BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH

LÊ HỒNG MỸ TRANG

GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN HỆ THỐNG
QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN
HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN XĂNG DẦU
PETROLIMEX (PG BANK)

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

Tp. Hồ Chí Minh – Năm 2015


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH

LÊ HỒNG MỸ TRANG

GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN HỆ THỐNG
QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG
THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN XĂNG DẦU PETROLIMEX
(PG BANK)
Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh (Hướng nghề nghiệp)
Mã số: 60340102

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS. TRẦN THẾ HOÀNG


DỤNG NGÂN HÀNG VÀ QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG NGÂN HÀNG ..... 5
1.1

Những vấn đề cơ bản về tín dụng ngân hàng ................................................. 5

1.1.1.

Khái niệm, đặc điểm tín dụng ngân hàng ...................................................... 5

1.1.2.

Phân loại tín dụng ngân hàng ........................................................................ 6

1.1.3.

Ý nghĩa của hoạt động tín dụng ..................................................................... 7

1.1.3.1. Đối với nền kinh tế ......................................................................................... 7
1.1.3.2. Đối với khách hàng ........................................................................................ 7
1.1.3.3. Đối với ngân hàng .......................................................................................... 7
1.2.

Rủi ro tín dụng ngân hàng .............................................................................. 8

1.2.1.

Khái niệm về rủi ro ........................................................................................ 8

1.2.1.1. Trường phái truyền thống .............................................................................. 8
1.2.1.2. Trường phái hiện đại ...................................................................................... 8


1.3.1.

Khái niệm ..................................................................................................... 17

1.3.2.

Mục đích ...................................................................................................... 18

1.3.3.

Quy trình ...................................................................................................... 18

1.3.4.

Các yếu tố ảnh hưởng đến rủi ro tín dụng tại ngân hàng ............................. 21

1.3.4.1. Các yếu tố bên ngoài ngân hàng .................................................................. 21
1.3.4.2. Các yếu tố bên trong ngân hàng ................................................................... 23
1.3.5.

Vai trò quản trị rủi ro tín dụng đối với ngân hàng ....................................... 24

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN
HÀNG TMCP XĂNG DẦU PETROLIMEX (PG BANK) GIAI ĐOẠN 20102014 ........................................................................................................................... 25
2.1

Giới thiệu chung về Ngân hàng TMCP Xăng dầu Petrolimex (PG Bank) ... 25

2.1.1. Khái quát về Ngân hàng PG Bank ................................................................. 25


2.4.1 Cho vay tín chấp tiêu dùng............................................................................. 61
2.4.1.1

Nguyên nhân từ phía ngân hàng ................................................................ 61

Yếu tố về quy trình, quy định cấp tín dụng .................................................... 61
Yếu tố về cán bộ ngân hàng ........................................................................... 62
Yếu tố về chính sách PG Bank ....................................................................... 62
2.4.1.2. Nguyên nhân từ phía khách hàng .............................................................. 62
2.4.2 Cho vay doanh nghiệp xây dựng .................................................................... 62
2.4.2.1. Nguyên nhân từ phía ngân hàng ................................................................ 62
Yếu tố về quy trình, quy định cấp tín dụng .................................................... 62
2.4.2.2. Nguyên nhân từ phía khách hàng .............................................................. 63
2.4.3. Đánh giá hoạt động quản trị rủi ro tín dụng tại PG Bank giai đoạn 2010-2014
........................................................................................................................ 63
2.4.3.1. Những mặt đạt được .................................................................................. 63
Nhận diện và kiểm soát rủi ro tín dụng .......................................................... 63
Đo lường rủi ro tín dụng................................................................................. 64
Tài trợ rủi ro tín dụng ..................................................................................... 64


2.4.3.2. Những mặt hạn chế .................................................................................... 64
Nhận diện và kiểm soát rủi ro tín dụng .......................................................... 64
CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN HỆ THỐNG QUẢN TRỊ RỦI RO
TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG TMCP XĂNG DẦU PETROLIMEX (PG
BANK) GIAI ĐOẠN 2010-2014 ............................................................................. 66
3.1

Định hướng hoạt động kinh doanh năm 2015 ................................................ 66

Kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước trong việc hạn chế rủi ro tín dụng .. 78

KẾT LUẬN .............................................................................................................. 80
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC


DANH SÁCH TỪ VIẾT TẮT
CBNV

: Cán bộ nhân viên

CBQHKH

: Cán bộ quan hệ khách hàng

CBQLTD

: Cán bộ quản lý tín dụng

CIC

: Trung tâm thông tin tín dụng

CIF

: Mã code của khách hàng tại ngân hàng

CP


KHDN

: Khách hàng doanh nghiệp

KPI

: Chỉ số đánh giá thực hiện công việc

MTV

: Một thành viên

NCB

: Ngân hàng thương mại cổ phần Quốc Dân

NHNN

: Ngân hàng Nhà nước

P.QLRR

: Phòng quản lý rủi ro

TCTD

: Tổ chức tín dụng

Techcombank


2010-2014 và một số ngân hàng TMCP khác .......................................................... 40
Bảng 3: Mức cho vay tiêu dùng tín chấp đối với nhân viên tại PG Bank,
Techcombank và NCB giai đoạn 2010-2014 ........................................................... 49


DANH SÁCH HÌNH VẼ
Hình 1.1 Phân loại rủi ro tín dụng theo nguyên nhân phát sinh ............................ 11
Hình 1.2 Phân loại rủi ro tín dụng theo tính khách quan, chủ quan ...................... 12
Hình 2.1 Sơ đồ tổ chức PG Bank........................................................................... 27
Hình 2.2 Một số chỉ tiêu tài chính cơ bản của PG Bank giai đoạn 2010-2014 ..... 29
Hình 2.9 Trích lập dự phòng tại PG Bank giai đoạn 2010-2014 ........................... 34
Hình 2.10 Các bước thẩm định và xét duyệt tín dụng tại PG Bank ........................ 44
Hình 2.11 Các bước thoả thuận và ký kết hợp đồng với khách hàng ...................... 52
Hình 2.12 Các bước giải ngân, giám sát và thu hồi nợ tại PG Bank ....................... 55


1

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài:
Sự hình thành và phát triển của hệ thống ngân hàng thương mại luôn gắn liền
với sự hình thành và phát triển của nền kinh tế thị trường. Do đó, ngân hàng thương
mại đóng vai trò hết sức quan trọng cho sự tồn tại và phát triển của các doanh
nghiệp, nó là kênh huy động vốn hiệu quả khi các doanh nghiệp gặp khó khăn về tài
chính và ngược lại doanh nghiệp đem lại nguồn lợi nhuận chủ yếu cho ngân hàng
thông qua chi phí lãi vay.
Tuy nhiên, để sử dụng nguồn vốn huy động một cách hiệu quả, các ngân
hàng thương mại phải tập trung chú trọng vào hệ thống quản trị rủi ro tín dụng, đó
là cách tốt nhất để tối đa hoá lợi nhuận, đặc biệt trong bối cảnh tỷ lệ nợ xấu tăng
giảm liên tục trong những năm vừa qua. Theo công bố của ngân hàng nhà nước tính

phát hiện ra những sai sót, yếu kém trong các khâu phê duyệt, thẩm định, tái thẩm
định, kiểm soát sau cho vay để tiến hành khắc phục đồng thời tìm ra những điểm
mạnh để tiếp tục phát huy nhằm hoàn thiện hơn nữa hệ thống quản trị rủi ro tín
dụng và giúp PG Bank nâng cao giá trị thương hiệu từ bên ngoài lẫn bên trong khi
tiến hành sáp nhập với một ngân hàng đối tác khác. Bên cạnh đó, nó còn là tài liệu
hữu ích giúp đối tác sáp nhập với PG Bank có thể xem xét lại hoạt động quản trị rủi
ro tín dụng tại ngân hàng mình có thể khắc phục được những nhược điểm trong hoạt
động quản trị rủi ro tín dụng tại PG Bank hay không, hoặc quản trị rủi ro tín dụng
tại PG Bank có những ưu điểm nào có thể bổ sung làm hoàn thiện hơn hệ thống
quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng mình.
Từ những lý do trên, tác giả đã quyết định lựa chọn nghiên cứu đề tài: “ Giải
pháp hoàn thiện hệ thống quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng thương mại
cổ phần xăng dầu Petrolimex (PG Bank)”. Với luận văn này, tác giả có cơ hội tìm
hiểu sâu về nghiệp vụ quản trị tín dụng tại ngân hàng nơi mình công tác, từ đó nâng
cao kiến thức, kỹ năng trong lĩnh vực này nhằm phục vụ cho công việc hiện tại và
tương lai.
Để có thể thực hiện nghiên cứu này thì câu hỏi nghiên cứu đặt ra trong luận
văn này là: “Những giải pháp nào cần được đề xuất để hoàn thiện hệ thống quản trị
rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Xăng dầu Petrolimex (PG Bank)?”. Và để có
thể trả lời cho câu hỏi trên thì ta có các câu hỏi hướng dẫn như sau:


3

1. Hệ thống quản trị rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Xăng dầu Petrolimex (PG
Bank) có những ưu và nhược điểm nào?
2. Những nguyên nhân nào dẫn đến chất lượng tín dụng thấp tại Ngân hàng TMCP
Xăng dầu Petrolimex (PG Bank) giai đoạn 2010-2014 ?
2. Mục tiêu nghiên cứu:
Như đã phân tích ở phần trên, tác giả luận văn sẽ đưa ra những giải pháp để

nội bộ của PG Bank để thống kê, phân tích thực trạng hoạt động tín dụng, đánh giá
hệ thống quản trị rủi ro tín dụng.
Xây dựng bảng câu hỏi khảo sát ý kiến cán bộ nhân viên tại bộ phận tín dụng
PG Bank dựa trên phân tích thực trạng hoạt động quản trị rủi ro tín dụng tại PG
Bank so sánh với các ngân hàng khác tìm ra những ưu và nhược điểm, từ đó đưa
vào bảng câu hỏi để tìm sự đồng tình cao nhất của cán bộ tín dụng về những nguyên
nhân dẫn đến chất lượng tín dụng thấp và những hạn chế của hệ thống quản trị rủi
ro tín dụng.
5. Ý nghĩa thực tiễn của nghiên cứu:
Đóng góp về lý thuyết: Tìm ra những yếu tố chủ yếu giúp hoạt động quản trị
rủi ro tín dụng đạt hiệu quả cao nhất.
Đóng góp về thực tiễn: Đưa ra những giải pháp hoàn thiện hệ thống quản trị
rủi ro tín dụng tại PG Bank là một công cụ không những giúp PG Bank nâng cao
chất lượng hoạt động tín dụng mà còn giúp PG Bank thực hiện những thay đổi trong
quá trình tái cơ cấu hệ thống ngân hàng theo chỉ thị của Ngân hàng Nhà nước trong
năm 2015.
6. Cấu trúc luận văn
Chương 1: Cơ sở lý luận về tín dụng ngân hàng, rủi ro tín dụng ngân hàng và
quản trị rủi ro tín dụng ngân hàng.
Chương 2: Thực trạng quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng TMCP Xăng dầu
Petrolimex (PG Bank)
Chương 3: Giải pháp hoàn thiện hệ thống quản trị rủi ro tín dụng tại ngân hàng
TMCP Xăng dầu Petrolimex (PG Bank)
Kết luận
Tài liệu tham khảo
Phụ lục


5





“Cho vay là một hình thức cấp tín dụng, theo đó tổ chức Tín dụng cho giao
cho khách hàng sử dụng một khoản tiền để sử dụng vào mục đích và thời
gian nhất định theo thoả thuận với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc lẫn lãi”.
Căn cứ theo khoản 01 Điều 03 của Quy chế cho vay của Tổ chức Tín dụng
đối với khách hàng (Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, 2001, Quyết định số
1627/2001/QĐ-NHNN).


6



“ Hoạt động tín dụng là việc tổ chức tín dụng sử dụng nguồn vốn tự có, vốn
huy động để cấp tín dụng”. Căn cứ theo Điều 20 (Quốc hội nước Cộng hoà
xã hội chủ nghĩa Việt nam khoá X, 1997, Luật tổ chức tín dụng).



“Tổ chức tín dụng được cấp tín dựng cho tổ chức, cá nhân dưới các hình thức
cho vay, chiết khấu thương phiếu và giấy tờ giá khác, bảo lãnh, cho thuê tài
chính và các hình thức khác theo quy định của Ngân hàng Nhà nước”. Căn
cứ theo Điều 49 (Quốc hội nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt nam khoá
X, 1997, Luật tổ chức tín dụng).
Từ các khái niệm trên, ta có thể hiểu Tín dụng ngân hàng là mối quan hệ vay

mượn giữa ngân hàng với tất cả các cá nhân, tổ chức và các doanh nghiệp khác
trong xã hội. Nó không phải là quan hệ dịch chuyển vốn trực tiếp từ nơi tạm thời

dụng ngân hàng mà vốn từ những người thiếu các dự án đầu tư hiệu quả được
chuyển tới những người có các dự án đầu tư hiệu quả hơn nhưng thiếu vốn và kết
quả là, kinh tế tăng trưởng, tạo công ăn việc làm, và năng suất lao động cao
(Nguyễn Thái, 2007).
Ngoài ra hoạt động tín dụng còn góp phần lưu thông tiền tệ, hàng hóa, điều
tiết thị trường, kiểm soát giá tri đồng tiền và thúc đẩy quá trình mở rộng giao lưu
kinh tế giữa các nước giúp mang lại nguồn thu lớn cho ngân sách Nhà nước thông
qua thuế thu nhập và lãi từ ủy thác đầu tư vốn của Chính phủ, đồng thời còn là kênh
truyền tải vốn tài trợ của Nhà nước đến nông nghiệp, nông thôn, góp phần xóa đói
giảm nghèo, ổn định chính trị, xã hội (Nguyễn Thái, 2007).
1.1.3.2 Đối với khách hàng
Tương tự như vai trò đối với nền kinh tế, tín dụng cũng mang một ý nghĩa to
lớn đối với khách hàng. Nó đáp ứng kịp thời nhu cầu về số lượng và chất lượng vốn
cho khách hàng. Với các ưu điểm như an toàn, thuận tiện, nhanh chóng, dễ tiếp cận
và có khả năng đáp ứng được nhu cầu vốn lớn, tín dụng ngân hàng thỏa mãn được
nhu cầu đa dạng của khách hàng. Và quan trọng là giúp nhà đầu tư nắm bắt được
những cơ hội kinh doanh, doanh nghiệp có vốn để mở rộng sản xuất, các cá nhân có
đủ khả năng tài chính để trang trải cho các khoản chi tiêu nâng cao chất lượng cuộc
sống. Bên cạnh đó, việc ràng buộc trách nhiệm khách hàng phải hoàn trả vốn gốc và
lãi trong thòi hạn nhất định như thỏa thuận đã buộc khách hàng phải nỗ lực, tận
dụng hết khả năng của mình để sử dụng vốn vay hiệu quả, đẩy nhanh quá trình tái


8

sản xuất, đem lại lợi nhuận cho doanh nghiệp và đảm bảo nghĩa vụ trả nợ cho ngân
hàng và góp phần thúc đẩy nền kinh tế (Nguyễn Thái, 2007).
1.1.3.3 Đối với ngân hàng
Hoạt động tín dụng là hoạt động truyền thống, chiếm tỷ trọng lớn nhất trong
tổng tài sản có và mang lại nguồn, thu nhập chủ yếu cho ngân hàng (từ 70 đến

Trong hoạt động kinh doanh ngân hàng, tín dụng là hoạt động kinh doanh
đem lại lợi nhuận chủ yếu của ngân hàng nhưng cũng là nghiệp vụ tiềm ẩn rủi ro rất
lớn. Các thống kê và nghiên cứu cho thấy, rủi ro tín dụng chiếm đến 70% trong tổng
rủi ro hoạt động ngân hàng..Vì vậy, rủi ro tín dụng là một trong những nguyên nhân
chủ yếu gây tổn thất và ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng kinh doanh ngân
hàng. Nó là loại rủi ro phức tạp nhất, nên việc quản lý và phòng ngừa nó rất khó
khăn, nó có thể xảy ra ở bất cứ đâu, bất cứ lúc nào... Rủi ro tín dụng nếu không
được phát hiện và xử lý kịp thời sẽ nảy sinh các rủi ro khác.
Rủi ro tín dụng ngân hàng, được hiểu theo khái niệm cơ bản nhất, “là khả
năng khách hàng nhận khoản vốn vay không thực hiện, thực hiện không đầy đủ
nghĩa vụ đối với ngân hàng, gây tổn thất cho ngân hàng, đó là khả năng khách hàng
không trả, không trả đầy đủ, đúng hạn cả gốc và lãi cho ngân hàng” (Trịnh Thanh
Huyền, 2007, trang 13).
Rủi ro tín dụng là “Tổn thất có khả năng xảy ra đối với nợ của tổ chức tín
dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài do khách hàng không thực hiện hoặc không
có khả năng thực hiện một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ của mình theo cam kết”
Theo khoản 1, Điều 3 (Ngân hàng Nhà nước, 2013, Thông tư số 02/2013/TTNHNN phân loại tài sản có và trích lập dự phòng).
Trong tài liệu “Financial Institutions Management – A Modern Perpective”,
A. Saunder và H.Lange định nghĩa “Rủi ro tín dụng là khoản lỗ tiềm tàng khi ngân
hàng cấp tín dụng cho một khách hàng, nghĩa là khả năng các luồng thu nhập dự
tính mang lại từ khoản vay của ngân hàng không thể thực hiện đầy đủ về cả số
lượng và thời hạn” (A. Saunder and H.Lange, 2002).
Từ các định nghĩa trên, chúng ta có thể rút ra các nội dung cơ bản của rủi ro
tín dụng như sau:


Rủi ro tín dụng phát sinh khi người vay sai hẹn trong thực hiện nghĩa vụ trả
nợ theo hợp đồng tín dụng, bao gồm vốn và/hoặc lãi. Sự sai hẹn có thể là
thanh toán trễ hạn hoặc không thanh toán.


1.2.3 Phân loại rủi ro tín dụng ngân hàng
Có nhiều cách phân loại rủi ro tín dụng khác nhau tuỳ theo mục đích, yêu cầu
nghiên cứu. Tuỳ theo tiêu chí phân loại mà người ta chia rủi ro tín dụng thành các
loại khác nhau.

1.2.3.1Căn cứ vào nguyên nhân phát sinh rủi ro


11

Rủi ro tín
dụng
Rủi ro giao
dịch
Rủi ro lựa
chọn

Rủi ro đảm
bảo

Rủi ro danh
mục
Rủi ro nội tại

Rủi ro tập
trung

Rủi ro nghiệp
vụ
Hình 1.1 Phân loại rủi ro tín dụng theo nguyên nhân phát sinh


Rủi ro chủ quan

Hình 1.2Phân loại rủi ro tín dụng theo tính khách quan, chủ quan
(Nguồn: Nguyễn Văn Nam và Hoàng Xuân Quyến, 2002, trang 57)
“Rủi ro khách quan là rủi ro do các nguyên nhân khách quan như thiên tai,
địch hoạ, người vay bị chết, mất tích và các biến động ngoài dự kiến khác làm thất
thoát vốn vay trong khi người vay đã thực hiện nghiêm túc chế độ chính sách”
(Nguyễn Văn Nam và Hoàng Xuân Quyến, 2002, trang 57).
“Rủi ro chủ quan do nguyên nhân thuộc về chủ quan người vay và người cho
vay vì vô tình hay cố ý làm thất thoát vốn vay hay vì những lý do chủ quan khác”
(Nguyễn Văn Nam và Hoàng Xuân Quyến, 2002, trang 57).
Ngoài ra còn nhiều hình thức phân loại khác như phân loại căn cứ theo
những cơ cấu các loại hình rủi ro, phân loại theo nguồn gốc hình thành, theo đối
tượng sử dụng vốn vay…
1.2.4 Chỉ số đo lường rủi ro tín dụng ngân hàng
Thông thường khi nhắc đến chất lượng tín dụng tại ngân hàng thương mại,
người ta thường sử dụng 2 khái niệm là nợ quá hạn và nợ xấu.
1.2.4.1 Khái niệm nợ quá hạn, nợ xấu


13

Theo khoản 6, Điều 3 Thông tư số 02/2013/TT-NHNN ngày 21/01/2013 quy
định về phân loại tài sản có và trích lập dự phòng, nợ quá hạn là các khoản nợ mà
một phần hoặc toàn bộ nợ gốc và/hoặc lãi đã quá hạn.
Nợ quá hạn là các khoản nợ thuộc nhóm 2, 3, 4, 5
Tỷ lệ nợ quá hạn tại một thời điểm được đo lường bằng tổng dư nợ quá hạn
chia cho tổng dư nợ tại thời điểm đó
Theo khoản 8, Điều 3 Thông tư số 02/2013/TT-NHNN ngày 21/01/2013 quy

Ai: Số dư nợ gốc thứ i;
Ci: giá trị khấu trừ của tài sản bảo đảm, tài sản cho thuê tài chính (sau đây
gọi chung là tài sản bảo đảm) của khoản nợ thứ i;
r: tỷ lệ trích lập dự phòng cụ thể theo nhóm được quy định tại khoản 2 Điều
này.
Trường hợp Ci > Ai thì Ri được tính bằng 0.
Tỷ lệ trích lập dự phòng cụ thể đối với từng nhóm nợ như sau:
 Nhóm 1: 0%;
 Nhóm 2: 5%;
 Nhóm 3: 20%;
 Nhóm 4: 50%;
 Nhóm 5: 100%.
Trích lập dự phòng chung:
Số tiền dự phòng chung phải trích được xác định bằng 0,75% tổng số dư các
khoản nợ từ nhóm 1 đến nhóm 4, trừ các khoản sau đây:
a) Tiền gửi (trừ tiền gửi thanh toán) tại tổ chức tín dụng trong nước, chi
nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam theo quy định của pháp luật và tiền gửi
tại tổ chức tín dụng nước ngoài.này;
b) Khoản cho vay, mua có kỳ hạn giấy tờ có giá đối với tổ chức tín dụng, chi
nhánh ngân hàng nước ngoài khác tại Việt Nam.
Căn cứ kết quả thanh tra, giám sát và thông tin tín dụng có liên quan, Ngân
hàng Nhà nước có quyền yêu cầu ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước


15

ngoài trích lập dự phòng chung đối với các khoản quy định tại điểm a, điểm b khoản
1 Điều này phù hợp với mức độ rủi ro.
1.2.5 Nguyên nhân phát sinh rủi ro tín dụng ngân hàng
1.2.5.1 Nguyên nhân khách quan