ĐỀ TÀI:
KINH NGHIỆM GIÚP HỌC SINH LỚP 1 NHẬN BIẾT VÀ PHÁT ÂM
ĐÚNG CÁC ÂM – VẦN
A.ĐẶT VẤN ĐỀ:
LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Trong xã hội loài người, dưới ảnh hưởng của giáo dục, một phẩm
chất tâm lý quan trọng của con người được phát triển và hoàn thiện, đó là
khả năng nghe được tiếng nói, phân biệt và nhận ra các âm thanh ngôn ngữ
và sử dụng nói làm công cụ giao tiếp. Chính vì vậy, giáo dục ngôn ngữ cho
học sinh trên bình diện ngữ âm là một mặt của việc phát triển năng lực ngôn
ngữ cho các em . Công việc này được bắt đầu bằng việc rèn luyện cho học
sinh nhận biết và phát âm đúng các âm vị, vần trong môn Tiếng Việt, đây là
nền tảng tạo nên khả năng đọc, viết chính xác trong suốt quá trình học vần
của trẻ, đặc biệt là đối với lớp đầu cấp ở bậc Tiểu học.
Hơn thế, môi trường giáo dục ở Thị trấn Sông Đốc còn gặp nhiều khó
khăn và chủ yếu là phương ngữ địa phương còn phát âm chưa đúng.
Thế nhưng qua thực tế giảng dạy ở nhiều năm ở trường Tiểu học 1
Sông Đốc, trong mỗi lớp vẫn có những học sinh, việc nhận biết và phát âm
các âm vần còn rất hạn chế, điều này ảnh hưởng đến khả năng dạy tốt môn
Tiếng Việt sau này và cũng chính là vấn đề nóng bỏng thôi thúc tôi ngày
đêm mong muốn toàn bộ học sinh trong lớp mình có thể nhận biết, phân biệt
về hình dáng, cấu tạo vần, âm để nâng cao hiệu quả môn học hơn. Điều đó
cũng được ví như câu tục ngữ của Trung Quốc: “Cuộc sống của một đứa trẻ
cũng như trang giấy trắng mà mỗi người đi qua đều để lại dấu vết trên đó”.
Đó cũng chính là lý do vì sao tôi chọn đề tài này và tôi đã thực hiện
ngay từ đầu năm học. 2009 – 2010.
B.GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:

I . NGUYÊN NHÂN VÀ BIỆN PHÁP THỰC HIỆN:
Vấn đề giáo dục ngôn ngữ cho hoc sinh ngay từ bước đầu tiên của
ngưỡng Tiểu học, đặc biệt là lớp đầu cấp và bước đầu không thể thiếu được

Qua đó rèn cho học sinh tính mạnh dạn khi trả lời trước cô, trước lớp, trước
tập thể giúp các em nói rõ ràng mạch lạc và tự nhiên hơn.
3/ Phát huy tác dụng của một số trò chơi với chữ cái ghép âm thành
vần:
- Đi vào từng tiết học của bộ môn Tiếng Việt ở lớp 1, tôi đã miệt
mài nghiên cứu, lựa chọn các trò chơi đưa vào cho phù hợp với từng loại tiết
sao cho đảm bảo giữa động và tĩnh.
- Thông qua những tiết thao giảng, thực giảng, dự các chuyên đề ở
trường, tìm hiểu ở đồng nghiệp giảng dạy nhiều năm, nghiên cứu các sách
dạy môn Tiếng Việt và các bài giáo án trên mạng đã giúp cho tôi học tập cái
hay và những kinh nghiệm bổ ích về cách tổ chức tiết học, tổ chức các trò
chơi, đúc kết những kinh nghiệm về thực hiện thực tế ở lớp nhằm phát huy
hơn nữa tác dụng và hiệu quả đạt được qua một số trò chơi:
Ví dụ:
* Qua bài dạy âm “o, c” hoặc vần “ it, eo’’ cho các em chơi tập làm
tiếng kêu của các con vật như : Mèo kêu “meo meo”, chuột kêu “chít chít”,
gà gáy “ò ó o”, luyện phát âm cho học sinh cá nhân, đồng thanh.
- Mục tiêu: Qua trò chơi tất cả các em được tham gia thực hiện, nội
dung yêu cầu của cuộc chơi, biết cách chơi, tìm được những tiếng có vần đã
học đọc chính xác.
* Qua bài dạy âm “r, s” có thể tổ chức cho học sinh chơi trò gọi tên
đồ vật, con vật.
Cô đặt trên bàn nhiều đồ chơi và tên gọi các đồ chơi có âm “r, s”
như “con rắn, con rùa, cá rô, cái rổ, củ sắn, chữ số, vé số, ” cho học sinh
gọi tên các đồ chơi trên bàn có mang âm “r, s”.
- Mục tiêu: Trò chơi này giúp học sinh phát âm đúng các từ có âm
“r, s” và ghi nhớ trong đầu.
* Qua bài dạy âm “m, n” hoặc “l, h” khi đọc, phát âm rất dễ bị sai
nên sau tiết học cho học sinh chơi trò “ chuyền bóng ”.
- Mục tiêu : Luyện cho học sinh phát âm đúng các âm đã học.

đạt kết quả và trật
tự trong quá trình chơi.
Thực hiện thêm một trò chơi mới : “Đi chợ”.
a) Mục tiêu: Qua trò chơi nhằm giúp học sinh nhận biết, phát âm
đúng vần đã học. Nhận biết các âm qua từ , đồ vật.
b) Chuẩn bị: Một số loại quả, hoa, rau thật (đồ vật cắt bằng bìa hoặc
vẽ có dán chữ, âm, vần đang học có chứa trong từ đồ vật )
Ví dụ: Quả na ( âm n), quả mận (âm m), rau muống (vần uông), quả
ớt ( vần ơt).
c) Cách chơi: Giáo viên là người đi chợ xách giỏ hoặc bưng rổ.
- Học sinh là người bán hàng rau quả.
- Giáo viên vừa đi vừa đọc :“ đi chợ, đi chợ”.
- Học sinh hỏi :“ mua gì ? mua gì ?”
Ví dụ : Giáo viên nói “ tôi thích mua quả có âm n hoặc quả có vần
ân, ” thì các em học sinh mang những quả có âm và vần cô vừa nói đến.
Giáo viên đố các em: Cô mua chữ n là quả gì ? Cô mua vần ân là quả
gì ?.
Cho học sinh đọc : Quả na, quả mận,
Cô sẽ mua hết số hoa, quả, rau đã chuẩn bị hoặc cho các em học sinh
làm người đi chợ mua.
Thực tế qua trò chơi này, các em rất thích chơi. Vì đồ dùng cho trẻ rất
gần gũi, phong phú, màu sắc đẹp gần giống thật. Các em rất thích làm người
bán hàng và người đi chợ để làm người lớn. Qua đọc từ của đồ vật, âm vần
chứa trong các từ giúp trẻ em phát triển ngôn ngữ, vốn từ, củng cố nhận biết
âm vần trong trò chơi.
Ngoài một số trò chơi tự tìm ,tôi tham khảo và sử dụng thêm một số
trò chơi trong sách hướng dẫn của giáo viên ( Tiếng Việt - Văn học và
phương pháp giáo dục -Tập

2 của Lương Kim Nga - Nguyễn Thị Thuận

mình chưa đọc đúng, viết đúng ở lớp.
6/ Củng cố kiến thức thông qua hoạt động tự chọn, vui chơi ngoại
khóa:
Cho các em xếp âm, vần, từ đã học trong bảng ghép Tiếng Việt biểu
diễn
(mỗi học sinh đều có một bộ từ đầu năm). Cho các em ghép các nét rời thành
âm đã học, luyện cho các em đọc trong bảng con nhiều lần theo yêu cầu của
giáo viên là đọc đúng các âm, vần đã viết. Từ đó, nâng cao dần ở mức độ
cao hơn là : Cô đọc để các em viết.
Ví dụ : Cho học sinh viết chữ “d ” giáo viên nêu câu hỏi chữ “d ” gồm
mấy nét ? (một nét cong hở phải và một nét cong ngược).
Hoặc khi viết vần “an” tôi hỏi học sinh vần “an” gồm mấy con chữ nối
lại ?
Sau khi viết xong cho các em nhìn và đọc đúng âm hoặc vần mình đã
viết. Giáo viên động viên, khuyến khích các em viết đẹp hơn và đúng hơn.
7/ Hướng dẫn học sinh thực hiện phiếu học tập (phiếu tập tô):
Ngoài việc tiến hành luyện viết ở mỗi tiết học về âm, vần, tiếng, từ đã
học tôi đã lựa chọn và đưa ra nội dung tập tô phiếu học tập vào những thời
gian rãnh.
Chẳng hạn : Cứ đến tiết ôn tập về âm, tôi phát cho mỗi học sinh một
phiếu học tập có vẽ một số hình vẽ về con bò, con hổ, con ếch, hộp bánh, cái
cân…. Tuỳ theo nội dung của tiết ôn tập có các từ vừa ôn và hướng dẫn học
sinh nhìn vào hình vẽ (trong phiếu) để đọc tên các từ hoặc âm, vần đã học
trong bài ôn hôm nay và giáo viên yêu cầu học sinh tô màu vào hình vẽ đó
(hoặc gạch chân dưới hình vẽ mang âm, vần vừa ôn), (áp dụng đối với
những bài vào cuối học kỳ I).
Ví dụ : Hôm nay các em đã ôn một số vần có âm “c” đứng ở cuối vần,
cô phát cho mỗi em một phiếu có vẽ hình mang các vần đã ôn và một số
hình có vần chưa ôn và nêu yêu cầu: Em nào tô màu, gạch chân đúng những
hình vẽ có vần chưa ôn và đọc đúng các từ đó thì sẽ được cô ghi điểm 10

chơi
Đầu năm 34 65% 70% 70%
Học kì 1 34 70% 78% 74%
Cả năm 34 74% 81% 79%
C. KẾT LUẬN:
Với nhiều công sức và sự cố gắng của cô trò ,cùng với sự hỗ trợ đắc lực
phụ huynh học sinh . Đặc biệt là sự quan tâm chỉ đạo của Ban giám hiệu
trường Tiểu học 1 Sông Đốc nói chung và tổ chuyên môn khối 1 nói riêng
nên thời gian qua khả năng nhận biết và phát âm của học sinh lớp 1C

do tôi
phụ trách tiến bộ một cách rõ rệt và có những kết quả như đã nêu trên.
Theo tôi nghĩ: Muốn dạy tốt môn Tiếng Việt nói chung và phát triển
ngôn ngữ cho học sinh nói riêng, trước hết người giáo viên phải :
- Xây dựng nề nếp học tập, phân loại học sinh và bố trí chỗ ngồi
hợp lý ngay từ đầu năm học.
- Tạo tâm thế và gây hứng thú khi tiến hành giờ học.
- Phát huy cao tác dụng và hiệu quả của các trò chơi, thay đổi các
hình thức chơi phong phú và sáng tạo.
- Cần phối hợp nhịp nhàng giữa phụ huynh và nhà trường trong việc
chăm sóc , giáo dục và giảng dạy học sinh ngay từ đầu năm học.
- Đầu tư đồ dùng, thiết bị đồ chơi tự làm hợp với lứa tuổi, đẹp, hấp
dẫn và gây được hứng thú học tập cho học sinh.
- Giáo viên phải phát âm chuẩn, đọc đúng và rèn trẻ phát âm ở mọi
lúc mọi nơi.
- Giảng dạy học sinh và củng cố kiến thức thông qua các hoạt động
vui
chơi, ngoại khóa nhằm giúp các em khắc sâu kiến thức bằng cách phối hợp
linh hoạt các phương pháp và các hình thức tổ chức dạy học gây hứng thú
học tập, kích thích tính tích cực và chủ động học tập của học sinh ; Xây