M C ÍCH C A

TÀI:

rong xu th chung c a s phát tri n khoa h c, kinh t ngày nay là c n ph i có
nh ng cán b khoa h c k thu t chuyên ngành, nh ng con ng i n ng ng,
có tri th c và ph m ch t chu n b cho n n khoa h c, kinh t Vi t Nam c t cánh và h i
nh p cùng th gi i.
áp ng yêu c u c a xã h i, ngành giáo d c Vi t Nam c ng ang chuy n mình
ào t o t t nh ng cán b khoa h c k thu t trong s n xu t Nông – Lâm – Ng nghi p
( ang là nh ng ngành chính, có l c l ng lao ng l n c a n c ta, là nh ng ngành góp
ph n r t quan tr ng trong n n kinh t hi n nay)
Sinh thái h c là l nh v c khoa h c hi n nay ang phát tri n nhanh, m nh và có
nhi u ngành mà xã h i ang quan tâm nhi u nh : Công ngh môi tr ng, c i t o, b o v
môi tr ng và phát tri n b n v ng.
V i m c ích có t m chi n l

c nh trên, nhi m v tr

c m t c a m i giáo viên là:

- Giúp h c sinh hi u
c nh ng ki n th c ph thông c a Sinh thái h c
sau này
dù các em i h c ngành ngh nào thì c ng ph i hi u m i quan h h u c! gi a sinh v t
v i môi tr ng.
- ào t o

c nh ng h c sinh có kh n ng h c lên trong các tr

ng H kh i B.


- Trong phân ph i ch !ng trình Sinh thái h c
c x p vào cu i c p h c, do ó s
l nh h i ki n th c ph n này i v i h c sinh là mang tính ch t v i vàng, ch a k p ào
sâu, ch a
c ôn luy n k càng.
- Có nh ng ki n th c khó phân bi t

c m t cách chính xác.

- V n s ng c a các em v i thiên nhiên còn non, nh t là nh ng h c sinh * Th tr n,
Th xã, Thành ph …
V i nh ng i u nh ã nêu trên, khi gi ng d y ph n sinh thái h c tôi ã xây d ng
các khái ni m ho"c ki n th c bài h c b(ng nh ng s! &, & th , bi u &… giúp các em
hi u bài, t tin và t k t qu t t khi g"p nh ng n i dung này.
Vì v y, tôi m nh d n

a ra

tài:
!"
#

R t mong

c nh ng ý ki n óng góp c a quý th y cô và các b n &ng ngh êp.

*

*


a/ Môi tr ng s ng: là ph n không gian bao quanh sinh v t, mà * ó các y u t
c u t o nên môi tr ng có quan h tr c ti p ho"c gián ti p lên s sinh tr *ng và phát
tri n c a sinh v t.
- Môi tr ng g&m 2 y u t ó là:
+ Y u t vô sinh (là nh ng y u t không s ng).
+ Y u t h u sinh ( là nh ng y u t s ng hay các sinh v t )
- Có 4 lo i môi tr ng: + MT t.
+ MT n c.
+ MT không khí + MT sinh v t
b/ Nhân t sinh thái: là nh ng thành ph n c u t o nên môi tr ng, có tác ng tr c
ti p ho"c gián ti p lên i s ng ,sinh tr *ng và phát tri n c a sinh v t .
- Các nhóm sinh thái bao g&m :
+ Nhân t vô sinh : ánh sáng , nhi t , n c, gió,
m….
+ Nhân t h u sinh : các nhóm sinh v t và nhân t con ng i

2- Gi i h n sinh thái:
Gi i h n sinh thái là kho ng giá tr xác nh c a m t nhân t sinh thái mà trong
kho ng ó sinh v t có th t&n t i và phát tri n n nh theo th i gian.
Trong gi i h n sinh thái có m t kho ng mà sinh v t có th sinh tr *ng và phát tri n
t t nh t g i là kho ng thu n l i, kho ng còn l i g i là kho ng ch ng ch u.

3- N i

và

Sinh thái:

N!i * là a i m c trú c a sinh v t hay là n!i th

b. Quan h
i kháng:(c nh tranh)
- 6c ch - c m nhi'm.
- V t n th t – Con m&i.
- V t ký sinh - V t ch .
- C nh tranh gi a các loài và phân ly sinh thái.

4- M i quan h d& d 'ng:
a. Chu i th c n và b c dinh d ng.
Chu i th c n th hi n m i quan h v
ó loài này s2 d ng loài kia làm th c n,
khác hình thành nên m t chu i th c n.
Ví d : C# Sâu Ngoé s c Chu
b. L i th c n.
L i th c n là t p h p các chu i th
lo i th c n khác nhau và là th c n cho
th c n c a l i th c n.
c. Tháp sinh thái.

dinh d .ng gi a các loài trong qu n xã, trong
n phiên mình nó l i làm th c n cho m t loài
t &ng

R n h mang

i bàng.

c n, trong ó có vài m t xích s2 d ng nhi u
nhi u loài khác tr* thành i m n i các chu i


H sinh thái nhân t o là h sinh thái do chính con ng i t o ra. T) h sinh thái c c
bé nh trong ng nghi m, m t b cá, m t p n c, m t cánh &ng hay m t ô th ....

4. Các chu trình sinh – &a – hoá trong h sinh thái:
b. Khái ni m:
Chu trình sinh a hoá hay chu trình v t ch t trong h sinh thái là s trao
các nguyên t hoá h c gi a qu n xã và môi tr ng.

b. Chu trình n

i liên t c

c:

c. Chu trình Cacbon.
d. Chu trình Nit
e. Chu trình photpho

5. Dòng n+ng l #ng trong h sinh thái:
b. Bi n i n ng l ng trong h sinh thái:
Các b c x quang h p khi i vào h sinh thái thí ph n l n n ng l ng b th t thoát,
ch$ m t ph n r t nh#
c th c v t h p thu và chuy n thành hoá n ng tích tr trong các
h p ch t h u c! tích tr trong các mô.
N ng l ng di chuy n trong h sinh thái theo chu i th c n. Cu i cùng t t c xác bã
c a sinh v t b phân gi i thành các ch t vô c! và gi i phóng n ng l ng ra môi tr ng *
d ng nhi t. Qua m i b c th c n, n ng l ng b tiêu hao m t ph n, do không s2 d ng
c, không tiêu hoá
c, và thoát ra môi tr ng * d ng nhi t.
Nh v y, n ng l ng i theo dòng và ch$

ng

c sinh ra trong quá trình quang

9


S n l ng sinh v t s! c p tinh: Là ph n v t ch t tích lu l i
n cho các sinh v t d d .ng.
S n l ng s! c p tinh
c tính theo công th c:

c s2 d ng làm th c

PN = PG – R.

PN: S n l ng s! c p tinh
PG: s n l ng s! c p thô
R: là ph n hô h p c a th c v t.
S n l ng sinh v t th c p
Là s n l ng tích lu
c * các sinh v t d d .ng. Sinh v t * b c dinh d .ng càng
cao t ng n ng l ng c a chúng là nh# nh t.

V- SINH QUY N
1- Khái ni m:
T p h p t t c các qu n xã sinh v t và môi tr ng vô sinh trên trái t t o thành m t
h sinh thái l n nh t g i là sinh quy n.
Sinh quy n là !n v t ch c l n nh t c a th gi i s ng bao g&m nhi u khu sinh h c
"c tr ng cho t)ng vùng khí h u, a lí khác nhau.


C N GI0I QUY1T:

Khi gi ng d y ph n sinh thái h c, yêu c u giáo viên ph i truy n th t$ m$ các khái
ni m, cho th t nhi u ví d th c t v m i quan h gi a sinh v t – môi tr ng, gi a sinh
v t – sinh v t và gi a môi tr ng – sinh v t … các em có t m nhìn t ng quát h!n.
Giáo viên xây d ng nh ng s! &, bi u & hay & th t) !n gi n n ph c t p phù
h p v i t)ng n i dung, d a theo ó yêu c u h c sinh t xây d ng
c m t s s! & !n
gi n giúp các em hi u bài và kh c sâu ki n th c.
Ki m tra c ng là m t trong nh ng khâu r t quan tr ng tìm hi u xem các em có
thu c bài không? Có hi u bài không? Có v n d ng
c trong các bài t p hay không?
Vì v y xem các em ã hi u bài ch a, chúng ta nên ki m tra d i 2 hình th c:
- Ki m tra t lu n.
- Ki m tra tr c nghi m.

III- NH/NG BI)N PHÁP

GI0I QUY1T V.N

:

D a trên c! s* nh ng ki n th c c a sinh thái h c, d a vào m c
hi u bi t c a h c sinh
v n i dung sinh thái h c, s suy lu n logic c a toán h c, s am hi u v th c t c a các
11


em, tài

!

-

5,60
D ih nd

+

i

300
i m c c thu n

. / 01

2

3%

420 t0
Gi i h n trên.
30

+

"

b) Bi u
tháp sinh thái:



%
9 5
6X0S Y
W +N
Z W & 8
#R=> 7 < 58
+R!I L
;' : 58

a/ S n l

;N ( W +N
Q0S
U(# \ +N
A#;7 W

$Z W

& 8 QS [

;N

(

]

Gi i:
ng sinh thái qua m i b c dinh d .ng.

38

9 .
:) ;

2/ Th
3/ Th
4/ Th
5/ Th
b)- L

c v t 7 th# 7 cú 7 vi sinh v t.
c v t 7 chu t 7 cú 7 vi sinh v t.
c v t 7 sâu h i th c v t 7 ch nhái 7 r n 7 vi sinh v t.
c v t 7 sâu h i th c v t 7 ch nhái 7 r n 7 cú 7 vi sinh v t.
i th c n:
Th#
Cáo

Th7c v t

Cú

Chu t

Vi sinh v t
8ch nhái

Sâu h i th c v t.

R n

c)- M t xích chung nh t là cú:
L u ý:


e=>

< 7 ;6 %;7 W 5
%6

Y 58

@ D

0

.
3:

Th i gian

>? %

15


tr

& th bi u di'n s t ng tr *ng kích th
ng không b gi i h n.

c c a qu n th trong i u ki n môi

- M i nhân t không gây nh h *ng lên i s ng thì:

cân, áy r ng, do nhóm tu i tr c sinh s n chi m t4 l cao nh t,
l c l ng b sung
cho nhóm ang sinh s n..
- Tháp dân s c a Liên Bang Nga là các n c ang n nh v dân s , c u trúc tu i
không thay i, m c sinh và m c nh p c cân b(ng v i m c t2 vong và m c xu t c .
- Tháp dân s c a Châu Âu là các n c ang suy gi m, có áy tháp thu h3p, nhóm
tu i tr c sinh s n gi m so v i nhóm ang sinh s n, dân s c a các n c ó b co l i
Cá thu
Cá trích

!7 W 2
2

V t ký sinh

Giáp xác

V t ch

=>
)

Y!VV+N B 2-)#5

Th c v t phù du

A
3

Y!VV+N B


^

5

Gi i:
- Tháp n ng l ng luôn có d ng chu n, ngh a là n ng l ng con m&i bao gi c ng
n d th)a nuôi con v t tiêu th mình.
- Hai tháp còn l i ôi khi b bi n d ng nh :
+ Tháp s l ng gi a v t ch và v t ký sinh: v t ch có s l ng ít, v t ký sinh
ông nên áy tháp nh# còn $nh l i l n.
+ Trong các qu n xã sinh v t n i trong n c, sinh kh i c a vi khu n , t o phù du r t
th p, trong khi sinh kh i c a v t tiêu th l i l n, tháp tr* nên m t cân
c) Chu trình sinh

i.

a hoá:

- D ng này ph c t p
không bi t ph i phân tích b
- M i lo i v t ch t nh
ph m và quá trình bi

và khó h!n vì chu trình i theo
ng vòng nên h c sinh
t u t) âu.
: C, N2, H2O, P…di chuy n trong chu trình có nh ng s n
n i s n ph m là khác nhau, vì v y khi phân tích nên chú ý
17

>;
6
P

= x
k=py

Y
;
N

,N/ (

%

E

A K &
7
3% L 6

+

,"

%
7

18


Gi i:
Mô t chu trình Cacbon: Chu trình Cacbon g&m có 4 ph n chính.
1- Cacbon i t) môi tr ng vô c! vào qu n xã d i d ng cacbon iôxít,
c th c
v t h p th và thông qua quang h p ã t ng h p nên các ch t h u c! có
Cacbon.
2- Cacbon trao i trong qu n xã thông qua các chu i th c n và l i th c n.
3- Cacbon tr* l i môi tr ng vô c! qua quá trình hô h p * th c v t, ng v t và s
phân gi i các ch t h u c! thành ch t vô c! * trong t c a vi sinh v t ã th i ra
m t l ng l n khí cacbonic vào b u khí quy n.

C# &%

Gi i:

1- R)ng lim nguyên sinh.
3- Cây g nh# và cây b i
5- Tr ng c#.
!7 W 4

P

Hoàn thi n chu trình n

(

2- R)ng th a cây g nh# a sáng.
4- Cây b i nh# và c# chi m u th .
c trên toàn c u theo s! & sau:

Q

J

Núi l9a

O

P

Các ch#m b ng

76%
…
86%
90%
…
94%
96%

m t !ng

i c a không khí

T4 l tr ng n*
Không n*
5% n*
90% n*
90% n*
5% n*
Không n*

1/ Tìm giá tr
m không khí gây h i th p, gây h i cao và c c thu n i v i vi c n*
c a tr ng t(m.
2/ Gi thi t máy i u hoà nh êt
c a phòng không gi
c * nhi t
c c thu n
250C n a, k t qu n* c a tr ng t(m còn nh * b ng trên n a không ? Nó s- nh th nào
n u nhi t
th p h!n hay cao h!n?




th C1

SV tiêu
th C1
SV tiêu
th C2

SV tiêu
th C1

M t nhi t
M t nhi t

R
M t nhi t
M t nhi t

! W

R
PN
R
100%
PN
100%
6

C1
10%



a/ Giá tr

m không khí gây h i th p * trong kho ng t) 74%
74% + 76%
≈ 75% .
2

- Giá tr

m không khí gây h i cao * trong kho ng t) 94%

- Giá tr

m không khí c c thu n t) 86%

b/

94% + 96%
≈ 95% .
2

86% + 90%
≈ 88% .
2

n 76%:
n 96%:

n 90%: