mở đầu
Nh chúng ta đã biết, chiếc động cơ đốt trong ra đời năm 1860. Trải qua
hơn một thế kỷ, ngành động cơ đốt trong ngày nay đã trở thành một trong các
ngành công nghiệp chủ chốt của các nớc công nghiệp phát triển và đóng một
vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân, là nguồn động lực cho các phơng
tiện vận tải nh ô tô, máy bay, tàu thuỷ, tàu hoả,...và các máy công tác nh máy
phát điện, các máy công cụ sử dụng trong nông nghiệp... Năng lợng do động
cơ đốt trong cung cấp chiếm khoảng 80% tổng số năng lợng tiêu thụ trên trái
đất. ở nớc ta, động cơ đốt trong đang đợc dùng với một số lợng tơng đối lớn,
vấn đề phát triển công nghiệp sản xuất ô tô đang đợc quan tâm với xu hớng
nội địa hoá ngày càng cao, trong đó có việc chế tạo động cơ đốt trong.
Đợc sự giúp đỡ của nớc cộng hoà Bê- la-rus, nớc ta đã lắp đặt dây chuyền
chế tạo và lắp ráp động cơ DSC-80 tại công ty Diesel Sông Công. Động cơ này
đã đợc sử dụng nhiều trong nông nghiệp, vận tải đờng sông và đánh bắt ven bờ
v.v.., trong lĩnh vực quân sự đã có đề tài cấp Bộ Quốc phòng nghiên cứu thay
thế cho động cơ xăng lắp trên ô tô ZIL130 của Cục vận tải, Tổng cục Hậu cần.
Trong quá trình sử dụng, việc nghiên cứu tăng áp để nâng cao các chỉ tiêu
công tác cho động cơ đợc nhiều nhà khoa học trong và ngoài nớc quan tâm.
Điển hình là dự án thiết kế và chế tạo động cơ diesel tăng áp chế tạo trong nớc
và đang triển khai tại Tổng công ty máy động lực Việt Nam.
Khi tăng áp cho động cơ, các thông số động lực học của động cơ đã thay
đổi, làm ảnh hởng đến sự làm việc của cơ cấu khuỷu trục thanh truyền, đến các
hệ thống của động cơ, trong đó có hệ thống bôi trơn. Vì vậy việc đánh giá khả
năng làm việc của hệ thống bôi trơn động cơ DSC-80 sau khi tăng áp có ý nghĩa
khoa học và thực tiễn, khẳng định khả năng ứng dụng các kết quả tăng áp cho
động cơ DSC-80.
1
Trên cơ sở kết quả luận án tiến sỹ về đề tài tăng áp cho động cơ DSC-80
của tiến sĩ Lê Đình Vũ, đợc sự giúp đỡ của PGS, TS Lại Văn Định tôi thực hiện
đề tài:
Đánh giá khả năng làm việc của hệ thống bôi trơn động cơ DSC-80

để lắp trên máy kéo, tàu thuyền và đã đợc nghiên cứu lắp trên xe ZIL- 130 thay
cho động cơ xăng. Trong quá trình khai thác sử dụng, động cơ thờng phải làm
việc ở những chế độ thay đổi cả về tốc độ và phụ tải. Những chế độ này thờng là
những chế độ chuyển tiếp. Do vậy khi thực hiện tăng áp bằng tua bin khí, tác
giả luận án Tiến sĩ Lê Đình Vũ đã chọn hệ thống tăng áp xung nhằm sử dụng đ-
ợc tối đa năng lợng của khí thải trong đờng ống thải để đa vào giãn nỡ và sinh
công trong tua bin. Ưu điểm của hệ thống tăng áp xung so với hệ thống tăng áp
đẳng áp trên các động cơ có kích thớc, công suất lớn và mức độ tăng áp cao đợc
thể hiện ở các điểm sau đây:
- Khi áp suất khí thải trong đờng ống thải có tính chất xung thì công suất
của tua bin lớn hơn nhiều so với khi áp suất là đẳng áp vì khi đó tua bin sử dụng
đợc năng lợng của khí thải hiệu quả hơn. Do đó nếu cùng giá trị áp suất của khí
thải trong đờng ống thải trớc khi vào tua bin thì áp suất của khí nén do máy nén
tạo ra sẽ lớn hơn. Đồng thời áp suất khí thải trong đờng ống ứng với giai đoạn
trùng điệp của pha phối khí sẽ thấp hơn nhiều so với áp suất của không khí nén
trong đờng ống nạp, vì vậy sẽ làm tăng đợc hệ số nạp cho động cơ. Nh vậy, nếu
để đảm bảo áp suất khí nén cần thiết nh nhau thì áp suất trung bình của khí thải
trong đờng ống của hệ thống tăng áp xung có thể nhỏ hơn sơ với hệ thống tăng
áp đẳng áp. Do đó ở động cơ 4 kỳ tổn thất cho quá trình bơm sẽ nhỏ.
Nếu hệ thống tăng áp xung đợc thiết kế đúng sẽ bảo đảm việc quét sạch
các xi lanh tốt hơn vì áp suất khí thải trong đờng ống thải ở giai đoạn trùng điệp
của xu páp có giá trị nhỏ. Do quét sạch có thể tăng đợc hệ số nạp của động cơ
3
giảm đợc ứng suất nhiệt, độ tin cậy và tuổi thọ của tua bin mặc dù năng lợng
của dòng khí thải khi vào tua bin giảm xuống nhng không đáng kể.
- Khi đảm bảo giữ nguyên hình dạng đờng cong đặc tính áp suất khí thải
của động cơ trong hệ thống năng lợng sử dụng của chúng trớc tua bin không
phụ thuộc vào chế độ tốc độ của động cơ. Thậm chí cả khi tốc độ vòng quay của
động cơ bị giảm, hiệu suất của tua bin trong hệ thống tăng áp xung sẽ lớn hơn
vì thời gian tăng áp suất trong đờng ống sẽ kéo dài và dịch chuyển về cuối hành