Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM

HÀ THANH HÒA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
TẠI TRUNG TÂM GIÁO DỤC VÀ TƯ VẤN VIỆC LÀM
TRƯỜNG CAO ĐẲNG DƯỢC PHÚ THỌ
LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS. HÀ THỊ ĐỨC THÁI NGUYÊN - 2014 i
LỜI CAM ĐOAN
tại Việt Nam.
Tôi xin cam
.
Thái Nguyên, tháng 10 năm 2014
Tác giả luận văn
Hà Thanh Hòa ii
LỜI CÁM ƠN
Trƣớc tiên, tác giả xin gửi lòng biết ơn sâu sắc đến Cô hƣớng dẫn:
PGS.TS. Hà Thị Đức, ngƣời đã tận tâm chỉ bảo, hƣớng dẫn và đồng hành cùng
tác giả trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn này.
Tác giả xin chân thành cám ơn:
- Quý Thầy, Cô khoa Tâm lý - Giáo dục đã tận tình hƣớng dẫn, giảng
dạy lớp Quản lý giáo dục Khóa 20 trong thời gian qua.

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ vii
MỞ ĐẦU 1
1. Lý do chọn đề tài 1
2. Mục đích nghiên cứu 1
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu 2
4. Giả thuyết khoa học 2
5. Nhiệm vụ nghiên cứu 2
6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu 2
7. Phƣơng pháp nghiên cứu 3
8. Cấu trúc luận văn 4
Chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG
DẠY HỌC TẠI TRUNG TÂM GIÁO DỤC THƢỜNG XUYÊN 5
1.1. Vài nét về lịch sử vấn đề nghiên cứu 5
1.2. Một số khái niệm cơ bản 7
1.2.1. Khái niệm quản lý giáo dục 7
1.2.2. Khái niệm quản lý trƣờng học 12
1.3. Giáo dục thƣờng xuyên 13
1.3.1. Trung tâm giáo dục thƣờng xuyên 13
1.3.2. Vị trí của hệ giáo dục thƣờng xuyên cấp trung học phổ thông 14
1.3.3. Mục tiêu, nhiệm vụ của hệ giáo dục thƣờng xuyên cấp trung học
phổ thông 14
1.3.4. Nội dung chƣơng trình giáo dục thƣờng xuyên cấp trung học phổ thông 16
1.3.5. Đặc điểm của học viên giáo dục thƣờng xuyên 16
1.3.6. Nhiệm vụ, quyền hạn của Giám đốc Trung tâm giáo dục thƣờng xuyên 17
1.4. Lý luận về hoạt động dạy học 18

iv
1.4.1. Khái niệm hoạt động dạy học 18
1.4.2. Bản chất hoạt động dạy học 19
1.4.3. Cấu trúc hoạt động dạy học 19

v
Chƣơng 3. CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
CỦA TRUNG TÂM GIÁO DỤC VÀ TƢ VẤN VIỆC LÀM 64
3.1. Các nguyên tắc xây dựng biện pháp 64
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống 64
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa 64
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 64
3.2. Các biện pháp góp phần nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động dạy học
ở Trung tâm Giáo dục giáo dục và tƣ vấn việc làm Trƣờng Cao
đẳng Dƣợc Phú Thọ 64
3.2.1. Tổ chức tuyên truyền giáo dục nhận thức cho cán bộ quản lý, giáo
viên của trung tâm về vai trò, nhiệm vụ, tầm quan trọng và sự cần
thiết của việc thực hiện các quy định, quy chế hoạt động dạy học 64
3.2.2. Tổ chức bồi dƣỡng, dổi mới phƣơng pháp dạy học của giáo viên theo
hƣớng nâng cao tính tích cực hoạt dộng nhận thức của học sinh 66
3.2.3.
Duy

trì

thƣờng

xuyên

công

tác

kiểm


DANH MỤC NHỮNG TỪ VIẾT TẮT
BGD & ĐT
: Bộ giáo dục và Đào tạo
BTVH
: Bổ túc văn hóa
CBGV
: Cán bộ giáo viên
CBQL
: Cán bộ quản lý
CSVC
: Cơ sở vật chất
TBDH
: Thiết bị dạy học
QLGD
: Quản lý giáo dục
HDDH
: Hoạt động dạy học
THCS
: Trung học cơ sở
THPT
: Trung học phổ thông
TKB
: Thời khóa biểu
GV
: Giáo viên
DH
: Dạy học
HV
: Học viên


Bảng 2.15. Đánh giá của cán bộ quản lý và giáo viên về thực hiện quản lý
hoạt động dạy học 59
Bảng 3.1. Kết quả đánh giá tính cần thiết của các biện pháp quản lý hoạt
động giảng dạy của Cán bộ quản lý Trung tâm 78
Bảng 3.2. Kết quả đánh giá tính khoa học của các biện pháp quản lý hoạt
động giảng dạy của Cán bộ quản lý Trung tâm 79
Bảng 3.3. Kết quả đánh giá tính khả thi của các biện pháp quản lý hoạt
động giảng dạy của Cán bộ quản lý Trung tâm 80 vii

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ

Sơ đồ 1.1. Mô hình về quản lý 9
Sơ đồ 1.2. Cấu trúc 4 yếu tố của hoạt động dạy học 20
Biểu đồ 2.1. Nhận thức của CBQL, giáo viên về vai trò quản lý hoạt động
dạy học 42
1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong hệ thống giáo dục quốc dân, các trung tâm GDTX cần phát triển
bền vững, hƣớng tới mục tiêu là: giúp mọi ngƣời vừa làm vừa học, học liên tục,
học suốt đời nhằm hoàn thiện nhân cách, mở rộng hiểu biết, nâng cao trình độ
học tập, chuyên môn, nghiệp vụ để cải thiện chất lƣợng cuộc sống, tìm việc
làm, tự tạo việc làm và thích nghi với đời sống xã hội hiện đại.
Để thực hiện mục tiêu trên, cán bộ quản lý, giáo viên hệ Giáo dục thƣờng


mới,

bƣớc

đầu

đã

mang

lại

một

số

thành

quả

đáng

ghi

nhận

về

chất


vẫn

còn

những

bất

cập

trong

quản

lý

giáo

dục

đào

tạo
. Vì vậy, việc nghiên cứu thực trạng công tác quản

lý hoạt
động dạy học của Trung tâm giáo dục và tƣ vấn việc làm Trƣờng cao đẳng
Dƣợc Phú Thọ và đề ra một số biện pháp quản lý hoạt
động dạy học, phù hợp

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận, phân tích thực trạng quản lý hoạt động
dạy học bổ túc văn hóa (BTVH) tại Trung tâm giáo dục và tƣ vấn việc làm

2
Trƣờng cao đẳng Dƣợc Phú Thọ và một số Trung tâm GDTX khác, luận văn
đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học tại Trung tâm.
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Công tác quản lý hoạt động dạy học tại Trung tâm giáo dục thƣờng
xuyên (TT GDTX) của các trƣờng đại học,cao đẳng.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học của Trung tâm giáo dục và
tƣ vấn việc làm trƣờng cao đẳng Dƣợc Phú Thọ.
4. Giả thuyết khoa học
Cho đến nay, hoạt động đào tạo của Trung tâm giáo dục và tƣ vấn việc
làm trƣờng cao đẳng Dƣợc Phú Thọ đã đạt đƣợc những kết quả đáng kể. Tuy
nhiên chất lƣợng và hiệu quả hoạt động dạy học (BTVH) vẫn còn những hạn
chế nhất định do nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó có nguyên nhân từ
công tác quản lý còn nhiều bất cập. Nếu xác định đƣợc các biện pháp quản lý
khả thi, phù hợp với đặc thù riêng của Trung tâm và nhà trƣờng thì hoạt động
dạy học của Trung tâm sẽ có hiệu quả, đáp ứng yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực
chất lƣợng cao của địa phƣơng và các tỉnh trong cả nƣớc.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận của đề tài
5.2. Phân tích đánh giá thực trạng quản lý hoạt động dạy học bổ túc văn hóa
(BTVH) cho học sinh của Trung tâm giáo dục và tƣ vấn việc làm trƣờng cao
đẳng Dƣợc Phú Thọ.
5.3. Đề xuất một số biện pháp nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động dạy học
BTVH của Trung tâm giáo dục và tƣ vấn việc làm tại trƣờng cao đẳng Dƣợc
Phú Thọ.

7.2.5. Phương pháp chuyên gia
Xin ý kiến của một số nhà quản lý giáo dục (QLGD) và chuyên viên có
kinh nghiệm để hiểu rõ thực trạng và đề xuất một số biện pháp quản lý.

4
7.2.6. Phương pháp thống kê toán học
Sử dụng phƣơng pháp thống kê toán học để xử lý thông tin thu thập đƣợc
từ “Phiếu trƣng cầu ý kiến”. Trên cơ sở đó tác giả phân tích, tổng hợp để đánh
giá thực trạng và tìm ra nguyên nhân của thực trạng.
8. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, luận văn gồm 3 chƣơng:
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học tại các Trung tâm
giáo dục thƣờng xuyên.
Chương 2: Thực trạng về quản lý hoạt động dạy học tại Trung tâm giáo
dục và tƣ vấn việc làm trƣờng Cao đẳng Dƣợc Phú Thọ.
Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động dạy học tại Trung tâm giáo dục
và tƣ vấn việc làm trƣờng Cao đẳng Dƣợc Phú Thọ.
Kết luận và khuyến nghị

5
Chƣơng 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI
TRUNG TÂM GIÁO DỤC THƢỜNG XUYÊN
1.1. Vài nét về lịch sử vấn đề nghiên cứu
Đã từ lâu ở phƣơng Đông, từ thời cổ đại, Khổng Tử (551 - 479 trƣớc
công nguyên) - nhà chính trị, triết gia nổi tiếng, nhà giáo dục nỗi lạc của Trung
Hoa cổ đại, đƣợc xếp là một trong 10 vĩ nhân của thế giới cho rằng “Đất nước
muốn phồn vinh, vững mạnh thì người quản lý phải chú trọng đến 3 yếu tố: Thứ
(làm cho dân đông), Phú (làm cho dân giàu), Giáo (làm cho dân có giáo dục,
được học hành)” [8, tr.58].

dạy học ở các trường trung học phổ thông huyện Cần Đước, tỉnh Long An”
(2008); đề tài này cho thấy, trong công tác quản lý giáo dục, đội ngũ cán bộ
quản lý (CBQL) là yếu tố có tính quyết định nhất đối với sự thành bại của một
trƣờng học. Nếu đào tạo và bồi dƣỡng đƣợc đội ngũ này thì hiệu quả hoạt động
của hệ thống giáo dục sẽ tốt hơn. Về mặt thực tế, đề tài chỉ rõ đội ngũ CBQL
chƣa có chung một mặt bằng tiêu chuẩn và trình độ quản lý theo yêu cầu của
Sở Giáo dục và Đào tạo nhƣ: có nhiều CBQL chƣa đƣợc bồi dƣỡng quản lý
Nhà nƣớc, một số khác thì chƣa qua bất kỳ lớp dồi dƣỡng nghiệp vụ quản lý
nào. Có nhiều nguyên nhân, song nguyên nhân chính là yếu tố chủ quan nhƣ
vấn đề nhận thức, tƣ duy và trách nhiệm của nhà quản lý. Mục đích sau cùng
của đề tài là đƣa ra một số giải pháp nhằm xây dựng đội ngũ CBQL các trƣờng
trung học phổ thông huyện Cần Đƣớc đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ của công tác
quản lý trƣờng học trong giai đoạn mới.
- Hồ Quang Minh với đề tài “Thực trạng công tác quản lý hoạt động
giảng dạy của hiệu trưởng các trường trung học cơ sở, ở huyện Trần Văn Thời,
tỉnh Cà Mau”(2009) đã trình bày đƣợc những ƣu điểm và hạn chế trong công
tác quản lý hoạt động giảng dạy của hiệu trƣởng các trƣờng trung học cơ sở

7
(THCS), huyện Trần Văn Thời, tỉnh Cà Mau. Đề tài đã xác định đƣợc 9 nội
dung quản lý của lãnh đạo nhà trƣờng trong quản lý hoạt động giảng dạy và
đƣa ra 8 biện pháp nhằm góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý HĐGD
của đội ngũ hiệu trƣởng các trƣờng THCS.
- Lƣu Mai Hƣơng với đề tài “Thực trạng và biện pháp quản lý hoạt động
giảng dạy tại trường đại học Công Nghệ Sài Gòn”(2010).
Luận văn của các tác giả trên đã nêu lên các biện pháp quản lý của Hiệu
trƣởng trƣờng THPT, THCS, Đại học đặc biệt là các biện pháp quản lý HĐDH,
đó là những công trình có giá trị về lý luận và thực tiễn. Tuy nhiên, quản lý
hoạt động dạy học của Trung tâm giáo dục và tƣ vấn việc làm tại Trƣờng Cao
đẳng Dƣợc Phú Thọ chƣa đƣợc đề cập đến. Vì vậy, chúng tôi chọn đề tài biện

đạt tới mục đích nhất định đã được đề ra từ trước”. [23, tr.39]
“Quản lý là sự tác động có ý thức của chủ thể quản lý lên đối tượng
quản lý nhằm chỉ huy, điều hành, hướng dẫn các quá trình xã hội và hành vi
của cá nhân hướng đến mục đích hoạt động chung và phù hợp với quy luật
khách quan”.
Nhƣ vậy khái niệm quản lý có thể đƣợc biểu đạt bởi nhiều cách khác
nhau. Mặc dù các tác giả có nhiều quan niệm khác nhau về quản lý nhƣng họ
đều thống nhất:
- Quản lý luôn tồn tại với tƣ cách là một hệ thống gồm các yếu tố: Chủ
thể quản lý (ngƣời quản lý, tổ chức quản lý); khách thể quản lý (ngƣời bị quản
lý, đối tƣợng quản lý) gồm con ngƣời, tài sản, trang thiết bị kỹ thuật… và mục
đích hay mục tiêu chung của công tác quản lý do chủ thể quản lý áp đặt hay do
yêu cầu khách quan của xã hội hoặc do có sự cam kết, thỏa thuận giữa các chủ
thể quản lý với khách thể quản lý, từ đó nảy sinh các mối quan hệ tƣơng tác với
nhau giữa chủ thể quản lý và khách thể quản lý.

9
Bản chất của hoạt động quản lý là cách thức tác động (tổ chức, điều
khiển, chỉ huy) hợp quy luật của chủ thể quản lý tới khách thể quản lý trong
một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành đạt hiệu quả mong muốn và đạt
đƣợc mục tiêu đề ra.
Quản lý vừa là khoa học, vừa là nghệ thuật và có thể đƣợc biểu diễn
bằng mô hình sau:

Sơ đồ 1.1. Mô hình về quản lý
1.2.1.2. Khái niệm về quản lý giáo dục
Cùng với sự phát triển loài ngƣời, giáo dục xuất hiện nhằm thực hiện cơ
chế truyền kinh nghiệm lịch sử - xã hội của thế hệ trƣớc cho thế hệ sau, để thế
hệ sau kế thừa phát triển một cách sáng tạo làm cho xã hội phát triển không
ngừng. Để đạt đƣợc mục đích đó, quản lý giáo dục chính là nhân tố tổ chức chỉ

là bốn chức năng: Kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra. Trong lĩnh vực
quản lý giáo dục các chức năng đƣợc cụ thể hóa nhƣ sau:
* Chức năng kế hoạch hoá (Chức năng hoạch định):
Kế hoạch hóa bao gồm việc xây dựng mục tiêu, chƣơng trình hành động,
xác định từng bƣớc đi, những điều kiện, phƣơng tiện cần thiết trong một thời
gian nhất định của cả hệ thống quản lý và bị quản lý. Lập kế hoạch trong quản
lý giáo dục là thiết kế các bƣớc đi cho hoạt động tƣơng lai để đạt đƣợc những
mục tiêu đã xác định thông qua việc sử dụng tối ƣu những nguồn lực đã có và
sẽ khai thác.

11
* Chức năng tổ chức:
Lê-nin nói: “Mọi kế hoạch tốt nhất cũng đều có thể vỡ tan tành do việc
thực hiện vụng về và đần độn”. Vì vậy, tổ chức thực hiện kế hoạch là chức
năng quan trọng, nó là thƣớc đo năng lực điều hành hoạt động giảng dạy của
Giám đốc.
Giám đốc quản lý kế hoạch chung, từ đó cụ thể hóa, chi tiết hóa thành
chƣơng trình hành động; từ chỉ tiêu chung toàn Trung tâm thành chỉ tiêu bộ
phận; từ kế hoạch toàn Trung tâm thành kế hoạch tổ chuyên môn, các tổ chức
đoàn thể, cá nhân,
Tổ chức thực hiện hoạt động giảng dạy của Giám đốc là hƣớng tới mọi
thành viên của Trung tâm, nhằm biến những yêu cầu chung về hoạt động giảng
dạy của Trung tâm thành nhu cầu hoạt động của từng ngƣời. Trên cơ sở đó mọi
ngƣời tích cực, tự giác tham gia và đem hết khả năng của mình thực hiện tốt
công việc.
* Chức năng chỉ đạo (điều khiển)
Sau khi hoạch định kế hoạch và sắp xếp tổ chức, Giám đốc phải chỉ đạo
cho quá trình hoạt động nhằm đạt mục tiêu đề ra. Chức năng chỉ đạo là các
phƣơng thức tác động của Giám đốc đến cán bộ, giáo viên, học viên trong
Trung tâm nhằm đƣa Trung tâm vận hành theo kế hoạch. Giám đốc phải là

giáo dục 2005: "Nhà trường trong hệ thống giáo dục quốc dân thuộc mọi loại
hình được thành lập theo quy hoạch, kế hoạch của Nhà nước nhằm phát triển
sự nghiệp giáo dục”.
Tác giả Trần Thị Tuyết Oanh thì cho rằng: “Quản lý trường học là hoạt
động của các cơ quan QLGD nhằm tập hợp và tổ chức các hoạt động của GV,
HS và các lực lượng giáo dục khác huy động tối đa các nguồn lực giáo dục để
nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo trong nhà trường”. [24, tr.125]
Từ những phân tích trên cho ta thấy, Quản lý nhà trƣờng chính là QLGD
nhƣng trong một phạm vi xác định của một đơn vị giáo dục mà nền tảng là nhà
trƣờng. Do đó, quản lý nhà trƣờng vận dụng tất cả các nguyên lý chung của
quản lý giáo dục để đẩy mạnh hoạt động của nhà trƣờng theo mục tiêu đào tạo.

13
Quản lý nhà trƣờng chính là quản lý tập thể giáo viên, học sinh; quản lý quá
trình giáo dục, dạy học; quản lý cơ sở vật chất, trang thiết bị trƣờng học; quản
lý tài chính và các nguồn lực trƣờng học, mối quan hệ giữa nhà trƣờng và cộng
đồng xã hội. Hoạt động quản lý nhà trƣờng do chủ thể quản lý nhà trƣờng thực
hiện mà ngƣời đứng đầu là hiệu trƣởng. Nhƣng do nhiệm vụ cơ bản trọng tâm
của nhà trƣờng là dạy học, giáo dục nên tất cả các quá trình quản lý đều phục
vụ cho quản lý dạy học đạt kết quả cao nhất. Nhƣ vậy, quản lý trƣờng học là
đƣa nhà trƣờng từ trạng thái đang có tiến lên một trạng thái phát triển mới bằng
phƣơng thức xây dựng và phát triển mạnh mẽ các nguồn lực phục vụ cho việc
tăng cƣờng chất lƣợng giáo dục.
Nhƣ vậy, có thể khái quát rằng: Quản lý trƣờng học là hệ thống những
tác động có định hƣớng, có kế hoạch, có tổ chức của chủ thể quản lý (ở đây là
hiệu trƣởng) lên các đối tƣợng quản lý (GV, HS, quá trình dạy học, giáo dục,
cơ sở vật chất và các mối quan hệ, các nguồn lực khác ) nhằm thực hiện có
chất lƣợng và hiệu quả mục tiêu giáo dục của nhà trƣờng. Trong quản lý trƣờng
học, quản lý hoạt động dạy học là nội dung trọng tâm, cơ bản nhất. Mọi hoạt
động khác đều nhằm phục vụ tốt nhất cho hoạt động dạy học và đảm bảo chất

học vấn, chuyên môn, nghiệp vụ để cải thiện chất lƣợng cuộc sống, tìm việc
làm, tự tạo việc làm và thích nghi với đời sống xã hội.
Nhà nƣớc có chính sách phát triển giáo dục thƣờng xuyên, thực hiện giáo
dục cho mọi ngƣời, xây dựng xã hội học tập.
Hệ GDTX cấp trung học phổ thông nhằm tạo cơ hội học tập cho thanh
niên và ngƣời lớn không có điều kiện học ở các trƣờng trung học phổ thông.
Mục tiêu của hệ GDTX cấp THPT nhằm giúp cho học viên củng cố và
phát triển những kết quả của giáo dục THCS, hoàn thiện học vấn phổ thông; có
những hiểu biết về tiếng việt, toán, khoa học tự nhiên và khoa học xã hội; giúp
học viên làm tốt hơn công việc đang làm hoặc có thể học nghề, trung cấp, cao
đẳng, đại học.