GVHD: KS. TRẦN THỊ TƯỜNG VÂN
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KỸ THUẬT CÔNG NGHỆ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
KHOA MÔI TRƯỜNG & CÔNG NGHỆ SINH HỌC
-----oOo-----
ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP
ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP
Đề tài:
NGHIÊN CỨU CƠ SỞ KHOA HỌC XÂY DỰNG
HỆ THỐNG QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG THEO ISO 14001: 2004
CHO TRẠM XỬ LÝ NƯỚC THẢI BÌNH HƯNG HÒA
CHUYÊN NGÀNH : MÔI TRƯỜNG
MÃ SỐ NGÀNH : 108
GVHD: KS. TRẦN THỊ TƯỜNG VÂN
SVTH : LÊ TRỌNG QUAN
MSSV : 104108043
TP. HỒ CHÍ MINH, THÁNG 06 NĂM 2009
GVHD: KS. TRẦN THỊ TƯỜNG VÂN
KHOA: MÔI TRƯỜNG & CÔNG NGHỆ SINH HỌC
BỘ MÔN: MÔI TRƯỜNG
HỌ VÀ TÊN: LÊ TRỌNG QUAN MSSV: 104108043
NGÀNH HỌC: MÔI TRƯỜNG LỚP: 04ĐMT
1. Đầu đề Đồ án tốt nghiệp: Nghiên cứu cơ sở khoa học xây dựng hệ thống quản lý môi
trường theo ISO 14001: 2004 cho trạm xử lý nước thải Bình Hưng Hòa
2. Nhiệm vụ Đồ án tốt nghiệp
- Tìm hiểu về trạm xử lý nước thải Bình Hưng Hòa.
- Tổng quan về hệ thống quản lý môi trường theo ISO 14001: 2004.
- Khảo sát hiện trạng môi trường tại trạm xử lý nước thải Bình Hưng Hòa.
- Tìm hiểu về các hệ thống quản lý đang được thực hiện tại trạm xử lý nước thải Bình Hưng
Hòa.
- Đề xuất mô hình hệ thống quản lý môi trường theo ISO 14001: 2004 cho trạm xử lý nước
Xin chân thành cảm ơn quý Thầy Cô khoa Môi trường và Công nghệ Sinh học trường
Đại học Kỹ thuật Công nghệ đã tận tình giảng dạy, truyền đạt nhiều kiến thức, kinh
nghiệm và luôn tạo điều kiện cho em trong suốt quá trình học tập tại trường.
Cuối cùng em xin bày tỏ lòng biết ơn đến Gia Đình và Bạn bè những người đã luôn
sát cánh bên em, giúp đỡ, động viên, tạo điều kiện để em có thể học tập cũng như
hoàn thành đề tài tốt nghiệp của mình.
Hồ Chí Minh, ngày 27 tháng 06 năm 2009
Sinh viên thực hiện
Lê Trọng Quan
GVHD: KS. TRẦN THỊ TƯỜNG VÂN
MỤC LỤC
CHƯƠNG MỞ ĐẦU.................................................................................................................8
A.1. ĐẶT VẤN ĐỀ - LÝ DO LỰA CHỌN ĐỀ TÀI.......................................................8
A.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU......................................................................................8
A.3. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU.....................................................................................9
A.4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.............................................................................9
A.5. PHẠM VI NGHIÊN CỨU .....................................................................................11
CHƯƠNG 1. GIỚI THIỆU VỀ TRẠM XỬ LÝ NƯỚC THẢI BÌNH HƯNG
HÒA 12
1.1 Giới thiệu chung.....................................................................................................12
1.2 Quá trình hoạt động.................................................................................................12
1.3 Cơ quan chủ quản....................................................................................................13
1.4 Cơ cấu tổ chức.........................................................................................................15
1.5 Sơ đồ mặt bằng........................................................................................................17
1.6 Sơ đồ khối công nghệ xử lý....................................................................................19
1.7 Thiết bị vận hành.....................................................................................................22
1.8 An toàn lao động – Phòng cháy chữa cháy.............................................................23
CHƯƠNG 2. TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG THEO TIÊU
CHUẨN ISO 14001:2004..........................................................................................................25
2.1 Giới thiệu về bộ tiêu chuẩn ISO 14000..................................................................25
3.1..3 Chất thải rắn và chất thải nguy hại..................................................................51
3.1..4 Khí thải.............................................................................................................51
3.1..5 Tiếng ồn...........................................................................................................52
3..2 Hiện trạng hệ thống quản lý môi trường tại trạm....................................................52
3..3 Hệ thống quản lý chất lượng theo ISO 9001: 2000 tại trạm..................................53
3.3.1. Chính sách chất lượng.....................................................................................53
3.3.2. Sơ đồ cơ cấu tổ chức hệ thống quản lý chất lượng.........................................54
3.3.3. Hệ thống quản lý chất lượng...........................................................................55
3..4 Những thuận lợi của trạm khi xây dựng hệ thống quản lý môi trường theo ISO
14001: 2004............................................................................................................................58
CHƯƠNG 4. HỆ THỐNG QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG THEO ISO 14001: 2004 CỦA
TRẠM XỬ LÝ NƯỚC THẢI BÌNH HƯNG HÒA..................................................................60
4..1 Mô hình hệ thống quản lý môi trường theo ISO 14001: 2004 của trạm.................60
4..2 Hệ thống văn bản tài liệu..........................................................................................61
4.2..1 Sổ tay môi trường............................................................................................61
4.2..2 Một số thủ tục của hệ thống quản lý môi trường............................................86
CHƯƠNG 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ..........................................................................122
5.1. Kết luận..................................................................................................................122
5.2. Kiến nghị...............................................................................................................122
TÀI LIỆU THAM KHẢO.........................................................................................................A
PHỤ LỤC: MỘT SỐ HÌNH ẢNH VỀ .....................................................................................B
CÁC CÔNG TRÌNH XỬ LÝ TẠI TRẠM ............................................B
CHƯƠNG MỞ ĐẦU.................................................................................................................8
A.1. ĐẶT VẤN ĐỀ - LÝ DO LỰA CHỌN ĐỀ TÀI.......................................................8
A.2. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU......................................................................................8
A.3. NỘI DUNG NGHIÊN CỨU.....................................................................................9
A.4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.............................................................................9
A.5. PHẠM VI NGHIÊN CỨU .....................................................................................11
CHƯƠNG 1. GIỚI THIỆU VỀ TRẠM XỬ LÝ NƯỚC THẢI BÌNH HƯNG
HÒA 12
2.5.1. Những thay đổi chính..................................................................................44
2.5.2. Những ưu điểm của phiên bản mới.............................................................46
2.6 Tình hình áp dụng ISO 14001: 2004 trên thế giới và tại Việt Nam......................47
2.6.1. Tình hình áp dụng ISO 14001: 2004 trên thế giới......................................47
2.6.2. Tình hình áp dụng ISO 14001: 2004 tại Việt Nam.....................................48
CHƯƠNG 3. NGHIÊN CỨU CƠ SỞ KHOA HỌC XÂY DỰNG HỆ THỐNG QUẢN LÝ
MÔI TRƯỜNG THEO ISO 14001: 2004 CHO TRẠM XỬ LÝ NƯỚC THẢI
BÌNH HƯNG HÒA .................................................................................................................50
3..1 Hiện trạng môi trường tại trạm................................................................................50
3.1..1 Nước cấp..........................................................................................................50
3.1..2 Nước thải..........................................................................................................50
3.1..3 Chất thải rắn và chất thải nguy hại..................................................................51
3.1..4 Khí thải.............................................................................................................51
3.1..5 Tiếng ồn...........................................................................................................52
3..2 Hiện trạng hệ thống quản lý môi trường tại trạm....................................................52
3..3 Hệ thống quản lý chất lượng theo ISO 9001: 2000 tại trạm..................................53
3.3.1. Chính sách chất lượng.....................................................................................53
3.3.2. Sơ đồ cơ cấu tổ chức hệ thống quản lý chất lượng.........................................54
3.3.3. Hệ thống quản lý chất lượng...........................................................................55
3..4 Những thuận lợi của trạm khi xây dựng hệ thống quản lý môi trường theo ISO
14001: 2004............................................................................................................................58
CHƯƠNG 4. HỆ THỐNG QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG THEO ISO 14001: 2004 CỦA
TRẠM XỬ LÝ NƯỚC THẢI BÌNH HƯNG HÒA..................................................................60
4..1 Mô hình hệ thống quản lý môi trường theo ISO 14001: 2004 của trạm.................60
4..2 Hệ thống văn bản tài liệu..........................................................................................61
4.2..1 Sổ tay môi trường............................................................................................61
4.2..2 Một số thủ tục của hệ thống quản lý môi trường............................................86
GVHD: KS. TRẦN THỊ TƯỜNG VÂN
CHƯƠNG 5. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ..........................................................................122
5.1. Kết luận..................................................................................................................122
theo ISO 14001: 2004 cho trạm xử lý nước thải Bình Hưng Hòa nhằm giúp cho
quá trình hoạt động của xí nghiệp được hiệu quả hơn và hướng đến sự phát
triển bền vững.
SVTH: LÊ TRỌNG QUAN Trang 8
GVHD: KS. TRẦN THỊ TƯỜNG VÂN
A.3.NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
Nhằm hướng đến mục tiêu xây dựng một hệ thống quản lý môi trường cho
trạm xử lý nước thải Bình Hưng Hòa, nội dung nghiêu cứu của luận văn bao
gồm:
- Tìm hiểu về trạm xử lý nước thải Bình Hưng Hòa.
- Tổng quan về hệ thống quản lý môi trường theo ISO 14001: 2004.
- Khảo sát hiện trạng môi trường tại trạm xử lý nước thải Bình Hưng
Hòa.
- Tìm hiểu về các hệ thống quản lý đang được thực hiện tại trạm xử lý
nước thải Bình Hưng Hòa.
- Đề xuất mô hình hệ thống quản lý môi trường theo ISO 14001:2004
cho trạm xử lý nước thải Bình Hưng Hòa.
- Xây dựng hệ thống văn bản tài liệu của hệ thống quản lý môi trường
theo ISO 14001:2004 cho trạm xử lý nước thải Bình Hưng Hòa.
A.4.PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
1) Phương pháp luận:
Phương pháp luận “Lập kế hoạch – Thực hiện – Kiểm tra – Cải tiến” (Plan
– Do – Check – Act = PDCA) do nhà quản lý Deming khởi xướng và được áp
dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực, trong đó có Tổ chức Tiêu chuẩn Quốc tế
ISO để xây dựng mô hình hệ thống quản lý môi trường.
PDCA là một quá trình đang tiến triển, tương hỗ lẫn nhau giúp một tổ chức
thiết lập, thực hiện và duy trì chính sách môi trường của mình dựa trên vai trò
và sự cam kết của lãnh đạo cấp cao nhất đối với hệ thống quản lý môi trường.
Sau khi tổ chức này đã đánh giá vị thế hiện tại của mình về môi trường, các
bước tiếp theo của quá trình đang tiến triển này như sau:
theo các giai đoạn thích hợp.
- Xác định ra các lĩnh vực cần cải thiện.
2) Phương pháp cụ thể:
- Thu thập tài liệu về ISO 14001: 2004 qua sách và các tài liệu tham
khảo khác.
- Khảo sát hiện trạng môi trường tại trạm xử lý nước thải Bình Hưng
Hòa, tìm ra các khía cạnh môi trường ý nghĩa.
SVTH: LÊ TRỌNG QUAN Trang 10
GVHD: KS. TRẦN THỊ TƯỜNG VÂN
- Thu thập các thông tin, tài liệu cần thiết từ sổ tay vận hành của trạm,
từ nhân viên quản lý môi trường của trạm.
- Các tài liệu, thông tin đã có sẽ được phân tích, tổng hợp và so sánh để
đề xuất các kết quả sau cùng.
A.5.PHẠM VI NGHIÊN CỨU
Do đặc thù của trạm xử lý nước thải Bình Hưng Hòa đã là một quy trình xử
lý nước thải tương đối hoàn chỉnh cho nên đề tài sẽ tập trung nghiên cứu quy
trình vận hành này để đề xuất xây dựng hệ thống quản lý môi trường theo ISO
14001: 2004 cho toàn trạm. Việc áp dụng một hệ thống quản lý môi trường sẽ
giúp cho quy trình hoạt động của trạm ngày càng hoàn thiện hơn.
SVTH: LÊ TRỌNG QUAN Trang 11
GVHD: KS. TRẦN THỊ TƯỜNG VÂN
CHƯƠNG 1. GIỚI THIỆU VỀ TRẠM XỬ LÝ NƯỚC THẢI
BÌNH HƯNG HÒA
1.1 Giới thiệu chung
Trạm xử lý nước thải Bình Hưng Hòa là trạm xử lý nước thải bằng công
nghệ hồ sục khí và hồ ổn định cho kênh Đen, là một phần của dự án cải thiện
vệ sinh và nâng cấp đô thị lưu vực kênh Tân Hóa - Lò Gốm. Dự án này do hai
chính phủ Việt Nam và Vương quốc Bỉ cùng nhau đầu tư xây dựng. Thiết kế
của trạm được dựa trên đề cương của nhóm nghiên cứu trường đại học Ghent
và Liege ở Bỉ. Nhà thầu chính là nhà thầu liên doanh công ty Balteau (Bỉ) và
của công ty thoát nước đô thị Tp.HCM.
Lịch sử hình thành của công ty
Từ ngày 26/01/1993 đến nay Công ty thoát nước đô thị thuộc Sở giao thông
công chánh được thành lập theo quyết định số 34/QĐ-UB ngày 26/01/1993 của
Ủy Ban Nhân Dân Thành Phố.
Đến tháng 01/1997 Công ty được bổ sung chức năng theo quyết định số
105/QĐ-UB-KT ngày 09/01/1997 của Ủy Ban Nhân Dân Thành Phố về việc
bổ sung chức năng tư vấn khảo sát thiết kế công trình chuyên ngành thoát
nước và xử lý nước thải cho Công ty thoát nước đô thị Tp.HCM.
SVTH: LÊ TRỌNG QUAN Trang 13
GVHD: KS. TRẦN THỊ TƯỜNG VÂN
Sơ dồ tổ chức của công ty
Hình 1. Sơ đồ tổ chức công ty thoát nước đô thị Tp.HCM
SVTH: LÊ TRỌNG QUAN Trang 14
ỦY BAN NHÂN
DÂN TP.HCM
SỞ GIAO THÔNG
CÔNG CHÁNH
CÔNG TY THOÁT
NƯỚC ĐÔ THỊ
GVHD: KS. TRẦN THỊ TƯỜNG VÂN
Các lĩnh vực hoạt động của công ty
o Hoạt động công ích: Quản lý, duy tu sửa chữa hệ thống thoát nước, cửa
xả, vớt rác, nạo vét kênh rạch.
o Hoạt động kinh doanh khác: Xây dựng mới hệ thống thoát nước, xử lý
nước thải.
o Sản xuất kinh doanh vật tư chuyên ngành:
-Tư vấn khảo sát thiết kế công trình thoát nước và xử lý nước thải.
-Kinh doanh địa ốc.
-Sửa chữa, xây dựng mới mặt đường và vỉa hè.
- Giám đốc xí nghiệp: chịu trách nhiệm toàn bộ các vấn đề của trạm,
xử lý thông tin có được từ các tổ và có trách nhiệm báo cáo về công ty
thoát nước đô thị.
- Tổ cây xanh: chịu trách nhiệm về chăm sóc và bảo quản cây xanh trong
khuôn viên trạm, phân công nhân sự chăm sóc cây xanh.
- Tổ kế hoạch: phụ trách vấn đề ngân sách của trạm, chi phí cho sản xuất,
bảo dưỡng, tiền lương…
- Tổ công nghệ môi trường: phụ trách về quy trình vận hành hệ thống xử
lý nước thải, các sự cố môi trường phát sinh trong quá trình xử lý.
- Bảo trì – Sửa chữa: có nhiệm vụ bảo trì và sửa chữa các thiết bị điện khi
có sự cố xảy ra.
-Vận hành: có nhiệm vụ theo dõi và vận hành các thiết bị điện trong
trạm.
- Tổ bảo vệ: bảo vệ an toàn, kiểm tra nhân sự ra vào trạm.
SVTH: LÊ TRỌNG QUAN Trang 16
GVHD: KS. TRẦN THỊ TƯỜNG VÂN
1.5 Sơ đồ mặt bằng
Hình 3. Sơ đồ bố trí mặt bằng trạm xử lý nước thải Bình Hưng Hòa
SVTH: LÊ TRỌNG QUAN Trang 17
GVHD: KS. TRẦN THỊ TƯỜNG VÂN
1. Đập dâng – Cửa lấy nước: thu nước thải và dẫn vào trạm bơm.
2. Trạm bơm: bơm nước thải đến bể lắng cát.
3. Bể lắng cát: lắng cát từ nước thải đầu vào.
4. Xưởng sửa chữa: nơi bảo quản và sửa chữa các thiết bị trong trạm.
5. Trạm điều hành: nơi tập trung các văn phòng làm việc của trạm.
6. Hồ sục khí: cung cấp oxi để oxi hóa các chất hữu cơ trong nước thải.
7. Hồ lắng: lắng các chất hữu cơ và bùn.
8. Hồ hòan thiện: giai đoạn lắng nước cuối cùng, diệt vi khuẩn và vi sinh
vật nhờ ánh sáng mặt trời.
9. Sân phơi bùn: chứa bùn và rác thải.
)
Hồ hoàn thiện 2 (M
12
, M
22
)
Hồ hoàn thiện 3 (M
13
, M
23
)
Xả thải
Bơm trục vít
Máy nén khí
Cửa chia dòng
Máy sục khí
Rác
Mương loại cát
Cát, rác
Bùn, các hợp
chất hữu cơ khó
phân hủy
GVHD: KS. TRẦN THỊ TƯỜNG VÂN
Cả hai dòng được đặt sát nhau và các kết cấu kết nối. Trong một đơn
nguyên xử lý, nước chảy tuần tự từ hồ này sang hồ khác bằng trọng lực (tự
chảy).
Hai đơn nguyên xử lý gồm có:
- Đơn nguyên 1: hồ sục khí A1, hồ lắng S1, hồ hoàn thiện M11, M12,
M13.
- Đơn nguyên 2: hồ sục khí A2, hồ lắng S2, hồ hoàn thiện M21, M22,
(Nguồn: Trạm xử lý nước thải Bình Hưng Hoà, 2008)
Thành phần chất ô nhiễm có trong nước thải đầu vào bao gồm: BOD
5
,
COD, SS, dầu mỡ, tổng N, tổng P, Amoni (N – NH
4
), NO
3
-
, tổng coliform,
trứng giun sán.
Nồng độ COD, BOD của nước thải đầu vào không cao lắm: COD < 300
mg/l, BOD <200 mg/l. Giá trị BOD thay đổi khá lớn từ 69 mg/l đến 169 mg/l.
Đồng thời nước thải chứa nhiều chất tạo bọt, thành phần chính là photpho, là
nguồn dinh dưỡng chủ yếu khiến tảo phát triển. SS đầu vào thấp, nằm dưới giới
hạn cho phép.
SVTH: LÊ TRỌNG QUAN Trang 21
GVHD: KS. TRẦN THỊ TƯỜNG VÂN
Bảng 2. Nồng độ của nước thải đầu vào
STT Chỉ tiêu Giá trị
1 pH 33
2 DO (mg/l) 6.88
3 EC (mS/cm) 0.2
4 COD (mg/l) 969
5 BOD (mg/l) 264
6 SS (mg/l) 130
7 NO
3
-
/giờ
13 Máy cắt cỏ đẩy tay 1 4.8 kW/6.5 Hp
14 Cano Mariner 1 40Hp
15 Máy kéo 1 61 kW/81Hp
16 Máy cắt cỏ Kuhn 1
17 Dàn xúc lật Krabi 1
SVTH: LÊ TRỌNG QUAN Trang 22
GVHD: KS. TRẦN THỊ TƯỜNG VÂN
18 Rờ móc 4 tấn 1
(Nguồn: Sổ tay vận hành trạm xử lý nước thải Bình Hưng Hòa)
1.8 An toàn lao động – Phòng cháy chữa cháy
An toàn lao động
Tần suất xảy ra rủi ro đối với người lao động trong trạm xử lý nước thải
thường cao hơn so với các ngành công nghiệp khác. Các rủi ro này có thể làm
cho con người trở thành tàn phế và mất đi nguồn nhân lực. Hơn nữa các tác
động này có thể làm ảnh hưởng tới hiệu quả hoạt động của trạm xử lý, ảnh
hưởng tới tinh thần của người lao động, mối liên hệ cộng đồng để phục hồi sức
khỏe.
Công tác an toàn đã được xây dựng cho mỗi công trình thiết kế, mỗi loại
máy móc thiết bị và công tác vận hành duy tu bảo dưỡng. Phòng chống rủi ro
được thực hiện thông qua việc kiểm soát môi trường làm việc và hoạt động của
công nhân.
Tập huấn bắt đầu khi công nhân mới vào làm việc trong trạm xử lý và khi
có thiết bị mới hay quá trình hoạt động mới được thêm vào trong trạm xử lý.
Tái tập huấn được thực hiện khi số lần lặp lại tai nạn cao, hoặc khi kiểm tra
thấy sự yếu kém về an toàn lao động.
Trong trạm xử lý đã trang bị về y tế và các biện pháp sơ cứu, hồ sơ về tai
nạn và công tác điều tra về tai nạn. Bên cạnh đó là các quy định cụ thể về thao
tác an toàn, an toàn về các thiết bị hiện hành, trách nhiệm của người công
nhân…
TRƯỜNG THEO TIÊU CHUẨN ISO 14001:2004
2.1 Giới thiệu về bộ tiêu chuẩn ISO 14000
2.1.1. Giới thiệu chung
Bộ tiêu chuẩn ISO 14000 mô tả một hệ thống quản lý môi trường cho một
tổ chức và các công cụ để trợ giúp cho hệ thống đó. Hệ thống quản lý môi
trường là một tập hợp các công cụ quản lý, các nguyên tắc và quy trình mà một
tổ chức có thể sử dụng để góp phần bảo vệ sức khỏe con người và môi trường
tránh khỏi những tác động tiềm tàng do hoạt động, sản phẩm và dịch vụ của tổ
chức đó gây ra.
Ủy ban kỹ thuật 207 (TC 207) do tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế (ISO)
thành lập để xây dựng các tiêu chuẩn ISO 14000. Tương tự như tiêu chuẩn chất
lượng ISO 9000, tiêu chuần về hệ thống quản lý môi trường tập trung vào hệ
thống quản lý hơn là các hoạt động kỹ thuật.
ISO 14000 là bộ các tiêu chuẩn do ISO nghiên cứu phát triển để giúp cho
các nhà lãnh đạo doanh nghiệp có thể quản lý các tác động môi trường do hoạt
động của mình. Các tiêu chuẩn này bao gồm hầu hết các khía cạnh quản lý môi
trường. Các tiêu chuẩn được chia làm hai loại:
- Các tiêu chuẩn về tổ chức và thực hiện, bao gồm các lĩnh vực: Hệ
thống quản lý môi trường (EMS), kiểm toán môi trường (EA) và đánh
giá tính năng hoạt động môi trường (EPE).
- Các tiêu chuẩn hướng về sản phẩm, bao gồm các lĩnh vực: Đánh giá
chu kỳ sống của sản phẩm, dán nhãn môi trường, và các khía cạnh của
môi trường trong tiêu chuẩn của sản phẩm.
2.1.2. Mục đích của ISO 14000
Mục đích tổng thể của tiêu chuẩn quốc tế này là hỗ trợ trong việc bảo vệ
môi trường và kiểm soát ô nhiễm đáp ứng với yêu cầu của kinh tế, xã hội.
SVTH: LÊ TRỌNG QUAN Trang 25
Copyright: Tài liệu đại học ©