LỜI NÓI ĐẦU
Trong bối cảnh hiện nay, sự phát triển nhanh chóng của các ngành sản xuất, kinh
doanh, dịch vụ một mặt giúp thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt
Nam nhưng mặt khác nó cũng xả ra môi trường một khối lượng khổng lồ chất thải.
Sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, phát triển kinh tế thị trường theo
định hướng XHCN và chủ động hội nhập kinh tế quốc tế đang đặt ra cho công tác
bảo vệ môi trường những vấn đề mới cấp thiết, đòi hỏi cần có khung pháp lý đầy đủ
hơn, thích hợp hơn. Chính vì vậy trong phạm vi bài tập này, em xin đề cập tới vấn đề
“Tác động của hội nhập kinh tế đến bảo vệ môi trường bằng pháp luật trong lĩnh
vực nhập khẩu”. Do kiến thức về vấn đề còn chưa thực sự đầy đủ nên không thể
tránh được những sai sót trong bài tập, em rất mong nhận được sự nhận xét và góp ý
từ phía thầy cô. Em xin cảm ơn !
I.Một số vấn đề lí luận chung về môi trường, nhập khẩu và hội nhập kinh
tế
1.1.Môi trường
+ Môi trường theo nghĩa rộng là tất cả các nhân tố tự nhiên và xã hội cần thiết cho sự
sống, sản xuất của con người, như tài nguyên thiên nhiên, không khí, đất, nước, ánh
sáng cảnh quan, quan hệ xã hội.
+ Môi trường theo nghĩa hẹp không xét tới tài nguyên thiên nhiên, mà chỉ bao gồm
các nhân tố tự nhiên và xã hội trực tiếp liên quan tới chất lượng cuộc sống của con
người.
Tóm lại, môi trường của một vật thể, hay một sự kiện là tổng hợp các điều kiện
bên ngoài có ảnh hưởng tới vật thể và sự kiện đó. Môi trường là tất cả những gì có
xung quanh ta, cho ta cơ sở để sống và phát triển.
Như vậy môi trường là một khái niệm tổng hợp, phức tạp, mang tính mở và
phát triển cùng với trình độ phát triển của khoa học công nghệ nói riêng, của nền kinh
tế- xã hội và nhận thức của loài người nói chung. Tuy nhiên, trong phạm vi của khoá
luận này, em chỉ xin trình bày môi trường với khái niệm môi trường tự nhiên


1.2.Nhập khẩu



xâm chiếm thế giới và mở mang mạng lưới giao thông, thúc đẩy lưu thông hàng hóa
trong toàn bộ lãnh địa chiếm đóng rộng lớn của họ. Còn hiểu theo nghĩa chặt chẽ hơn,
hội nhập kinh tế là việc gắn kết mang tính thể chế giữa các nền kinh tế lại với nhau.
Nói rõ hơn, hội nhập kinh tế là quá trình chủ động thực hiện đồng thời hai việc: một
mặt, gắn kết nền kinh tế và thị trường từng nước với thị trường khu vực và thế giới
thông qua nỗ lực thực hiện mở cửa và thức đẩy tự do hóa nền kinh tế quốc dân, mặt
khác gia nhập và góp phần xây dựng các thể chế kinh tế khu vực và toàn cầu.
Trong tất cả các lĩnh vực nói chung, lĩnh vực môi trường nói riêng, chúng ta đã
thấy sự tác động rất mạnh mẽ của hội nhập kinh tế. Theo điều 119 Luật bảo vệ môi
trường về bảo vệ môi trường trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế và toàn cầu hóa
thì “Nhà nước khuyến khích tổ chức, cá nhân chủ động đáp ứng yêu cầu về môi
trường để nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa, dịch vụ trên thị trường khu
vực và quốc tế”.
II.TÁC ĐỘNG TỪ CÁC YÊU CẦU VỀ MÔI TRƯỜNG ĐẾN LĨNH VỰC NHẬP
KHẨU
Nước ta đã và đang tham gia nhiều quan hệ quốc tế đa phương và song phương
như quan hệ với Mỹ, EU,WTO... Trong quá trình giao lưu kinh tế, chúng ta phải đáp
ứng những quy định chung về môi trường đối với các loại sản phẩm, hàng hóa.
Đối với lĩnh vực nhập khẩu, nước ta đang phải đối mặt với nhiều thách thức.
Những hoạt động nhập khẩu hàng hóa có thể gây ra những ảnh hưởng rất lớn về môi
trường, đặc biệt như các trường hợp nhập khẩu chất thải, các chế phẩm sinh học có
chứa độc tố, vi trùng gây bệnh; nhập khẩu các loài động thực vật có mầm bệnh hoặc
có nguy cơ biến đổi nguồn gen; nhập khẩu các dây chuyền, thiết bị sản xuất lạc hậu…
Về tình hình máy móc, thiết bị, công nghệ nước ta, theo một công bố của Liên
hiệp các Hội Khoa học kỹ thuật Việt Nam cho biết, hiện tỷ lệ doanh nghiệp sử dụng
công nghệ cao ở Việt Nam chỉ chiếm 2%, còn lại phần lớn các doanh nghiệp nước ta
đang sử dụng công nghệ tụt hậu 2 - 3 thế hệ so với mức trung bình của thế giới. Một
thống kê khác cho thấy: có đến 75% máy móc, thiết bị và dây chuyền sản xuất của các

chặt chẽ vừa thay lời “chào hàng” với các quốc gia khác. Các văn bản quy phạm pháp
luật liên quan đến lĩnh vực nhập khẩu rất phong phú, trong phạm vi của bài tập này,
em xin tóm gọn lại và đưa ra những tác động phổ biến nhất.
3.1.Tác động tích cực
Có thể nói, hoạt động nhập khẩu đã đem lại cho môi trường nhiều lợi ích thiết
thực. Như hoạt động nhập khẩu máy móc, thiết bị, công nghệ có tác động rất tích cực,


thể hiện ở một số mặt như tạo ra cơ hội cho các doanh nghiệp nước ta có điều kiện
ứng dụng trực tiếp máy móc, thiết bị, công nghệ hiện đại trên thế giới vào sản xuất,
giảm lượng phát thải và góp phần ngăn ngừa ô nhiễm môi trường. Đây còn là biện
pháp giải quyết hữu hiệu tình trạng ô nhiễm môi trường ở nước ta. Hơn nữa, hoạt
động này hỗ trợ cho việc áp dụng giải pháp sản xuất sạch hơn - một trong những giải
pháp phòng ngừa ô nhiễm môi trường công nghiệp hiệu quả nhất hiện nay.
Hay như đối với hoạt động nhập khẩu phế liệu, nó góp phần tiết kiệm nguồn tài
nguyên thiên nhiên cho đất nước, hạn chế được việc khai thác, sử dụng nguồn tài
nguyên này. Cũng chính trong việc khai thác các nguồn tài nguyên hay sản xuất ra
nguyên vật liệu để sử dụng cũng đã tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường. Vì vậy,
nhập khẩu phế liệu để tái chế là một biện pháp hữu ích.
Đối với các sản phẩm là động thực vật hay các sản phẩm thủy sản, việc nhập
khẩu sẽ giúp chúng ta có lượng mặt hàng phong phú, có thể lai tạo giống hay nhập
khẩu những động vật có chức năng cải tạo môi trường như cá ăn vi khuẩn trong hồ
nước là một biện pháp hữu hiệu để “dọn sạch” môi trường.
Và việc nhập khẩu các sản phẩm khác như khoáng sản, săng, dầu diesel… đều
mang lại những lợi ích nhất định cho môi trường.
Trong thời gian qua hệ thống pháp luật Việt Nam nói chung, hệ thống pháp luật
về bảo vệ môi trường nói riêng đã có bước chuyển biến rất cơ bản, từng bước tạo lập
cơ sở pháp lý cho nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa, góp phần
vào việc thực hiện thành công chiến lước phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập kinh
tế quốc tế. Nước ta đã ban hành nhiều văn bản Luật như Luật bảo vệ môi trường 2005

làm ô nhiễm môi trường “Cá nhân, pháp nhân và các chủ thể khác làm ô nhiễm môi
trường gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật, kể cả trường
hợp người gây ô nhiễm môi trường không có lỗi”.
Nghị định số 81/2006/NĐ-CP về việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh
vực bảo vệ môi trường do Chính phủ ban hành quy định trách nhiệm hành chính khi
vi phạm các quy định về nhập khẩu máy móc, thiết bị, phương tiện vận tải, nguyên
liệu, nhiên liệu, vật liệu, phế liệu tại Điều 16 và các Điều 17, 20.
Bộ luật hình sự 1999 đã quy định trách nhiệm hình sự đối với các chủ thể gây ô
nhiễm môi trường trong lĩnh vực nhập khẩu tại Chương XVII - Các tội phạm về môi
trường, cụ thể tại Điều 185 về “Tội nhập khẩu công nghệ, máy móc, thiết bị, phế thải
hoặc các chất không bảo đảm tiêu chuẩn bảo vệ môi trường”.


Luật Bảo vệ môi trường 2005 cũng đã quy định khá rõ ràng về điều kiện nhập
khẩu phế liệu tại Điều 42, 43, ngoài ra cũng cần tham khảo Quyết định số 12/2006
/QĐ-BTNMT và phụ lục đính kèm về Danh mục phế liệu được phép nhập khẩu làm
nguyên liệu sản xuất. Việc nhập khẩu khoáng sản, động thực vật quý hiếm, thủy sản,
hóa chất… cũng phải tuân thủ đầy đủ các điều kiện quy định tại Luật khoáng sản
1996, sửa đổi bổ sung 2005; Nghị định 82/2006/NĐ-CP về Quản lí hoạt động xuất
khẩu, nhập khẩu, tái xuất khẩu, nhập nội từ biển, quá cảnh, nuôi sinh sản, nuôi sinh
trưởng và trồng cấy nhân tạo các loại động vật, thực vật hoang dã nguy cấp, quý
hiếm; Quyết định số 05/2006/QĐ-BCN về việc công bố danh mục hóa chất cấm xuất
khẩu, cấm nhập khẩu theo quy định tại nghị định số 12/2006/ND-CP ngày 23 tháng 01
năm 2006 của chính phủ do Bộ trưởng Bộ Công nghiệp ban hành…
3.2.Tác động tiêu cực
Bên cạnh những tích cực mà hoạt động nhập khẩu mang lại, thì nó cũng có
những tồn tại, hạn chế tác động tiêu cực tới môi trường. Đó là việc nhập khẩu và sử
dụng máy móc, thiết bị, công nghệ lạc hậu, không đáp ứng quy chuẩn môi trường là
một trong những nhân tố đang hủy hoại dần môi trường sống của chúng ta, đặc biệt là
môi trường xung quanh các khu công nghiệp và khu đô thị - nơi tập trung phần lớn

động vật, thực vật, nguồn gen, vi sinh vật có liên quan tới bảo vệ môi trường phải
được phép của cơ quan quản lý ngành hữu quan và cơ quan nhà nước về bảo vệ môi
trường. Tuy nhiên để thực hiện nghiêm chỉnh vấn đề này không hề đơn giản chút
nào…
IV.THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT
MÔI TRƯỜNG VỀ NHẬP KHẨU Ở NƯỚC TA HIỆN NAY
4.1.Thực trạng
Nguy cơ ô nhiễm môi trường từ việc nhập khẩu các thiết bị cũ, công nghệ lạc hậu,
nguyên liệu phế thải, hàng hoá kém chất lượng không đảm bảo các tiêu chuẩn vệ sinh
môi trường. NHập khẩu của Việt Nam vẫn chủ yếu là nguyên liệu và công nghệ trong
nước chưa sản xuất được, nhưng chưa phải là hoàn toàn hiện đại nhất, chủ yếu là từ
thị trường các nước trong khu vực. NHập khẩu từ thị trường các nước châu á chiếm
tới hơn 75% tổng kim ngạch nhập khẩu của Việt Nam. Lí do là công nghệ các nước
phương Tây thường có giá thành cao, phần khác là do trình độ quản lí và trình độ kĩ
thuật của người Việt Nam còn có mặt hạn chế. Đã có trường hợp nhập khẩu vào VIệt
Nam cả những công nghệ lạc hậu mà những nước bán hàng cho ta không còn sử
dụng được nữa, hoặc nhập khẩu vào Việt Nam những loài động vật, hàng hoá gây tác


động tiêu cực tới môi trường ( ốc bươu vàng, hải ly…), chất thải độc hại ( nhập khẩu
5035 tấn thép phế liệu đầu năm 2001 qua cảng Hải Phòng)
Nhập khẩu xe hai bánh gắn máy tăng một cách đột biến trong năm 2001, lên tới
2503 nghìn cái ( kể cả các bộ linh kiện lắp ráp). Nhập khẩu ô tô con và ô tô vận tải
cũng tăng, ô tô vận tải là 21.372 chiếc so với 13.048 chiếc vào năm 2000 ; ô tô con là
11.649 chiếc so với 9.800 chiếc vào năm 2000. Để phục vụ nhu cầu tiêu thụ xăng dầu
trong nước, nhập khẩu xăng dầu các loại năm 2001 là 8.989nghìn tấn, tăng 2.7 % so
với năm 2000. Số lượng ô tô , xe máy tham gia giao thông ngày càng tăng, đặc biệt là
ở các thành phố lớn đã làm trầm trọng thêm nạn tắc nghẽn giao thông, các chỉ tiêu về
độ ồn, độ bụi đều vượt so với các tiêu chuẩn cho phép. Chẳng hạn, tiếng ồn cho phép
là 70 DBA nhưng tại các nút giao thông của Hà Nội là 75-80; Tại thành phố Hồ CHí

nền kinh tế, tăng tốc độ hội nhập của Việt Nam vào cộng đồng thương mại thế giới,
đồng thời vừa khai thác hợp lý, sử dụng tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên vừa ngăn
chặn tình trạng ô nhiễm và bảo vệ môi trường
- Xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan Môi trường, cơ quan Hải quan
và các cơ quan khác trong việc quản lý hoạt động nhập khẩu. Cơ chế phối hợp giữa
cơ quan Môi trường và các cơ quan chức năng trong thời gian qua còn nhiều “lỗ
hổng”. Nguyên nhân một phần là do hệ thống pháp luật về bảo vệ môi trường trong
hoạt động nhập khẩu máy móc, thiết bị nói riêng và hàng hóa, sản phẩm nói chung
còn thiếu đồng bộ, chưa chặt chẽ.
- Tăng cường quản lý đối với hoạt động nhập khẩu và lưu thông trong nước theo
hướng hạn chế nhập khẩu những mặt hàng kinh doanh có điều kiện, các mặt hàng có
nhiều khả năng gây ô nhiễm môi trường như xăng dầu, hóa chất, phân bón, thuốc
trừ sâu, thuốc bảo vệ thực vật... Đồng thời khuyến khích nhập khẩu các mặt hàng có
nguồn gốc thiên nhiên như gỗ và các sản phẩm đa dạng sinh học nhằm làm giảm tình
trạng khai thác tài nguyên như hiện nay
- Khuyến khích nhập khẩu các máy móc thiết bị và công nghệ hiện đại, có chọn lọc
kỹ lưỡng, ưu tiên các công nghệ nâng cao tính cạnh tranh của sản phẩm, nâng cao
hiệu quả sản xuất, các công nghệ sạch, ít gây ô nhiêm môi trường và đặc biệt là các
công nghệ xử lý ô nhiễm môi trường
- Kiểm soát chặt chẽ dòng hàng hóa vào-ra các cửa khẩu biên giới về mọi phương
diện như: các tiêu chuẩn về chất lượng hàng hóa, các tiêu chuẩn. Tuyệt đối không cho
phép hàng hóa không đủ tiêu chuẩn chất lượng và không đủ tiêu chuẩn về môi trường
ra vào các cửa khẩu biên giới


- Nâng cao nhận thức, ý thức của người dân trong việc bảo vệ môi trường và thay
đổi sở thích tiêu dùng hàng hóa theo hướng có lợi cho môi trường như ưa dùng sản
phẩm được dán "nhãn hiệu xanh", dùng khí đốt hoặc năng lượng mặt trời thay cho
việc dùng than hay điện làm nhiên liệu cho sinh hoạt... Chính người tiêu dùng sẽ là
động lực buộc nhà sản xuất phải đầu tư công nghệ, thay đổi mặt hàng để đáp ứng sở

6. http://environment-safety.com
7. http://www.monre.gov.vn


MỤC LỤC
Contents
LỜI NÓI ĐẦU..................................................................................................................1
I.Một số vấn đề lí luận chung về môi trường, nhập khẩu và hội nhập kinh tế..................1
1.1.Môi trường..................................................................................................................1
1.2.Nhập khẩu....................................................................................................................2
1.3.Hội nhập kinh tế..........................................................................................................2
II.TÁC ĐỘNG TỪ CÁC YÊU CẦU VỀ MÔI TRƯỜNG ĐẾN LĨNH VỰC NHẬP
KHẨU...............................................................................................................................3
III.TÁC ĐỘNG CỦA HỘI NHẬP KINH TẾ ĐẾN BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG BẰNG
PHÁP LUẬT TRONG LĨNH VỰC NHẬP KHẨU..........................................................4
3.1.Tác động tích cực........................................................................................................4
3.2.Tác động tiêu cực........................................................................................................7
IV.THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUY ĐỊNH PHÁP LUẬT MÔI
TRƯỜNG VỀ NHẬP KHẨU Ở NƯỚC TA HIỆN NAY................................................8
4.1.Thực trạng...................................................................................................................8
4.2.Giải pháp hoàn thiện..................................................................................................10
.........................................................................................................................................11
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO........................................................................13
Contents...........................................................................................................................14