12
Bộ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
LỜI CẢM ƠN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
Trong quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tác giả nhận được sự
động viên, giúp đỡ tận tình, tạo điều kiện thuận lợi của các cấp lãnh đạo, các
thầy giáo, cô giáo, các bạn đồng nghiệp và gia đình.
LÊ THỊ BÌNH
Tác giả chân thành cảm on hội đồng đào tạo, hội đồng khoa học trường
Đại học Vinh, Sở giáo dục và đào tạo Nghệ An, Phòng Giáo dục - Đào tạo
huyện Quỳ Châu, các thầy cô giáo và học viên của trung tâm GDTX huyện Quỳ
Châu, cùng bạn bè đồng nghiệp đã tận tình giúp đỡ, ủng hộ, cung cấp tài liệu,
tạo điều kiện thuận lợi, tham gia đóng góp ý kiến quý báu cho việc nghiên cứu
đề tài. MỘT só GIẢI PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Tác giả
chân
thành TÂM
biết cm
PGS.DỤC
TS. Ngô
Sỹ Tùng
- người hướng dẫn
TẠI
TRUNG
GIÁO
THƯỜNG
XUYÊN
khoa học đã nhiệt tình
giúp đỡ
trong
quá trình

Mở đầu.......................................................................................................... 1
1.

Lý do chọn đề tài....................................................................... 1

2. Mục đích nghiên cứu.................................................................. 3
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.............................................. 4
4. Giả thuyết khoa học.................................................................... 4
5. Nhiệm vụ nghiên cứu................................................................. 4
6. Phưcmg pháp nghiên cứu........................................................... 4
6.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận.......................................... 4
6.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn.................................................. 4
7. Những đóng góp của luận văn.............................................................. 5
8. Cấu trúc của luận văn............................................................................ 5

Chương 1. Cơ sở lý luận của việc quản lý hoạt động dạy học ở trung
tâm GDTX....................................................................................................... 6
1.1. Sơ lược lịch sử nghiên cứu vấn đề.............................................. 6
1.2. Một số khái niệm cơ bản của đề tài............................................ 8
1.2.1.......................................................................................................... Dạy học và

hoạt động dạy học....................................................................... 8
1.2.11. Dạy học............................................................................................. 8
1.2.1.2.......................................................................................... Hoạt động dạy học

8
1.2.1.3....................................................................................................... Hoạt động

dạy học ở trung tâm GDTX........................................................ 13
1.2.2............................................................................................................. Quản

vật chất, thiết bị dạy học............................................................... 30
1.4.5............................................................................................................. Công

tác phối hợp, liên kết giáo dục...................................................... 31
1.4.6.

Sự quan tâm của các cấp, các ngành; sự phối hợp với gia đình và

xã hội.......................................................................................................... 31
Kết luận chương 1....................................................................................... 31
Chương 2. Thực trạng quản lý hoạt động dạy học ở trung tâm giáo
dục thường xuyên huyện Quỳ châu, tỉnh Nghê An

32

2.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế-xã hội-văn hóa và giáo dục

huyện Quỳ Châu......................................................................................... 32
2.1.1......................................................................................... Điều kiện tự nhiên

32
2.1.2............................................................................................................. Tình

hình kinh tế-xã hội-văn hóa và chất lượng cuộc sống................... 35
2.1.3.

Tình hình phát triển giáo dục nói chung và phát triển GDTX nói

riêng............................................................................................................ 37
2.2. Thực trạng HĐDH hệ GDTX cấp THPT, dạy Nghề phổ thông, bồi

3.2.1.

Nâng cao chất lượng thực hiện chức năng xây dựng kế

hoạch quản
lý HĐDH ở trung tâm GDTX Quỳ Châu................................. 81
3.2.2.

Nâng cao chất lượng thực hiện chức năng tố chức, chỉ

đạo HĐDH
ở trung tâm GDTX huyện Qùy Châu................................................. 84
3.2.3.

Thường xuyên kiểm tra, đánh giá kết quả HĐDH ở trung

tâm
GDTX Quỳ Châu............................................................................... 95
3.2.4.

Đảm bảo các điều kiện đế nâng cao chất lượng quản lý

HĐDH ở
trung tâm GDTX Quỳ Châu............................................................. 99
4. Thăm dò sự cần thiết và tính khả thi của các biện pháp.............. 101
Kết luận và kiến nghị................................................................................. 103


BCH Tư


GiáoViết
dụctắt
đầo tạo
Hoạt động dạy học

HĐDH
HĐTG

Hợp đồng thỉnh giảng

NV

Nhân viên

UBND
TBDH

ủy ban nhân dân
Thiết bị dạy học

TTGDTX

Trung tâm giáo dục thường
xuyên

Viết đầy đủ


8
DANH MỤC CÁC so ĐÒ, BẢNG BIÉƯ TRONG LUẬN VĂN


43

Bảng số liệu các lớp tin học, ngoại ngữ theo chương trình
Bảng 2.4 ____
44
GDTX
Bảng 2.5
45

Bảng tống hợp đội ngũ CBQL, giáo viên, nhân viên

Bảng 2.6
45

Bảng tổng họp trình độ đội ngũ CBQL, giáo viên, nhân viên

Bảng 2.7

Bảng tổng hợp văn bằng chứng chỉ chuyên môn đội ngũ
46
CBQL, giáo viên, nhân viên

Bảng 2.8 Bảng tống hợp độ tuổi đội ngũ CBQL, giáo viên, nhân viên 47
Bảng phân công công tác giảng dạy THPT theo chương trình
Bảng 2.9
47
GDTX
Thống kê phòng học và các phòng phục vụ học tập của
Bảng 2.10__________________________________________________ 59

Bảng kết quả thăm dò về quản lý giờ lên lóp của giáo viên
Bảng kết quả thăm dò về quản lý việc kiểm tra, đánh giá học
viên

68
69
72
75
78
87

Bảng kết quả thăm dò về quản lý hoạt động học tập của học
viên
Bảng kết quả thăm dò về quản lý các điều kiện phục vụ dạy
và học

10
1


10
MỞ ĐẦU
1. LÝ DO CHỌN ĐÈ TÀI

Ngày nay, khoa học - công nghệ đã trở thành động lực cơ bản của sự phát
triển kinh tế - xã hội. Giáo dục và đào tạo được coi là nền tảng của sự phát triển
khoa học- công nghệ, phát triển nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu của xã hội và
đem lại sự phồn vinh cho nền kinh tế quốc dân. Vì vậy, giáo dục - đào tạo và
khoa học-công nghệ đóng vai trò quyết định trong việc thực hiện CNH-HĐH đất
nước và hội nhập kinh tế. Đảng, nhà nước và nhân dân ta ngày càng coi trọng

nhiên giáo dục ở các nhà trường còn bất cập về quy mô, nhất là chất lượng và
hiệu quả. Đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục năng lực còn nhiều hạn chế, chưa đào
tạo được một cách hoàn chỉnh nên không theo kịp với sự đa dạng và phức tạp
của các hoạt động giáo dục trong quá trình đổi mới.
Đồi mới quản lý giáo dục nhà trường để nâng cao chất lượng dạy học là
điều cần thiết và cấp bách. Đội ngũ giáo viên đa số nhiệt huyết với nghề song
còn yếu về chất lượng, môi trường và điều kiện làm việc còn nhiều hạn chế, giáo
viên được đào tạo ở nhiều loại hình trường, lớp nên chất lượng không đồng đều.
Đồng thời, lại bị tác động của cơ chế thị trường nên có lúc chưa thật sự đáp ứng
được nhiệm vụ cải cách giáo dục và yêu cầu của đổi mới kinh tế - xã hội, của
yêu cầu CNH -HĐH đất nước.
Các nhà quản lý giáo dục phải nhận thức được tầm quan trọng của việc
nâng cao chất lượng dạy học là một khâu đặc biệt quan trọng để đưa giáo dục
tiếp cận với yêu cầu của tình hình mới.
Trung tâm giáo dục thường xuyên là cơ sở giáo dục thường xuyên của hệ
thống giáo dục quốc dân. Nhiệm vụ chính của trung tâm là tổ chức thực hiện các
chương trình giáo dục đáp ứng yêu câu của người học trên địa bàn, tạo cơ hội
cho mọi người học tập, học tập thường xuyên, học tập suốt đời.


12
Mục tiêu của Giáo dục thường xuyên là “ ...giúp mọi người vừa làm vừa
học, học liên tục, học suốt đời nhằm hoàn thiện nhân cách, mở rộng hiểu biết,
nâng cao trình độ học vẩn, chuyên môn, nghiệp vụ đế cải thiện chất lượng cuộc
song, tìm việc làm, tự tạo việc làm và thích nghi với đời song xã hội. ”[17,14]
Công tác quản lý trung tâm GDTX, nhất là quản lý hoạt động dạy học là
một việc làm khó khăn, phức tạp, có những yêu cầu nghiêm khắc với người
CBQL về nhiều mặt. Nó đòi hỏi Giám đốc phải có những kỹ năng, nghiệp vụ
nhất định đế có thể đưa các hoạt động của trung tâm đi đúng hướng, biến các
mục tiêu giáo dục thành hiện thực, quyết định chất lượng, hiệu quả giáo dục.

và
học tại các TTGDTX.
- Xác định rõ thực trạng quản lý hoạt động dạy và học tại TT GDTX

huyện
Quỳ Châu tỉnh Nghệ An.
- Đe xuất được các giải pháp có cơ sở khoa học, có tính khả thi về việc
quản lý nhằm nâng cao chất lượng HĐDH ở Trung tâm TTGDTX huyện Quỳ
Châu, tỉnh Nghệ An.
8. CẤU TRÚC CỦA LUẬN VĂN

Ngoài phần mở đầu, kết luận và kiến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục,
luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận của việc quản lý nhằm nâng cao chất lượng hoạt
động dạy và học tại các TTGDTX.


15
NỘI DUNG
Chương 1
Cơ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC Ở
TRUNG
TÂM GIÁO DỤC THƯỜNG XUYÊN
1.1. Sơ LƯỢC LỊCH SỬ NGHIÊN cứu VẤN ĐÈ
1.1.1. Những nghiên cứu ở nước ngoài

Dạy học là hoạt động cơ bản nhất của mọi nhà trường từ xưa đến nay.
Việc nâng cao chất lượng dạy học và quản lý có hiệu quả hoạt động này là vấn
đề được các nhà nghiên cứu giáo dục luôn quan tâm.
Ngay từ thời cổ đại, vấn đề dạy học đã được nhiều nhà triết học đồng thời

GDTX cũng không là ngoại lệ. Tác giả Phạm Hoài Thủy (Vụ GDTX, Bộ GDĐT) đã có bài viết ”Một sổ yêu cầu trong công tác quản lý trung tâm GDTX đoi
quản lý dạy học GDTX” (2001). Tại Đại học Vinh có luận văn Thạc sĩ: ”Một sổ
biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học tại tung tâm GDTX quận
1 thành pho Hồ Chỉ Minh ” của tác giả Vưong Toàn Ouổc (2010); "Một sổ biện
pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt dộng dạy học ở các trung tâm GDTX tỉnh
Quảng Bình” (2011) của tác giả Phan Thành; ”Một so giải pháp nhằm nâng
cao chất lượng hoạt động ở trung tâm GDTX huyện Cao Lãnh, tình Đồng
Tháp ”(2010) của tác giả Phạm Thanh Lâm; ”Một so giải pháp quản lý nâng cao
chất lượng hoạt động dạy học hệ THPT ở trung tăm GDTX Đong Đa, quận
Đổng Đa, thành phổ Hà Nội ”(2011) của tác giả Nguyễn Thị Tuyết.
Các đề tài trên đã tập trung đề cập đến các biện pháp quản lý HĐDH của
Giám đốc trung tâm ở các mức độ khác nhau, trên địa bàn khác nhau, ở các loại
hình trung tâm khác nhau.
Trên địa bàn huyện Quỳ châu chưa có tác giả nào nghiên cứu các giải
pháp quản lý HĐDH của Giám đốc trung tâm GDTX huyện. Do đó, các tư liệu
trên rất cần thiết để tôi tham khảo trong quá trình tìm kiếm cơ sở lý luận, khảo


17
sát thực trạng, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý HĐDH của
Giám đốc trung tâm GDTX huyện Quỳ Châu.
1.2. MỘT SÓ KHÁI NIỆM co BẢN CỦA ĐÈ TÀI
1.2.1. Dạy học và hoạt động dạy học
1.2.1.1. Dạy học

Dạy học là toàn bộ các thao tác có mục đích nhằm chuyển các giá trị
tinh thần, các hiểu biết, các giá trị văn hóa mà nhân loại đã đạt được hoặc cộng
đồng đã đạt được vào bên trong một con người.
Theo PGS. TS Thái Văn Thành: “Dạy học là một bộ phận của quả trình
sư phạm tông thế, là quá trình tác động qua lại giữa giáo viên và học sinh nhằm

tòi, khám phá tri thức, qua đó thực hiện có hiệu quả chức năng học của bản thân.
- Hoạt động học của học sinh: là hoạt động tự giác, tích cực, chủ động,

tự tổ chức, tự điều khiển hoạt động nhận thức - học tập cuả mình nhằm thu nhận,
xử lý và biến đổi thông tin bên ngoài thành tri thức của bản thân, qua đó người
học tự thể hiện mình, biến đối mình, tự làm phong phú những giá trị của mình.
Mối quan hệ thống nhất giữa hoạt động dạy và hoạt động học như sau:
Giáo viên đưa ra nhiệm vụ, yêu cầu nhận thức, những nhiệm vụ, yêu cầu này có
tác dụng đưa học sinh vào tình huống có vấn đề, kích thích tư duy của học sinh.
Học sinh ý thức được nhiệm vụ cần giải quyết, có nhu cầu giải quyết nhiệm vụ,
biến các nhiệm vụ khách quan thành yêu cầu chủ quan, giải quyết nhiệm vụ dưới
sự chỉ đạo của giáo viên ở các mức độ khác nhau. Thông qua kiểm tra của GV
và tự kiểm tra của HS tạo nên các thông tin ngược, giúp GV cũng như HS nắm
được kết quả hoạt động giảng dạy, học tập, từ đó GV cũng như HS điều chỉnh
họat động dạy học, làm cho quá trình dạy học ngày càng vận động phát triển
hoàn thiện hưn.
Hoạt động dạy học diễn ra theo thời gian, vì thế còn được gọi
là quá trình dạy học.
Quá trình dạy học bao gồm nhiều thành tố, mỗi thành tố có vai trò, vị
trí, chức năng riêng, song chúng quan hệ biện chứng, tác động ảnh hưởng qua lại
với nhau theo những quy luật nhất định, tạo thành một khối thống nhất hoàn
chỉnh, trong đó :


19
+ Mục đích, nhiệm vụ dạy học: Phản ánh yêu cầu xã hội đặt ra là đon
đặt hàng của xã hội đối vói nhà sư phạm, nó định hướng chi phối toàn bộ quá
trình dạy học
I Nội dung dạy học: Là mục đích được hiện thực hóa, nó qua định dạy
cái gì, học cái gì cho phù hợp với từng cấp học

hội tri thức, qua đỏ hình thành và phát triên nhân cách của mình. Người thầy là
chủ thê của hoạt động dạy với nội dung dạy học theo chương trình quy định,
bằng hình thức nhà trường; vai trò chủ đạo của hoạt động dạy được biểu hiện
với ỷ nghĩa là tô chức và điều khiến học sinh học tập, giúp học sinh nam kiến
thức, hình thành kỹ năng, thái độ” [ 13,65]
Hoạt động học: “Là quá trình tự giác, tích cực, tự lực chiếm lĩnh khái
niệm khoa học, dưới sự điều khiến sư phạm của thầy; trong đó người học là chủ
thế, khải niệm khoa học là đổi tượng dế chiếm lĩnh.
về bản chất, học là sự tiếp thu, xử lý thông tin chủ yếu bằng các thao tác
trí tuệ dựa vào von sinh học và von dạt dược của cá nhân; từ đó có dược tri
thức, kỹ năng, thái độ mới ” [13,65].
Như vậy, hoạt động dạy của thầy và hoạt động học của học viên là hai
hoạt
động quyết định đến chất lượng GD - ĐT của trung tâm (xem Sơ đồ 1.1). Tuy
nhiên, những tác động của người thầy chỉ là những tác động bên ngoài, chất
lượng
và hiệu quả dạy học phụ thuộc vào chính hoạt động chiếm lĩnh tri thức và kỹ
năng
ở người học. Bởi lẽ, trong quá trình dạy học, người học vừa là khách thể, vừa là


21

Sơ đồ 1.1: Minh họa tác động của quả trình dạy học
“Bản chất của quả trình dạy học là quá trình nhận thức độc đáo của học
sinh dưới vai trò chủ đạo của giáo viên ” [ 1,142].
Đế hoạt động dạy và học đạt kết quả cao, cần thực hiện đồng bộ các việc
sau: chương trình, sách giáo khoa, đổi mới PPDH, kiểm tra, đánh giá...theo
những định hướng sau:
Quan niệm đầy đủ hưn về chương trình, bao gồm: mục tiêu, chuẩn kiến

kiểm tra tự luận. Trong quá trình đánh giá, không chỉ có giáo viên tham gia, mà
cần tạo điều kiện cho người học và tập thể người học tham gia vào quá trình
đánh giá.
1.21.3. Hoạt động dạy học ở trung tâm GDTX
Quy chế Tố chức và hoạt động của trung tâm GDTX ban hành kèm theo
Quyết định số 01/2007/QĐ-BGDĐT ngày 02/01/2007 của Bộ trưởng Bộ GD ĐT quy định vị trí của trung tâm giáo dục thường xuyên : “Trung tâm GDTX là
cơ sở giáo dục thường xuyên của hệ thong giáo dục quốc dân. Trung tâm GDTX
bao gồm trung tăm GDTX quận, huyện, thị xã, thành phổ thuộc tỉnh, trung tầm
GDTX tỉnh, thành pho trực thuộc Trung ưong. Trung tâm GDTX có tư cách
pháp nhân, có con dấu và tài khoản riêng”; đồng thời quy định nhiệm vụ của
trung tâm giáo dục thường xuyên:
1. Tố chức thực hiện các chương trình giáo dục:
a) Chương trình xóa mù chữ và giáo dục tiếp tục sau khi biết chữ;


23
b) Chương trình giáo dục đáp ứng yêu cầu của người học, cập nhật kiến

thức, kỹ năng, chuyển giao công nghệ;
c) Chương trình đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp

vụ bao gồm: chương trình bồi dưỡng ngoại ngữ, tin học ứng dụng, công nghệ
thông tin - truyền thông; chương trình đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ
chuyên môn; chương trình đào tạo, bồi dưỡng nâng cao nghiệp vụ; chương trình
dạy tiếng dân tộc thiểu số cho cán bộ, công chức công tác tại vùng dân tộc, miền
núi theo kế hoạch hằng năm của địa phương;
d) Chương trình giáo dục thường xuyên cấp trung học cơ sở và trung học

phổ thông.
2. Điều tra nhu cầu học tập trên địa bàn, xác định nội dung học tập, đề xuất

năng, phòng thực hành thí nghiệm đa chức năng, ...
“Trung tâm giáo dục thường Xĩíyên sử dụng sách giáo khoa và tài liệu
học tập theo quy định về chương trình, giảo trình, sách giảo khoa, tài liệu giáo
dục thường xuyên của Bộ Giảo dục và Đào tạo, các tài liệu học tập riêng cho
địa phưong do Sở Giáo dục và Đào tạo hoặc cơ quan quản lý nhà nước có thâm
quyền qĩry định ” [3,8].
về Đánh giá kết quả quá trình dạy học
Đánh giá quá trình dạy học là nhằm xác định kết quả học tập, rèn luyện tu
dưỡng của người học, đánh giá mức độ đạt được so với mục tiêu đề ra: đánh giá
quá trình đào tạo của trung tâm và hoạt động giảng dạy của giáo viên.
“Trung tâm giảo dục thường xuyên cỏ trách nhiệm tô chức kiêm tra, đánh
giá, xếp loại kết quả học tập và hạnh kiếm đoi vói học viên theo quy định của Bộ
Giáo dục và Đào tạo ” [3,9].
Các trung tâm GDTX lựa chọn hình thức, phương pháp, qui trình đánh giá
thích hợp, đảm bảo tính khách quan, liên tục trong quá trình đào tạo, phù hợp
với phương thức đào tạo và hình thức học tập.
1.2.2. Ouản lý và các chức năng của quản lý
- Quản lý .
Trong quá trình lao động, cải tạo thiên nhiên đê sinh tồn và phát triển, con
người phải kết hợp lại với nhau thành những nhóm (tổ chức) để cùng thực hiện
mục tiêu của nhóm hay tổ chức. Vì thế phải có người đứng đầu (thủ lĩnh) đứng ra
phối hợp hoạt động của các cá nhân, điều hành, phân công lao động cho từng


25
thành viên, cổ nhân xưa có câu: “Tam nhân đồng hành tắc vi sừ\ Tức là cứ 3
người cùng đi, tất sẽ có một người thầy biết cách tổ chức, phối hợp sức mạnh của
mọi người trong nhóm và mọi người trong nhóm phải phục tùng và tuân theo
mệnh lệnh người đứng đầu, từ đó quản lý ra đời cùng sự xuất hiện của nhà nước.
Quản lý là một dạng lao động xã hội, gắn liền và phát triển cùng với sự

+ Quản là làm cho hệ thống ta quản được chăm sóc, quan tâm, giữ gìn. Đế
đưa đến sự ổn định, nề nếp, kỷ cương.
+ Lý là sự sắp xếp, bố trí phù hợp quy luật đưa đến sự dịch chuyên (phát
triển). Nếu quá nghiêng về quản sẽ dẫn đến címg nhắc, khó phát triển. Nếu quá
nghiêng về lý sẽ dẫn đến thoáng quá, sẽ không ốn định. Cho nên phải cân bằng
giữa quản và lý mới dẫn đến sự ổn định và phát triển.
Từ các khái niệm trên, ta có thể hiểu:
I Quản lý là công tác phối hợp có hiệu quả hoạt động của những người
cộng sự khác nhau cùng chung một tổ chức.
+ Quản lý là những tác động có mục đích lên những tập thể người, thành
tố cơ bản của hệ thống xã hội.
+ Quản lý được tiến hành trong một tổ chức hay một nhóm xã hội.
Quản lý ngày nay được coi là một trong năm nhân tố phát triển kinh tế xã hội, bao gồm vốn, nguồn nhân lực, khoa học kỹ thuật, tài nguyên và quản lý.
Trong đó quản lý có vai trò mang tính quyết định sự thành công.
Tóm lại: Quản lý là sự tác động cỏ ý thítc của chủ thế quản lỷ đế chỉ huy,
điều
khiến, hướng dẫn các quá trình xã hội, hành vi và hoạt động của con người
nhằm
đạt tới mục đích, đúng với ý chí nhà quản lý, phủ họp với quy luật khách quan.
-Các chức năng của quản lỷ:
Cho đến nay đa số các nhà quản lý đều cho rằng quản lý có 4 chức năng
cơ bản. Đó là:
- Chức năng kế hoạch: là công tác xác định trước mục tiêu của tổ chức,

đồng


27
+ Cần phải làm gì để đi đến đó?
- Chức năng tố chức: Là việc sắp xếp, phân công các nhiệm vụ, các