TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA KINH TẾ - QUẢN TRỊ KINH DOANH

-----˜ & ™-----

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP

PHÂN TÍCH HIỆU QUẢ SẢN XUẤT MÔ
HÌNH NUÔI HEO THỊT CỦA NÔNG HỘ
TẠI HUYỆN MỎ CÀY NAM TỈNH
BẾN TRE

Giáo viên hướng dẫn

Sinh viên thực hiện

Th.s LÊ PHƯỚC HƯƠNG

THÁI THỊ MỸ DUYÊN
Mã số SV: 4074532
Lớp: Kinh tế nông nghiệp 1
MSL: KT0723A1

Cần Thơ, 2011


LỜI CẢM TẠ
Qua bốn năm học tập tại trường Đại học Cần Thơ, thầy cô đã giảng dạy,
trang bị cho tôi nhiều kiến thức bổ ích không những về chuyên ngành mà cả
những kiến thức thực tiễn trong cuộc sống giúp tôi tự tin khi bước ra khỏi
ngưỡng cửa đại học.


Sinh viên thực hiện

Thái Thị Mỹ Duyên

ii


NHẬN XÉT CỦA CƠ QUAN THỰC TẬP
........................................................................................................................
........................................................................................................................
........................................................................................................................
........................................................................................................................
........................................................................................................................
........................................................................................................................
........................................................................................................................
........................................................................................................................
........................................................................................................................
........................................................................................................................
........................................................................................................................
........................................................................................................................
........................................................................................................................
........................................................................................................................
........................................................................................................................
........................................................................................................................
........................................................................................................................
........................................................................................................................
........................................................................................................................
........................................................................................................................
........................................................................................................................

.............................................................................................................................
5.Nội dung và kết quả đạt được (theo mục tiêu nghiên cứu,….) :..................................
……………………………………………………………………………………………..........

6.Các nhận xét khác: .........................................................................................
.............................................................................................................................
7. Kết luận (cần ghi rõ mức độ đồng ý hay không đồng ý nội dung đề tài và các yêu
cầu chỉnh sửa,…) ....................................................................................................

.............................................................................................................................
Ngày…….tháng…….năm………
Giáo viên hướng dẫn
iv


NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN PHẢN BIỆN
.............................................................................................................................
.............................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................
..........................................................................................................................

1.4.3 Đối tượng nghiên cứu........................................................................3
1.5 Lược khảo tài liệu .....................................................................................4
CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
........................................................................................................................6
2.1 Phương pháp luận......................................................................................6
2.1.1 Một số khái niệm cơ bản ...................................................................6
2.1.2 Chi phí ..............................................................................................7
2.1.3 Chỉ tiêu tài chính ...............................................................................8
2.1.4 Hệ thống chỉ tiêu để đánh giá kết quả và hiệu quả sản xuất ...............9
2.1.4.1 Hệ thống chỉ tiêu để đánh giá kết quả sản xuất.........................9
2.1.4.2 Hệ thống chỉ tiêu về hiệu quả sản xuất.....................................9
2.2 Phương pháp nghiên cứu ...........................................................................11
2.2.1 Phương pháp chọn vùng nghiên cứu..................................................11
2.2.2 Phương pháp thu thập số liệu ............................................................12
2.2.3 Phương pháp phân tích số liệu...........................................................14
2.2.3.1 Phương pháp xử lý số liệu .........................................................14
2.2.3.2 Phương pháp phân tích cho từng mục tiêu cụ thể.......................14
vi


CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG MÔ HÌNH CHĂN NUÔI HEO THỊT CỦA
NÔNG HỘ TẠI HUYỆN MỎ CÀY NAM TỈNH BẾN TRE.......................20
3.1 Giới thiệu tổng quan về địa bàn nghiên cứu...............................................20
3.1.1 Tổng quan về tỉnh Bến Tre................................................................20
3.1.1.1 Điều kiện tự nhiên ....................................................................20
3.1.1.2 Tình hình kinh tế - xã hội..........................................................20
3.1.2 Tổng quan về huyện Mỏ Cày Nam ....................................................23
3.1.2.1 Điều kiện tự nhiên .....................................................................23
3.1.2.2 Kinh tế xã hội ............................................................................24
3.2 Tình hình nuôi heo thịt ở huyện Mỏ Cày Nam ..........................................29

5.1 Những thuận lợi và khó khăn gặp phải của nông hộ nuôi heo thịt tai huyện Mỏ
Cày Nam .........................................................................................................63
5.1.1 Thuận lợi...........................................................................................63
5.1.2 Khó khăn...........................................................................................63
5.2 Một số giải pháp nâng cao hiệu quả mô hình nuôi heo thịt của nông hộ tại
huyện Mỏ Cày Nam ........................................................................................64
5.2.1 Con giống ...........................................................................................64
5.2.2 Thức ăn...............................................................................................65
5.2.3 Vốn.....................................................................................................66
5.2.4 Kỹ thuật nuôi......................................................................................66
5.2.5 Công tác thú y.....................................................................................66
5.3 Giải pháp môi trường.................................................................................67
CHƯƠNG 6: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ................................................68
6.1 Kết luận.....................................................................................................68
6.2 Kiến nghị...................................................................................................68
6.2.1 Đối với các cơ quan có chức năng ..........................................................68
6.2.2 Đối với chính quyền địa phương.............................................................69
6.2.3 Đối với người nuôi .................................................................................70

viii


DANH MỤC BIỂU BẢNG
Bảng 1: Sản phẩm nông nghiệp chủ yếu của tỉnh Bến Tre ...............................22
Bảng 2: Tình hình nuôi heo trong huyện Mỏ Cày Nam từ năm 2008 đến năm 2010
........................................................................................................................32
Bảng 3: Tình hình mẫu điều tra về số liệu sơ cấp.............................................34
Bảng 4: Tình hình nuôi heo thịt huyện Mỏ Cày Nam năm 2010 ......................35
Bảng 5: Lý do chọn nuôi heo thịt của nông hộ huyện Mỏ Cày Nam ................37
Bảng 6: Tình hình chung về nông hộ nuôi heo thịt huyện Mỏ Cày Nam ..........38

nông hộ huyện Mỏ Cày Nam ...........................................................................55
Bảng 25: Kết quả phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến trọng lượng heo thịt của
nông hộ huyện Mỏ Cày Nam ...........................................................................59

x


DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 1: Cơ cấu ngành chăn nuôi huyện Mỏ Cày Nam năm 2010
............................................................................................................................. 2
6
Biểu đồ 2: Sản lượng heo thịt của huyện Mỏ Cày Nam qua các năm 2008 – 2010
............................................................................................................................. 3
2
Biểu

đồ

3:

Tình

hình

mẫu

điều

tra

2

xi


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
KTTT: Kinh tế trang trại
PTNT: Phát triển nông thôn
CP: Chi phí
LĐGĐ: Chi phí lao động gia đình
CPCT: Chi phí chuồng trại
KN: Kinh nghiệm
TH: Trung học
CĐ: Cao đẳng
ĐH: Đại học
KCN: Khu công nghiệp
CN-TTCN: Công nghiệp – tiểu thu công nghiệp
KHKT: Khoa học kỹ thuật
SX: Sản xuất
CPSX: Chi phí sản xuất
CNH-HĐH: Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa
VSATTP: Vệ sinh an toàn thực phẩm
VAC: Vườn – Ao – Chuồng

xii


Phân tích hiệu quả sản xuất mô hình nuôi heo thịt của nông hộ huyện Mỏ Cày Nam

CHƯƠNG 1

GVHD: Th.s Lê Phước Hương

1

SVTH: Thái Thị Mỹ Duyên


Phân tích hiệu quả sản xuất mô hình nuôi heo thịt của nông hộ huyện Mỏ Cày Nam

nguyên nhân ảnh hưởng và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả và
tăng thu nhập cho nông hộ nuôi heo trên địa bàn huyện Mỏ Cày Nam.
1.1.1. Căn cứ khoa học và thực tiễn
Chăn nuôi heo thịt là một hình thức chăn nuôi đơn giản, đã và đang được
áp dụng rộng rãi ở nước ta. Huyện Mỏ Cày Nam là một huyện có truyền thống
chăn nuôi heo thịt rất lâu đời, người dân có nhiều kinh nghiệm sản xuất và đã
mang lại lợi nhuận cao cho người nuôi heo. Tuy nhiên người nuôi heo thịt gặp
nhiều khó khăn do thị trường không ổn định, sự bùng phát của nhiều dịch bệnh…
Hiện nay, huyện Mỏ Cày Nam tiếp tục khuyến khích hộ nuôi heo thịt phát triển
theo hướng đa dạng và bền vững nhằm đưa sản phẩm thịt heo chiếm lợi thế cạnh
tranh trên thị trường trong nước và xuất khẩu. Trong năm 2010, huyện đã mở
nhiều lớp tập huấn cho người dân nhằm nâng cao kỹ thuật nuôi heo thịt; dự án
nuôi heo nái; dự án gà an toàn sinh học đệm lót lên men xử lí chất thải; ứng dụng
biện pháp xử lí chất thải gia súc, gia cầm phù hợp: Biogas, VAC,...mang lại hiệu
quả kinh tế bền vững giảm ô nhiễm môi trường. Năm 2010 huyện Mỏ Cày Nam
có 32 trại heo với tổng đàn heo trong huyện là 342.523 con, 2 trại gà với tổng
đàn gà trong huyện là 700.000con, 1 trại bò với tổng đàn bò trong huyện là
23.700 con ( Nguồn: Phòng nông nghiệp- PTNN huyện Mỏ Cày Nam-2010)
Dựa vào những kiến thức đã được học cùng với sự giúp đỡ của giáo viên
hướng dẫn và qua thời gian tiếp cận thực tế, đề tài được thực hiện nhằm phân tích
thực trạng và hiệu quả sản xuất, cũng như những nhân tố ảnh hưởng đến nuôi heo

thế nào?
2. Hiện nay mô hình nuôi heo thịt của nông hộ tại huyện Mỏ Cày Nam có
hiệu quả không?
3. Cần có những giải pháp nào để nâng cao hơn nữa hiệu quả mô hình nuôi
heo thịt của nông hộ tại huyện Mỏ Cày Nam?
1.4. Phạm vi nghiên cứu
1.4.1. Phạm vi không gian
Đề tài được nghiên cứu ở 3 xã: Cẩm Sơn, Thành Thới B, Thành Thới A ở
huyện Mỏ Cày Nam tỉnh Bến Tre. Vì đây là các xã có tổng đàn heo nhiều trong
huyện và có kinh nghiệm sản xuất lâu đời.
1.4.2. Phạm vi thời gian
- Số liệu thứ cấp sử dụng cho luận văn từ năm 2008 đến năm 2010.
- Số liệu sơ cấp được thu thập đến tháng 3 năm 2011.
- Luận văn được thực hiện trong thời gian 3 tháng từ 2/2011 đến 5/2011.
1.4.3. Đối tượng nghiên cứu
Các nông hộ nuôi heo thịt trên địa bàn huyện Mỏ Cày Nam tỉnh Bến Tre.
1.5. Lược khảo tài liệu
Lâm Hồng Yến (2010) Phân tích hiệu quả sản xuất mô hình nuôi gà thả vườn
ở huyện Phong Điền thành phố Cần Thơ, luận văn tốt nghiệp. Mục tiêu chung
của luận văn là đánh giá hiệu quả sản xuất của mô hình nuôi gà thả vườn ở huyện
GVHD: Th.s Lê Phước Hương

3

SVTH: Thái Thị Mỹ Duyên


Phân tích hiệu quả sản xuất mô hình nuôi heo thịt của nông hộ huyện Mỏ Cày Nam

Phong Điền, TPCT, từ đó đề ra một số giải pháp mở rộng mô hình và nâng cao

GVHD: Th.s Lê Phước Hương

4

SVTH: Thái Thị Mỹ Duyên


Phân tích hiệu quả sản xuất mô hình nuôi heo thịt của nông hộ huyện Mỏ Cày Nam

lý số liệu thu thập được về tình hình chăn nuôi heo của nông hộ nhằm phân tích
hiệu quả chăn nuôi của nông hộ từ đó liên hệ với trang trại nhằm xem xét hiệu
quả kinh tế trong chăn nuôi heo thịt của trang trại. Tác giả cho rằng lợi nhuận
chăn nuôi heo thịt chịu ảnh hưởng của các nhân tố: giá bán heo hơi, sản lượng
tiêu thụ và chi phí sản xuất. Trong đó chi phí sản xuất ảnh hưởng cao nhất
47,21%. Tác giả đã đưa ra một số giải pháp như: chi phí giống, thức ăn, tiêu thụ
sản phẩm, kỹ thuật…
Vương Hà (2010) Phân tích hiệu quả chăn nuôi gà H’Mông của nông hộ ở
tỉnh Vĩnh Long, luận văn tốt nghiệp. Mục tiêu chung của đề tài là phân tích hiệu
quả mô hình chăn nuôi gà H’Mông ở hộ gia đình tỉnh Vĩnh Long, từ đó đề xuất
một số giải pháp nhằm góp phần nâng cao hơn nữa hiệu quả của mô hình. Tác
giả đã sử dụng phần mềm Excel, DEA 2.1để xử lý số liệu. Qua phân tích tác giả
cho rằng hộ nuôi đạt được hiệu quả chi phí khi sử dụng các yếu tố đầu vào phù
hợp với doanh thu đạt được. Qua mô hình có thể tìm được lượng đầu vào tối ưu
để tối thiểu hóa chi phí mà vẫn không làm thay đổi sản lượng đầu ra cho nông hộ.

GVHD: Th.s Lê Phước Hương

5

SVTH: Thái Thị Mỹ Duyên

v Chăn nuôi
Chăn nuôi là một trong hai ngành sản xuất chủ yếu của nông nghiệp, chăn
nuôi cung cấp nhiều sản phẩm có giá trị kinh tế và giá trị dinh dưỡng cao. Một xu
hướng tiêu dùng có quy luật là khi xã hội càng phát triển thì nhu cầu tiêu dùng về
GVHD: Th.s Lê Phước Hương

6

SVTH: Thái Thị Mỹ Duyên


Phân tích hiệu quả sản xuất mô hình nuôi heo thịt của nông hộ huyện Mỏ Cày Nam

các sản phẩm chăn nuôi ngày càng tăng lên cả về số lượng và chủng loại. Chăn
nuôi còn là ngành cung cấp nhiều sản phẩm là nguyên liệu quý cho công nghiệp
chế biến. Phát triển chăn nuôi còn có mối quan hệ khắng khít thúc đẩy phát triển
ngành trồng trọt, tạo nên một nền nông nghiệp cân đối bền vững.
Chăn nuôi là ngành sản xuất có đối tượng tác động là cơ thể sống đòi hỏi
phải có đầu tư duy trì thường xuyên. Chăn nuôi có thể phát triển theo phương
thức di động phân tán theo phương thức tự nhiên, song cũng có thể phát triển tập
trung tĩnh theo phương thức công nghệp, sản phẩm của ngành chăn nuôi rất đa
dạng có sản phẩm chính và sản phẩm phụ có giá trị kinh tế cao.
(Nguồn: PGS.TS. Trần Quốc Khánh (2005), Giáo trình Quản trị kinh doanh
nông nghiệp, NXB Lao động –Xã hội Hà Nội)
2.1.2 Chi phí
Bao gồm chí phí cố định, chi phí biến đổi, chi phí hỗn hợp, chi phí cơ hội.
v Chi phí cố định ( Fixed cost )
Chi phí cố định hay định phí là những mục chi phí ít thay đổi hoặc không
thay đổi theo mức độ hoạt động của đơn vị. Nếu xét trên tổng chi phí, định phí
không thay đổi, ngược lại nếu quan sát chúng trên một đơn vị mức độ hoạt động,

vào được sử dụng cho mục đích cụ thể đó, thì nó không thể sẵn sàng để sử dụng
cho bất kỳ phương án nào khác và thu nhập từ phương án thay thế này sẽ bị mất
đi. Chi phí cơ hội có thể được định nghĩa theo hai cách:
- Thứ nhất: chi phí cơ hội là giá trị của sản phẩm không được sản xuất vì một
đầu vào đã được sử dụng cho một mục đích khác.
- Thứ hai: chi phí cơ hội là thu nhập sẽ nhận được nếu nguồn lực đầu vào này
được sử dụng cho phương án khác và đem lại lợi nhuận cao nhất.
2.1.3 Chỉ tiêu tài chính
Dựa vào lược khảo tài liệu của tác giả Vương Hà (2010), Phân tích hiệu quả
chăn nuôi gà H’Mông của nông hộ ở tỉnh Vĩnh Long, luận văn tốt nghiệp, ta có
các công thức sau:
v Chi phí là tất cả những chi phí bỏ ra để thu được những sản phẩm từ
heo.
Chi phí = chi phí vật chất +chi phí lao động + chi phí khác
v

Doanh thu là toàn bộ số tiền sẽ thu được do tiêu thụ sản phẩm, tức là
tổng số tiền mà các hộ chăn nuôi heo thịt nhận được khi bán heo.
Doanh thu = số lượng sản phẩm x giá bán

v

Thu nhập là số tiền mà người chăn nuôi nhận được khi bán heo đã trừ

đi các khoản chi phí nhưng không tính công lao động nhà
Thu nhập = Tổng doanh thu - Tổng chi phí chưa tính lao động nhà

GVHD: Th.s Lê Phước Hương

8

- Khấu hao tài sản cố định: là phần giá trị của tài sản cố định bị hao mòn trong
quá trình sản xuất.
- Chi phí biến đổi bao gồm: chi phí giống, chi phí thức ăn, chi phí thuốc thú y,
chi phí lao động, chi phí khác (nếu có).
- Chi phí cố định bao gồm: chi phí máy móc, chi phí chuồng trại và định phí
khác.
2.1.4.2 Hệ thống chỉ tiêu về hiệu quả sản xuất
v Hiệu quả sản xuất: bao gồm hiệu quả kinh tế và hiệu quả xã hội.
- Hiệu quả kinh tế: Trong sản xuất kinh doanh thường phải đối mặt với các
giới hạn trong việc sử dụng nguồn lực sản xuất. Do đó họ cần phải xem xét và
GVHD: Th.s Lê Phước Hương

9

SVTH: Thái Thị Mỹ Duyên


Phân tích hiệu quả sản xuất mô hình nuôi heo thịt của nông hộ huyện Mỏ Cày Nam

lựa chọn thứ tự ưu tiên các hoạt động cần thực hiện dựa vào các nguồn lực đó sao
cho đạt kết quả cao nhất. Thuật ngữ mà chúng ta thường dùng để chỉ kết quả đạt
được đó là hiệu quả. Hiệu quả là một thuật ngữ tương đối và luôn liên quan đến
một vài chỉ tiêu cụ thể. Hiệu quả kinh tế được hiểu là mối tương quan so sánh
giữa lượng kết quả đạt được và lượng chi phí bỏ ra, nó là một phạm trù kinh tế
chung nhất, liên quan trực tiếp tới nền kinh tế hàng hoá và với tất cả các phạm
trù, các quy luật kinh tế khác. Một phương án có hiệu quả kinh tế cao hoặc một
giải pháp kỹ thuật có hiệu quả kinh tế cao là một phương án đạt được tương quan
tối ưu giữa kết quả đem lại và chi phí đầu tư. Bản chất của hiệu quả kinh tế xuất
phát từ mục đích của sản xuất và phát triển kinh tế xã hội, là đáp ứng ngày càng
cao nhu cầu về vật chất và tinh thần của mọi thành viên trong xã hội.

kiện thuận lợi để chúng phát triển tốt hơn theo quy luật sinh vật chứ không thể
thay thế theo ý muốn chủ quan được.
- Hiệu quả xã hội: là mối tương quan so sánh giữa kết quả xã hội và tổng chi
phí bỏ ra. Thể hiện:
+ Nâng cao doanh thu, cải thiện đời sống nhân dân.
+ Tạo việc làm, giảm bớt lao động nhàn rỗi trong nông thôn và hạn chế tệ nạn
xã hội ở nông thôn.
v Tỷ suất lợi nhuận
Trong chăn nuôi heo thì hiệu quả kinh tế được hiểu là việc so sánh giữa
các yếu tố đầu vào và khối lượng đầu ra trong quá trình sản xuất chăn nuôi heo
mà thông thường người ta nói tới tỷ suất lợi nhuận.
Tỷ suất lợi nhuận: là tỷ suất nhằm đánh giá hiệu quả lợi nhuận của chi phí.
Tỷ suất này cho biết một đồng chi phí đầu tư vào sản xuất thì thu được bao nhiêu
đồng lợi nhuận.
Tỷ suất lợi nhuận (%) = (Lợi nhuận / chi phí) *100
(Nguồn: Ts.Đinh Phi Hổ (2003), Giáo trình Kinh tế nông nghiệp, Nhà xuất bản
thống kê.)
- Hiệu quả kỹ thuật: là việc sử dụng các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực)
đầu vào ít nhất để tạo ra một số sản lượng nhất định.
- Hiệu quả về chi phí sản xuất: thể hiện một đồng chi phí bỏ ra thu lại được bao
nhiêu đồng giá trị sản xuất hay bao nhiêu đồng thu nhập.
- Hiệu quả sử dụng lao động: thể hiện giá trị sản xuất hoặc thu nhập của một
ngày lao động hay một lao động gia đình trong năm.
2.2 Phương pháp nghiên cứu
2.2.1 Phương pháp chọn vùng nghiên cứu
Địa bàn nghiên cứu của đề tài là huyện Mỏ Cày Nam tỉnh Bến Tre. Lý do
chọn huyện Mỏ Cày Nam để nghiên cứu vì đây là huyện tập trung nhiều hộ nuôi
heo thịt trong tỉnh. Đề tài được nghiên cứu ở 3 xã: xã Cẩm Sơn có 1.792 hộ nuôi
heo chiếm 57,92% tổng số hộ trong xã, tổng đàn là 49.605 con với 19.180 con
heo thịt; xã Thành Thới B có 1.167 hộ nuôi heo chiếm 48,34% tổng số hộ trong

tra toàn bộ mất nhiều thời gian và tốn kém.
+ Trong một số trường hợp do thời gian kéo dài dẫn đến số liệu kém chính
xác do hiện tượng tự nhiên biến động qua thời gian.
+ Trong một số trường hợp điều tra toàn bộ sẽ không thực hiện được, ví dụ
như kiểm tra chất lượng sản phẩm phải phá hủy toàn bộ các đơn vị thuộc đối
tượng nghiên cứu.
- Điều tra chọn mẫu: Để nghiên cứu tổng thể, ta chỉ cần lấy ra một số phần tử
đại diện để nghiên cứu và từ đó suy ra kết quả cho tổng thể bằng các phương
pháp thống kê.
Điều tra chọn mẫu thường được sử dụng vì các lý do sau:
GVHD: Th.s Lê Phước Hương

12

SVTH: Thái Thị Mỹ Duyên