Bài tập học kỳ môn: Luật môi trường
MỞ ĐẦU
Hiện nay môi trường ở Việt Nam nói riêng và môi trường trên thế giới nói
chung, đang đối diện với những nguy cơ xấu. Trong xu thế hội nhập với nền kinh
tế thế giới, trong thời gian qua Việt Nam đã chủ động, tích cực tham gia các chế
định khu vực và trên thế giới. Việc hội nhập kinh tế mang đến nhiều cơ hội cũng
như những khó khăn thách thức, trong đó có lĩnh vực môi trường. Hội nhập kinh tế
tác động đến mọi lĩnh vực, trong đó có vấn đề bảo vệ môi trường bằng pháp luật
trong các lĩnh vực nhập khẩu. Bài viết của em sẽ đi tìm hiểu vấn đề này.
NỘI DUNG
I. MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ HỘI NHẬP KINH TẾ, VÀ NHẬP KHẨU
1. Hội nhập kinh tế
Hội nhập kinh tế, nếu hiểu theo nghĩa đơn giản nhất và phổ biến trên thế giới, là
việc các nền kinh tế trên thế giới gắn kết lại với nhau, còn nếu hiểu theo một cách
chặt chẽ, là việc gắn kết mang tính thể chế giữa các nền kinh tế với nhau, nói rõ
hơn hội nhập kinh tế là quá trình thực hiện đồng thời hai việc: một mặt gắn nền
kinh tế và thị trường từng nước với thị trường khu vực và thế giới thông qua nỗ lực
mở cửa và thúc đẩy tự do hoá nền kinh tế quốc dân; mặt khác gia nhập và góp phần
xây dựng các thể chế kinh tế khu vực và thế giới. Hội nhập kinh tế có thể là song
phương hoặc đa phương.
2. Nhập khẩu
Nhập khẩu là hoạt động kinh doanh buôn bán trên phạm vi quốc tế, là quá trình
trao đổi hàng hoá giữa các quốc gia dựa trên cơ sở ngang giá lấy tiền tệ làm môi
giới. Nó không phải là một hành vi buôn bán riêng lẻ mà là một hệ thống các quan
hệ buôn bán trong một nền kinh tế có cả tổ chức bên trong và bên ngoài.
Bài tập học kỳ môn: Luật môi trường
II. TÁC ĐỘNG CỦA HỘI NHẬP KINH TẾ ĐẾN BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG
BẰNG PHÁP LUẬT TRONG CÁC LĨNH VỰC NHẬP KHẨU
1. Pháp luật về bảo vệ môi trường trong các lĩnh vực nhập khẩu.
Có rất nhiều mặt hàng nhập khẩu vào Việt Nam, ta đi vào một số quy định ở
từng lĩnh vực phân chia theo nhóm hàng nhập khẩu quan trọng, cụ thể như sau:

khác của pháp luật có liên quan;
b) Chậm nhất là năm ngày trước khi tiến hành bốc dỡ phải thông báo bằng văn
bản cho cơ quan quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường cấp tỉnh nơi đặt cơ sở sản
xuất hoặc kho, bãi chứa phế liệu nhập khẩu về chủng loại, số lượng, trọng lượng
phế liệu, cửa khẩu nhập, tuyến vận chuyển, kho, bãi tập kết phế liệu và nơi đưa
phế liệu vào sản xuất;
c) Xử lý tạp chất đi kèm phế liệu nhập khẩu, không được cho, bán tạp chất đó.
4. Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm sau đây:
a) Kiểm tra, phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời hành vi vi phạm pháp luật
liên quan đến phế liệu nhập khẩu;
b) Hàng năm báo cáo Bộ Tài nguyên và Môi trường tình hình nhập khẩu, sử
dụng phế liệu và các vấn đề môi trường liên quan đến phế liệu nhập khẩu tại địa
phương mình.
5. Nhập khẩu phế liệu là loại hình kinh doanh có điều kiện. Bộ thương mại chủ trì
phối hợp với Bộ Tài nguyên và Môi trường quy định tiêu chuẩn, điều kiện kinh
doanh của tổ chức, cá nhân nhập khẩu phế liệu.
Các văn bản pháp luật ra đời nhằm cụ thể hoá các vấn đề liên quan như: Danh
mục phế liệu được phép nhập khẩu làm nguyên liệu sản xuất được quy định tại
Quyết định số 12/2006/QĐ-BTNMT , ngày 08/09/2006. Danh mục chất thải nguy
hại được quy định tại Thông tư 12/ 2011/ TT- BTNMT.
1.2- Bảo vệ môi trường trong lĩnh vực nhập khẩu thực phẩm
Để quản lý chất lượng hàng hoá nói chung, ngày 24/12/1999, UBTVQH đã
thông qua Pháp lệnh 18/1999/PL-UBTVQH 10 quy định những hàng hoá liên quan
Bài tập học kỳ môn: Luật môi trường
đến lương thực, an toàn vệ sinh , sức khoẻ con người, môi trường và các loại hàng
hoá khác theo quy định của các Luật hoặc quy chuẩn phải phù hợp với quy chuẩn
của quốc gia Việt Nam. Pháp lệnh quy định cả hàng hoá nội địa và hàng hoá nhập
khẩu đều có thể phải kiểm tra chất lượng hoặc chứng nhận chất lượng. Danh mục
hàng hoá phải kiểm tra chất lượng do Chính phủ quy định, danh mục hàng hoá cần
giấy chứng nhận chất lượng do các Bộ xác định . Cả hai phương pháp kiểm tra chất

Nam sẽ tuân thủ tất cả các nghĩa vụ trong hiệp định TBT (về rào cản kĩ thuật trong
thương mại) kể từ ngày gia nhập mà không viện dẫn đến thời gian chuyển đổi.
Trước sự biến động của thị trường, gần đây (1/2007) Tổng Cục Hải quan ban
hành công văn số 395/TCHQ – VSQL hướng dẫn: phổ biến cho các chi cục hải
quan cửa khẩu biết về tình hình thực phẩm nhiễm các hoá chất độc hại từ Trung
Quốc có thể được đưa vào Việt Nam để tiêu thụ, theo đó yêu cầu các doanh nghiệp
đăng ký 100% các lô hàng thuộc đối tượng phải kiểm dịch, kiểm tra chất lượng vệ
sinh an toàn thực phẩm.
1.3- Bảo vệ môi trường trong hoạt động nhập khẩu động thực vật thông qua các
quy định về kiểm dịch động thực vật.
Nhà nước ta đã có Pháp lệnh về kiểm dịch thực vật ngày 5/2/1993 (được sửa đổi
bổ sung ngày 25/7/2001) quy định về kiểm dịch bảo vệ thực vật ban hành theo
Nghị định số 58/2002/NĐ-CP ngày 3/6/2002. Các văn bản quy phạm pháp luật về
kiểm dịch ở Việt Nam đề dựa trên công ước quốc tế về bảo vệ thực vật và các
nguyên tắc của Uỷ ban bảo vệ thực vật Châu Á – Thái Bình Dương. Điều 1 Pháp
lệnh quy định: “Pháp lệnh bao gồm việc phòng trừ các sinh vật gây hại tài nguyên
thực vật, kiểm dịch thực vật…” Điều 27 quy định: “nghiêm cấm đưa vào Việt Nam
hoặc lây lan giữa các vùng trong nước sinh vật lạ gây hại”.
Bài tập học kỳ môn: Luật môi trường
Tại Điều 16 Nghị định 58/2002/NĐ-CP quy định: “nghiêm cấm đưa đối tượng
kiểm dịch thực vật, sinh vật gây hại lạ còn sống ở bất kỳ giai đoạn sinh trưởng nào
vào Việt Nam, trong tất cả các trường hợp cần đưa vào để nghiên cứu thì phải
được phép của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn”.
Điều 13 quy định: “ Nghiêm cấm nhập khẩu trong các trường hợp: động vật,
sản phẩm động vật hoặc đối tượng khác có trong danh mục cấm nhập khẩu…”.
Các loại cây trồng được nhập khẩu vì mục đích tiêu dùng trong đó có ngũ cốc,
phải đáp ứng yêu cầu không nhiễm các loại sâu bệnh thực vật là đối tượng kiểm
định ở Việt Nam và phải có giấy chứng nhận vệ sinh thực vật của nước xuất khẩu.
Thực vật sống nhập khẩu phục vụ cho mục đích nhân giống hoặc trồng trọt trong
nước phải có giấy phép kiểm dịch do cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam cấp,

sức lao động, hàm lượng khoa học công nghệ và hàm lượng vốn thấp, cơ sở hạ
tầng yếu kém. Vì vậy, việc nhập khẩu thiết bị công nghệ (cả cũ và mới) là hoạt
động cần thiết, được sự quan tâm đặc biệt của Đảng và Nhà nước. Do vậy, đây là
lĩnh vực nhập khẩu chiếm tỷ trọng lớn. Luật bảo vệ Môi trường 2005 quy định tại
Điều 42 để điều chỉnh, theo đó: “ máy móc, thiết bị, phương tiện, nguyên liệu,
nhiên liệu, hoá chất , hàng hoá nhập khẩu phải đáp ứng các tiêu chuẩn môi
trường…”
Nghị định số 11/2005/NĐ-CP quy định chi tiết về chuyển giao công nghệ, theo
quy định này công nghệ chỉ được phép chuyển giao từ nước ngoài vào Việt Nam
nếu đảm bảo các điều kiện: một là đáp ứng các yêu cầu theo quy định pháp luật
Việt Nam về bảo vệ môi trường; hai là phải đem lại hiệu quả kỹ thuật, kinh tế hoặc
xã hội. Như vậy trước khi nhập khẩu công nghệ sẽ được đánh giá, kiểm tra hiện
trạng từ đó xác định trình độ, giá trị và tác động của công nghệ đối với sự phát
triển kinh tế xã hội, môi trường. Nghị định này đã góp phần khuyến khích hoạt
Bài tập học kỳ môn: Luật môi trường
động nhập khẩu công nghệ tiên tiến, thân thiện với môi trường, trở thành công cụ
pháp lý quan trọng kiểm soát quá trình chuyển giao công nghệ từ nước ngoài vào
Việt Nam.
Đồng thời nhà nước có chính sách miễn giảm thuế, phí đối với các hoạt động
bảo vệ môi trường, đó là máy móc, thiết bị, phương tiện, dụng cụ nhập khẩu được
sử dụng trực tiếp trong việc thu gom, lưu giữ, vận chuyển, tái chế, xử lý chất thải,
quan trắc và phân tích môi trường, sản xuất năng lượng sạch, năng lượng tái tạo
được miễn thuế nhập khẩu (điểm b khoản 2 Điều 117 Luật bảo vệ môi trường
2005). Đây là quy định khuyến khích tổ chức, cá nhân nhập khẩu lựa chọn những
sản phẩm công nghệ có lợi cho môi trường nước ta.
Với xe máy, động cơ, phụ tùng xe máy nhập khẩu chịu sự điều chỉnh của Quyết
định 37/2003/QĐ-BKHCN do Bộ trưởng Bộ Khoa học công nghệ ban. Thông tư số
31/2011/TT-BGTVT ngày 15 tháng 4 năm 2011 của Bộ trưởng Bộ giao thông vận
tại ban hành quy định về kiểm tra chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường
xe cơ gới nhập khẩu.

vấn đề môi trường khác.
-Tác động tiêu cực
Bên cạnh các tác động tích cực chúng ta thấy hoạt động nhập khẩu ảnh hưởng
xấu đến môi trường ở nhiều mặt.
Trong hoạt động đầu tư trực tiếp nước ngoài, một số nhà đầu tư có thể không
mang công nghệ tiên tiến và sạch, thậm chí còn mang công nghệ ô nhiễm, lạc hậu
vào Việt Nam. Đây có thể là nguyên nhân làm tăng tình trạng ô nhiễm.
Trong hoạt động nhập khẩu thiết bị sản xuất, một số doanh nghiệp có thể vì lợi
nhuận mà nhập khẩu các thiết bị cũ, lạc hậu. Các thiết bị này vẫn có thể sản xuất
nhưng gây ô nhiễm vì nước thải và tiếng ồn.
Bài tập học kỳ môn: Luật môi trường
Khi hoạt động nhập khẩu thiết bị được mở rộng, một số sản phẩm bị cấm vì cho
là không an toàn ở nước ngoài lại có thể được đưa vào Việt Nam. Trong khi đó
người tiêu dùng không có thông tin đầy đủ về khả năng gây ảnh hưởng đối với sức
khoẻ và môi trường. Vì vậy, rất dễ dẫn đến nguy cơ Việt Nam là nơi tiêu thụ
những hàng hoá kém chất lượng, không đảm bảo quy chuẩn kỹ thuật môi trường.
Hoạt động nhập khẩu chính ngạch, công khai hợp pháp trong một chừng mực
nhất định có tác động xấu đến môi trường sinh thái. Bên cạnh đó, có nguy cơ ảnh
hưởng nghiêm trọng đến môi trường sinh thái ở nước ta là hoạt động nhập khẩu
qua con đường tiểu ngạch, nhập khẩu ngầm, bất hợp pháp. Qua con đường này
những nhà nhập khẩu có thể đưa vào trong nước hàng hoá đã quá hạn sử dụng, sinh
vật biến đổi gen. Phổ biến hơn là hoạt động nhập phi pháp các loại hoá chất bảo vệ
mùa màng như thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ, các loại thuốc kích thích… Lợi dụng
sự quản lý không chặt chẽ của các cơ quan chức năng, các lô hàng loại này được
nhập dưới nhiều danh nghĩa khác nhau gây ảnh hưởng tới môi trường và sức khoẻ
người tiêu dùng.
Việc nhập khẩu phế liệu có nguy cơ đe doạ trực tiếp môi trường sinh thái nước
ta. Nếu các doanh nghiệp nhập khẩu không tuân thủ chặt chẽ các quy định của
pháp luật về điều kiện kho bãi, không đủ năng lực xử lý tạp chất đi kèm với phế
liệu nhập khẩu, công nghệ, thiế bị tái chế không đạt tiêu chuẩn môi trường thì ô