Thomas Edison (1847 - 1931) nhà phát minh số một của Hoa
Kỳ và thế giới
Máy hát Máy chiếu bóng Công ty bóng đèn Edison
1/ Thời thơ ấu.

Vào khoảng tháng 12 năm 1837, Đại Úy William L. Mackenzie và các đồng
chí trong đó có ông Samuel Edison, đã tổ chức một cuộc cách mạng, định
đánh chiếm thành phố Toronto thuộc Gia Nã Đại nhưng mưu sự không thành.
Để tránh sự lùng bắt, ông Samuel Edison phải trốn sang Michigan, Hoa Kỳ,
rồi lưu lại Detroit vì thời bấy giờ, chính phủ Gia Nã Đại dự định lưu đầy các
phạm nhân chính trị sang Tasmania, châu Úc.

Sau khi mang được gia đình gồm vợ và hai con sang Hoa Kỳ vào đầu năm
1839, ông Samuel Edison dời nhà tới Milan, thuộc tiểu bang Ohio. Milan là
một thị trấn nhỏ bên giòng sông Huron, cách hồ Erie vài dặm đường. Tại
Milan, công việc buôn bán khá sầm uất. Từ nơi đây người dân chở đi nào ngũ
cốc, rau trái, nào củi gỗ và các nông sản khác. Ông Samuel Edison dựng nên
tại nơi đây một xưởng cưa và công việc làm ăn khá phát đạt. Chính tại nơi cư
ngụ mới này, gia đình Edison đã có thêm một đứa trẻ vào ngày 11/2/1847.
Ông Samuel đặt tên cho đứa bé là Thomas Alva Edison để ghi nhớ Đại Úy
Alva Bradley đã có công giúp đỡ gia đình Samuel sang Hoa Kỳ.

Alva hay Al, tên gọi tắt, là một đứa trẻ có cái đầu to khác thường khiến cho
bác sĩ bảo cậu sẽ bị đau óc nhưng điều tiên đoán này đã trở thành sai lầm và

nghe kể xong, liền nổi giận, bà dẫn ngay Al đến trường và bảo ông giáo : “ông
bảo con tôi điên khùng hả? Tôi nói thật cho ông rõ, trí óc của nó còn hơn ông
đấy. Tôi sẽ giữ nó tại nhà và dạy lấy, vì tôi đã là giáo viên, để ông thấy rằng
sau này nó sẽ ra sao!”.

Từ đó, Alva không đến trường nữa mà học với mẹ tại nhà trong suốt 6 năm
trường. Nhờ mẹ, Al học dần các môn Lịch Sử của Hy Lạp, La Mã và Sử Thế
Giới. Al cũng được làm quen với Thánh Kinh, với các tác phẩm của
Shakespeare và của các văn sĩ, thi sĩ, sử gia danh tiếng khác. Nhưng đặc biệt
nhất, Al ưa thích Khoa Học. Cậu có thể kể lại rành mạch các phát minh, các
thí nghiệm và tiểu sử của các đại bác học như Newton, Galileo. . . Chỉ trong
vòng 6 năm, bà Nancy đã truyền lại cho con tất cả kiến thức của mình, từ môn
Địa Dư với những tên núi sông, tới môn Toán Học chính xác. Bà Nancy
không những dạy con về học vấn mà còn huấn luyện Al về hạnh kiểm. Al
được mẹ nhắc nhở các đức tính thật thà, ngay thẳng, tự tin và cần cù, cộng với
lòng ái quốc và tình yêu nhân loại.

Al học hành tiến bộ rất nhanh chóng khiến cho cha rất hài lòng. Ông Samuel
thường cho con các món tiền nhỏ đủ mua dần từng cuốn sách hữu ích, nhờ thế
Al đã say sưa với các tác phẩm như Ivanho của Scott, Robinson Crusoe của
Defoe và Oliver Twist của Dickens. Nhưng tác giả mà Al ưa thích nhất là
Victor Hugo và cậu thường kể lại cho các bạn nghe các câu chuyên đã đọc
qua.

Năm 10 tuổi, Al được cha cho cuốn sách toát yếu về Khoa Học của soạn giả
Parker (School Compendium of Natural and Experimental Philosophy by
Richard Green Paker). Trong cuốn sách toát yếu này, Paker đã giảng giải về
máy hơi nước, máy điện báo, cột thu lôi, pin Volta. . . Cuốn sách đã trả lời Al
rất nhiều điều mà từ trước, Al vẫn thường thắc mắc. Cuốn sách này đã dẫn
đường cho Al tới phạm vi rộng lớn của Khoa Học và khiến cho cậu yêu thích

Free Press là tờ báo lớn nhất tại Detroit và hỏi mua 1,000 tờ trả tiền sau, rồi Al
và hai người bạn vác báo lên tầu. Tại các ga đầu, số báo bán được còn ít ỏi
nhưng càng đi xa hơn, số người hỏi mua báo càng gia tăng khiến cho Al nghĩ
cả đến việc tăng giá báo từ 5 xu tới 10 xu, rồi sau cùng bán tới 25 xu một tờ.
Nội trong ngày hôm đó, Al đã bán hết 1,000 tờ báo trước khi tới Port Huron
và thu được hơn 100 đô la, một số tiền lớn nhất mà cậu kiếm được từ trước tới
nay.
3/ Ông chủ báo nhỏ tuổi và điện tín viên.

Một sáng kiến khác lại nẩy ra trong đầu óc của cậu bé đầy nghị lực này : Al
định ra báo. Cậu liền mua một máy in quay tay và cậu thiết lập thêm trong toa
hành lý “một cơ sở báo chí” nữa. Al đã cho ra đời tờ tuần báo khổ nhỏ có tên
là “The Weekly Herald” (Diễn Đàn Hàng Tuần). Viên chủ nhiệm nhỏ tuổi này
nhận thấy không thể cạnh tranh với các báo chí tại Detroit về các tin tức chiến
sự nên quyết định chỉ phổ biến mọi tin xẩy ra trong vùng dọc theo hai bên con
đường sắt. Cậu thu lượm tin tức nhờ các chuyên viên điện báo địa phương. Al
vừa là chủ nhiệm, quản lý, vừa là ký giả, thợ in và người bán báo. Từ đó tuần
báo The Weekly Herald 2 trang, được in mỗi mặt 3 cột. Ngoài các tin tức địa
phương, Al còn cho phổ biến các tin về hiếu hỉ, các tai nạn, hỏa hoạn. . .

Báo của Al bán được khá chạy. Ngay ở số đầu tiên đã tiêu thụ được chừng
400 tờ trong một tháng. Al còn nhận cả việc quảng cáo trên báo nữa. Tuần báo
The Weekly Herald đã có lần được bán cho nhà phát minh người Anh là ông
Stephenson khi viên kỹ sư này một hôm đi trên chuyến xe lửa qua miền Port
Huron. Ông Stephenson đã ngợi khen các ý tưởng của Al và ông quả quyết
rằng báo của cậu cũng giá trị như các báo của những người lớn gấp đôi tuổi.


Vào khoảng năm 1864, Al nhận thấy có đủ khả năng nhận một chân điện tín
viên nên từ bỏ nghề bán báo và tới Stradford, Gia Nã Đại, xin làm việc vào
tháng 5. Al trở thành điện tín viên tại ga Stratford này và lãnh lương mỗi
tháng 25 đô la.

Từ năm 1864 tới năm 1868, Al đã làm việc tại nhiều nơi như New Orleans,
Indianapolis, Louisville, Memphis và Cincinnati. . . Chàng thanh niên này
cũng bắt đầu bỏ cách gọi tắt là Al mà dùng tới tên chính là Thomas hay cách
gọi thân mật là Tom.

Thomas Edison bây giờ là một chàng thanh niên khỏe mạnh, nhiều thiện cảm
và vui tính. Sự cởi mở, lòng chân thật đã khiến Tom có nhiều bạn nhưng cách
làm việc đặc biệt của Tom đã khiến cho các bạn bè cho chàng là người kỳ
quặc. Tom ăn mặc giản dị, quần áo cũ kỹ và dính mực, đôi giày của chàng
mòn đế cũng không khiến chàng nghĩ đến việc thay đôi mới. Vào mùa lạnh,
Tom cố chịu rét hơn là bỏ tiền mua một áo choàng bằng nỉ vì chàng đã dồn
tiền vào việc mua sắm các sách vở khoa học và dụng cụ thí nghiệm.

Vào đêm hôm 14/ 4/1865, cuộc Nội Chiến Nam Bắc Mỹ chấm dứt, làm cho
hàng trăm điện tín viên mất việc. Tom Edison trở về Louisville rồi tới cuối
năm 1868, từ biệt cha mẹ đi Boston để nhận chân chuyên viên điện tín. Năm
21 tuổi, Tom thực hiện được phát minh đầu tiên, đó là một máy đầu phiếu.
Tom gửi sáng kiến này tới Phòng Văn Bằng Sáng Chế rồi đưa trình lên Quốc
Hội, nhưng vào thời đó không nghị sĩ nào ưa thích thứ máy móc tân kỳ đó.
Mặc dù thất bại, Tom lại bắt đầu làm nhiều việc khác. Chàng đã chế ra được
một máy điện báo cùng một lúc gửi đi hai điện tín trên một đường dây. 4/ Thời kỳ thành công.


Jersey. Vì muốn tiết kiệm thời giờ dùng cho các công việc cần thiết, Edison tự
luyện tập các giấc ngủ thật ngắn, mỗi ngày ngủ 3 hay 4 lần. Ngoài 5 giờ để
ngủ, thời gian được chàng dùng cho các cải tiến kỹ thuật và công việc chuyên
môn.

Vào thời bấy giờ, điện tín được ghi bằng các chấm và gạch in trên những băng
giấy dài, rồi người ta lại phải chép tay ra các bản điện tín trước khi gửi cho
người nhận. Nếu có cách nào in bằng chữ lên các phiếu điện tín, người ta sẽ
tiết kiệm được rất nhiều thời gian vô giá. Điều này làm Edison suy nghĩ. Vì
Edison nổi tiếng về giỏi Kỹ Thuật, Tướng Marshall Lefferts, giám đốc công ty
Gold and Stock Telegraph liền nhờ Edison biến đổi loại máy thường ra máy
điện tín in chữ. Sau vài tháng tìm tòi, Edison đã thành công và lấy bằng phát
minh vào năm 1869. Máy móc mới này của Edison vừa giản dị hơn, vừa chính
xác hơn loại cũ nên đẵ khiến ông Lefferts đề nghị mua lại bằng sáng chế.