:p

BỌ GIAO DỤC VA ĐAO TẠO

-

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
BỌ GIAO DỤC VA ĐAO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

TRÀN NGỌC NAM
TRÀN NGỌC NAM

MỘT só BIỆN PHÁP QUẢN LÝ
MỘT só BIỆN PHÁP QUẢN LÝ
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60.14.05

LUẬN VĂN THẠC sĩ KHOA HỌC GIÁO DỤC
LUẬN VĂN THẠC sĩ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS. TS. NGUYÊN THI MY TRINH

NGHỆ AN-2013


LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tác giả đã
nhận được sự động viên, giúp dỡ tận tình của các cấp lãnh đạo, nhiều thầy
giảo, cô giảo, các bạn đồng nghiệp và gia đình.


Chương 1. Cơ SỞ LÝ LUẬN VÈ QUẢN LÝ HOẠT ĐỌNG CỦA
TỎ CHUYÊN MÔN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG.........5
1.1. Sơ lược về lịch sử nghiên cứu vấn đề.....................................................5
1.2. Các khái niệm cơ bản của đề tài..............................................................7
1.3. Một số vấn đề về hoạt động của Tổ chuyên môn ở trường THPT.........15
1.4. Một số vấn đề về quản lý hoạt động của Tổ chuyên môn ở trường

THPT......................................................................................................21
1.5. Các yếu tố ảnh hưởng tới hiệu quả quản lý hoạt động của

Tổ chuyên môn ở trường THPT.............................................................28
Kết luận chương 1...................................................................................................30
Chương
TÓ

2.

THựC
CHUYÊN

TRẠNG
MÔN

QUẢN
Ở

CÁC

LÝ

Hiệu
truởng
đối với
hoạt

động Tổ chuyên môn ở các trường THPT huyện Thọ Xuân..................42
2.5. Đánh giá chung về thực trạng................................................................60

Kết luận chương 2....................................................................................................62
Chương 3. MỘT SỚ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG CỦA
TỎ CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRƯỜNG THPT HUYỆN
THỌ XUÂN, TỈNH THANH HÓA.....................................................64
3.1. Các nguyên tắc đề xuất biện pháp.........................................................64
3.2.

Các biện pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng hoạt động
Tổ chuyên môn ở các trường THPT huyện Thọ Xuân, Thanh Hoá
hiện nay..................................................................................................65
3.3. Thăm dò tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất.......88

Kết luận chương 3....................................................................................................92
KÉT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ

93

1. Kết luận...................................................................................................93
2. Kiến nghị.................................................................................................94

TẢI LIỆU THAM KHẢO


1. Lý do chọn đề tài

Ngày nay với sự phát triển của khoa học và công nghệ, kinh tế thế giới
phát triển theo xu hướng toàn cầu hóa, tất cả các quốc gia đều nhận thức rõ vai
trò của GD - ĐT đối với sự phát triển KT - XH của quốc gia, dân tộc mình. Đó
là những thách thức lớn, đồng thời cũng là thòi cơ của mỗi quốc gia, có khả
năng tụt hậu hoặc vươn lên hội nhập với các nước trong khu vực và trên thế
giới. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII Đảng Cộng sản Việt Nam đã
khăng định “Cùng với khoa học và công nghệ, giáo dục và đào tạo là quốc sách
hàng đầu nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài cho sự
nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước” “Tập trung nâng cao chất
lượng dạy và học, sáng tạo của học sinh” (Văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần
thứ VIII Đảng Cộng sản Việt Nam).

Đại hội đại biêu toàn quốc lần thứ X của Đảng đã khăng định: “ưu tiên
hàng đầu cho việc nâng cao chất lượng dạy và học. Đôi mới chuông trình, nội
dung, phirong pháp dạy và học, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên và tăng
cường cơ sở vật chất của nhà trường, phát huy khả năng sáng tạo và độc lập
suy nghĩ của học sinh, sinh viên...”.
Trong nhà trường hoạt động của các TCM có vai trò vô cùng quan trọng
bởi vì TCM là đơn vị sản xuất chính và là nơi thực hiện mọi chủ trương đường
lối chính sách của Đảng, Nhà nước, địa phương, nhà trường về giáo dục. Hoạt
động của TCM trong nhà trường có vai trò quyết định đến sự phát triển của nhà
trường nói riêng và sự phát triển giáo dục nói chung. Hoạt động của TCM trong
nhà trường là nhân tố quyết định trực tiếp đến chất lượng dạy học của các nhà
trường hiện nay đồng thời việc quản lý của HT chủ yếu thông qua các TCM.

Chất lượng hoạt động của TCM trong nhà trường phụ thuộc rất nhiều
vào công tác quản lý của BGH đối với TCM trong nhà trường. Mặc dù đã có




-3 4. Giả thuyết khoa học

Neu đề xuất và thực hiện được một số biện pháp quản lý có tính khoa
học và khả thi thỉ có thể nâng cao hiệu quả hoạt động của Tổ chuyên môn ở các
trường THPT huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa.

5. Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cúu
5.1. Nhiệm vụ nghiên círu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động của Tố chuyên môn ở

trường THPT.

- Nghiên cứu thực trạng quản lý hoạt động của Tổ chuyên môn ở các

trường THPT huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa.

- Đe xuất và thăm dò tính cần thiết và khả thi của một số biện pháp

quản
lý hoạt động của Tổ chuyên môn ở các trường THPT của huyện Thọ Xuân, tỉnh
Thanh Hóa.

5.2. Phạm vi nghiên cứu

- Nghiên cứu về quản lý hoạt động của Tổ chuyên môn của Hiệu trưởng

ở các trường: THPT Thọ Xuân 4, THPT Lê Lợi, THPT Lê Hoàn, THPT Lê Văn

Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã khẳng định “Đổi mới
căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hirứng chuẩn hoá, hiện đại hoá,
xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế, trong đó, đối mới cơ chế quản lý
giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục là khâu then
chốt” và “Giáo dục và Đào tạo có sứ mệnh nâng cao dân trí, phát triển nguồn
nhân lực, bồi dưỡng nhân tài, góp phần quan trọng xây dựng đất nước, xây
dựng nền văn hóa và con người Việt Nam”. Chiến lược phát triển kinh tế - xã
hội 2011 - 2020 đã định hướng: “Phát triẻn và nâng cao chất lượng nguồn nhân
lực, nhất là nhân lực chất lượng cao là một đột phá chiến lược”.

Như vậy, mục đích của giáo dục ngày nay không đơn thuần là truyền
thụ cho học sinh những tri thức mà loài người đã tích lũy được qua nhiều thế
hệ mà còn phải bồi dưỡng cho họ năng lực làm chủ bản thân, độc lập trong
suy nghĩ, tích cực tìm tòi, phát hiện ra cái mới trong học tập và nghiên cứu,
biết tự giải quyết những vấn đề mới nảy sinh trong các hoạt động hằng ngày
của bản thân. Để làm được việc này, công tác QLGD phải không ngừng được
cải tiến, nâng cao chất lượng điều hành và quản lý của mình đê qua đó tác
động một cách hiệu quả vào quá trình cải tiến chất lượng ở các khâu, các bộ
phận của hệ thống giáo dục. Trong đó, việc quản lý hoạt động dạy và học (hay
nói cách khác là hoạt động chuyên môn của đội ngũ giáo viên) có vai trò
quyết định đến chất lượng giáo dục của nhà trường. Các nhà nghiên cứu về
QLGD Xô Viết đã khẳng định: “Kết quả toàn bộ hoạt động của nhà tnròng


-6vấn đề quản lý giáo dục được nhiều nhà nghiên círu nước ngoài như các
tác giả: M.I.Macmutov, T.V.Kudriapxep, M.N.Scatkin, A.M.Macchiuskin,
M.A.Danhilop,... đã làm rõ bản chất của quá trình quản lý trong nhà trường,
các nhân tố của quá trình, các con đường và giải pháp để nâng cao chất lượng
giáo dục. Trong các công trình nghiên cứu, các tác giả cũng đã đề cập đến vấn
đề quản lý các tổ chức trong nhà trường, trong đó có TCM. Đế quản lý tốt cần

tìmg địa phương. Các nghiên cứu này đã giải quyết được một số vướng mắc
trong công tác quản lý trường học nói chung và quản lý hoạt động CM nói
riêng. Tuy nhiên, những biện pháp mà các tác giả đưa ra không phải lúc nào
cũng phù hợp và giúp giải quyết được triệt để những bất cập trong công tác
quản lý của các nhà trường ở các địa phương khác. Hiện nay chưa có công
trình nào nghiên cứu, tổng kết rút kinh nghiệm đi sâu đến việc quản lý hoạt
động của TCM ở các trường THPT tại huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa.

1.2. Các khái niệm cơ bản của đề tài

1.2.1. Quản lý
Quản lý xuất hiện, phát triển cùng với sự xuất hiện, phát triển của xã hội
loài người. Ngày nay, quản lý đã trở thành một khoa học, một nghệ thuật, một
nghề phức tạp nhất trong xã hội hiện tại.

Hiện nay, có thể tiếp cận khái niệm quản lý bằng nhiều cách khác nhau.
Theo góc độ tổ chức thì quản lý là cai quản, chỉ huy, lãnh đạo, kiểm tra. Dưới
góc độ điều khiển học thi quản lý là điều hành, điều khiển, chỉ huy.

Nhà triết học V.G.Ahanetser cho rằng: Quản lý xã hội một cách khoa học
là nhận thức, phát hiện các quy luật, các khuynh hướng phát triển xã hội và


-8Theo Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý là tác động có mục đích, có kế
hoạch của chủ thể quản lý đến những người lao động nói chung là khách thể
quản lý nhằm thực hiện được những mục tiêu dự kiến” [26, tr 18].

Theo Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Thị Mỹ Lộc: “Hoạt động quản lý là tác
động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý (người quản lý) trong một
tổ chức nhằm làm cho tố chức vận hành và đạt được mục đích đề ra” [8, trl9].

kiến thành kết quả hiện thực. Trong quá trình chỉ đạo phải thường xuyên bám
sát các hoạt động, các trạng thái vận hành của hệ thống đúng tiến trình, đúng kế
hoạch đã định. Đồng thời phát hiện ra những sai sót đê kịp thời sửa chữa, điều
chỉnh không làm thay đổi mục tiêu, hướng vận hành của hệ thống nhằm giữ
vững mục tiêu chiến lược mà kế hoạch đã đề ra.

+ Chức năng kiêm tra, đánh giá: Thu thập những thông tin ngược từ đối
tượng quản lý trong quá trình vận hành của hệ thống để đánh giá mục tiêu dự
kiến ban đầu và toàn bộ kế hoạch đã đạt đến mức độ nào? Trong quá trình kiêm
tra kịp thời phát hiện những sai sót trong quá trình hoạt động để kịp thời điều
chỉnh, sửa chữa mục tiêu, đồng thời tìm ra nguyên nhân thành công, thất bại
giúp cho chủ thẻ quản lý rút ra được kinh nghiệm đê thực hiện cho quá trình
quản lý tiếp theo.

Tống hợp tất cả các chức năng quản lý tạo nên nội dung của quá trình
quản lý. Điều đáng chú ý là trong quá trình quản lý người quản lý thực hiện một
dãy chức năng kế tiếp nhau một cách logic, bắt buộc. Bắt đầu từ việc xác định
mục tiêu và nhiệm vụ quản lý cho đến khi kiêm tra kết quả đạt được và tổng kết
quá trình quản lý. Mỗi quá trình quản lý xảy ra trong một thời gian cụ thể của


- 10-

1.2.2. Quản lý giáo dục

Theo M.I. Kônđacốp: Quản lý giáo dục là tập hợp những biện pháp kế
hoạch hoá nhằm đảm bảo vận hành bình thường của cơ quan trong hệ thống
giáo
dục đê tiếp tục phát triển, mở rộng hệ thống cả về số lượng cũng như chất
lượng.

Theo quy định của Điều lệ trường trung học, Giáo viên trong một trường
THPT được tổ chức thành các tổ chuyên môn theo môn học hoặc nhóm môn
học.

a) Cơ cẩu tô chức
- về số lượng: Mỗi tổ chuyên môn có ít nhất 5 thành viên trở lên. Nếu

không đủ 05 giáo viên cùng bộ môn, Hiệu trưởng thành lập tố chuyên môn
ghép gồm những giáo viên bộ môn có chuyên môn được đào tạo gần nhau
(thường chia ra tổ như: tổ Toán - Tin, tổ Lý - Công nghệ, tổ Hoá - Sinh, tổ Ngữ
văn, tố Sử - Địa - Giáo dục công dân...). Mỗi tổ chuyên môn có 01 tố trưởng,
01 hoặc 02 tổ phó do Hiệu trưởng bố nhiệm và giao nhiệm vụ.

- về lề lối làm việc của các tổ chuyên môn: Tổ chuyên môn sinh hoạt 02

lần/1 tháng. Mỗi lần từ 03 đến 04 tiết.

b) Chức năng của tô chuyên môn
- Giúp Hiệu trưởng điều hành các hoạt động nghiệp vụ chuyên môn liên

quan đến dạy và học;

- Trực tiếp quản lý giáo viên trong tố theo nhiệm vụ quy định.


- 12phải là người có khả năng tập hợp giáo viên trong tổ, biết lắng nghe, tạo sự
đoàn

kết



- Hỗ trợ giáo viên, học sinh tham gia nghiên cứu khoa học, tổng kết, áp

dụng sáng kiến - kinh nghiệm, tự làm thiết bị dạy học, sáng tạo kỹ thuật;


- 13- Bồi dưỡng đội ngũ GV trong tổ.

- Bồi dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo, kèm cặp học sinh yếu kém về môn

học mà tổ phụ trách.

- Tố chức kiẻrn tra, đánh giá kết quả dạy học bộ môn, chất lượng dạy

học
của đội ngũ GV.

Đê đánh giá kết quả hoạt động của TCM, chúng ta có thể tiến hành đánh
giá việc quản lý tổ của tổ trưởng chuyên môn, kế hoạch tổ, kế hoạch cá nhân,
biên bản sinh hoạt tổ, các sáng kiến kinh nghiệm; kiểm tra công tác bồi dưỡng
chuyên môn nghiệp vụ của tổ, thực hiện các chuyên đề, hội giảng, hội thi; kiểm
tra việc ứng dụng công nghệ thông tin vào quá trình dạy học, vào quản lý.

1.2.5. Quản lý hoạt động của tô chuyên môn
- Quản lý hoạt động tổ chuyên môn là những tác động có tổ chức, có

định
hướng của chủ thể quản lý (Hiệu trưởng) đến đối tượng quản lý (tổ chuyên
môn)
nhằm đảm bảo cho hoạt động của tổ chuyên môn đi vào nề nếp đạt hiệu quả và

- Quản
hoạchnhằm
và thực
hoạch
học củamôn
các và
tổ
chức năng
quảnlýlýcông
của tác
hiệukếtrưởng
táchiện
độngkếđến
các dạy
Tổ chuyên

chuyên
và giáo
viên.quan đẻ nâng cao chất lượng hoạt động chuyên môn
các yếumôn
tố khác
có liên
trong nhà trường. Thực tế cho thấy, đối tượng quản lý càng đa dạng, phức tạp
đòi hỏi các biện pháp quản lý phải phong phú, đa dạng linh hoạt.
- Quản lý công tác nhân sự và bồi dưỡng giáo viên theo yêu cầu của
hoạt
động chuyên môn.

- Quản lý công tác kiểm tra đánh giá và việc thực hiện kế hoạch dạy học


Ngay từ đầu năm học, BGH nhà trường thống nhất với các TCM, bàn
bạc lên kế hoạch tự học, tự bồi dưỡng cho giáo viên theo chương trình bồi
dưỡng thường xuyên của Vụ Giáo dục thường xuyên Bộ GD - ĐT ban hành
hàng năm, tuỳ theo tình hình đội ngũ của nhà trường để bố sung nội dung học
tập, đảm bảo thiết thực, hiệu quả. Gồm có:

1.3.3.1. Bồi dưỡng về soạn bài, giảng bài
- Chỉ đạo giáo viên nghiên cứu kỹ bài dạy trước khi lên lớp, khi soạn cần

phải bám sát mục tiêu, nội dung chương trình của Bộ, nắm chắc được yêu cầu
và đề ra phương pháp dạy học phù hợp. Giáo viên nào còn yếu về năng lực
soạn bài thì giao cho TCM tìm hiểu rõ về nguyên nhân, lý do đẻ có biện pháp
bồi dưỡng cụ thể, phù hợp.


- 17- Tổ chức thống nhất phương pháp soạn giảng trong từng tổ, nhóm

chuyên môn.

- Quy định nền nếp chuyên môn CỊ1 thể cho khâu soạn, giảng.

- Dà soát mua bổ sung tài kiệu tham khảo cho giáo viên khi soạn bài.

- Tổ chức kiểm tra thường xuyên, đột xuất việc soạn, giảng của giáo

viên
dưới nhiều hình thức khác nhau như. Thi giáo án, dự giờ đột xuất, dự giờ báo
trước, kiểm tra việc thực hiện nội dung chương trình...

1.3.3.2. Bồi dưỡng qua tiết dạy, hội thi

lực
CM nghiệp vụ, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện. Khi tổ chức chuyên đề
chỉ đạo GV phải xây dựng kế hoạch cụ thể, đảm bảo các yêu cầu sau:

I Mục tiêu của chuyên đề.

+ Nội dung hoạt động.

+ Các biện pháp.

+ Thời gian thực hiện và kiểm tra sau chuyên đề.

+ Kinh phí tổ chức thực hiện chuyên đề.

- Tổ chức triển khai lần lượt từng chuyên đề, hội thảo đến giáo viên theo

đúng kế hoạch đề ra.


- 19- Tổ chức kiểm tra, đánh giá rút kinh nghiệm sau tổ chức chuyên đề, hội

thảo. Kết thúc chuyên đề có tổng kết, tổ chức thi GV giỏi chuyên đề đồ dùng.

1.3.3.4.

Bồi dưỡng công nghệ thông tin

- Tố chức bồi dưỡng kỹ năng sử dụng máy tính, kỹ năng soạn thảo văn

bản, kỹ năng soạn bài.

nâng cao chất lượng học sinh yếu kém do đó cần quan tâm thường xuyên và
triến khai liên tục.

Tăng cường công tác kiểm tra, chấm chữa bài của giáo viên đối với học
sinh trong các tiết luyện tập, bài kiểm tra của học sinh cần sửa lỗi thật kĩ, tạo
mẫu về bài làm đồng thời nắm chắc những chỗ học sinh giỏi, học sinh yếu kém
để bố sung kịp thời. Giáo viên dạy tự chọn theo chủ đề bám sát, củng cố ôn
luyện xem đây là nội dung chủ đạo.

Giáo viên bộ môn lưu trữ theo dõi hồ sơ học sinh yếu kém trong suốt
năm
học. Cuối năm học nộp lại cho chuyên môn đế làm cơ sở chủ yếu để chuyên
môn giao chất lượng giữa các bộ môn giữa các lớp cho năm học sau. Đối vói
học sinh giỏi để tiếp tục bồi dưỡng làm cơ sở sở cho các kỳ thi tiếp theo.

1.3.5. Tô chức kiêm tra, đánh giá kầ quả dạy học bộ môn, chất ĩượng

dạy học của đội ngũ GV
- Tố chức kiểm tra, đánh giá nhằm nắm bắt thông tin liên hệ ngược một

cách đầy đủ, khách quan. Nhận biết được thực trạng dạy học trong từng giai
đoạn. Đánh giá đúng kết quả dạy học, phát hiện kịp thời để động viên, khuyến
khích các nhân tố tích cực, giúp đỡ, điều chỉnh, uốn nắn sai lệch cho người dạy


-21 động dạy học được thực hiện đúng chương trình và các hướng dẫn của Bộ, của
Sở phù họp với điều kiện nhà trường.

- Quan tâm đến việc kiêm tra, đánh giá hoạt động dạy học của TCM;