Luận văn tốt nghiệp
Duyên

Nguyễn Thị

PHẦN I: PHẦN MỞ ĐẦU
I-LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Tố Hữu là nhà thơ xuất sắc và tiêu biểu cho nền văn học Việt Nam thế
kỷ XX. Thơ của ông gắn bó chặt chẽ với cuộc đấu tranh cách mạng của dân tộc
ta suốt bao năm dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, phản ánh những nét lớn
trong đời sống tinh thần của dân tộc ở một thời kỳ đã diễn ra nhiều biến cố
trọng đại và đổi thay to lớn của lịch sử Việt Nam trong thế kỷ XX. Là sản phẩm
của cuộc đấu tranh cách mạngđồng thời lại giữ vai trò người tuyên truyền, cổ
động, người truyền lệnh của cách mạng, thơ Tố Hữu đã có sức cảm hoá, chinh
phục đông đảo quần chúng nhân dân trong mọt thời kỳ dài suốt mấy mươi năm.
Với vị trí và sức mạnh của mình, thơ Tô Hữu đã có ảnh hưởng mạnh mẽ đến
những đặc điểm và xu hướng vận động của nền thơ ca cách mạng, nhất là trong
giai đoạn 45 –75. Đặng Thai Mai nhận xét: “Tố Hữu là nhà thơ chỉ viết để phục
vụ cách mạng từ trước đến sau”. Đời thơ Tố Hữu “Từ Êy” đến “Ta với ta” là
một chặng đường thơ dài trên 6 thập kỷ của một nhà thơ cách mạng tiêu biểu
nhất Việt Nam. Nói như Piesre Em manuel là “sự diễn đạt về số phận dân tộc
của mình”. Nhìn vào đời thơ, ta thấy Tố Hữu xứng đáng được coi là nhà thơ trữ
tình chính trị số một ở Việt Nam.
Những năm hoà bình là chặng đường mới của thơ Tố Hữu, hoàn thành
chọn vẹn con đường thơ của nhà thơ. Tìm hiểu cái tôi trữ tình trong thơ Tố Hữu
chặng đường hoà bình là góp phần tìm hiểu đặc điểm diện mạo và giá trị của
thơ Tố Hữu thời kỳ hoà bình. Mặt khắc nhằm giúp người đọc dễ dàng có cách
nhìn, cách đánh giá đầy đủ hơn về đời thơ Tố Hữu.
Việc thực hiện đề tài này còn giúp cho tác giả luận văn tập dượt nghiên
cứu khoa học về tác giả quan trọng trong chương trình nhà trường. Vì thế người
viết có cơ hội rèn luyện năng lực phân tích tác phẩm trữ tình và nghiên cứu về

-Hồi ức và kỷ niệm: Gồm những kỷ niện về một đời người và đời thơ của
Tố Hữu được tập trung trong “Hồi ký” của Tố Hữu, các kỷ niệm đẹp về Tố
Hữu trong ký ức của bạn bè, đồng nghiệp, người thân.
Nhìn lại những chặng đường đã qua, những mốc lớn trong đời thơ Tố
Hữu ta dễ dàng nhận ra: giới phê bình, nghiên cứu dành nhiều trang viết về các
chặng đường thơ Tố Hữu trước 1975 và đều thống nhất khẳng định Tố Hữu là
“Đỉnh cao thơ trữ tình chính trị” Việt Nam thế kỷ XX. Các tập “Một tiếng đờn”
và “Ta với ta” ra đời trong những năm đất nước hoà bình nhưng đời sống văn
học lại không hề yên tĩnh.
2


Luận văn tốt nghiệp
Nguyễn Thị
Duyên
Phải thừa nhận một điều là thơ Tố Hữu chặng đường hoà bình không còn
giữ vị trí là đỉnh cao trong nền thơ ca Việt Nam như các chặng đường trước
không thu hút đông đảo giới phê bình, nghiên cứu như trước nữa.
Dù vậy, thơ Tố Hữu thời kỳ hoà bình vẫn trở thành đối tượng quan tâm
của một số công trình đã xuất bản. Là một nhà nghiên cứu đã từng dõi theo
những chặng đường thơ Tố Hữu, Giáo sư Hà Minh Đức đã quan sát quá trình
vận động của thơ Tố Hữu từ “Từ Êy” đến “Một tiếng đờn” đã nói về “Vui buồn
trong thơ Tố Hữu”. Theo giáo sư “Một tiếng đờn” là một khúc riêng tư với
nhiều ý thơ tiềm Èn, không dễ tạo ngay được sự đồng cảm như một khúc ca ở
giữa đời. Trong tập thơ này điệu thơ của Tố Hữu vẫn như xưa nhưng anh đến
với đời chỉ với tư cách thi nhân, cái tôi từng trải và nhiều chiêm nghiệm của thơ
muốn tìm đến sự giao cảm.
Đọc “Một tiếng đờn” nhà phê bình Lê Quang

nhận xét:Có thể nói

-Phương pháp so sánh.

PHẦN II-PHẦN NỘI DUNG
CHƯƠNG I: SỰ VẬN ĐỘNG CỦA CÁI TÔI TRỮ TÌNH TỐ HỮU QUA
CÁC CHẶNG ĐƯỜNG SÁNG TÁC.
1-Cái tôi cá nhân cá thể với nhiệt tình cống hiến cho lý tưởng. Thơ
trữ tình thực chất là “Sự chiếm lĩnh bằng nghệ thuật các loại kinh nghiệm đời
sống qua cái tôi cá nhân”. Vậy nên, chúng ta hiểu cái tôi trữ tình trong thơ là sự
bày tỏ cảm xúc riêng của nhà thơ trước các vấn đề của xã hội, trước sự phát
triển của lịch sử dân tộc. Sẽ không có được thơ trữ tình chính trị Tố Hữu nếu
thiếu đi cái tôi cá nhân, nếu không có con người nhiệt huyết trong thơ ca cách
mạng cận hiện đại. Con người nhiệt huyết Êy tự cảm thấy mình trong con
người vũ trụ, mặc dầu quen thuộc với tâm tình truyền thống nhưng xa lạ với
cảm quan hàng ngày của người đương thời.
Đặc sắc chủ yếu của thơ Tố Hữu thời kỳ “Từ Êy” không phải là những
khám phá phong phú về thế giới mà là sự biểu hiện một cách chân thật cái tôi
hết sức trong sáng, hôn nhiên của một thanh niên khát khao lý tưởng, tự ca hát
niềm vui lớn của mình khi bắt gặp lý tưởng cộng sản chủ nghĩa và được chiến
đấu hy sinh cho lý tưởng Êy.
Tố Hữu bày tỏ niềm vui khi bắt gặp lý tưởng cách mạng:
Từ Êy trong tôi bừng nắng hạ
Mặt trời chân lý chãi qua tim
Hồn tôi là một vườn hoa lá
Rất đậm hương và rộn tiếng chim
(Từ Êy)
4


Luận văn tốt nghiệp
Nguyễn Thị

5


Luận văn tốt nghiệp
Nguyễn Thị
Duyên
cái phần riêng tư của mình, hiểu được cách mạng chính là con đường giải
phóng cá tính chân chính:
Tôi đã sống những ngày điên phẫn uất
Nhưng chưa hề một bữa như hôm nay
Tôi đã nghe da nóng máu hăng say
Rung cơ thể khắp đầu tay ngọn tóc
Nhưng chưa biết có bao giờ mọc lại
Ở trong tôi một núi lửa hơi đầy
Thét vang trời, ghê ghớm như hôm nay…
(Tranh đấu)
Cái tôi cá nhân cá thể Tố Hữu trong “Từ Êy” còn là cái tôi chấp nhận hy
sinh, là nhiệt huyết khát khao được cống hiến đến cùng cho lý tưởng cách
mạng.
Trước sù lựa chọn giữa sống – chết để cống hiến cho lý tưởng Tố Hữu
sẵn sàng chấp nhận sự hy sinh, chấp nhận chế để bảo tồn lý tưởng:
Dẫu phải chết một phần ta cứ chết
Không kêu ca, không hối tiếc, than phiền
Quyết không để cả đoàn tan nát hết
Bạn thuyềt ơi !Nỗ lực bơi chèo lên!
(Giờ quyết định)
Bước chân vào con đường cách mạng, biết trước là con đường cách
mạng đầy chông gai, đầy khó khăn vất vả nhưng ông vẫn sẵn sàng chấp nhận,
chấp nhận cảnh tù đầy, cảnh tra tấn giã man của kẻ thù. Tố Hữu không chịu
khuất phục trước uy lực và sự tàn bạo của chúng.

Đầu ta qua lớp lớp khải hoàn môn
Hồn ta chạy sáng ngời trên ngọn đuốc
Lòng ta múa lồng lên theo đám rước
Ta xông lên trời với pháo thăng thiên
Bay bay lên, hỡi đôi cánh thần tiên
Đôi cánh mở của đất trời giải phóng.
(Vui bất tuyệt)
Từ Êy là tập thơ đầu tay của Tố Hữu – có vị trí đặc biệt trên con đường
thơ của ông. Tập thơ chứa đựng một cá tính mạnh mẽ, một khí chất say xưa,
một quan niện cá nhân cởi mở giữa những người đồng chí đã làm cho cái tôi
nhà thơ được bộc lộ tự do, không hề bị trói buộc bởi bất kỳ công thức, chuẩn
7


Luận văn tốt nghiệp
Nguyễn Thị
Duyên
mực nào đã tạo nên những vẫn thơ đẹp, xúc động, đầy men say, bay bổng bậc
nhất trang thơ ca cách mạng Việt Nam .
2-Cái tôi nhập vai quần chúng.
Nhập vai nghĩa là đặt mình vào vị trí người khác, hoặc là “mượn” mình
để nói về người nhằm mục đích ngợi ca, bày tỏ những cảm xúc của mình về
một ai đó.
Nhập vai là một cách tốt nhất để hoà mình vào với cộng đồng: “Ta với
ta”-Cái ta quần chúng, cái ta dân tộc, và nhập vai là xu thế chung của văn học
Việt Nam chặng đường 1946 – 1954 .Nhập vai là con đường gần nhất, giúp
người ta dễ dàng bộc lộ những tình cảm của mình về quê hương, đất nước.
Có hai dạng nhập vai: Nhập vai hoàn toàn, nghĩa là đặt hẳn mình vào vị
trí của người khác và nhập vai khung.
Trở lại với thơ Tố Hữu ta thấy, nếu như ở Từ Êy là cái tôi cá nhân cá thể

Em còng theo chồng đi phá đường quan
(Phá đường)
Đây là lời tâm sự, là lời kể về cuộc đời, gia cảnh của một người con gái
có những hoàn cảnh riêng tư khó khăn, Ðo le nhưng vẫn tham gia tích cực vào
cuộc kháng chiến. Đọc những câu thơ lên ta thấy nó rất tự nhiên, tự nhiên đến
mức tưởng như đây đích thị là người con gái đã nói, đã bộc lộ mình chứ không
phải là Tố Hữu nhập vai nữa. Đó là cái tài cuả Tố Hữu. Ông đã biết hoá thân
vào chị để trực tiếp bày tỏ lòng khâm phục những con người can đảm, dám
chấp nhận, đối đầu với những khó khắn để được cống hiến sức mình phục vụ
cho kháng chiến.
Có những khi Tố Hữu hiện diện trên những trang thơ nhưng đó cũng chỉ
là đường viền để tôn vinh lên những nhân vật lịch sử. “Tôi” và “Anh” gặp gỡ
nhau trên con đường kháng chiến, tình cờ vậy mà sao thân quen biết bao.
Anh là vệ quốc quân
Tôi là người cán bộ
Hai đứa mỏi nhừ chân
Nghỉ ngơi ngồi một chỗ
(Cá nước)
Và để rồi, khi tiếp xúc với anh, trò chuyện cùng anh, được nghe anh trực
tiếp kể về những chiến công của mình Tố Hữu đã bày tỏ lòng cảm phục trước
anh, anh vệ quốc quân nông dân hiền lành đã làm lên chiến thắng Việt Bắc
vang dội:
Giọt giọt mồ hôi dơi
Trên má anh vàng nghệ
Anh vệ quốc quân ơi
9


Luận văn tốt nghiệp
Duyên

cho sự nghiệp giải phóng đất nước.
Đặc biệt hơn cả trong thơ Tố Hữu thời kỳ này là những vần thơ viết về
hình tượng những người mẹ Việt Nam anh hùng. Viết về những ân tình cách
10


Luận văn tốt nghiệp
Nguyễn Thị
Duyên
mạng. ở đây, cái tôi Tố Hữu là cái tôi đại diện cho dân tộc, cái tôi quần chúng
để nhằm gợi ca vẻ đẹp của người mẹ anh hùng, và từ đó bộc lộ, bày tỏ lòng biết
ơn sâu sắc, niềm kính yêu của những đứa con với người mẹ quê hương, người
mẹ đất nước.
Viết về Bủ về nỗi lo của mẹ trên những bước đường con đi. Tố Hữu
nhằm gợi ca hình ảnh người mẹ nông dân chất phác và từ đó ông bày tỏ lòng
biết ơn sâu sắc với những gì mà mẹ đã dành cho con, mẹ đã tiếp thêm sức
mạnh cho con để con vững bước trên chặng đường dài kháng chiến.
Bà Bủ không ngủ, bà nằm
Càng lo càng nghĩ, càng căm càng thù
Ngoài phiên gió núi ù ù
Mưa đêm mưa tự chiến khu mưa về.
(Bà Bủ)
Người mẹ Việt Nam –Mẹ của triệu triệu người con trên đất Việt, mẹ là
mẹ của con và cũng là mẹ của muôn đời. Mẹ thương con, nhí con, mẹ thương
yêu, đùm bọc, chở che cho đồng chí của con. Trên đất nước Việt Nam này con
gặp biết bao nhiêu bà mẹ, những người có trái tim bao la, rộng lớn như mẹ- mẹ
là mẹ của con- là mẹ của quê hương đất nước. Viết về người mẹ Việt Nam, Tố
Hữu bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc, lòng cảm phục của những đứa con xưa đã
được mẹ chở che
Ai về thăm mẹ quê ta

chúng kháng chến. Thơ Tố Hữu đã bắt được nguồn mạch sâu xa và bền bỉ của
truyền thống văn hoá tinh thần dân tộc và nhân dân. Cái tôi trữ tình của Tố Hữu
trong chặng đường thơ này là cái tôi nhập vai nhằm làm nổi bật, tôn vinh lên
hình tượng những con người kháng chiến, bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc của mình,
niềm cảm phục trước sự hy sinh cao cả của người dân kháng chiến.
3-Cái tôi sử thi trong Gió lộng, Ra trận, Máu và hoa. Từ cuốn tập Việt
Bắc bước sang Gió lộng, nổi bật lên hình tượng cái tôi sử thi, mang tính khái
quát và đại diện cho nhân dân, dân tộc, cách mạng . Đi liền với cái tôi sử thi Êy
là giọng hoà sảng, kiêu hãnh và đầy tin tưởng
Tố Hữu vui với niềm vui chiến thắng. Như chúng ta đã biết cuộc kháng
chiến trường kỳ chống thực dân Pháp đã thắng lợi, một nửa nước Việt Nam đã
được độc lập, tự do, người dân được sống trong niềm vui hoà bình, dân chủ. Cả
nước vui với niềm vui chiến thắng, cuội đời đang ngày càng đổi mới. Trong
12


Luận văn tốt nghiệp
Nguyễn Thị
Duyên
không khí Êy, Tố Hữu như reo vui trước sự khởi sắc của đất nước. Ông thấy rõ
sự đổi mới, sự khác xa giữa sưa và nay:
Xưa là rừng núi, là đêm
Giờ thêm sông biển, lại thêm ban ngày
Ta đi trên trái đất này
Dang tay bè bạn, vui vầy bốn phương.
(Xưa…nay)
Tố Hữu reo vui trước cuộc đời mới. Câu thơ giản dị nhưng lại có ý nghĩa
biết bao. Chuyện xưa và nay Êy, cái sự khác biệt Êy đã làm thay đổi cuộc sống
của biết bao người, thay đổi cuộc sống triệu triệu người dân đất Việt. Xưa là
gì? là rừng núi, là màn đêm- nghiã là âm u, tù túng, là chưa tìm ra con đường đi


Niềm tự hào, niềm vui lớn của Tố Hữu trước thành quả cách mạng thật
đậm nét biết bao. Dẫu biết rằng đất nước nay vẫn chưa được thống nhất toàn
vẹn, dẫu biết rằng con đường cách mạng của ta còn nhiều gian nan nhưng lời
của cha ông còn mãi vang vọng, truyền thống của lịch sử dân tộc thì sẽ mãi là
nguồn động lực cho dân tộc Việt Nam bước vào chặng đường mới. Cờ đỏ sao
vàng tung bay, dẫu biết là chưa trải dài trên khắp đất nước nhưng chúng ta có
quyền tin vào ngày mai tươi sáng, vào niềm tin ta sẽ được trọn vẹn niền vui
chiến thắng.
Hoà mình vào niềm vui chiến thắng, Tố Hữu luôn luôn tự hoà, tin tưởng
trước cuộc sống mới xã hội chủ nghĩa trên một nửa đất nước Việt Nam.
Tố Hữu reo vui, một niền vui bất tận trước cộng sống hoà bình
Tôi chạy trên miền Bắc
Hớn hở giữa mùa xuân
Rộn rực muôn màu sắc
Náo nức muôn bàn chân !
(Trên miền Bắc Mùa xuân)
Trước cuộc sống mới, cuộc sống hoà bình trên mảnh đất vốn đầy tiếng
bom rơi, đạn nổ, nơi chiến tranh sảy ra triền miên biết bao năm, Tố Hữu vui
biết bao một niềm vui say bất tận. Ông “Hớn hở”, “Rộn rực”, “Náo nức” trước
cuộc sống mới. Trước mùa xuân thật, mùa xuân của đất trời với mùa xuân của
cách mạng Tố Hữu trải lòng mình ra đón nhận, tận hưởng niềm vui say cuồng
nhiệt Êy. Và rồi Miền Bắc bắt tay vào chặng đầu xây dựng chủ nghĩa xã hội –
kế hoạch năm năm lần thứ nhất, Tố Hữu đã bộc lộ niền vui, niềm tự hào, tin
tưởng của mình trước thành quả ban đầu trong công cuộc xây dựng đất nước.
Đường nở ngực. Những hàng dương liễu nhỏ
Đã lên xanh như tóc tuổi mười lăm
14



tình cảm sâu sắc với miềm Nam yêu thương, một cái tôi dành chọn vẹn trái tim
mình cho miền Nam, hướng về một ngày mai thống nhất.
Đó là tiếng thét căm giận trước tội ác của kẻ thù đang dày xéo trên
đất Việt:
Đồng bào ơi, anh chị em ơi !
15


Luận văn tốt nghiệp
Duyên

Nguyễn Thị
Hỡi lương tâm tất cả loài người
Hãy nghe tiếng của nghìn người bị chết
Không sống nữa nhưng không chịu chết
Nghìn hồn oan bay khắp trần gian
Thù muôn đời, muôn kiếp không tan !
(Thù muôn đời muôn kiếp không tan)

Mét ý chí sắc đá, một niềm tin căm giận sâu sắc trước tội ác của kẻ thù,
Tố Hữu lên án tố cáo tội ác của kẻ thù. Trước dân tộc. Tố Hữu đã gióng cao
ngọn cờ kháng chiến. Dẫu biết rằng giá của độc lập tự do đổi bằng máu và
nước mắt nhưng con người vẫn vùng lên kháng chiến, không khuất phục trước
đàn áp giã man của quân thù. Mối hận thù sâu sắc trước tội ác tàn bạo của kẻ
thù luôn sục sôi trong mạch máu của người thanh niên cách mạng Tố Hữu.
Rồi con đường ra trận, con đường vào Nam chiến đấu luôn là nguồn cảm
hứng chính trong thơ Tố Hữu chặng đường này.
Mấy hôm nay như đứa nhớ nhà
Ta vẩn vơ hoài, rạo rực vào ra
Nghe tiếng mõ và nghe tiếng súng

đối với những người mẹ, những người góp một phần không nhỏ kết vòng hoa
chiến thắng xây dựng đất nước này.
Đẹp biết bao là hình ảnh những anh chiến sĩ đã biết hi sinh thân mình để
làm lên chiến công oanh liệt, đẹp biết bao hình ảnh người con gái Việt Nam
kiên cường bất khuất và đẹp biết bao hình ảnh O du kích hiên ngang trước kẻ
thù. Họ đều là những anh hùng của mọi thời đại, những đứa con của đất Việt.
Nhớ về anh, người chiến sĩ cộng sản dùng bom ám sát tên cầm quyền
Đông Dương rồi sau đó nhảy xuống sông tự tử, Tố Hữu bày tỏ lòng khâm phục,
biết ơn của mình trước anh.
Sống, chết, được như anh
Thù giặc, thương Nước mình
Sống, làm quả bom nổ
Chết, như dòng nước xanh !
(Phạm Hồng Thái)
Nhà thơ đã giãi bày lòng ngưỡng mộ, khâm phục vô vàn trước nữ anh
hùng Trần Thị Lý:
Em là ai ? Cô gái hay nàng tiên
Em có tuổi hay không có tuổi
Mái tóc em đây, hay là mây là suối
Đôi mắt em nhìn hay chớp lửa đêm giông
Thịt da em hay là sắt hay là đồng ?
(Người con gái Việt Nam)
17


Luận văn tốt nghiệp
Nguyễn Thị
Duyên
Và đây, hình ảnh O du kích hiên ngang trước kẻ thù hiện lên trong thơ
của tố hữu mới sống động biết bao

Luận văn tốt nghiệp
Nguyễn Thị
Duyên
này không còn là cái tôi cảm nhận riêng nữa mà là cả dân tộc. Từ đó, Tố Hữu
thấy được Việt Nam là đại diện của lương tri, của lẽ phải.
Lịch sử Việt Nam, lịch sử hào hùng của nhân loại, truyền thống bất
khuất, kiên cường của ông cha ta như luôn tiếp thêm sức mạnh, động viên ta
trên mỗi bước đường đi tới. Chúng ta tìm gặp quá khứ để dành lấy tương lai.
Cách mạng đem lại cho dân tộc hôm nay chính hình bóng của mình đã tượng
hình, trong quá khứ vẻ vang, Tố Hữu đã từng nói lên thấm thía sự gắn bó đó:
Bốn ngàn năm ta lại là ta
Nhưng càng tích cực có ý nghĩa biết bao nhiêu khi truyền thống quật
cường của dân tộc không chỉ cổ vũ chúng ta mà cũng tiến công, xung phong:
Thời đại lớn cho ta đôi cánh
Không gì hơn độc lập tự do
Bốn mươi thế kỷ cùng ra trận
Có Đảng ta đây có Bác Hồ.
Chiều dọc của hàng ngàn năm lịch sử vụt trở dậy dang ngang tuyết đầu
chống Mỹ, tạo thành một trận trùng điệp tiến công kẻ thù. Truyền thống và sức
mạnh của bốn nghìn năm lịch sử đang có mặt trong cuộc chiến đấu hôm nay,
góp phần tạo lên những giá trị lớn lao cho dân tộc cho thời đại
Sức mạnh Việt Nam được khám phá trong chiều sâu lịch sử dân tộc –
lịch sử của bốn nghìn năm kháng chiến oai hùng của dân tộc Việt Nam. Hình
ảnh người anh hùng kháng chiến lẫm liệt hiên ngang như tràng Thạch Sanh
dũng cảm:
Ta đứng dậy , lẫm liệt đường hoàng
Như Thạch Sanh, khí phách hiên ngang
Lưng đàn, tay búa, tay giương nỏ
Chém Mãng Xà Vương, giết Đại bàng.
(Theo chân Bác)

chống Pháp ở “Việt Bắc” và đến cái tôi nhân danh cách mạng, nhân danh dân
tộc trong kháng chiến chống Mỹ. Dẫu là có những biến đổi, những biểu hiện
khác nhau, nhưng cái tôi trữ tình Tố Hữu đã “ đi từ cái riêng ra cuộc đời
chung” và đã khẳng định được vị trí của Tố Hữu trong lịch sử phát triển nền
văn học.
CHƯƠNG II: CÁI TÔI TRỮ TÌNH TRONG THƠ TỐ HỮU THỜI KỲ
HOÀ BÌNH.
Bước sang thời kỳ mới, thơ Tố Hữu cũng có những biến đổi “theo dòng
thời gian, Tố Hữu đi từ cuộc đời chung đi dẫn về thế giới riêng tư”. Cái tôi trữ
tình trong thơ Tố Hữu trơ nên đa dạng, phong phú hơn trước.
20


Luận văn tốt nghiệp
Duyên
1-Tiếp tục cái tôi sử thi.

Nguyễn Thị

Thơ Tố Hữu chặng đường hoà bình vẫn tiếp tục mạch bày tỏ cảm xúc
trước ân tình cách mạng , tiếp tục mạch cảm hứng tự hào, ngợi ca Tổ quốc,
ngợi ca vẻ đẹp hào hùng của những hình tượng anh hùng…của các chặng
đường trước giải phóng.
Cái tôi sử thi Tố Hữu chặng đường hoà bình mặc dù là vẫn tiếp tục
mạch sử thi nhưng nó có những nét đặc thù riêng.
1.1.Phát hiện vẻ đẹp đất nước thanh bình.
Khi đất nước hoàn toàn giải phóng, cả dân tộc bắt tay vào công cuộc hàn
gắn các vết thương chiến tranh, khôi phục và xây dựng đất nước, Tố Hữu nhìn
đâu cũng thấy đẹp, thấy vui. Để có những vẫn thơ sôi nổi, vui tươi. Tố Hữu đã
có một cách nhìn tổng quát, cái nhìn ở tầm vĩ mô về những mảnh đất lịch sử

Đôi bê xanh nõn ngô đông
Chè lương, lạc bãi, lúa đồng sum suê
Áo màu vui mắt chợ quê
Ai xưa Cẩm Thuỷ, có về l ại lên !
(Cẩm Thuỷ).
Cuộc sống mới hiện ra trước mắt thật thân quen biết bao. Cuộc sống mới
là những gì ? Đó chính là hình ảnh những con thuyền nối đuôi nhau trên biển
lớn mà không có cảnh “dạt trôi” nữa. Đó là màu xanh của bạt ngàn cánh đồng
ngô, đồi chè, bãi lạc, cánh đồng lúa…. Cuộc sống mới thật đẹp, thật trù phú
biết bao.
Niềm vui với cuộc sống thanh bình của Tố Hữu còn được thể hiện ở con
mắt nhìn cảnh vật thiên nhiên vơí cả niềm vui, niềm tự hào lớn. Vừa là niềm
vui, niềm tự hoà với cuộc sống thực, với những thay đổi nhanh chóng của tạo
vật và cũng vừa là niềm tự hào, hoài niệm về địa danh xưa:
Đẹp sao “tráp ngọc” chốn này
Xanh xanh đổi trẩu, đồi đay, đồi luồng
Cao su thẳng lối nông trường
Trâu đàn, bò mộng trên đường nhởn nhơ
Ngạt ngào hương quế gió đưa
Mấy nàng áo lụa, chợ tra măng vàng
Có gì trong năng thu sang
Long lanh như ánh, rừng vàng tiếng cồng….
(Ngọc Lặc).
22


Luận văn tốt nghiệp
Nguyễn Thị
Duyên
Mảnh đất Ngọc Lặc “ tráp ngọc” đẹp một vẻ đẹp trù phú với bạt ngàn


Luận văn tốt nghiệp
Nguyễn Thị
Duyên
với thiên nhiên trù phú. Dùng phép đối xứng này Tố Hữu nhằm làm nổi bật nên
vẻ đẹp của đất nước thời kỳ hoà bình. Một vẻ đẹp thanh bình.
Có lẽ cái tôi Tố Hữu ở chặng đường này là cái tôi đan xen những cảm
xúc. Một bên là cảm xúc ngợi ca, một bên là cảm xúc hoài niệm. Cả hai điều
này làm lên cái tôi sử thi trong thơ Tố Hữu chặng đường này, làm nên những
nét đặc trưng tiêu biểu cho hồn thơ Tố Hữu
1.2.Khát vọng cống hiến cho tổ quốc:
Nhiệt tình cống hiến cho Tổ quốc, cho lý tưởng cổng sản xuyên thấm
qua các chặng đường đời Tố Hữu. Từ những ngày đầu, khi mới giác ngộ lý
tưởng cách mạng, Tố Hữu đã xác định cho mình một hướng đi và ông đã chấp
nhạn mọi khó khăn gian khổ để cống hiến hết mình cho lý tưởng:
Đời cách mạng từ khi tôi đã hiểu
Dấn thân vô là phải chịu tù đầy
Là gươm kề tận cổ súng kề tai
Là thân sống coi như còn một nửa.
(Trăng trối).
Vẫn biết đời cách mạng còn bao chông gai trước mắt, bao gian nguy, vất
vả nhưng người thanh niên cách mạng Tố Hữu vẫn sẵn sàng chấp nhận để thực
hiện lý tưởng của mình. Một cái tôi cứng cỏi, hiên ngang trước cuộc đời.
Cái tôi Tố Hữu với khát vọng cống hiến cho tổ quốc mãi theo Tố Hữu
trong các chặng đường kháng chiến gian khổ của dân tộc. Khát vọng Êy còn
mãi thường trực trong Tố Hữu cả khi đất nước đã hoàn toàn thống nhất. Trong
thời kỳ hoà bình, Tố Hữu vẫn luôn trăn trở, suy nghĩ về bản thân mình trước
cuộc đời này:
Có đêm mãi chập chờn mơ ước
Lại bâng khuâng. .. Tự hỏi mình sau trước

của Tố Hữu ta thấy ông đã sống theo chân lý “sống là cho” như thế nào. Từ
những ngày đầu giác ngộ cách mạng hăm hở bước những bước đầu tiên trên
con đường đấu tranh gian khổ, rồi tù đầy, rồi triền miên trong kháng chiến ,
hăm hở chiến đấu và chấp nhận mọi gian nguy chỉ với một mục tiêu duy nhất
là “ cống hiến” đời mình cho lý tưởng cách mạng. Đến khi đất nước được hoàn
toàn giải phóng, cả dân tộc bước vào công cuộc xây dựng đất nước, Tố Hữu
vẫn bước những bước vững chắc trên đường đài và những khát vọng cống hiến
lớn:
Ta đã sống. Và ta đã thắng
25