MỞ ĐẦU
Tội phạm học là ngành khoa học xã hội đa ngành nghiên cứu về tội phạm
với tính chất là hiện tượng cá nhân và xã hội bao gồm một tổng thể gắn liền với
tội phạm. Một nội dung quan trọng nằm trong tổng thể đó chính là tình hình tội
phạm. Hiện nay ở nước ta, tình hình tội phạm về ma túy có nhiều diễn biến phức
tạp, nhất là ở các vùng biên giời. Lào Cai là một trong những vùng trọng điểm về
tội phạm ma túy hiện nay. Do đó, để hoàn thành bài tập lớn học kỳ: “Trên cơ sở
nghiên cứu về một luận văn thạc sỹ về Tội phạm học, hãy trình bày tóm tắt kết
quả nghiên cứu của tác giả đó về tình hình tội phạm và rút ra nhận xét cá
nhân về kết quả nghiên cứu của tác giả đó” em đã chọn luận văn thạc sĩ luật
học của tác giả Đinh Thị Minh Cầm: “ Phòng ngừa tội phạm về ma túy trên địa
bàn tỉnh Lào Cai”

NỘI DUNG
Tóm tắt kết quả nghiên cứu luận văn thạc sĩ của tác giả Đinh Thị
Minh Cầm về tình hình tội phạm ma túy trên địa bàn tỉnh Lào Cai

I.

Tác giả Đinh Thị Minh Cầm nghiên cứu tình hình tội phạm về ma túy trên
địa bàn Lào Cai trong một chương riêng và gồm 3 phần:
•
•
•

Thực trạng của tội phạm về ma túy trên địa bàn tỉnh Lào Cai;
Diễn biến của tội phạm về ma túy trên địa bàn tỉnh Lào Cai;
Cơ cấu và tính chất của tội phạm về ma túy.
1. Thực trạng của tội phạm về ma túy trên địa bàn tỉnh Lào Cai;
Căn cứ vào thống kê của Viện kiểm sát nhân dân tỉnh Lào Cai từ 20062010, Tào án nhân dân tỉnh Lào Cai và Tòa án nhân dân của huyện thuộc tỉnh đã
xét xử 775 vụ phạm tội về ma túy với 917 người bị kết án. Trung bình mỗi năm

tương ứng của các năm tiếp theo với năm gốc. Qua đó rút ra các nhận xét:
Thứ nhất: Nhìn chung từ năm 2006 đến năm 2010, tội phạm về ma túy trên
địa bàn tỉnh Lào Cai có xu hướng gia tăng. So với năm 2006, các năm có số vụ
và số người phạm tội tăng từ 1% đến 4%. Đột biến năm 2010 số vụ và số người
phạm tội về ma túy tăng cao: 16 vụ, tương đương 11%; tăng 15 người phạm tội,
tương đương 8%.
2


Thứ hai: Diễn biến tăng giảm số vụ và số người phạm tội về ma túy trên
địa bàn tỉnh Lào Cai tương đồng với diễn biến tăng giảm số vụ và số người phạm
tội nói chung. Tuy nhiên, mức tăng trung bình của tội phạm về ma túy thấp hơn
mức tăng trung bình của tội phạm nói chung trên địa bàn tỉnh Lào Cai. Bình quân
mỗi năm tội phạm về ma túy tăng 102% số vụ và 102,4% số người phạm tội,
trong khi mức tăng trung bình của tội phạm nói chung là 115,6% số vụ và 116%
số người phạm tội.
Thứ ba: Nếu số vụ và số người phạm tội về ma túy tăng giảm tương đối
đồng đều so với số vụ và số người phạm tội nói chung trên địa bàn tỉnh Lào Cai
lại không tương ứng với diễn biến số vụ và số người phạm tội về ma túy trên toàn
quốc. Năm 2007, cả số vụ và số người phạm tội về ma túy trên toàn quốc đều
giảm so với năm 2006 trong khi số vụ và số người phạm tội về ma túy ơe Lào Cai
lại tăng so với năm 2006. Năm 2009, số vụ và số người phạm tội về ma túy ở Lào
Cai giảm so với năm 2008 thì số vụ và số người phạm tội ma túy toàn quốc lại
tăng so với năm trước.
3.

Cơ cấu và tình chất của tội phạm về ma túy.
Tác giả Đinh Thị Minh Cầm đã nghiên cứu cơ cấu của tội phạm về ma túy

trên các bình diện sau:

Nếu trong khoảng thời gian 2006-2005, hầu hết tội phạm về ma túy diễn ra
ở các vùng kinh tế khó khăn, vùng dân tộc ít người do tập quán sử dụng ma túy
của những người dân tộc, thì giai đoạn 2006-2010, tội phạm về ma túy lại chủ
yếu diễn ra ở khu vực thị xã, thị trấn và đặc biệt là ở Thành phố Lào Cai. Từ năm
2006 đến năm 2010 có 912 người phạm tội về ma túy bị xét xử thì có 439 người
phạm tội trên địa bàn thành phố Lào Cai.
Khi xem xét địa bàn hành chính thì tội phạm về ma túy diễn ra nhiều nhất
ở thành phố Lào Cai, tiếp đó đến các huyện Văn Bàn, Sa Pa, Bảo Thắng, Bát Xát,
và ít nhất là huyện Si Ma Cai. Tại các địa phương thì tội phạm về ma túy xảy ra
cả ở khu vực đô thị và nông thôn, từ nơi kinh tế phát triển đến nơi kinh tế kém
phát triển, tuy nhiên tội phạm về ma túy hầu hết tập trung vào khu vực trung tâm
của các huyện, nơi có sự phát triển mạnh về kinh tế, các dịch vụ khách sạn, nhà
trọ, nhà hàng, vũ trường, karaoke, quầy bar…

3.4.

Cơ cấu theo hình thức thực hiện tội phạm
Để nghiên cứu cơ cấu theo hình thức thực hiện tội phạm, tác giả đã lựa
chọn ngẫu nhiên 100 vụ án với 122 người phạm tội trong 775 vụ án và 917 người
4


phạm tội về ma túy trên địa bàn tỉnh Lào Cai từ năm 2006 đến năm 2010 và đưa
ra các kết luận:
Hình thức thực hiện tội phạm về ma túy phổ biến trên địa bàn tỉnh Lào Cai
là tội phạm riêng lẻ. Theo thống kê của tác giả trong 100 vụ án được nghiên cứu
có 122 bị cáo phạm tội về ma túy, trong đó 84 vụ phạm tội riêng lẻ, chủ yếu trong
những vụ “ tàng trữ trái phép chất ma túy”. Sô vụ phạm tội với hình thức đồng
phạm là 16 trên 100 vụ, với 38 người phạm tội.
Ở Lào Cai tình trạng “gia đình trị” trong đồng phạm tội phạm về ma túy

sau tỷ lệ thuốc phiện giảm và chuyển dần sang Hêrôin đồng thời xuất hiện các
chất ma túy tổng hợp mới.
Trong 2 năm gần đây từ năm 2010 loại ma túy tổng hợp Methamphetamin
đã bắt đầu xuất hiện trên địa bàn tỉnh Lào Cai.
3.7. Cơ

cấu theo mục đích phạm tội.

Trong 122 người phạm tội của 100 vụ được lựa chọn nghiên cứu, thì có tới
65 người có hành vi mua bán trái phép chất ma túy nhằm kiếm lời, 5 người phạm
tội vận chuyển trái phép chất ma túy để thu lợi (tổng số 70 người tương đương
57%). Còn lại 52 người phạm tội tàng trữ trái phép chất ma túy để sử dụng thỏa
mãn nhu cầu bản thân, trong số đó có những người phạm tội vừa có hành vi tàng
trữ trái phép để sử dụng, vừa có hành vi bán lại nhằm kiếm tiền tiếp tục mua ma
túy sử dụng. Như vậy, lợi nhuận là mục đích chính của người phạm tội về ma túy.
3.8.

Cơ cấu theo đặc điểm tái phạm.
Trong những người phạm tội ma túy đã bị xét xử trên địa bàn tỉnh Lào Cai,
có những người từng có án tích phạm tội về ma túy, có những người có án tích
phạm tội khác, hoặc đã từng có tiền sự vi phạm quy định pháp luật. Trong phạm
vi nghiên cứu của luận văn này, tác giả Đinh Thị Minh Cầm đã xác định những
người đã từng có tiền án tội phạm về ma túy, chưa được xóa án tích mà lại phạm
tội về ma túy là tái phạm. Tỷ lệ tái phạm của người phạm tội về ma túy ở Lào Cai
cao nhất so với nhóm người phạm tội khác. Trong số 26 người phạm tội là tái
phạm được thống kê, cũng có tới 8 người tái phạm từ hai lần trở lên, cá biệt có
trường hợp tái phạm đến 4 lần.

3.9.


thuộc nhiều vào điều kiện kinh tế tự nhiên nên năng suất thấp, thu nhập không ổn
định, nhiều thời gian nông nhàn là nguyên nhân khiến những người làm nông
nghiệp phạm tội trong đó có phạm tội về ma túy. Đối với những người phạm tội
có nghề nghiệp khác chủ yếu là lái xe, công nhân. Cá biệt cũng có trường hợp tội
phạm là học sinh, sinh viên và giáo viên.
3.13.

Cơ cấu theo trình độ văn hóa của người phạm tội.

Một trong những đặc điểm nhân than khá đặc trưng của người phạm tội về
ma túy trên địa bàn tỉnh Lào Cai đó là trình độ học vấn thấp. Tỷ lệ người phạm
tội không biết chữ khá cao 17%. Tỷ lệ người phạm tội có trình độ tiểu học là
20%. Tỷ lệ người phạm tội có trình độ trung học cơ sở là 38%. Tỷ lệ người phạm
tội có trình độ trung học phổ thông là 25%.
7


3.14.

Cơ cấu theo đặc điểm người phạm tội nghiện ma túy.

Qua xem xét đặc điểm nhân thân của 122 người phạm tội trong 100 bản án
được chọn để nghiên cứu nhận thấy có tới 53% người phạm tội nghiện ma túy.
Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng trong tổng số 65 người phạm tội “ Mua bán trái
phép chất ma túy” đã thống kê thì chỉ ra có 13 người phạm tội (tương đương
20%) nghiện ma túy, còn lại 80% người phạm tội là không nghiện ma túy.
*Tính chất của tội phạm về ma túy: Tác giả Đinh Thị Minh Cầm đã rút ra
8 tính chất đặc trưng của tội phạm ma túy trên địa bàn tỉnh Lào Cai giai đoạn
2006-2010 qua việc nghiên cứu cơ cấu của tội phạm về ma túy trên địa bàn tỉnh
Lào Cai giai đoạn này.

Như vậy, nghiên cứu của tác giả Đinh Thị Minh Cầm đã đạt được các yêu cầu khi
nghiên cứu về tình hình tội phạm.
Khi nghiên cứu tình hình tội phạm cụ thể ta phải xem xét nó trên các thông
số - bộ phận hợp thành của tình hình tội phạm:

•

Thông số về lượng của tình hình tội phạm bao gồm: thực trạng và diễn biến của

•

tình hình tội phạm;
Thông số về chất của tình hình tội phạm bao gồm: cơ cấu, tính chất của tình hình
tội phạm.
Thứ nhất, về thực trạng: tác giả Đinh Thị Minh Cầm đã cho chúng ta biết
đặc điểm về định lượng của tình hình tội phạm về ma túy thông qua các con số
tuyệt đối:

-

Đưa ra các số liệu cụ thể, chi tiết qua các năm từ 2006 đến 2010 theo thống kê
của Viện kiểm sát nhân dân tình Lào Cai trong thời gian năm năm từ năm 2006
đến 2010 và đưa ra một số tiêu chỉ để so sánh cụ thể để làm rõ nét thực trạng của

-

tình hình tội phạm về ma túy trên địa bàn tỉnh Lào Cai.
Bên cạnh việc đưa ra các số liệu thống kê tác giả vẽ các biểu đồ cột làm cho
người đọc dễ hình dung được thực trạng tội phạm về ma túy trên địa bàn tỉnh Lào
Cai qua các năm; nhìn vào các biểu đồ người đọc có thể dễ dàng so sánh và nhận


điểm định tính)
Tác giả thể hiễn các con số phản ánh tội phạm qua các bảng số liệu và đặc biệt là
các biểu đồ đường qua đó có thể thấy ngay được sự vận động của tội phạm về ma
túy trên địa bàn tỉnh Lào Cai từ năm 2006 đến năm 2010.
Thứ ba, về cơ cấu và tính chất:

-

Để xác định cơ cấu của tội phạm về ma túy, tác giả đã đưa ra rất nhiều các tiêu
chí – 14 tiêu chí. Việc tác giả đưa ra nhiều tiêu chí như thế giúp cho người đọc có

-

thể hình dung rõ hơn, cụ thể hơn cơ cấu của tội phạm về ma túy.
Trong từng tiêu chí cụ thể, tác giả đã sử dụng các bảng thống kê số liệu kết hợp
cùng với biểu đồ thống kê phù hợp để biểu đạt cơ cấu của tình hình tội phạm về

-

ma túy được sinh động, rõ nét.
Tác giả đã dựa vào những kết quả, đặc điểm đặc trưng, nổi bật nhất trong khi
nghiên cứu cơ cấu của tội phạm về ma túy trên địa bàn tỉnh Lào Cai để đưa ra
những tình chất đặc trưng của tội phạm về ma túy trên địa bàn tỉnh Lào Cai giai
đoạn 2006-2010.
2. Hạn chế.

10



-

“Diễn biến của tình hình tội phạm là sự phản ánh xu hướng tăng giảm hoặc ổn
định tương đối của tội phạm nói chung (hoặc một tội, một nhóm tội phạm) xảy ra
trong khoảng thời gian nhất định và trên một địa bàn nhất định”.
11


-

“Cơ cấu và tính chất của tình hình tội phạm là những đặc điểm về tính chất của
tình hình tội phạm. Giữa cơ cấu và tính chất của tình hình tội phạm có mối quan
hệ mật thiết với nhau”.
“Cơ cấu của tình hình tội phạm là tỷ trọng, mối tương quan giữa nhân tố
bộ phận và tổng thể của tình hình tội phạm trong khoảng thời gian nhất định”. Do
đó, ta có thể hiểu cơ cấu của tội phạm về ma túy là tỷ trọng, mối tương quan giữa
các bộ phận trong khoảng thời gian từ năm 2006 đến năm 2010.
Thứ hai, thực trạng của tội phạm về ma túy được đánh giá thông qua số
lượng tội phạm rõ của tội phạm đã bị xử lý và có trong thống kê hình sự và số
lượng tội phạm ẩn (tức tội phạm chưa được phát hiện, chưa bị xử lí nên chưa có
trong thống kê hình sự). Do đó, thực trạng của tội phạm về ma túy trên địa bàn
tỉnh Lào Cai được thể hiện thông qua tội phạm rõ, tội phạm ẩn của các tội phạm
về ma túy.
Trong bài viết của tác giả không chỉ ra đâu là tội phạm rõ, tội phạm ẩn của
các tội phạm về ma túy cụ thể mà đi nghiên cứu luôn qua các số liệu. Theo em, ở
đây, trong phần thực trạng của tội phạm về ma túy trên địa bàn tỉnh Lào Cai tác
giả nên chia thành hai phần rõ ràng:

-


báo… vì vậy, công tác đấu tranh phòng chống đối với loại tội phạm này vô cùng

-

khó khăn.
Nếu như một số tội phạm khác, việc thực hiện hành vi phạm tội mang tính nhỏ lẻ,
tự phát thì tội phạm về ma túy ngược lại, luôn được tổ chức rất chuyên nghiệp,
quy củ, tạo thành đường dây, không chỉ trong một tỉnh, một khu vực nữa mà còn
mang tính xuyên quốc gia. Các đối tượng được phân công những nhiệm vụ nhất
định. Việc giao hàng, mua hàng… được thực hiện với những tín hiệu riêng, cách

-

thức riêng mà người ngoài khó phát hiện.
Các tội phạm về ma túy không có hiện trường cụ thể, người thực hiện hành vi
phạm tội về ma túy thường có nhiều hành vi khác nhau, nhiều thủ đoạn tinh vi,
xảo quyệt, với những luật riêng của giới giang hồ, vì vậy, tội phạm này độ bí mật
cao và càng khó phát hiện.
Hai là: xuất phát từ vị trí đặc thù của tỉnh Lào Cai. Lào Cai là một tỉnh
biên giới giáp Trung Quốc – một thị trường tiêu thụ ma túy đày tiềm năng và
rộng lớn; Đường biên giới giữa Lào Cai( Việt Nam) và Vân Nam( Trung Quốc)
trải dài 203km trong đó có 59km đường đất liền và 144 km đường sông suối với
13


địa hình hiểm trở, nhiều đồi núi, dân cư thưa thớt. Phía Tây Nam của Việt Nam
lại gần khu vực Tam giác vàng là một trong những khu vực sản xuất ma túy lớn
nhất thế giới, là nơi cung cấp ma túy cho toàn bộ Đông Nam Á và phần lớn ở
châu Á. Như vậy, Lào Cai có tầm vị trí chiến lược đối với các tội phạm ma tùy, là
cầu nối điểm ma túy trong nước cũng như sang nước láng giềng.


tỉnh Lào Cai” – của tác giả Đinh Thị Minh Cầm, Hà Nội, 2012
Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Tội phạm học, Nxb. Công an

3)

nhân dân, Hà Nội, 2012
Tội phạm học nhập môn, TS. Dương Tuyết Miên, Nxb. Công an nhân dân,

4)

Hà Nội, 2010
Giáo trình Tội phạm học, Đỗ Ngọc Quang, Nxb. Đại học quốc gia, Hà Nội,

5)
6)

1999
Bàn về tình hình tội phạm, Tạp chí Toà Án Nhân Dân số 24 tháng 12/2007
Tội phạm và cấu thành tội phạm, GS. Nguyễn Ngọc Hoà, Nxb. Công an
nhân dân, Hà Nội, 2006

15


MỤC LỤC

16