Đề tài: Nghiên cứu các đặc trưng của dòng giao thông hỗn hợp ở thủ đô Hà Nội
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIAO THÔNG VẬN TẢI HÀ NỘI
KHOA SAU ĐẠI HỌC
--o0o--
NGUYỄN NGHĨA LÂM
LUẬN ÁN THẠC SỸ KỸ THUẬT
Đề tài: Nghiên cứu các đặc trưng của dòng giao thông hỗn hợp ở thủ đô
Hà Nội
Giảng viên hướng dẫn: PGS.TS. Trần Tuấn Hiệp
Hà Nội 2008
Nguyễn Nghĩa Lâm
Cao học khóa 13 đường ôtô và đường đô thị - Đại học giao thông vận tải Hà Nội
1
Đề tài: Nghiên cứu các đặc trưng của dòng giao thông hỗn hợp ở thủ đô Hà Nội
Chương 1: Mở đầu..............................................................................................................3
Chương 2: Khái quát lý thuyết dòng xe [1].......................................................................5
I.Khái niệm dòng xe.......................................................................................................5
II.Khái quát các lý thuyết dòng xe trên thế giới............................................................5
1.Lý thuyết xe bám (Car following)..........................................................................5
2.Mô hình tương tự dòng dịch thể.............................................................................5
3.Nghiên cứu thực nghiệm của Greenhields..............................................................5
4.Sử dụng lý thuyết xếp hàng để nghiên cứu dòng xe...............................................5
III.Các yếu tố cơ bản của dòng xe..................................................................................6
1.Tốc độ xe chạy........................................................................................................6
2.Mật độ, cường độ xe chạy.......................................................................................7
3.Lưu lượng................................................................................................................7
4.Giãn cách giữa các phương tiện..............................................................................7
5.Thành phần dòng xe................................................................................................8
Chương 3: Nghiên cứu xác định các tham số cơ bản của dòng giao thông hỗn hợp ở thủ
đô Hà Nội [2],[5]................................................................................................................9
I.Khái quát về tình trạng giao thông ở thủ đô Hà Nội...................................................9

giới vấn đề này được chú trọng nghiên cứu từ rất sớm và lý thuyết dòng xe từ khi ra đời
cho đến nay đã có những bước phát triển mạnh mẽ cùng với sự phát triển của toán học,
tin học và các ngành khoa học khác.
Vấn đề “Nghiên cứu các đặc trưng của dòng giao thông hỗn hợp ở thủ đô Hà Nội” là
vấn đề không hoàn toàn mới, cái mới ở đây là trên cơ sở những gì đã được nghiên cứu
trước đó chúng ta xét trong bối cảnh dòng giao thông hỗn hợp ở thủ đô Hà Nội với một
số đặc trưng khác biệt so với các dòng giao thông đã được khảo sát, từ đó tìm ra những
thông số phản ánh đầy đủ, chính xác dòng giao thông này nhằm sử dụng trong quá
trình quy hoạch, thiết kế, khai thác công trình giao thông một cách hợp lý và hiệu quả.
Dòng giao thông ở thủ đô Hà Nội có nhiều nét đặc thù, ở đó có sự tham gia của rất
nhiều loại phương tiện giao thông khác nhau mà không có sự tách bạch. Trên một làn
xe luôn luôn có các phương tiện như ôtô, xe máy, xe ba gác, xe đạp trộn lẫn vào nhau
thành một dòng hỗn hợp, khác hẳn với dòng xe của hầu hết các nước tiên tiến trên thế
giới và khác hẳn với dòng xe được khảo sát trong các lý thuyết dòng xe.
Lý thuyết dòng xe trên thế giới hiện nay chủ yếu xét dòng xe thuần nhất là xe con do
đó trong quá trình thiết kế, để áp dụng các lý thuyết sẵn có, người ta quy đổi các loại
phương tiện khác sang xe con và xem xét các yếu tố trong mối quan hệ qua lại với dòng
xe đã được quy đổi. Thực tiễn cho thấy, đối với những dòng giao thông mà phương tiện
tham gia giao thông tương đối thuần nhất thì việc quy đổi như thế là hợp lý. Còn với
dòng xe ở Hà Nội, có sự tham gia hỗn hợp của rất nhiều phương tiện ôtô, xe máy, xe
đạp, xe thô sơ… thì việc quy đổi như trên không phản ánh được chính xác dòng giao
thông này.
Việc quy đổi xe máy, xe đạp, xe ba gác… ra xe con chỉ hợp lý khi sự tham gia của các
phương tiện này trong dòng giao thông là có trật tự. Trong khi dòng giao thông ở Hà
Nội là hỗn hợp, các phương tiện xe máy, xe đạp… luôn trộn lẫn với ôtô, kết quả là mọi
không gian trên đường đều được sử dụng, năng lực thông hành của con đường theo đó
cao hơn so với lý thuyết thiết kế nhưng chất lượng phục vụ lại thấp hơn nhiều. Tính
chất dòng xe vì thế mà có sự thay đổi:
- Mật độ tăng.
- Lưu lượng lớn hơn thiết kế.

[1]
I. Khái niệm dòng xe.
- Lý thuyết dòng xe: Lý thuyết dòng xe là khoa học nghiên cứu chất lượng dòng xe
dưới ảnh hưởng tác động qua lại giữa các xe trong dòng xe để đề xuất các giải pháp
về thiết kế, tổ chức giao thông để tăng tiện nghi xe chạy và nâng cao hiệu suất đầu tư
cơ bản.
- Dòng giao thông:
+ Traffic Flow: The movement of visitors through an exposition or exhibit.
[9]
+ Traffic Flow: Pattern of the way people move through an area.
[10]

+ Dòng giao thông là dòng dịch chuyển của các phương tiên giao thông trên một
không gian nhất định.
II. Khái quát các lý thuyết dòng xe trên thế giới
1. Lý thuyết xe bám (Car following)
Bản chất của lý thuyết này là mô hình động lực học đơn giản, xuất phát từ quan điểm
hoạt động của xe sau theo hành vi của xe trước, nhờ đó lập các phương trình vi phân về
chuyển động của xe sau suy ra chuyển động của dòng xe.
2. Mô hình tương tự dòng dịch thể
Người ta quan niệm liên tục hóa dòng xe, coi dòng xe chạy trong một làn như một
dòng dịch thể chảy trong một ống dẫn, dùng phương trình tổng quát để thể hiện.
x
q
qC
dt
dv
n
δ
δ

- Phương pháp dùng máy phát rađa.
+ Dùng một máy rađa đặt góc 20
0
so với tim đường, gặp xe sẽ phản xạ lại theo hiệu
ứng Dopler để đo tốc độ xe.
+ Phân nhóm tốc độ thành một số nhóm.
+ Tính tần suất từng nhóm p
i
= (số xe mỗi nhóm/tổng số xe)
+ Tính tốc độ trình bình theo thời gian: v
t
= v
i
p
i

Với v
i
= (v
a
+ v
b
)/2
Trong đó: v
a
, v
b
: là vận tốc cận dưới và vận tốc cận trên
- Phương pháp dùng xe thí nghiệm
+ Cho một xe thí nghiệm chạy theo dòng và ngược dòng.

/n = (∑L
i
/t
i
)/n = L/n (∑1/t
i
)
Nếu quảng thời gian t nhỏ ta có thể gộp các t
i
gần bằng nhau thành 1 nhóm T
i
, và ta
có: v
t
= L/n (∑n
i
/T
i
) cho mỗi đoạn đường.
Nguyễn Nghĩa Lâm
Cao học khóa 13 đường ôtô và đường đô thị - Đại học giao thông vận tải Hà Nội
6
Đề tài: Nghiên cứu các đặc trưng của dòng giao thông hỗn hợp ở thủ đô Hà Nội
2. Mật độ, cường độ xe chạy
a. Khái niệm
- Suất dòng là số xe yêu cầu qua một điểm trên một đơn vị thời gian (ρ)
- Mật độ xe chạy (q, xe/km) là số đầu xe trên một đơn vị chiều dài.
- Cường độ xe chạy là số đầu xe chạy qua một tiết diện trong một đơn vị thời gian.
b. Xác định mật độ qua quan hệ tốc độ, mật độ, dòng
- Với số liệu đo được bằng Camera: Có ρ = n/t → q = ρ/v

Cao học khóa 13 đường ôtô và đường đô thị - Đại học giao thông vận tải Hà Nội
7
Đề tài: Nghiên cứu các đặc trưng của dòng giao thông hỗn hợp ở thủ đô Hà Nội
5. Thành phần dòng xe
a. Khái niệm
Thành phần dòng xe là tỷ lệ các loại xe (%) khác nhau trong dòng xe. Thành phần
càng hỗn tạp càng sinh nhiều nhiễu, sự tác động giữa các tính cách khác nhau trong
dòng xe nên chất lượng dòng xe càng kém
b. Xác định thành phần dòng xe
Từ kế quả đếm xe xác định lưu lượng phân loại để xác định thành phần dòng xe.
Nguyễn Nghĩa Lâm
Cao học khóa 13 đường ôtô và đường đô thị - Đại học giao thông vận tải Hà Nội
8
Đề tài: Nghiên cứu các đặc trưng của dòng giao thông hỗn hợp ở thủ đô Hà Nội
Chương 3: Nghiên cứu xác định các tham số cơ bản của
dòng giao thông hỗn hợp ở thủ đô Hà Nội
[2],[5]
I. Khái quát về tình trạng giao thông ở thủ đô Hà Nội
1. Khái quát giao thông Hà Nội
[5]
Giao thông đường bộ cấu thành bởi các quốc lộ hướng tâm, các đường vành đai, các
trục chính đô thị và các đường phố đang bộc lộ sự yếu kém: Quỹ đất quá thấp, ở nội
thành có 343 km đường, diện tích mặt 5,25 km2, chiếm 6,18% diện tích đất đô thị. Khu
vực ngoại thành có 770 km, chiếm khoảng 0,88% diện tích đất. Mạng lưới đường bộ
phân bố không đồng đều. Khu phố cũ hoặc trung tâm có mạng đường tương đối phù
hợp nhưng mật độ dân cư cao, mật độ tham gia giao thông quá lớn. ở khu vực mới xây
dựng thì chưa có mạng đường hoàn chỉnh, thiếu nhiều đường nối giữa các trục chính
quan trọng. Xu hướng "phố hoá" các quốc lộ gây nguy cơ mất an toàn và ùn tắc giao
thông. Giao thông tĩnh (bến, bãi đỗ xe, trạm dừng...) còn thiếu và không tiện lợi. Trong
khi đó, mạng đường có quá nhiều giao cắt (khu vực phía trong vành đai 2 bình quân