BÀI TẬP LỚN HỌC KÌ
MÔN:PHÁP LUẬT VỀ QUYỀN NHÂN THÂN
ĐỀ BÀI SỐ : 6
THỰC TRẠNG XÂM PHẠM QUYỀN CỦA CÁ NHÂN ĐỐI VỚI HÌNH ẢNH
MỤC LỤC
A.MỞ BÀI…………………………………………………………………………
B.THÂN BÀI………………………………………………………………………
1.Cơ sở lí luận……………………………………………………………………….
1.1.Khái niện……………………………………………………………………….
a.Khái niện quyền nhân thân………………………………………………………
b.Khái niện quyền nhân thân đối với hình ảnh……………………………………
2.Nội dung và ý nghĩa quyền nhân thân đối với hình ảnh……………………….
2.Cơ sở thực tiễn…………………………………………………………………..
2.1.Thực trạng xâm phạm quyền của cá nhân đối với hình ảnh…………………
2.2.Kiến nghị hoàn thiện pháp luật về quyền nhân thân đối với hình ảnh………
C.KẾT BÀI…………………………………………………………………………
A.MỞ BÀI.
Trong thời đại công nghệ thông tin bùng nổ và sự phát triển vượt bậc của khoa
học công nghệ thì vấn đề chụp ảnh và phát tán hình ảnh không chỉ giới hạn trong một
không gian hẹp nữa.Khi một bức hình được đưa lên mạng thì không đầy một phút sau
mọi người trên khắp thế giới có thể dễ dàng truy cập.Điều đáng nói ở đây bức ảnh đó
được tung lên với mục đích xúc phạm danh dự nhân phẩm uy tín của chủ nhân bức
ảnh thì sẽ gây thiệt hại rất lớn cho cá nhân.Vì vậy mà vấn đề tìm hiểu về thực trạng
xâm phạm quyền hình ảnh của cá nhân cần quan tâm hơn nữa để có thể bảo vệ tốt
hơn quyền này cho cá nhân tránh tình trạng xâm phạm như hiện nay.
Quyền của cá nhân đối với hình ảnh được quy định tại điều 31 bộ luật dân sự
năm 2005 theo đó:” Cá nhân có quyền đối với hình ảnh của mình,việc sử dụng hình
ảnh của cá nhân phải được sự đồng ý của người đó.Nhất là khi sử dụng vào mục đích
khai thác kinh doanh (như in lịch, in bìa sách, bao bì mẫu quảng cáo…).Trường hợp
người đó đã chết, mất năng lực hành vi dân sự,chưa đủ 15 tuổi thì phải được cha me,
vợ, chồng, con đã thành niên hoặc người đại diện của người đó đồng ý.Trừ trường
hợp vì lợi ích của nhà nước, lợi ích công cộng hoặc pháp luật có quy định khác”. Như
vậy việc sử dụng hình ảnh của cá nhân trước hết phải được cá nhân đó đồng ý,nếu cá
nhân đó không có khả năng nhận thức và thể hiện được ý chí của mình thì phải được
sự đồng ý của người giám hộ hoặc đại diện của người đó đồng ý.
2.Cơ sở thực tiễn.
2.1.Thực trạng xâm phạm quyền của cá nhân đối với hình ảnh.
Hiện nay tình trạng quyền về hình ảnh của cá nhân bị xâm phạm diễn ra rất
phức tạp.Mặc dù chưa có số liệu thống kê cụ thể nhưng thông qua công tác xét xử của
tòa án và theo việc đưa tin của các phương tiện thông tin đại chúng cho thấy các
trường hợp xâm phạm đến quyền nhân thân về hình ảnh của cá nhân ngày một nhiều
1
Trang 19-Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về quyền nhân thân của cá nhân đối với hình ảnh trong pháp luật dân sự
Việt Nam-Phùng Bích Ngọc.
và có chiều hướng đa dạng và phức tạp hơn.Xảy ra tình trạng trên là do các quy định
của pháp luật về vấn đề này đang còn thiếu và yếu.Đẫn đến việc áp dụng trên thực tế
rất khó khăn cho cả cá nhân muốn bảo vệ quyền về hình ảnh của mình bị xâm phạm
và cả công tác xét xử giải quyết vụ việc của tòa án.Quyền của cá nhân đối với hình
ảnh rất phức tạp và liên quan đến nhiều lĩnh vực khác vì vậy mà rất khó để xác định
được quyền hình ảnh của cá nhân có bị xâm phạm không và nó bị xâm phạm ở mức
độ nào,cách giải quyết thế nào.Sau đây là các trường hợp hợp vi phạm quyền hình
ảnh của cá nhân.
kiện ra tòa án,hay trường hợp cơ quan báo chí đang tin cải chính,xin lỗi nhưng nó tỷ
lệ nghịch với khi họ đang hình ảnh của cá nhân trước đó.Khi đăng bài trước đó đa
phần các cơ quan báo chí thường đặt tiêu đề ở trang chính,với khổ thật lớn hay đặt ở
phần nhiều độc giả đọc nhất nhưng khi đăng bài cải chính thì thường đăng ở những
nơi ít độc giả quan tâm như mục quảng cáo hay đang với khổ bé…rõ ràng sẽ rất ít
người đọc biết được thông tin cải chính trong khi đó lại rất nhiều độc giả biết về
thông tin trước đó liệu như vậy đã đủ để bảo vệ quyền hình ảnh của cá nhân chưa?
Điều này rõ ràng không bảo vệ tốt quyền hình ảnh của cá nhân nhưng pháp luật lại
chưa có quy định cụ thể và chi tiết về vấn đề này.Mặt khác khi cá nhân có đủ điều
kiện ra tòa thì việc lựa chọn tòa án nào giải quyết là một vấn đề,đương sự phải kiện
nơi tòa án có trụ sở hay tại nơi mình cư trú.Căn cứ theo điểm d khoản 1 điều 36 bộ
luật TTDS thì : Nếu tranh chấp về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng thì nguyên
đơn có thể yêu cầu tòa án nơi mình cư trú, làm việc, có trụ sở hoặc nơi xảy ra việc
gây thiệt hại để giải quyết.Ngoài ra việc quy định quyền lựa chọn tòa án giải quyết
tranh chấp tại điều 35 bộ luật TTDS quy định thẩm quyên theo lãnh thổ là tòa án nơi
cơ quan báo chí cũng có thẩm quyền.Do quy định của pháp luật chồng chéo nhau dẫn
đến cơ quan tòa án đùn đẩy nhau giải quyết dẫn tới quyền và lợi ích hợp pháp của cá
nhân bị xâm phạm không được đảm bảo.Xét về mặt bản chất đây là một vụ việc dân
sự nên sử dung luật dân sự và TTDS để giải quyết vì vậy cá nhân áp dụng các quy
định của pháp luật TTDS hiện hành sẽ gửi đơn khởi kiện tới tòa án nơi mình cư trú
làm việc có trụ sở hoặc nơi xảy ra hành vi gây thiệt hại để yêu cầu giải quyết.
Nhưng một điều khó khăn nữa là việc cá nhân bị xâm phạm chứng minh thiệt
hại do hành vi xâm phạm hết sức khó khăn.Ngoài việc cá nhân phải tự mình thư thập
tài liệu chứng cứ chứng minh quyền nhân thân về hình ảnh của mình bị xâm phạm thì
phải chứng minh được thiệt hại và yêu cầu bồi thường thiệt hại của mình.Vì vậy trên
thực tế cá nhân bị xâm phạm chỉ được bồi thường một phần rất nhỏ so với thiệt hại
thực tế mà họ phải chịu.
Thứ hai Việc sử dụng hình ảnh của cá nhân vào mực đích thương mại không
Thứ tư Việc sử dụng hình ảnh của cá nhân để nhằm xâm hại đến danh dự, nhân
phẩm, uy tín của cá nhân.Hành vi này được thực hiện bằng hình thức tung hình ảnh
riêng tư của cá nhân thuộc dạng nhạy cảm có thể do tư thù cá nhân hay bất kì lý do
nào khác mà họ đã tung lên mạng hay những phương tiện thông tin khác nhằm bôi
xấu danh dự, nhân phẩm, uy tín của người khác.Hầu hết những vụ việc trên thường
liên quan đến người nổi tiếng như diễn viên,ca sĩ, hoa hậu…mà hầu hết là bị tung ảnh
nóng hay clip sex…Một trường hợp đã tốn rất nhiều giấy mực của báo chí đó chính là
vụ lộ clip sex của diễn viên ca sĩ Hoàng Thùy Linh năm 2007.Năm 2007 một số đoạn
clip ghi lại cảnh giường chiếu của cô và bạn trai cũ bị phát tán trên mạng vào thười
điểm đó Thùy Linh đang là diễn viên chính trong Nhật Kí Vàng Anh một bộ phim đề
cập đến lứa tuổi học trò trong sáng.Sự việc này đã ảnh hưởng rất lớn đến danh dự
nhân phẩm và thực sự gây sốc cho cô.
Thứ năm Một vấn đề mà chúng ta cần quan tâm đó chính là vấn đề về người
nghi can, người bị truy cứu trách nhiệm hình sự.Những người này thường có tính chất
nguy hiểm cho xã hội nên cần phải đăng tải hình ảnh của các đối tượng này để người
dân cảnh giác đồng thời giúp đỡ cho các cơ quan có thẩm quyền trong việc truy bắt
các đối tượng này.Nhưng một vấn đề đặt ra là khi có tội phạm xảy ra thì thường các
cơ quan báo chí bằng nghiệp vụ của mình đã có một số hình ảnh đời thường của nghi
can,người bị truy cứu tránh nhiệm hình sự.Chẳng hạn như khi có hình ảnh truy nã của
cơ quan điều tra về bị can thì lập tức một tờ báo đăng tải bức ảnh của người đó trong
một chuyến đi chơi trước đây hay trong một buổi tụ họp bạn bè…Điều này có vi
phạm về quyền hình ảnh của cá nhân hay không.Mặc dù pháp luật cho phép trong
một số trường hợp cơ quan nhà nước có thể sử dụng hình ảnh của cá nhân vì mục
đích công cộng…Nhưng vấn đề là sử dụng những hình ảnh nào hay là tất cả hình ảnh
thì chưa được xem xét.Theo em trong trường hợp báo chí đưa những bức ảnh của
người bị truy nã mà ngoài hình ảnh do cơ quan điều tra yêu cầu thì nhất thiết phải
được sự đồng ý của cơ quan điều tra nếu không sẽ vi phạm quyền nhân thân về hình
ảnh của cá nhân.
quy định không chỉ người có quyền nhân thân bị xâm phạm có quyền yêu cầu bảo vệ
mà cả người đại diện hợp pháp của họ cũng có quyền yêu cầu bảo vệ.Yêu cầu bảo vệ
được đặt ra trong cả trường hợp người có quyền nhân thân bị xâm phạm đã chết.Tại
khoản 2 điều 25 cần sửa đổi, bổ sung theo hướng quy định rõ ràng cơ quan, tổ chức
có thẩm quyền trong việc bảo vệ quyền nhân thân của cá nhân để tạo thuận lợi cho cá
nhân có quyền nhân thân bị xâm phạm kịp thời thực hiện được việc bảo vệ quyền
nhân thân của mình.
Thứ ba về pháp luật tố tụng dân sự cần sửa đổi bổ sung điều 25 bộ luật tố tụng
dân sự về thẩm quyền của tòa án theo hướng toàn án có thẩm quyền đối với việc giải
quyết yêu cầu bảo vệ đối với họ tên,hình ảnh, bí mật đời tư, danh dự nhân phẩm, uy
tín và quyề xác định lại giới tính là những quyền dân sự cơ bản.Vì việc bảo vệ quyền
nhân thân thông qua tòa án là phương thức bảo vệ hiệu quả nhất.Đồng thời để kịp
thời bảo vệ quyền nhân thân của cá nhân trước tòa án cần phải sửa đổi các quy định
về trình tự thủ tục giải quyết các vụ việc dân sự theo quy định tai phần thứ năm bộ
luật tố tụng dân sự;xây dựng các quy định về thủ tục rút gọn để giải quyết những việc
này.Cùng với đó cũng nên sửa đổi quy định tại điều 119 bộ luật tố tụng dân sự theo
hướng cho phép tòa án được chủ động quyết định biện pháp khẩn cấp tạm thời khi
yêu cầu giải quyết yêu cầu bảo vệ quyền nhân thân bị xâm phạm để kịp thời ngăn
chặn,khắc phục hậu quả của hành vi trái pháp luật.Ngoài ra còn phải chú trọng quy
định, hướng dẫn về trình tự thủ tục tự mình cải chính, yêu cầu cơ quan, tổ chức
khác(ngoài yêu cầu tòa án) bảo vệ vì hiện nay vấn đề này không có văn bản pháp luật
nào quy định,hướng dẫn.
Thứ tư là vấn đề về bồi thường thiệt hại,cần quy định một mức phạt hợp lý nhằm
ngăn chặn răn đe không tái phạm hành vi vi phạm của những người có dụng ý
xấu.Hiện nay quy định mức bồi thường thiệt hại không quá 10 tháng lương tối thiểu
mức phạt này khá nhẹ so với một hành vi xâm phạm quyền nhân thân của cá nhân.Vì
vậy việc tái phạm hành vi vi phạm vẫn tiếp tục xảy ra.Cho nên pháp luật cần quy định
một mức phạt cao hơn,mức phạt này phải cao hơn lợi nhuận của các cơ quan báo trí
cần phải chú trọng hơn.Đặc biệt là đối với công tác lập pháp,cần phải hoàn thiện hơn
nữa pháp luật về quyền nhân thân về hình ảnh của cá nhân.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 .Luận văn thạc sĩ luật học-Phùng Bích Ngọc- Một Số Vấn Đề Lý Luận Và Thực
Tiễn Về Quyền Nhân Thân Của Cá Nhân Đối Với Hình Ảnh Trong Pháp Luật Dân
Sự Việt Nam-2011.
2 .Khóa luận tốt nghiệp- Đặng Thị Dạ Lan-Quyền nhân thân đối với hình ảnh của
cá nhân theo quy định của pháp luật dân sự Việt Nam-2011.
3 .Bộ luật dân sự năm 2005.
4 .Bộ luật tố tụng dân sự 2004
5.Nghị định 51/2002/NĐ-CP của chính phủ hướng dẫn luật báo chí.