Sáng kiến kinh nghiệm chủ nhiệm

Trường tiểu học Trưng Vương

MỤC LỤC

TÊN DANH MỤC

TRANG SỐ

Danh mục bảng chữ cái viết tắt

2

MỞ ĐẦU

3

1. Lý do chọn đề tài

3

2. Mục đích nghiên cứu

3

3. Đối tượng nghiên cứu

4

4. Đối tượng khảo sát - thực nghiệm

33

1. KẾT LUẬN

33

2. KHUYẾN NGHỊ

34

Tài liệu tham khảo

35

Giáo viên: Bành Đức Hiền
1


Sáng kiến kinh nghiệm chủ nhiệm

Trường tiểu học Trưng Vương

DANH MỤC NHỮNG CHỮ CÁI VIẾT TẮT
CHỮ VIẾT TẮT

CHỮ VIẾT ĐẦY ĐỦ

GV

Giáo viên


Tài liệu tham khảo

Giáo viên: Bành Đức Hiền
2


Sáng kiến kinh nghiệm chủ nhiệm

Trường tiểu học Trưng Vương

MỞ ĐẦU
1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Giáo dục kỹ năng tự bảo vệ cho học sinh là một việc làm rất quan trọng
và cần thiết. Nhất là đối với HS lớp 1, các con còn rất bé, mọi kỹ năng tự bảo vệ
bản thân đều không có, thể lực cũng chưa đủ để chống lại những xâm hại cơ thể
về mọi mặt. Nhưng ở lứa tuổi này, nếu các con được rèn luyện thường xuyên để
tự đối phó với các tình huống có thể xảy ra thì các con hoàn toàn có thể tiếp thu
được. Giáo dục kỹ năng TBV là cung cấp cho các con những kiến thức cơ bản
nhất với những hình thức phù hợp nhất cho các con, giúp các con dễ nhớ, ấn
tượng sâu sắc với các tình huống có thể xảy ra, vận dụng những kiến thức được
học để tự bảo vệ bản thân. Đây cũng là phương pháp mà người lớn có thể bảo vệ
cho trẻ một cách tốt nhất khi các con gặp phải nguy hiểm mà không có cha, mẹ,
anh, chị hoặc cô giáo bên cạnh. Các con cần được dạy và rèn luyện kỹ năng
TBV trong nhiều tình huống khác nhau, trong nhiều hòan cảnh và không gian
khác nhau, đồng thời có kỹ năng so sánh, phân tích, tổng hợp…. Nâng hiểu biết
nhất định của các con về các sự việc, hiện tượng xung quanh…Đây cũng là một
nhiệm vụ quan trọng đối với giáo viên chủ nhiệm của học sinh lớp 1, là bước
đầu chuẩn bị cho các con hành trang bước vào đời, bảo vệ sự an toàn cho trẻ nhỏ
không chỉ là trách nhiệm của gia đinh, nhà trường mà là trách nhiệm của toàn xã

uất. Trong tình hình xã hội như hiện nay, cách tốt nhất là dạy các con cách tự
bảo vệ mình. Một số bậc phụ huynh cho rằng, không nên cho trẻ biết về những
tiêu cực của cuộc sống quá sớm khi họ muốn xây dựng cho con cái của mình
một môi trường hoàn toàn trong sạch. Song, thực tế các bậc phụ huynh không
phải lúc nào cũng có thể bảo đảm tuyệt đối sẽ luôn ở bên con mỗi khi xảy ra tình
huống xấu. Do vậy, tập dần thói quen tự nhận biết và cách tránh xa nơi nguy
hiểm, tình huống nguy hiểm là cách tốt nhất để bảo vệ sự an toàn cho các con.
Trong suốt một thời gian dài những suy nghĩ làm thế nào để giúp các con tránh
được những tai nạn một cách tốt nhất luôn thường trực trong tôi, tôi hiểu tâm lí
và trình độ nhận thức của học sinh lớp 1, tôi đã vận dụng những hình thức rèn
luyện kỹ năng tự bảo vệ cho học sinh của mình liên tục trong 3 năm và đã thu
được những kết quả không nhỏ. Với mong muốn những kinh nghiệm bản thân
được phổ biến rộng rãi cho các giáo viên cấp tiểu học, đặc biệt là với giáo viên
lớp 1 để bảo vệ được các con an toàn nhất có thể, tôi đã viết sáng kiến kinh
nghiệm với đề tài “DẠY HỌC SINH LỚP 1 KĨ NĂNG TỰ BẢO VỆ BẢN THÂN”.
4. ĐỐI TƯỢNG KHẢO SÁT THỰC NGHIỆM:
- SKKN được đúc kết và trải nghiệm qua quá trình dạy học sinh lớp 1.
- SKKN được áp dụng vào thực tế qua 3 năm học tại:
+ Lớp 1D (Năm học 2011 - 2012)
+ Lớp 1E (Năm học 2012 - 2013)
+ Lớp 1E (Năm học 2013 - 2014)

Giáo viên: Bành Đức Hiền
4


Sáng kiến kinh nghiệm chủ nhiệm

Trường tiểu học Trưng Vương


bình tĩnh khi xử lí những tình huống bất ngờ, trẻ cần được rèn khả năng quan
sát, biết xác định vấn đề, tìm nguyên nhân và các phương án có thể giải quyết.
Cần giúp trẻ biết tiếp nhận thông tin, chọn lọc và xử lí thông tin, tìm ra cách giải
quyết vấn đề phù hợp, nhanh và hiệu quả. Những phương pháp và hình thức
giáo dục kỹ năng TBV cho trẻ cần được đơn giản, dễ nhớ, lặp lại nhiều lần trong
nhiều tình huống và hoàn cảnh, không gian khác nhau. Với học sinh trường tiểu
Giáo viên: Bành Đức Hiền
5


Sáng kiến kinh nghiệm chủ nhiệm

Trường tiểu học Trưng Vương

học Trưng Vương, cha mẹ các con đều sống ở thành phố, điều kiện cập nhật
thông tin dễ dàng hơn vùng sâu, vùng xa hoặc ở nông thôn, vì vậy điều kiện kết
hợp với cha mẹ HS nhằm mục đích bảo vệ an toàn cho các con tốt nhất cũng
thuận lợi hơn.

3. Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề.
Ở lứa tuổi lớp 1, các con còn rất bé và non nớt, vì vậy giáo dục kỹ năng
TBV cho các con cần vận dụng nhiều hình thức khác nhau, nhưng mục đích cuối
cùng là giúp các con vận dụng được kỹ năng đã được học vào những tình huống
cụ thể một cách tốt nhất, có hiệu quả nhất. Dưới đây là những điều tôi đã vận
dụng dạy các con kỹ năng TBV trong suốt thời gian vừa qua và đã thu được
những kết quả đáng mừng.
3.1. Giáo dục các con ý thức được các con có quyền được bảo vệ bản
thân.
- Các con nhận thức được rằng:
Không ai có quyền ngăn cản các con được đi học.

hiếu kỳ, tò mò tự khám phá. Vì thế trẻ không thể tự mình tránh khỏi rủi ro.
3.2. Giáo dục trẻ xác định được những tình huống nguy hiểm để TBV
bản thân.
Để trẻ bình tĩnh, trước hết trẻ phải xác định rằng, nguy hiểm có thể xảy ra
mọi lúc mọi nơi, có thể đã được báo trước và đôi khi không được báo trước.
Không thể loại bỏ được nguy hiểm, mà phải tìm cách ứng phó với nó. Nhưng
đương đầu với lí trí sáng suốt, bằng khả năng dự đoán nhạy cảm và bằng mẹo
chứ không phải lúc nào cũng hoàn toàn bằng sức lực.
Trẻ cần nhận biết được dấu hiệu của sự nguy hiểm. Mỗi hiện tượng khi
xảy ra đều có nguyên nhân. Vì thế, suy luận hợp lí sẽ giúp trẻ lường trước và tìm
cách để giảm bớt hậu quả nghiêm trọng.
Có rất nhiều tình huống xảy ra có thể de dọa đến sự an toàn của các con,
vì thế các con cần hiểu được trong tình huống nào thì phải làm gì để tránh sự
nguy hiểm. Tôi đã đưa ra các tình huống cụ thể, chia lớp thành nhiều nhóm nhỏ,
khi đặt huống tôi yêu cầu các nhóm thảo luận câu trả lời phải giải quyết tình
huống đó thế nào, sau đó các nhóm nghe và nhận xét cách giải quyết, cuối cùng
thì phân vai đóng để các con nhớ được nhanh và lâu hơn.
 Tình huống thứ nhất.
Khi ở gần chỗ các con chơi có một đám cháy, các con thấy đám cháy có
nguy hiểm không? Vì sao?
Hầu hết các con đều cho rằng mình sẽ tránh xa nơi có đám cháy đó, cũng
có trẻ không trả lời được phải làm gì, khi cố giáo gặng hỏi thì lại khóc, đấy cũng
là một khó khăn không nhỏ cho giáo viên lớp 1, bởi muốn các con hiều được
vấn đề cần kiên nhẫn và mất nhiều thời gian.
Trước tiên tôi giải thích cho các con vì sao đám cháy lại nguy hiểm, lửa rất
nóng, nó có thể làm các con bị bỏng, khi bị bỏng thì da rất rát, rất đau đớn, và
sau đó có thể bị nhiễm trùng, lửa có thể khiến các con bị thương, thậm chí có thể
lấy đi sinh mạng của các con nữa. Khi các con hiểu được sự nguy hiểm của lửa,
thì các con ý thức được rằng nên tránh xa những đám cháy, báo cho người lớn
biết để xử lí. Nếu không may mắn bị bỏng thì phải ngâm ngay chỗ bị bỏng vào

nơi có thể gây tai nạn cho bản thân. Với tình huống này tôi cũng phải cho các
con diễn tập nhiều lần để các con tạo thành thói quen tự bảo vệ mình khi có
nguy hiểm.

Cô trò diễn tập tình huống "Phòng tránh nước sôi"

Giáo viên: Bành Đức Hiền
9


Sáng kiến kinh nghiệm chủ nhiệm

Trường tiểu học Trưng Vương

h
quan Trang trại - Tập làm nông dân
GVCN hướng dẫn tận tình cho HS các kĩ năng tự bảo vệ bản thân
trong các trò chơi ngoài trời.

Giáo viên: Bành Đức Hiền
10

am


Sáng kiến kinh nghiệm chủ nhiệm

Trường tiểu học Trưng Vương

Hình ảnh HS tự tin đi chơi cùng bạn và GVCN

 Tình huống thứ ba.
Bị lạc: VD xem bắn pháo hoa, lễ hội, tắc đường, đi vào các trung tâm vui
chơi, mua sắm…Trong tình huống này tôi phải giúp các con nhận thức ra những
nguy hiểm có thể xảy đến với mình như: bị chèn, bị lạc bố mẹ, bị bắt
cóc…Những từ ngữ này cũng phải giải thích cặn kẽ, rõ ràng cho các con. Đặc
biệt là bị lạc bố mẹ sẽ có thể xảy ra, trong tình huống này các con sẽ phải làm
gì?
- Tôi dạy các con không nói chuyện với người lạ, nhưng trong trường hợp
này các con cần tìm đến những người mặc đồng phục, đeo bảng tên, các con
cũng có thể tìm công an, bảo vệ của trung tâm hay bà mẹ có con nhỏ để nhờ
giúp.
- Chia lớp thành các nhóm đóng vai lần lượt; Vai trẻ bị lạc, vai nhân viên
siêu thị, công an, bà mẹ có con nhỏ…để các con thực hành tốt vai trò của mình.
Đặc biệt tôi luôn xác định rằng các con phải biết những gì trong các tình
huống có thể gặp phải ở trên, lúc nào cần làm gì, như thế nào, các con phải được
diễn tập liên tục.

Giáo viên: Bành Đức Hiền
14


Sáng kiến kinh nghiệm chủ nhiệm

Trường tiểu học Trưng Vương

MỘT SỐ TRANG PHỤC CẢNH SÁT, BẢO VỆ HS CẦN NHẬN BIẾT.

Giáo viên: Bành Đức Hiền
15


Khi có người lạ cho con quà hay rồi nhờ vả chuyện gì đó:
(GV cần lấy những ví dụ cụ thể cho trường hợp này để trẻ nhận thức rõ
ràng khi gặp tình huống tương tự)
Dạy các con kỹ năng này đòi hỏi thời gian và sự khéo léo của GV, bởi trẻ
dễ bị nhầm lẫn trước việc người cho mình quà là người tốt và người lạ cho quà.
Tuy vậy, không phải các con đều không nhận thức được, các con có thể cảm
nhận được nguy hiểm từ người lạ.
- Các con cần từ chối nhận quà, kẹo bánh của người lạ
-

Các con cần giữ khoảng cách với người lạ.

- Tuyệt đối không ăn, uống những thứ của người lạ nào đưa cho mình.
Giáo viên: Bành Đức Hiền
16


Sáng kiến kinh nghiệm chủ nhiệm

Trường tiểu học Trưng Vương

Hình ảnh minh chứng cho các tình huống 4, 5.
(Tuyệt đối không nhận quà của người lạ mặt cho).
(Khi cần gọi điện thoại cho người thân)
Giáo viên: Bành Đức Hiền
17


Sáng kiến kinh nghiệm chủ nhiệm


kẻ đã dụ bé gái Lý Thị Thanh Thanh 6 tuổi (lứa tuổi tiểu học) ra khỏi bệnh viện
Nhi Đồng 1 để trấn lột 2 đôi bông tai vàng (do mẹ của cháu Lý Thị Thanh
Thanh đang bận với việc làm thủ tục khám cho cháu đang bị ốm, cháu quanh
quẩn bên mẹ, song đã bị mẹ mìn dụ ra chỗ khác). Song sự việc đã bị phát hiện
nhờ có camera => Cháu bé đã tìm lại được người thân trong niềm vui của các
chú công an và chính mẹ mình.

Mẹ mìn Nguyễn Thu Tâm
Giáo viên: Bành Đức Hiền
19


Sáng kiến kinh nghiệm chủ nhiệm

Trường tiểu học Trưng Vương

Cháu Thanh trở về trong niềm hạnh phúc gia đình.

Cháu bé 6 tuổi bị bắt có tại bệnh viện Nhi Đồng 1 được công an P.10, Q.10
bàn giao lại cho mẹ của cháu bé.

Giáo viên: Bành Đức Hiền
20


Sáng kiến kinh nghiệm chủ nhiệm

Trường tiểu học Trưng Vương

GVCN dặn dò học sinh trước ra về bố mẹ đón

Kẻ xâm hại tình dục trẻ em có thể là bất cứ ai, có kẻ mới 14-15 tuổi
nhưng cũng có kẻ đã 68 - 70 tuổi. Nguy hiểm hơn, phần lớn bọn chúng là có
quan hệ quen biết với nạn nhân và gia đình các em : hàng xóm, người làng. Thủ
đoạn của kẻ xâm hại tình dục thường là: lợi dụng sự quen biết và tình cảm thân
mật, cho tiền, cho quà, cho đi nhờ xe, giúp đỡ làm việc gì đó hoặc đe dọa, khống
chế … Thủ phạm xâm hại tình dục thường chọn những em dễ bị tổn thương, yếu
thế. Kẻ phạm tội thường xây dựng mối quan hệ với nạn nhân bằng việc lấy lòng
tin và sự quan tâm tử tế đối với trẻ, mà trước đó trẻ thường bị bỏ rơi hoặc không
được quan tâm. Thủ phạm thường làm cho trẻ cảm thấy được đặc biệt quan tâm.
Trẻ em không cảm nhận sự lạm dụng tình dục của kẻ phạm tội một cách dễ
dàng. Hành vi lạm dụng tình dục thường tiến hành từng bước một. Nó có thể bắt
đầu bằng những tiếp xúc âu yếm thông thường hoặc chỉ là những hoạt động về
thể chất bình thường. Trẻ em rất khó thuật lại rằng mình bị lạm dụng tình dục, vì
ngay từ buổi ban đầu, trẻ không hề biết mình bị lạm dụng tình dục.
Càng ngày càng có nhiều trẻ em bị xâm hại tình dục dưới nhiều hình
thức, từ nhẹ đến nặng, từ lời nói đến những hành động thô bạo và độc ác, điều
Giáo viên: Bành Đức Hiền
22


Sáng kiến kinh nghiệm chủ nhiệm

Trường tiểu học Trưng Vương

này là một nỗi lo lắng vô cùng của các bậc cha mẹ và giáo viên cho các trẻ nhỏ.
Đối với HS lớp 1, các con chưa có đủ kiến thức xã hội và sức khỏe để chống lại
tội ác này khi gặp nguy hiểm, bởi vậy giáo dục các con TBV trứớc nỗi nguy
hiểm này là vô cùng quan trọng. Tôi đã trăn trở rất nhiều, lo lắng cho các con rất
nhiều, kỹ năng TBV trước nguy cơ bị xâm hại tình dục được nhắc đi nhắc lại
nhiều lần trong những lần diễn tập, cố gắng giúp các con có thể tránh được sự


Giáo viên: Bành Đức Hiền
23


Sáng kiến kinh nghiệm chủ nhiệm

Trường tiểu học Trưng Vương

- Các con cần nhớ là không có gì phải ngại ngùng, xấu hổ. Việc tìm kiếm
sự giúp đỡ là một việc rất quan trọng để giúp các con được an toàn. Nếu im
lặng, không tìm kiếm sự giúp đỡ, vấn đề có thể nghiêm trọng và nguy hiểm hơn
mà không ai biết để có thể giúp đỡ các con.
- Các bạn nam tuyệt đối không được xâm phạm các bạn nữ.
- Đóng kịch những tình huống có thể xảy ra để giúp các con thực hành
việc TBV bản thân.

Giáo viên: Bành Đức Hiền
24


Sáng kiến kinh nghiệm chủ nhiệm

Trường tiểu học Trưng Vương

GVCN dạy riêng cho HS nam những lúc không có người thân bên cạnh
(Minh chứng cho tình huống thứ năm)

Giáo viên: Bành Đức Hiền
25