PHẦN I: PHẦN MỞ ĐẦU
I - LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Tè Hữu là nhà thơ xuất sắc và tiêu biểu cho nền văn học Việt Nam thế kỷ
XX. Thơ của ông gắn bó chặt chẽ với cuộc đấu tranh cách mạng của dân tộc ta suốt
bao năm dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, phản ánh những nét lớn trong đời
sống tinh thần của dân tộc ở một thời kỳ đã diễn ra nhiều biến cố trọng đại và đổi
thay to lớn của lịch sử Việt Nam trong thế kỷ XX. Là sản phẩm của cuộc đấu tranh
cách mạngđồng thời lại giữ vai trò người tuyên truyền, cổ động, người truyền lệnh
của cách mạng, thơ Tố Hữu đã có sức cảm hoá, chinh phục đông đảo quần chúng
nhân dân trong mọt thời kỳ dài suốt mấy mươi năm. Với vị trí và sức mạnh của
mình, thơ Tô Hữu đã có ảnh hưởng mạnh mẽ đến những đặc điểm và xu hướng vận
động của nền thơ ca cách mạng, nhất là trong giai đoạn 45 –75. Đặng Thai Mai
nhận xét: “Tố Hữu là nhà thơ chỉ viết để phục vụ cách mạng từ trước đến sau”. Đời
thơ Tố Hữu “Từ Êy” đến “Ta với ta” là một chặng đường thơ dài trên 6 thập kỷ
của một nhà thơ cách mạng tiêu biểu nhất Việt Nam. Nói như Piesre Em manuel là
“sự diễn đạt về số phận dân tộc của mình”. Nhìn vào đời thơ, ta thấy Tố Hữu xứng
đáng được coi là nhà thơ trữ tình chính trị số mét ở Việt Nam.
Những năm hoà bình là chặng đường mới của thơ Tố Hữu, hoàn thành
chọn vẹn con đường thơ của nhà thơ. Tìm hiểu cái tôi trữ tình trong thơ Tố Hữu
chặng đường hoà bình là góp phần tìm hiểu đặc điểm diện mạo và giá trị của thơ
Tố Hữu thời kỳ hoà bình. Mặt khắc nhằm giúp người đọc dễ dàng có cách nhìn,
cách đánh giá đầy đủ hơn về đời thơ Tố Hữu.
Việc thực hiện đề tài này còn giúp cho tác giả luận văn tập dượt nghiên
cứu khoa học về tác giả quan trọng trong chương trình nhà trường. Vì thế người
viết có cơ hội rèn luyện năng lực phân tích tác phẩm trữ tình và nghiên cứu về tác
giả quan trọng trong văn học đương đại trong chương trình phổ thông.
II - LỊCH SỬ VẤN ĐỀ.
Luận văn tốt nghiệp Nguyễn Thị
Duyên NguyÔn ThÞ Duyªn
Tè Hữu là một nhà thơ lớn của nền thơ ca Việt Nam ông đã để lại cho đời
Luận văn tốt nghiệp Nguyễn Thị
Duyên NguyÔn ThÞ Duyªn
Phải thừa nhận một điều là thơ Tố Hữu chặng đường hoà bình không còn
giữ vị trí là đỉnh cao trong nền thơ ca Việt Nam như các chặng đường trước không
thu hút đông đảo giới phê bình, nghiên cứu như trước nữa.
Dù vậy, thơ Tố Hữu thời kỳ hoà bình vẫn trở thành đối tượng quan tâm
của mét sè công trình đã xuất bản. Là một nhà nghiên cứu đã từng dõi theo những
chặng đường thơ Tố Hữu, Giáo sư Hà Minh Đức đã quan sát quá trình vận động
của thơ Tố Hữu từ “Từ Êy” đến “Một tiếng đờn” đã nói về “Vui buồn trong thơ Tố
Hữu”. Theo giáo sư “Một tiếng đờn” là mét khóc riêng tư với nhiều ý thơ tiềm Èn,
không dễ tạo ngay được sự đồng cảm như mét khóc ca ở giữa đời. Trong tập thơ
này điệu thơ của Tố Hữu vẫn như xưa nhưng anh đến với đời chỉ với tư cách thi
nhân, cái tôi từng trải và nhiều chiêm nghiệm của thơ muốn tìm đến sù giao cảm.
Đọc “Một tiếng đờn” nhà phê bình Lê Quang nhận xét: Có thể nói
tình yêu đất nước, ca ngợi cuộc sống, lý tưởng là âm điệu chủ đạo trong “Một tiếng
đờn” đó là sự tiếc nuối nhất quán trong dòng chảy về cảm xúc, hình tượng thơ của
Tố Hữu trong giai đoạn lịch sử mới, khi đất nước đang trăn trở năng động vươn tới
hạnh phúc, dân giàu nước mạnh.
Dẫu chưa có những công trình chuyên biệc trực tiếp bàn về cái tôi trữ tình
trong thơ Tố Hữu thời kỳ hoà bình nhưng các ý kiến trên là những gợi ý quý báu
để chúng tôi thực hiện đề tài này.
III - GIỚI HẠN NGHIÊN CỨU:
Viết về đề tài “Cái tôi trữ tình trong thơ Tố Hữu chặng đường hoà bình”,
chúng tôi sẽ đi khảo xát hai tập thơ gồm các bài thơ của tác giả tõ sau hoà bình đến
cuối đời, đó là tập “Một tiếng đờn” và “Ta với ta”, dựa trên văn bản do chính tác
giả chọn lựa, sửa chữa và sắp xếp: Thơ Tố Hữu –Nhà xuất bản văn hoá - Thông
tin –Hà Nội 2002
Qua việc khảo sát hai tập thơ này, chúng tôi muốn dựng lại diện mạo của
thơ trữ tình Tố Hữu thờ kỳ hoà bình, chỉ ra sù vận động của nã so với các thời kỳ
trước nhằm khẳng định nỗ lực sáng tạo của nhà thơ trong chặng đường cuối đời.
Rất đậm hương và rộn tiếng chim
(Tõ Êy)
Luận văn tốt nghiệp Nguyễn Thị
Duyên NguyÔn ThÞ Duyªn
Đó là niềm vui, niềm hạnh phúc của mét thanh niên 17 tuổi đang bế tắc
chưa tìm được đường đi cho mình thì bắt gặp lý tưởng cách mạng. Chàng thanh
niên đó đã giác ngộ được lý tưởng cách mạng và đi theo con đường mà mình đã
tìm ra. Đó là con đường đấu tranh vì độc lập vì tự do của dân tộc.
Tè Hữu đã thể hiện một cái tôi cá nhân cảm tính, ở phương diện tích cực,
mạnh mẽ một mặt mà thơ mới lãng mạn chưa hề biết đến. Lần đầu tiên, trong thơ
Tố Hữu xuất hiện một lời tuyên bố dõng dạc:
Hãy đứng dậy! Ta có quyền vui sống
Cứ tan xương, cứ chảy tuỷ, cứ rơi đầu !
Mỗi thây rơi sẽ là một nhịp cầu
Cho ta bước đến cõi đời cao rộng
(Hãy đứng dậy)
Niềm “Vui sống” ở đây là niềm vui của cái tôi cứng cỏi, dám hy sinh. Vui
sống ở đây không phải là hưởng lạc, “Vui vẻ trẻ trung”, mà là chiến đấu, hy vọng,
sống với ý thức đầy đủ về nhân cách. Nếu thơ ca cách mạng thời trước đánh vào tự
ái dân tộc, nòi giống vốn có trong mỗi con người thì thơ Tố Hữu tác động vào tự ái
của nhân cách cá nhân mỗi người.
Thể hiện tính cá thể cái tôi Tố Hữu trong “Từ Êy” có những nét riêng rất
đáng yêu. Đó là dáng điệu vừa hiên ngang vừa non nớt của cậu học sinh trường
Quốc học Huế mới giác ngộ cách mạng:
Ta nện gót trên đường phố Huế
Dửng dưng không một cảm tình chi !
Không gian sặc sụa mùi ô uế
Mà nước dòng Hương mãi cuốn đi…
(Dửng dưng)
Đời cách mạng từ khi tôi đã hiểu
Dấn thân vô là phải chịu tù đầy
Là gươm kề tận cổ súng kê tai
Là thân sống coi như còn một nửa.
(Trăng trối)
Luận văn tốt nghiệp Nguyễn Thị
Duyên NguyÔn ThÞ Duyªn
Và đây, Sù hy sinh cao cả của những con người bất khuất kiên trung được
đền đáp bằng cờ đỏ sao vàng tung bay phấp phới, niềm vui ngập tràn trên từng
khuôn mặt. Tố Hữu vui niềm vui say cuồng nhiệt, niềm vui chiến thắng ngày khởi
nghĩa:
Chõ đây Huế ! Huế ơi ! Xiềng gông xưa đã gãy
Hãy bay lên ! sông núi của ta rồi!
Nước mắt ta trào, húp mí tràn môi
Cổ ta ré trăm trận cười trận khóc !
Ta ôm nhau, hôn nhau từng mái tóc.
Hả hê chưa, ai bịt được hồn ta ?
Ta hét huyên thuyêt, ta chạy khắp nhà
Ai dám cầm tay ta, say thần thánh?
(Huế tháng tám)
Mét năm sau ngày khởi nghĩa, cái dư âm của những ngày hạnh phúc vẫn
còn nguyên vẹn Tố Hữu hát mãi khóc ca vui giải phóng. Tâm hồn người chiến sĩ
cộng sản Tố Hữu hoà quyện vào không khi vui tươi của đất trời. Cái tôi ở đây là
cái tôi vui bất tận trước đất trời, cây cỏ:
Ta hát suốt đêm nay vui bất tuyệt
Trống dung tim ta đập nhịp bồn chồn
Đầu ta qua lớp lớp khải hoàn môn
Hồn ta chạy sáng ngời trên ngọn đuốc
Lòng ta múa lồng lên theo đám rước
có hiện diện thì cũng chỉ là một đường viền để làm nổi bật hình ảnh những con
người quần chúng, trực tiếp bày tỏ lòng yêu mến và niềm cảm phục với họ trong sù
gần gủi, thân thiết của tình đồng chí, đồng bào…
Tè Hữu đã hoá thân vào các nhân vật quần chúng để trực tiếp bày tỏ
những cảm xúc của mình trước lòng dũng cảm, sù hy sinh cao cả của họ.
Đọc thơ Tố Hữu ta thấy hiện lên hình ảnh chị nông dân con mọn vượt nên
những gian khổ, thiếu thốn, hăng hái tham gia công tác kháng chiến. Qua đó, Tố
Hữu bày tỏ trực tiếp lòng khâm phục trước những gì mà chị đã làm được:
Luận văn tốt nghiệp Nguyễn Thị
Duyên NguyÔn ThÞ Duyªn
Em là con gái Bắc Giang
Rét thì mặc rét, nước làng em lo
Nhà em phơi lúa chưa khô
Ngô chưa vào bồ, sắn thái chưa song
Nhà em con bế con bồng
Em còng theo chồng đi phá đường quan
(Phá đường)
Đây là lời tâm sự, là lời kể về cuộc đời, gia cảnh của một người con gái có
những hoàn cảnh riêng tư khó khăn, Ðo le nhưng vẫn tham gia tích cực vào cuộc
kháng chiến. Đọc những câu thơ lên ta thấy nó rất tự nhiên, tự nhiên đến mức
tưởng như đây đích thị là người con gái đã nói, đã bộc lộ mình chứ không phải là
Tố Hữu nhập vai nữa. Đó là cái tài cuả Tố Hữu. Ông đã biết hoá thân vào chị để
trực tiếp bày tỏ lòng khâm phục những con người can đảm, dám chấp nhận, đối
đầu với những khó khắn để được cống hiến sức mình phục vụ cho kháng chiến.
Có những khi Tè Hữu hiện diện trên những trang thơ nhưng đó cũng chỉ là
đường viền để tôn vinh lên những nhân vật lịch sử. “Tôi” và “Anh” gặp gỡ nhau
trên con đường kháng chiến, tình cờ vậy mà sao thân quen biết bao.
Anh là vệ quốc quân
Tôi là người cán bộ
Cháu nằm trên lúa Ch¸u n»m trªn lóa
Tay nắm chặt bông
Lúa thơm mùi sữa
Hồn bay giữa đồng…
(Lượm)
Cái chết của cháu, của chú bé liên lạc sẽ mãi còn là nỗi đau, là niềm sót
thương, nuối tiếc cho người đời. Sẽ mãi còn trong lòng người dân đất Việt hình
ảnh chú bé liên lạc nhanh nhẹn, dũng cảm. Viết về chó, Tè Hữu đã bày tỏ niền cảm
phục sót thương đối với những thiếu niên dũng cảm đã biết hy sinh mình cho sự
nghiệp giải phóng đất nước.
Đặc biệt hơn cả trong thơ Tố Hữu thời kỳ này là những vần thơ viết về
hình tượng những người mẹ Việt Nam anh hùng. Viết về những ân tình cách
Luận văn tốt nghiệp Nguyễn Thị
Duyên NguyÔn ThÞ Duyªn
mạng. ở đây, cái tôi Tố Hữu là cái tôi đại diện cho dân tộc, cái tôi quần chúng để
nhằm gợi ca vẻ đẹp của người mẹ anh hùng, và từ đó bộc lộ, bày tỏ lòng biết ơn
sâu sắc, niềm kính yêu của những đứa con với người mẹ quê hương, người mẹ đất
nước.
Viết về Bủ về nỗi lo của mẹ trên những bước đường con đi. Tố Hữu nhằm
gợi ca hình ảnh người mẹ nông dân chất phác và từ đó ông bày tỏ lòng biết ơn sâu
sắc với những gì mà mẹ đã dành cho con, mẹ đã tiếp thêm sức mạnh cho con để
con vững bước trên chặng đường dài kháng chiến.
Bà Bủ không ngủ, bà nằm
Càng lo càng nghĩ, càng căm càng thù
Ngoài phiên giã nói ù ù
Mưa đêm mưa tự chiến khu mưa về.
(Bà Bủ)
Người mẹ Việt Nam –Mẹ của triệu triệu người con trên đất Việt, mẹ là mẹ
của con và cũng là mẹ của muôn đời. Mẹ thương con, nhí con, mẹ thương yêu,
Vui cứ đến, ngày mỗi ngày, nhá nhá
Như từng cây cờ đỏ mọc trên đồi
Vui cứ đến, tù bao giờ chẳng rõ
Như suối ngầm trong đất chảy trăm nơi…
(Mùa thu
mới).
Vâng ! Cuộc đời này, cuộc đời mới với niềm vui, niềm khát khao bao năm
giờ đã trở thành hiện thực làm cho lòng người thêm nở hoa. Tè Hữu như reo ca
trước cuộc sống mới. Niềm vui Êy, hạnh phúc bấy lâu mong ước Êy đã đến với ta
tự khi nào mà ta không hay biết. Tố Hữu vui, mét niềm vui bất tận, trong đó có cả
niềm tự hoà trước những gì mà con người Việt Nam, dân tộc Việt Nam đã làm
được. Nhà thơ như muốn hát ca vang bài ca chiến thắng hào hùng của dân tộc.
Ôi tiếng của cha ông thủa trước
Xin hát mừng non nước hôm nay
Mét vùng trời đất trong tay
Luận văn tốt nghiệp Nguyễn Thị
Duyên NguyÔn ThÞ Duyªn
Xuân ơi xuân, em đến mới dăm năm
Mà cuộc sống đã tưng bừng ngày hội.
(Bài ca Mùa xuân
1961).
Mét niền tin lạc quan trước những bước đầu xây dựng xã hội chủ nghĩa trên
miền Bắc, Tố Hữu nghe được cả sức chuyển mình vĩ đại của nhân dân, cái rạo rực
của mạch sống Tổ quốc dạt dào bất tận.
Đã nghe nước chảy lên non
Đã nghe đất chuyển thành con sông dài
Đã nghe giã ngày mai thổi lại
Đã nghe hồn thời đại bay cao
Đảng cho ta trái tim giàu
cường của dân tộc không chỉ cổ vò chúng ta mà cũng tiến công, xung phong:
Thời đại lớn cho ta đôi cánh
Khụng gỡ hn c lp t do
bn mi th k cựng ra trn
Cú ng ta õy cú Bỏc H.
Chiu dc ca hng ngn nm lch s vt tr dy dang ngang tuyt u
chng M, to thnh mt trn trựng ip tin cụng k thự. Truyn thng v sc
mnh ca bn nghỡn nm lch s ang cú mt trong cuc chin u hụm nay, gúp
phn to lờn nhng giỏ tr ln lao cho dõn tc cho thi i
Sc mnh Vit Nam c khỏm phỏ trong chiu sõu lch s dõn tc lch
s ca bn nghỡn nm khỏng chin oai hựng ca dõn tc Vit Nam. Hỡnh nh ngi
anh hựng khỏng chin lm lit hiờn ngang nh trng Thch Sanh dng cm:
Ta ng dy , lm lit ng hong
Nh Thch Sanh, khớ phỏch hiờn ngang
Lng n, tay bỳa, tay ging nỏ
Chộm Móng X Vng, git i bng.
(Theo chõn Bỏc)
Tố Hu ó ch ra im giao kt gia quỏ kh v hin ti vi mt cm
hng lch s sõu sc:
ng mũn H Chớ Minh l con ng sỏng
to
Lun vn tt nghip Nguyn Th
Duyờn Nguyễn Thị Duyên
ở đây Sống cho mình. Và sống cũng là cho Nghĩa là gì?
Phải khẳng định, một phần thuộc về bản năng của con ngời đó là sống,
cho mình. Điều này không có gì là xấu cả. Nhng điều đáng nói là Tố
Hữu đã sống cho mình nh thế nào? Sống cho mình của Tố Hữu nghĩa
là sống cho cái lý tởng mà mình đã đặt ra, đã giác ngộ đợc. Sống cho
mình là phục vụ, sống cho những nghĩ suy, mong muốn và mục đích
trong khía cạnh mới. Không còn cái tôi reo vui với niền vui giác ngộ lý tưởng cộng
sản, không còn là cái tôi với nhiệt huyết kháng chiến và sẵn sàng hy sinh…như các
chặng đường thơ trước nữa. Đến chặng đường này, cái tôi Tố Hữu khám phá
những nét riêng, những khía cạnh cụ thể trong đời sống hiện tại. Từ những khám
phá, những cảm nhận riêng của mình, ông đã bộc lộ cái tôi buồn vui của mình
trước cuộc sống hiện tại.
2. 1. Ngỡ ngàng cảm nhận lẽ đời.
Đất nước chặng đường sau giải phóng thật hỗn lộn, rối ren biết bao. Có
biết bao việc, biết bao điều mà khiến người ta ngỡ ngàng không thể hiểu nổi tại sao
lại như vậy. Tố Hữu là mét trong số những người Êy.
Chứng kiến đất nước trên con đường đổi mới, nhìn vào xã hội, nhìn vào
những bước đi của con người, ông cứ bâng khuâng, day dứt bởi những bước đi lầm
lạc của con người. Từ chuyện bị lạc đường theo đúng nghĩa thực, ông đã nâng nó
lên thành vấn đề đi lạc đường, lầm đường của con người. Và ông có cách nhìn,
cách đánh giá rất bi quan trong vấn đề này:
Ôi ! Bâng khuâng sống giữa đời này
Biết mấy người đi lạc bước đây ?
Say tỉnh, tỉnh say, nào thấy hướng
Càng đi càng lún xuống đầm lầy !
(Lạc đường).
Mét câu hỏi lớn dành cho cuộc đời: “Biết mấy người đi lạc bước đường” ?
Câu hỏi như lời cảnh báo về cuộc đời này bây giờ nhiều người lầm lạc quá. Có cái
gì đau đớn, xót xa khi nhìn vào cuộc đời của một cái tôi đầy nhiệt huyết cống hiến
cho lý tưởng cao đẹp. Con người say rồi lại tỉnh nhưng tỉnh rồi lại say. Nã cứ như
một cái vòng luẩn quẩn làm cho người ta bế tắc, cùng quẫn không nhận được
hướng đi cho mình và càng đi thì dường như lại càng lún sâu xuống đầm lầy. Vấn
đề đặt ra ở đây là hướng nào là hướng đi cho cuộc đời ? cái tôi Tố Hữu đã có lần
khẳng định:
Luận văn tốt nghiệp Nguyễn Thị
Vui đến cùng sẽ dẹp tan tiếng khóc
Luận văn tốt nghiệp Nguyễn Thị
Duyên NguyÔn ThÞ Duyªn
(Ý xuân).
Đó chính là hình ảnh của mùa xuân chiến thắng:
Đất nước ta ơi
Xin bắn 20 phát đại bác vang trời
Chào xuân 67
Xuân của chúng ta
Nam Bắc hai miền chiến công lừng lẫy
(Chào xuân 67)
Đó là hình ảnh của mùa xuân của lòng dũng cảm:
Anh chị em ơi
Hãy giương súng lên cao, chào xuân 68
Xuân Việt Nam
Xuân của lòng dũng cảm.
(Bài ca xuân 68).
Xuân còn là xuân sớm, xuân của những bất ngờ, ngỡ ngàng:
Xuân đến năm nay, sớm lạ thường
Trời đang rét ngọt, sáng chiều sương
Ong kêu ong dậy đường hoa vải
Rực lúa chiêm trăng, bướm bướm vàng.
(Xuân sớm).
Ở đây, mùa xuân mà Tố Hữu nhắc đi nhắc lại nhiều lần là xuân nhân loại,
xuân của những chiến công vang lừng, xuân của lòng dũng cảm, xuân chiến thắng.
Đó là xuân của niềm vui, của hạnh phúc trong cảm nhận của cái tôi trữ tình Tố
Hữu trước những cuộc đời cách mạng, trước mùa xuân đại thắng của dân tộc Việt
Nam. Tè Hữu theo dõi từng bước chuyển mình của thời gian và những bước tiến
lớn của lịch sử dân tộc. Có lẽ không một hình ảnh nào biểu trưng cho độc lập tự do
biết trước được là tiến hay thụt lùi đây, khi mà bao quanh biết bao khó khăn, vất
vả, bao thử thách mới:
Ta lại đi, như tõ Êy ra đi
Lòng hăm hở, tưởng như mình trẻ lại
Đường đi tới, hay ngược dòng thời đại ?
Luận văn tốt nghiệp Nguyễn Thị
Duyên NguyÔn ThÞ Duyªn PHẦN THỨ 3: PHẦN KẾT LUẬN
1. “Kể từ tập “Từ Êy” cho đến Việt Bắc, Giã Léng, Ra trận, Máu và hoa và
gần đây là Một tiếng đờn, thơ Tố Hữu đã đi chọn một chặng đường dài từ riêng
đến chung và tõ chung trở thành riêng”.
Cùng với sự vận động của đời sống dân tộc, thơ Tố Hữu ở từng giai đoạn
cũng có những thay đổi. Từ cái tôi cá nhân với nhiệt tình cống hiến cho lý tưởng
cộng sản trước cách mạng tháng Tám trong “Từ Êy”, đến cái tôi nhập vai quần
chúng trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp ở “Việt Bắc”, đến cái tôi nhân danh
cách mạng, nhân danh dân tộc của những năm tháng kháng chiến chống Mỹ, thơ
Tố Hữu thời kỳ hoà bình trở nên đa dạng hơn.
Là một nhà thơ cách mạng , Tè Hữu vẫn tiếp tục cái tôi sử thi với những
phát hiện mới mẻ về đời sống xã hội , tiếp tục bày tỏ những cảm nhận riêng của
mình trước hiện thực cách mạng dân tộc trong thời đại mới. Nếu như trước đây Tố
Hữu đã hoàn toàn hoà nhập đời sống riêng tư trong đời sống của dân tộc thì đến
thời kỳ này Tố Hữu mạnh dạn bày tỏ những tâm sự riêng tư của mình trên trang
viết. Trước cuộc sống mới, trước những đổi thay to lớn của xã hội, trước những
biến đổi không lường của lòng người, Tố Hữu đã khẳng định được bản lĩnh cá
nhắc đến thơ ca Tè Hữu, nó không còn đứng vị trí hàng đầu nữa. Điều này cũng dễ
hiểu bởi lẽ, một mặt vì cái tôi không chuyển kịp nhu cầu đổi mới trong đời sống xã
hội, mặt khác Tố Hữu không bắt kịp nhu cầu đổi mới trong thơ ca Việt Nam sau
75.
Tuy vậy, Tố Hữu đã góp phần vào biến đổi thơ ca Việt Nam. Với một cái
tôi đa dạng, hướng về cuộc sống hiện tại ở nhiều phương diện, Tố Hữu góp phần là
cho thơ ca Việt Nam có mầu sắc mới. Điều này là minh chứng rõ nhất cho khát
vọng cống hiến cho cách mạng, cho dân tộc của một cái tôi đầy nhiệt huyết Tố
Hữu
Luận văn tốt nghiệp Nguyễn Thị
Duyên NguyÔn ThÞ Duyªn TH MC THAM KHO
1 - Nguyn Th Bỡnh Vi suy ngh v sc mnh v gii hn ca th T Hu
- dy tt vn 12 - NXB GD-H-1996. -Để
dạy tốt văn 12-NXB GD-H-1996.
2 - Hng Diu : Th T Hu nhỡn t th gii vi mụ
- Tp chớ vn ngh quõn i , số 8 1998. -Tạp
chí văn nghệ quân đội ,số 8 1998.
3 - Nguyn ng ip Cuc tho lun v tp th Từ ấy
- Tp chớ vn ngh quõn i, số 8 1998
4 - Trnh Bỏ nh 60 nm cuc i sỏng to th ca.