm lo cho bữa cơm hàng ngày của các em, quần áo không
đủ mặc nói gì đến các điều kiện để cho các em học tập như: sách tham khảo, vở,
đồ dùng học tập... Chính những khó khăn về phía gia đình cũng ảnh hưởng
không nhỏ đến kết quả học tập của các em
2.4. Về phía bộ môm Toán
Đặc thù của môn Toán là thiếu tính sinh động, hấp dẫn nên học sinh
không có ý thức tìm hiểu, khám phá kiến thức mới như các môn học khác. Hơn
nữa thiết bị dạy học cho môn Toán chưa nhiều, chưa sinh động nên học sinh ít
có hứng thứ khi học môn Toán. Một trong các nguyên nhân khiến các em sợ học
bộ môn toán: Đó là một trong các bộ môn khoa học đòi hỏi người học phải có
tính tư duy cao, tính kiên trì, nhẫn nại, đều này không phải ai cũng có sẵn, càng
không thể học vẹt, không thể học tuỳ hứng.

Ngay từ đầu để học sinh yêu thích môn học của mình, tôi đã tạo sự gần

gũi với các em từ những tiết học đầu tiên bằng cách hỏi thăm tình hình học tập
của lớp, trao đổi một số kinh nghiệm học tập đạt hiệu quả, đặc biệt phân tích
cho các em hiểu sự khác nhau cơ bản về phương pháp học ở bậc tiểu học và bậc
trung học cơ sở, chú ý đến những học sinh có hoàn cảnh khó khăn, động viên
các em bằng cách kể những gương học tập vượt khó mà các em có thể học tập.
Luôn tạo cho các em tâm lí thoải mái trong giờ học. Trong quá trình dạy
giáo viên cần phải có thái độ nhẹ nhàng kể cả khi học sinh làm bài hoặc trả lời
************************************************************
- 14 -


Nguyên nhân và giải pháp hạn chế tình trạng học yếu môn toán 6
************************************************************
không đúng hay khi mắc khuyết điểm nào đó. Những lúc như vậy càng cần cư
xử khéo léo với các em, xử lí tốt các tình huống Sư phạm. Bên cạnh đó, việc
đánh giá nhận xét học sinh phải công bằng, khách quan và công tâm, công khai
kết quả sau các giờ kiểm tra, cần phải có nhận xét bài làm của học sinh. Phải có
kiến thức vững vàng để giải đáp các thắc mắc một cách thuyết phục

Hướng dẫn, động viên nhẹ nhàng giúp các em thoải mái và tiếp thu bài
tốt hơn
Để bài giảng hay tiết học của mình thêm sinh động, tôi luôn tìm tòi tài
liệu, tranh, ảnh về các nhà toán học nổi tiếng giới thệu cho các em biết hay
những câu chuyện, câu đố, bài thơ vui về toán học mà tôi sưu tầm trên mạng
Internet, sách, báo... Xây dựng cho các em thói quen học tập tích cực, động viên
kịp thời những học sinh tiến bộ, cung cấp cho các em phương pháp học tập
đúng, khuyến khích các em không ngừng cố gắng vượt qua hoàn cảnh khó khăn
để vươn lên trong học tập, khuyến khích các em phát biểu trong giờ học

phải bắt đầu từ những bài đơn giản như:
Dạng 1

Dạng 2.

a) x + 5 = 10

a) 3x + 5 = 20.

b) x - 7 = 15

b)4x - 7 = 15.

c) 2.x = 18

c) 2(x +8) = 18.

d) 24: x=3

d) 24(x - 3) =3

e) x: 6 =12

e) (3x - 6).3 =34

************************************************************
- 17 -


Nguyên nhân và giải pháp hạn chế tình trạng học yếu môn toán 6

************************************************************
- 18 -


Nguyên nhân và giải pháp hạn chế tình trạng học yếu môn toán 6
************************************************************
giữa sự làm việc độc lập của từng học sinh với sự làm việc chung của cả nhóm.
Khi phân nhóm học tập, giáo viên cần chú ý đến sự đồng bộ giữa các nhóm phải
có đủ các đối tượng học sinh học sinh giỏi, khá, trung bình, yếu để các em có
thể pháp huy hết năng lực của bản thân mình. Sự phân nhóm không nên cứng
nhắt, không phải lúc nào cũng là chia theo bàn mà cũng có khi để các em tự
chọn nhóm học tập cho mình. Sau mỗi nội dung đã giảng giải, thông qua các
kiến thức đã cung cấp, giáo viên có thể định hướng cho học sinh cách giải quyết
vấn đề cần thảo luận, cần thực hành hay tính toán. Tôi nhận thấy theo phương
pháp này, học sinh được cuốn hút vào các hoạt động học tập do giáo viên tổ
chức và chỉ đạo, thông qua đó học sinh sẽ tự khám phá được những điều mình
chưa rõ mà không phải thụ động tiếp thu những tri thức do giáo viên sắp đặt.
Hơn nữa, được trực tiếp thảo luận, học sinh sẽ nắm được kiến thức mới, kỹ năng
mới. Tuy nhiên cần tránh khuynh hướng hình thức và đề phòng lạm dụng, cho
rằng tổ chức hoạt động nhóm là dấu hiệu tiêu biểu nhất của đổi mới phương
pháp dạy học, hoạt động nhóm càng nhiều thì phương pháp dạy học càng đổi
mới là sai lầm.
Theo tôi để đạt hiệu quả cao trong hoạt động nhóm thì phương tiện nhất
thiết phải có là bảng phụ nhóm. Vì qua đó, học sinh được theo dõi một cách trực
tiếp, được đóng góp ý kiến và công sức của mình vào bài tập của nhóm mình từ
đó các em sẽ có hứng thú học tập. Khi báo cáo kết quả của nhóm, giáo viên nên
khuyến khích các em mà có học lực yếu mà nắm được vấn đề lên trình bày chứ
không nhất phải là nhóm trưởng.

Một giờ học hoạt động nhóm

đáng lưu tâm qua kết quả bài thi học kì I do Sở GD&ĐT ra đề (đề và đáp án
xem phần phụ lục).
Những năm trước đây khi chưa sử dụng các giải pháp trong đề tài, mỗi
lớp có tới 20% → 30% học sinh yếu, kém. Cụ thể đối với năm học này đầu năm
số học sinh yếu kém là 19,4%. Nhưng với cách làm mặc dù chỉ qua kết quả thi
học kì I thì số học sinh yếu kém chỉ còn là: 6%. Hơn thế nữa qua cách làm này,
các em rất hứng thú và yêu thích môn toán hơn, tự tin hơn trong học tập.
Sau đây là bảng so sánh kết quả trước và sau khi tìm hiểu nguyên, áp
dụng giải pháp hạn chế tình trạng học yếu kém môn Toán

01

Hà Quốc Hòa

6A1

ĐIỂM
KHẢO SÁT
2.5

02

Đinh Duy Khang

6A1

3.5

6.3


06

Võ Thái Anh Quốc

6A1

3.0

7.3

07

Nguyễn Thanh Toàn

6A1

2.0

4.3

08

Phạm Ngọc Hiền

6A1

4.0

3.5


12

Đào Hồng Sơn

6A1

4.0

5

13

Nguyễn Thanh Tân

6A1

4.0

7.3

STT

HỌ VÀ TÊN

LỚP

ĐIỂM
THI HKI
5.5


Nguyên nhân và giải pháp hạn chế tình trạng học yếu môn toán 6
************************************************************
Mà phải có sự tận tâm của người thầy tất cả vì tương lai các em. Do vậy rất cần
đến sự chia sẻ từ phía lãnh đạo và các cấp ngành giáo dục.
Mỗi người thầy có một cách làm riêng, song với cách làm nêu trên với
thành công ban đầu thiết nghĩ đó là kết quả đáng phấn khởi đối với người thầy
dạy toán. Việc làm này không dễ thành công trong ngày một ngày hai mà phải
là sự cố gắng bền bỉ và tận tuỵ thì mới mong mang lại kết quả tốt.
Với vốn kiến thức của mình còn hạn hẹp, bề dày kinh nghiệm còn khiêm
tốn, nên không tránh khỏi những hạn chế khiếm khuyết. Vậy rất mong hội đồng
xét duyệt góp ý, bổ sung để kinh nghiệm giảng dạy ngày càng phong phú và
hữu hiệu hơn.

************************************************************
- 23 -


Nguyên nhân và giải pháp hạn chế tình trạng học yếu môn toán 6
************************************************************

1.

Những vấn đề chung về đổi mới giáo dục Trung học cơ sở - môn

Toán (Nhà xuất bản giáo dục)
2. Phương pháp dạy học môn Toán (Nhà xuất bản giáo dục)
3. Sách giáo khoa Toán lớp 6 (Nhà xuất bản giáo dục)
4. Sách giáo viên Toán lớp 6 (Nhà xuất bản giáo dục)

************************************************************