MỤC LỤC
I. MỞ ĐẦU
II. NỘI DUNG
1. KHÁI QUÁT CHUNG
1.1 Khái niệm pháp chế xã hội chủ nghĩa, khiếu nại, tố cáo
và giải quyết khiếu nại, tố cáo.

1
1
1
1

1.2 Khái niệm quản lý hành chính nhà nước.

2

1.3 Vấn đề pháp chế và đảm bảo pháp chế trong quản lý hành
chính nhà nước.

3

2. VAI TRÒ CỦA KHIẾU NẠI, TỐ CÁO VÀ GIẢI QUYẾT
KHIẾU NẠI, TỐ CÁO ĐỐI VỚI VIỆC ĐẢM BẢO PHÁP

3

CHẾ TRONG QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC
2.1 Vai trò của khiếu nại, tố cáo đối với việc bảo đảm
pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước.

4

và ngày càng vững chắc.
Bài tiểu luận sau đây sẽ phân tích và làm rõ vai trò của khiếu nại, tố
cáo và giải quyết khiếu nại, tố cáo đối với việc đảm bảo pháp chế trong quản
lý hành chính nhà nước.

II. NỘI DUNG
1.

KHÁI QUÁT CHUNG

1.1 Khái niệm pháp chế xã hội chủ nghĩa, khiếu nại, tố cáo và
giải quyết khiếu nại, tố cáo.
- Pháp chế xã hội chủ nghĩa là một chế độ đặc biệt của đời sống
chính trị xã hội, trong đó tất cả các cơ quan nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức
xã hội, nhân viên nhà nước, nhân viên các tổ chức xã hội và mọi công dân đều
phải tôn trọng và thực hiện pháp luật một cách nghiêm chỉnh, triệt để và chính
xác. Nội dung của pháp chế rất phong phú, trong đó nội dung cơ bản nhất là
sự triệt để tôn trọng pháp luật của các cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội và

2


BT lớn học kỳ. Luật hành chính

công dân. Chính từ nội dung này mà pháp chế là một trong những nguyên tắc
cơ bản nhất của quản lý hành chính Nhà nước.
Theo luật khiếu nại, tố cáo năm 1998 (sửa đổi, bổ sung năm 2004 và 2005):
- Khiếu nại: là việc công dân, cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ, công chức
theo thủ tục của luật này quy định đề nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm
quyền xem xét lại quyết định hành chính, hành vi hành chính hoặc quyết định

thiết”.
Nói đến pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước là nhấn mạnh đến
trật tự pháp luật nhằm bảo vệ và phát triển quyền và lợi ích hợp pháp của
công dân, củng cố và duy trì địa vị pháp lý hành chính của các cơ quan nhà
nước và tổ chức xã hội.
Bảo đảm pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước là tổng thể các biện
pháp, phương tiện tổ chức-pháp lý do cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội, công
dân áp dụng nhằm thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan, tổ
chức ấy và thực hiện quyền và nghĩa vụ của công dân. Hướng tới sự đảm bảo
sự tuân thủ pháp luật một cách nghiêm chỉnh và triệt để trong quản lý hành
chính.
2. VAI TRÒ CỦA KHIẾU NẠI, TỐ CÁO VÀ GIẢI QUYẾT KHIẾU
NẠI, TỐ CÁO ĐỐI VỚI VIỆC ĐẢM BẢO PHÁP CHẾ TRONG QUẢN LÝ
HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC
Trong hoạt động quản lý nhà nước nói chung và hoạt động quản lý hành
chính nhà nước nói riêng, chủ thể quản lý suy đến cùng đều là con người. Dù
là cơ quan, tổ chức thì chủ thể nắm vai trò lãnh đạo, quản lý vẫn là con người.
Mà đã là con người thì luôn có ý chí cá nhân, và không thể tránh khỏi những
sai sót trong công tác. Có thể là do thiếu trách nhiệm, trình độ quản lý chưa
đáp ứng được yêu cầu của công việc hay cũng có thể là do mục đích vụ lợi mà
dẫn đến vô tình hay cố ý làm sai, làm trái quy định của pháp luật. Do đó, một
yêu cầu bức thiết đặt ra cho toàn xã hội là phải làm sao phát hiện, làm rõ và
khắc phục hoặc xử lý kịp thời những hành vi ấy, góp phần làm cho bộ máy
4


BT lớn học kỳ. Luật hành chính

nhà nước thêm trong sạch, củng cố lòng tin của nhân dân lao động đối với
Đảng, nhà nước ta. Và câu trả lời đó là quyền khiếu nại, tố cáo của công dân.


đây có thể là cá nhân thuộc cơ quan, tổ chức, đơn vị nói trên hoặc cá nhân là
công dân.
* Thông qua khiếu nại, tố cáo của công dân mà nhiều hành vi tham
nhũng, lãng phí, vi phạm dân chủ được làm sáng tỏ.
Quyền khiếu nại, tố cáo là một trong những quyền và nghĩa vụ chính
trị - pháp lí của công dân. Quyền khiếu nại, tố cáo của công dân không tồn tại
độc lập mà liên quan chặt chẽ với các quyền tự do khác của công dân trong
mối quan hệ tổng hòa của sự thống nhất các quyền và nghĩa vụ của công dân.
Vì thế, việc thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo của công dân có vai trò to lớn
trong việc mở rộng dân chủ xã hội chủ nghĩa, phát huy quyền làm chủ của
nhân dân, góp phần tích cự vào việ tăng cường và bảo đảm pháp chế. Thông
qua khiếu nại, tố cáo của công dân nhiều hành vi tham nhũng, lãng phí, vi
phạm dân chủ được làm sáng tỏ, góp phần làm cho bộ máy nhà nước thêm
trong sạch, củng cố lòng tin của nhân dân lao động đối với Đảng và Nhà nước
ta.
* Vai trò của khiếu nại, tố cáo đối với việc chống tham nhũng, lãng
phí
Giải quyết khiếu nại, tố cáo và chống tham nhũng là công việc được
thực hiện thường xuyên trong suốt quá trình hình thành, phát triển và hoạt
động của Nhà nước ta. Lịch sử và hiện tại cho thấy, công việc này luôn gắn
liền với các hoạt động thanh tra, kiểm tra, giám sát của các cơ quan nhà nước,
các tổ chức xã hội và nhân dân. Việc thực hiện các hoạt động kiểm tra có ý
nghĩa to lớn trong việc bảo đảm pháp chế, kỷ luật và hiệu quả của quản lý nhà
nước, đồng thời bảo đảm sự phát triển bình thường của kinh tế - xã hội,
quyền dân chủ của công dân.
Quyền khiếu nại, tố cáo là một trong những quyền cơ bản của công dân
đã được Hiến pháp nước ta ghi nhận tại điều Điều 74 – Hiến pháp 1992 :
“Công dân có quyền khiếu nại, tố cáo với các cơ quan nhà nước có thẩm
quyền về những việc làm trái pháp luật của cơ quan nhà nước, tổ chức kinh

tố cáo đến các cơ quan nhà nước có thẩm quyền cũng phản ánh niềm tin của
nhân dân vào công lý, nó là biểu hiện của sự phản ứng hợp pháp, đầy trách
nhiệm cảu công dân trước một vấn đề nhức nhối trong xã hội.

7


BT lớn học kỳ. Luật hành chính

Từ đây, có thể khái quát được rằng: Thông qua khiếu nại, tố cáo của công
dân mà nhiều hành vi tham nhũng, vi phạm dân chủ hay việc giải quyết công
việc chưa thỏa đáng của cơ quan công quyền bị phát hiện và được làm sáng
tỏ. Đơn cử như ví dụ trên: với tư cách là chủ thể bị xâm hại quyền và lợi ích,
ông Sang - bằng quyền khiếu nại “trực tiếp” phát hiện những sai phạm trong
hoạt động quản lý nhà nước, mà cụ thể là ra quyết định xử lý kỉ luật đối với
cán bộ, công chức sai quy định. Đặt giả thiết như: nếu nhà nước ta không quy
định, hay chỉ quy định cho có mà không chú trọng, quan tâm đúng mức tới
quyền khiếu nại, tố cáo thì người dân sẽ xem nhẹ và không có ý thức tự giác
thực hiện. Từ đó, không thể phát hiện những hiện tượng tiêu cực, những sai
phạm dù rất nghiêm trọng trong bộ máy quản lý hành chính. Đồng nghĩa với
nó là, các cơ quan nhà nước cũng coi quyền khiếu nại, tố cáo là “hình thức”
mà không cần chú ý tới quy định của pháp luật, quyền và lợi ích hợp pháp của
công dân, rồi tự ý làm theo ý kiến chủ quan. Sai phạm lần đầu không bị phát
hiện và xử lý sẽ tạo tiền lệ xấu cho sai phạm sau. Ban đầu sẽ chỉ là những sai
phạm nhỏ, không đáng kể (như tiến hành không đúng trình tự thủ tục, xử lý kỉ
luật chưa đúng với mức vi phạm..) nhưng về sau sai phạm càng nghiêm trọng
(tham nhũng, lơi lỏng công tác thanh tra…), không chỉ làm suy yếu hiệu quả
quản lý hành chính trong bộ máy nhà nước mà còn gây hại cho lợi ích quốc
gia.
Khiếu nại, tố cáo là một hình thức giúp người dân tự mình tham gia vào

quan nhà nước được trao quyền, không để họ tùy ý sử dụng quyền lực nhà
nước như một thứ công cụ đắc lực phục vụ cho mục đích riêng. Nhưng nếu
chỉ dừng ở đấy thôi thì chưa đủ, chưa chứng tỏ được sự nghiêm minh của
pháp luật; mà còn phải xử lý đúng pháp luật cá nhân hay tổ chức đã vi phạm
pháp luật, góp phần củng cố pháp chế xã hội chủ nghĩa và kỉ luật trong quản
lý hành chính nhà nước.
Giải quyết đơn thư khiếu nại của người dân, đầu tiên là tiến hành xem
xét các quyết định hành chính, hành vi hành chính, quyết định ký luật có tính
hợp pháp hay không. Qua đó, các cơ quan chức năng phải tự đánh giá lại hành
vi hành chính, quyết định hành chính của mình. Kiểm điểm nghiêm túc những
điểm còn thiếu sót, chưa thỏa đáng đã xâm hại quyền và lợi ích của công dân.
9


BT lớn học kỳ. Luật hành chính

Từ nhận thức đến hành động, các cá nhân, cơ quan thẩm quyền phải tiến hành
sửa sai: kịp thời đình chỉ hoặc bãi bỏ những quyết định, hành vi hành chính
đó. Bên cạnh đó, cũng phải có nghĩa vụ giải quyết tận gốc vấn đề, đặt ra vấn
đề trách nhiệm, kỷ luật với bất cứ ai, cơ quan nào đã có sai phạm trong quản
lý hành chính nhà nước. Nếu nguyên nhân không phải bắt nguồn từ cá nhân
hay cơ quan chủ quản mà do cơ chế, chính sách của nhà nước thì họ cũng
phải tìm cho ra, rồi kiến nghị phương hướng khắc phục. Không để những cá
nhân, tổ chức lợi dụng “kẽ hở” của pháp luật để mưu lợi bất chính, góp phần
hoàn thiện hơn các quy định của pháp luật, tạo cơ sở pháp lý đầy đủ để công
dân nghiêm chỉnh chấp hành.
Giống như công tác giải quyết khiếu nại, việc giải quyết đơn thư tố cáo
của công dân cũng đóng một vai trò hết sức quan trọng. Qua đây, các cơ
quan, cá nhân có thẩm quyền phát hiện nhiều hành vi vi phạm pháp luật. Ví
dụ như: Những vụ án tham nhũng tại Đại lộ Đông - Tây (thành phố Hồ Chí

xây dựng, quản lý nhà nước và đảm bảo pháp chế, tăng cường mối quan hệ
giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân. Thông qua hành vi khiếu nại, tố cáo công
dân cơ quan nhà nước có thẩm quyền nắm bắt được những thông tin cần thiết
về vi phạm pháp luật của cơ quan nhà nước, tổ chức kinh tế, xã hội, đơn vị vũ
trang, cá nhân để xem xét, xử lý những cán bộ công chức, cá nhân vi phạm,
khôi phục lại quyền đã bị xâm hại. Thực hiện quyền khiếu nại, tố cáo tức là
công dân đã tham gia đấu tranh chống những vi phạm pháp luật, bảo vệ lợi
ích của nhà nước, tập thể, công dân, góp phần vào việc giám sát chung của
toàn xã hội đối với hoạt động quản lý nhà nước nói chung và quản lý hành
chính nhà nước nói riêng; nâng cao hiệu lực quản lí của bộ máy nhà nước.

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
11


BT lớn học kỳ. Luật hành chính

1. Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Luật hành chính Việt Nam,
Nxb. Công an nhân dân, Hà Nội, 2007, 2008;
2. Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình thanh tra và giải quyết khiếu
nại tố cáo, Nxb. Công an nhân dân, Hà Nội, 2007, 2008;
3. Luật khiếu nại, tố cáo năm 1998 (sửa đổi, bổ sung năm 2004, 2005,
2006);
4. Website:



12