MỤC LỤC
Trang
MỤC LỤC

1

MỞ ĐẦU

2

NỘI DUNG TÌM HIỂU

2

I. Các biện pháp nâng cao hiệu quả của hoạt động thực hiện pháp luật.

2

1. Nâng cao ý thức pháp luật, hình thành thói quen “sống và làm việc theo
2

pháp luật” trong các chủ thể pháp luật.
2. Phát huy vai trò của các phương tiện thông tin đại chúng đối với công tác
phổ biến, tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho các tầng lớp nhân dân.

4

3. Tăng cường vai trò, trách nhiệm của các cơ quan chức năng trong hoạt động
7

thực hiện pháp luật.

khó khăn và cũng không ít những sai phạm trong công tác thực hiện pháp luật, có khi
còn sai phạm nghiêm trọng, tình hình vi phạm pháp luật và tội phạm vẫn còn có xu
hướng gia tăng. Mặc dù đã có nhiều thành tựu trong việc thực hiện pháp luật song
những hạn chế của công tác này cũng không thể phủ nhận. Chính vì vậy, vấn đề về
“Các biện pháp nâng cao hiệu quả của hoạt động thực hiện pháp luật ở nước ta hiện
nay” phải được đặt ra như một điều cấp bách để cải thiện tình hình hoạt động thực
hiện pháp luật trong giai đoạn hiện nay. Bài viết này sẽ đi phân tích về các biện pháp
hữu hiệu nhằm thực hiện được mục đích trên.

NỘI DUNG TÌM HIỂU
Muốn nâng cao được hiệu quả của hoạt động thực hiện pháp luật thì trước hết
chúng ta phải đề ra các phương pháp, biện pháp chung cơ bản sao cho phù hợp với
tình hình thực tế của xã hội và điều kiện của đất nước ta. Từ những biện pháp chung
đó đưa ra các cách thức thực hiện cụ thể để giải quyết vấn đề hiệu quả của hoạt động
thực hiện pháp luật. Sau đây là phân tích về những biện pháp đó và một số đề xuất về
các biện pháp khác để hoạt động thực hiện pháp luật có hiệu quả cao.
I. Các biện pháp nâng cao hiệu quả của hoạt động thực hiện pháp luật.
1. Nâng cao ý thức pháp luật, hình thành thói quen “sống và làm việc theo pháp
luật” trong các chủ thể pháp luật.
Ý thức pháp luật là toàn bộ các học thuyết, tư tưởng, quan điểm, quan niệm
thịnh hành trong xã hội, thể hiện mối quan hệ của con người đối với pháp, trình độ
hiểu biết pháp luật, thái độ, sự đánh giá về pháp luật của các giai cấp, tầng lớp xã hội,
về tính hợp pháp hay không hợp pháp của hành vi ứng xử của con người, trong tổ
chức và hoạt động của các thiết chế xã hội.
Theo quan niệm thông thường, ý thức pháp luật được hiểu một cách đơn giản,
gắn liền với một trong nhưng biểu hiện cụ thể của nó, như ý thức chấp hành pháp luật
của một cá nhân hay tập thể nào đó, phản ứng của con người trước một sự kiện pháp
2





Những người dân thiếu hiểu biết về pháp luật thường thực hiện pháp luật một cách
thụ động. Thực tế chỉ ra rằng, khi người dân thiếu kiến thức, hiểu biết về pháp luật và
ý thức chấp hành pháp luật kém thì dễ dẫn đến hành vi sai lệch, phạm pháp, phạm tội.
Chẳng hạn, hành vi chống người thi hành công vụ, gây sức ép, lôi kéo những phần tử
cực đoan chống đối chính quyền cơ sở, gây rối trật tự công cộng xảy ra ở một số địa
phương là những ví dụ điển hình cho tình trạng này. Điều đó có ảnh hưởng tiêu cực
tới ý thức pháp luật và việc thực hiện pháp luật của những người khác bởi vì họ dễ bị
phản ứng dây chuyền theo cơ chế lây lan tâm lý.
Trong công cuộc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa hiện nay,
mọi công dân đều phải sống và làm việc theo pháp luật. Đặc biệt, đội ngũ cán bộ,
công chức nhà nước, nếu thiếu ý thức pháp luật ở trình độ cao thì không thể hoàn
thành tốt nhiệm vụ thực hiện và áp dụng pháp luật của mình trong quá trình giải quyết
các công việc liên quan đến lợi ích của người dân. Sống, làm việc theo pháp luật là
trách nhiệm, nghĩa vụ của mỗi công dân. Khẩu hiểu này chỉ trở thành phương châm
hành động của mỗi người khi nó dựa trên một nền tảng tri thức, hiểu biết pháp luật
nhất định. Bên cạnh việc nâng cao trình độ tri thức pháp luật cho đội ngũ cán bộ, công
chức các cấp, các ngành, chúng ta cần phải quan tâm đúng mức tới công tác tuyên
truyền, giáo dục pháp luật trong các tầng lớp nhân dân, trang bị cho người dân những
kiến thức, hiểu biết nhất định về pháp luật. Dựa trên nền tảng ý thức pháp luật, tri
thức, hiểu biết đúng đắn về pháp luật mà các tầng lớp nhân dân tiếp nhận, tích lũy
được từ các kênh thông tin khác nhau, trở thành yếu tố thường trực trong ý thức pháp
luật của họ, phương châm “sống và làm việc theo pháp luật” sẽ trở thành thói quen
trong hành vi của các chủ thể pháp luật và hoạt động thực hiện pháp luật chắc chắn sẽ
đạt hiệu quả cao.
2. Phát huy vai trò của các phương tiện thông tin đại chúng đối với công tác phổ
biến, tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho các tầng lớp nhân dân.
Để nâng cao ý thức pháp luật cho các đối tượng chủ thể khác nhau, trước hết
cần phải đẩy mạnh công tác phổ biến, tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho họ bằng

truyền và giáo dục pháp luật, huy động lực lượng đoàn thể, chính trị, xã hội, nghề
nghiệp, các phương tiện thông tin đại chúng tham gia đợt vận động thiết lập trật tự, kỷ
cương và các hoạt động thường xuyên, xây dựng nếp sống và làm việc theo pháp luật
5


trong các cơ quan nhà nước và xã hội”. Khác với các phương pháp, hình thức tuyên
truyền, giáo dục pháp luật khác, các phương tiện thông tin đại chúng có thể đưa đến
cho đông đảo công chúng các thông tin, kiến thức pháp luật một cách nhanh chóng
nhất, cập nhật nhất, rộng rãi nhất và phù hợp nhất với nhiều đối tượng xã hội.
Ở nước ta hiện nay đã có đủ các loại hình là báo in, báo nói, báo hình và báo
điện tử trên mạng Internet. Hiện nay, nước ta có 533 cơ quan báo chí, với 713 ấn
phẩm, số lượng bản báo được phát hành mỗi năm khoảng 600 triệu bản. Bình quân có
khoảng 7,5 bản báo/người/năm. Hệ thống phát thanh gồm hang trăm đài phát thanh.
Truyền hình có bước phát triển nhanh chóng. Cả nước có khoảng 10 triệu máy thu
hình với gần 85% số hộ gia đình được xem truyền hình; tăng trưởng viễn thông
Internet cao nhất trong khu vực ASEAN với tốc độ bình quân là 32,5%/năm. Với lực
lượng hung hậu đó, trước hết, các phương tiện thông tin đại chúng cần làm tốt vai trò
cung cấp thông tin, tập trung cung cấp thông tin đầy đủ và đa dạng hơn về các sự việc,
sự kiện, hiện tượng pháp lý xảy ra trong đời sống pháp luật ở các địa phương cũng
như trên cả nước; cung cấp những tri thức pháp luật cần thiết cho các tầng lớp nhân
dân; tuyên truyền cho các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của
Nhà nước; biểu dương những tấm gương “người tốt, việc tốt” trong công tác triển
khai thực hiện pháp luật và áp dụng pháp luật; phê phán và lên án những hành vi tiêu
cực, vi phạm pháp luật.
Các phương tiện thông tin đại chúng cần dành nhiều thời lượng nhiều hơn cho
việc đăng tải những thông tin về các văn bản, chính sách pháp luật mới của Nhà nước
và của chính quyền các cấp một cách đầy đủ và chi tiết. Cần mở thêm các chuyên mục
mới về phổ biến, giáo dục pháp luật với thời lượng dài hơn, thông tin đa dạng, phong
phú hơn và hình thức thể hiện hấp dẫn hơn. Các báo nói và báp hình cần chú ý đến

lớp nhân dân, còn cần thiết phải tăng cường vai trò, trách nhiệm của các cơ quan chức
năng trong hoạt động thực hiện pháp luật.
Nhìn chung, đại đa số người dân có ý thức tự giác, tích cực và nghiêm chỉnh
trong việc thực hiện pháp luật. Tuy nhiên, những khiếm khuyết, sai phạm xảy ra trong
hoạt động thực hiện pháp luật vẫn còn tương đối phổ biến, đặc biệt là trong điều kiện
nên kinh tế thị trường hiện nay. Nghị quyết Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành
Trung ương Đảng khóa IX đã khái quát thực trạng này như sau: “Tình trạng tham
7


nhũng, quan liêu, mất đoàn kết nội bộ, vừa vi phạm quyền làm chủ của nhân dân, vừa
không giữ đúng kỷ cương, phép nước xảy ra ở nhiều nơi, có những nơi nghiêm
trọng”. Có tình trạng này là do nhiều lúc, nhiều nơi, các cơ quan chức năng của nhà
nước còn xem nhẹ, buông lỏng vai trò, trách nhiệm quản lý trong lĩnh vực, ngành mà
mình phụ trách, chưa phát huy hết vai trò, chức năng quản lý của mình. Đây là một
nguyên nhân cơ bản làm giảm sút hiệu quả hoạt động thực hiện pháp luật. Vì vậy, các
cơ quan chức năng cần tăng cường hơn nữa vai trò, trách nhiệm của mình.
- Quốc hội và các cá nhân, cơ quan nhà nước có thẩm quyền cần thường xuyên
xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật đáp ứng những đòi hỏi ngày càng cao của
hoạt động thực tiễn đời sống xã hội, nhất là các văn bản pháp luật hướng dẫn thực
hiện pháp luật. Đây là các điều kiện tiên quyết đảm bảo cho việc pháp luật được thực
hiện một cách nghiêm túc và hiệu quả.
- Các cơ quan công an, tòa án, viện kiểm sát, thanh tra và các cơ quan tư pháp
khác phải nghiêm chỉnh thực hiện các quy phạm pháp luật, giữ đúng vị trí, vai trò,
chức năng và nhiệm vụ của mình, tích cực tham gia quản lý nhà nước, quản lý xã hội
bằng pháp luật và không ngừng pháp chế xã hội chủ nghĩa; tăng cường công tác kiểm
tra, giám sát việc thực hiện pháp luật; tạo điều kiện cần thiết để người dân có thể tham
gia giám sát hoạt động của các cơ quan nhà nước và thực hiện pháp luật một cách
thuận lợi.
- Các cơ quan chức năng cần phát hiện và xử lý nghiêm minh, kịp thời các hiện

cũng sẽ khiến cho các cơ quan nhà nước, những cán bộ công chức vi phạm pháp luật.
Ví dụ: Một người bị cơ quan điều tra bắt trong trường hợp khẩn cấp trong một vụ án
để điều tra. Do không hiểu biết pháp luật trên thực tế đã có người bị giữ ở cơ quan
công an đến gần một năm mà vẫn chưa có quyết định tạm giữ. Trong khi đó, pháp luật
quy định trong trường hợp này thì kể từ sau khi bị bắt trong vòng 24 giờ cơ quan điều
tra phải ra quyết định tạm giữ hoặc trả tự do cho người bị bắt nếu không tìm được
bằng chứng chứng minh người đó phạm tội. Như vậy, rõ ràng do người dân không
hiểu biết pháp luật nên đã không đòi được quyền và lợi ích hợp pháp của mình, khiến
cho cơ quan nhà nước vi phạm pháp luật. Điều đó đã làm ảnh hưởng không nhỏ đến
hiệu quả của hoạt động thực hiện pháp luật. Từ đó, chúng ta có thể thấy rằng, bên
cạnh biện pháp tích cực tuyên truyền và giáo dục pháp luật cho mọi tầng lớp nhân dân
9


bằng lực lượng phương tiện thông tin đại chúng hùng hậu cũng cần phải khuyến khích
nhân dân tích cực trau dồi thêm kiến thức về pháp luật. Để thực hiện được biện pháp
này, thì Nhà nước và các cơ quan ban ngành phải có sự đầu tư thích đáng. Làm được
điều đó, trước hết sẽ giúp người dân tuân thủ và nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật
của Nhà nước và sau đó họ sẽ tự mình hiểu biết được những quyền và lợi ích hợp
pháp mà pháp luật quy định cho mình, tránh những thiệt thòi khi tham gia vào các sự
việc, sự kiện pháp lý.
2. Giáo dục pháp luật cho thế hệ trẻ từ nhỏ thông qua nhà trường và gia đình.
Như chúng ta đã biết, hiện nay tình trạng vi phạm pháp luật ở giới trẻ ngày
càng có chiều hướng gia tăng về mặt số lượng cũng như tính chất nghiêm trọng của
hành vi vi phạm. Thực trạng đáng buồn đó xuất phát từ rất nhiều nguyên nhân như lối
sống, tác động mặt trái của nền kinh tế thị trường, sự quản lý lỏng lẻo của nhà trường
và gia đình, ngoài ra còn một nguyên nhân khác là do sự thiếu hiểu biết về pháp luật
ngay từ khi còn nhỏ. Ông cha ta có câu: “Bé không vin, cả gãy cành”, ý muốn nói trẻ
em từ nhỏ không dạy dỗ đến nơi đến chốn thì khi lớn lên sẽ rất khó dạy bảo. Trong
giáo dục pháp luật cũng vậy, chúng ta cũng cần phải giáo dục cho trẻ em ngay từ khi

người dân sẽ gặp khó khăn trong chấp hành, tuân thủ và sử dụng pháp luật. Như vậy,
chính do trình độ lập pháp và sự thiếu đồng bộ của hệ thống pháp luật sẽ ảnh hưởng
đến hoạt động thực hiện pháp luật. Vì thế, yêu cầu đặt ra là phải nâng cao trình độ lập
pháp và kiện toàn, hoàn thiện hệ thống pháp luật để nâng cao hiệu quả của việc thực
hiện pháp luật ở nước ta trong giai đoạn hiện nay.

KẾT LUẬN
Trên đây là một số các biện pháp để nâng cao hiệu quả của hoạt động thực hiện
pháp luật ở nước ta trong giai đoạn hiện nay. Qua đó, mỗi người chúng ta cần nâng
cao ý thức pháp luật của mỗi cá nhân, nghiêm chỉnh chấp hành, tuân thủ pháp luật để
xã hội ngày một tốt hơn, không còn tình trạng vi phạm pháp luật, không còn tội phạm
để đời sống xã hội và tình hình kinh tế, chính trị ngày càng ổn định hơn, tạo môi
trường thuận lợi cho sự phát triển đất nước, dân tộc cũng như phát triển con người
Việt Nam ngày càng tiến bộ hơn và mục tiêu xa hơn nữa là xây dựng thành công nhà
nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân.
11


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. TS. Ngọ Văn Nhân – Xã hội học pháp luật – Nhà xuất bản Tư pháp – Hà Nội –
2010.
2. Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003.

12