A. ĐẶT VẤN ĐỀ

Đối với nền kinh tế hiện nay, chào bán chứng khoán là một hoạt động
cần thiết nhằm huy động nguồn vốn để thúc đẩy các hoạt động kinh doanh.
Do đó, với tính chất đặc thù của chứng khoán và của thị trường giao dịch
loại hàng hóa này, pháp luật Việt Nam cũng như các nước trên thế giới đều
ban hành những quy định pháp luật nhằm điều chỉnh toàn bộ quá trình vận
động của chứng khoán, từ khi một loại chứng khoán nào đó ra đời cho đến
khi nó chấm dứt lưu hành trên thị trường, trong đó có hoạt động chào bán
chứng khoán của các chủ thể có quyền phát hành chứng khoán.
Trong khuôn khổ bài viết này, chúng ta sẽ đề cập đến hoạt động chào
bán chứng khoán của một chủ thể đặc biệt, đó là các doanh nghiệp có vốn
đầu tư nước ngoài tại Việt Nam. Việc tìm hiểu hệ thống pháp luật điều chỉnh
và thực trạng hoạt động chào bán chứng khoán của doanh nghiệp có vốn đầu
tư nước ngoài ở nước ta có ý nghĩa quan trọng cả về lí luận lẫn thực tiễn.
Với lí do đó, trong bài viết này chúng ta sẽ cùng tìm hiểu “Pháp luật về
chào bán chứng khoán của doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Thực
trạng và các đề xuất pháp lý”.
Tuy nhiên, vì lí do khách quan và chủ quan, bài viết của em vẫn còn
có nhiều thiếu sót, mong các thầy cô giáo bộ môn bổ sung thêm để bài viết
của em được hoàn thiện, đầy đủ hơn.
Em xin chân thành cảm ơn!

1


B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I.

MỘT SỐ KHÁI NIỆM LIÊN QUAN



- Đối tượng của chào bán chứng khoán là chứng khoán. Chứng khoán
là hàng hóa không thể thiếu của thị trường chứng khoán. Vì vậy, muốn thị
trường chứng khoán đi vào hoạt động thì phải đưa hàng hóa là chứng khoán
vào lưu thông ở thị trường này.
- Chào bán chứng khoán chỉ được thực hiện trên thị trường sơ cấp.
Thị trường này là nơi diễn ra giao dịch trực tiếp giữa tổ chức chào bán và
nhà đầu tư. Theo đó, chứng khoán được bán được bán lần đầu cho nhà đầu
tư. Điều đó có nghĩa là thông qua thị trường sơ cấp, những nguồn đầu tư mới
thực sự chuyển cho tổ chức chào bán.
b) Vai trò
Chào bán chứng khoán có vai trò quan trọng không chỉ với chủ thể
chào bán mà còn đối với cả nền kinh tế nói chung.
Đối với các doanh nghiệp, chào bán chứng khoán là kênh huy động
vốn rất quan trọng, giúp các doanh nghiệp giải quyết được những khó khăn
về vốn mà không bị phụ thuộc quá nhiều vào vốn tín dụng ngân hàng, tiết
kiệm được chi phí. Hơn nữa, chào bán chứng khoán có khả năng đem lại cho
doanh nghiệp các nguồn vốn dài hạn và ổn định hơn so với nguồn vốn vay
từ ngân hàng.
Đối với nền kinh tế, chào bán chứng khoán sẽ đem lại nguồn vốn cần
thiết để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.
3. Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài
Khoản 6 Điều 3 Luật Đầu tư định nghĩa doanh nghiệp có vốn đầu tư
nước ngoài là doanh nghiệp do nhà đầu tư nước ngoài thành lập để thực hiện
hoạt động đầu tư tại Việt Nam hoặc là doanh nghiệp Việt Nam do nhà nước
ngoài mua cổ phần, sát nhập, mua lại.
Pháp luật hiện hành quy định tổ chức kinh tế 100% vốn của nhà đầu
tư nước ngoài hoặc tổ chức kinh tế liên doanh giữa các nhà đầu tư trong
nước và nhà đầu tư nước ngoài thành lập doanh nghiệp có vốn đầu tư nước
ngoài theo các loại hình công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần , công

PHÁP LUẬT VỀ CHÀO BÁN CHỨNG KHOÁN CỦA
DOANH NGHIỆP CÓ VỐN ĐẦU TƯ NƯỚC NGOÀI TẠI VIỆT
NAM

Theo quy định tại Điều 4 Nghị định 38/2003/NĐ-CP về việc chuyển
đổi một số doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài sang hoạt động theo hình
thức công ty cổ phần, doanh nghiệp được chuyển đổi theo các hình thức sau:
- Giữ nguyên giá trị doanh nghiệp và chủ đầu tư
- Chuyển nhượng một phần giá trị doanh nghiệp cho các cổ đông
mới.

4


- Giữ nguyên giá trị doanh nghiệp hoặc chuyển nhượng một phần
vốn và phát hành thêm cổ phiếu để thu hút vốn đầu tư.
Có thể thấy, chủ thể chào bán chứng khoán ở đây là doanh nghiệp có
vốn đầu tư nước ngoài đang hoạt động tại Việt Nam, tức là doanh nghiệp
liên doanh hoặc doanh nghiệp có 100% vốn đầu tư nước ngoài, được thành
lập theo Luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam.
Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài được chào bán cổ phần đến
các đối tượng gồm: tổ chức, cá nhân Việt Nam; doanh nghiệp có vốn đầu tư
nước ngoài tại Việt Nam, tổ chức, cá nhân nước ngoài; người Việt Nam định
cư ở nước ngoài (đối tượng này có quyền tự quyết định là cổ đông nước
ngoài hay cổ đông Việt Nam song phải đăng kí khi mua cổ phần và được
hưởng các quyền lợi và thực hiện các nghĩa vụ tương ứng).
Loại hình doanh nghiệp này có thể chào bán chứng khoán ra công
chúng hoặc chào bán chứng khoán riêng lẻ để chuyển đổi thành công ty cổ
phần. Tuy nhiên, đầu tiên các doanh nghiệp này phải đáp ứng điều kiện cần
thiết để được chuyển đổi thành công ty cổ phần. Đó là chủ doanh nghiệp có

cấp giấy chứng nhận cho công ty được phép chào bán cổ phiếu ra công
chúng. Trước đó, vào năm 2005, khi chủ trương của Chính phủ cho phép
công ty có vốn đầu tư nước ngoài được chuyển sang hình thức cổ phần,
Hoàng Gia (lúc đó là Công ty Liên doanh Quốc tế Hoàng Gia) là doanh
nghiệp thứ 2 trong 6 doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài được Thủ
tướng Chính phủ cho phép thí điểm chuyển sang hình thức doanh nghiệp cổ
phần. Việc cổ phần hóa hoàn tất, thủ tục xin phép phát hành cổ phiếu ra
công chúng cũng được hoàn tất. Cùng với đó, công ty đã tiến hành các phiên
hội nghị giớ thiệu triển vọng đầu tư vào công ty và nhận được sự quan tâm
tích cực của giới đầu tư trong nước cũng như nước ngoài.
Như vậy, những quy định trên đây của pháp luật là phù hợp với tình
hình thực tế hiện nay. Tuy nhiên, cần có những quy định cụ thể, chi tiết hơn
nữa để khuyến khích các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài cổ phần
hóa (Ví dụ như quy định đối với việc công ty có vốn đầu tư nước ngoài kết
hợp giữa bán bớt phần vốn hiện có của chủ sở hữu kết hợp với chào bán cổ
phiếu lần đầu ra công chúng).
2. Chào bán chứng khoán riêng lẻ
Pháp luật về chào bán chứng khoán riêng lẻ của doanh nghiệp có vốn
đầu tư nước ngoài là tổng hợp các quy phạm pháp luật điều chỉnh các quan
hệ xã hội phát sinh trong quá trình chào bán chứng khoán trong một phạm
vi, giới hạn nhất định của tổ chức phát hành là doanh nghiệp có vốn đầu tư
nước ngoài ở Việt Nam.

6


a) Chào bán cổ phiều riêng lẻ
* Chủ thể thực hiện hoạt động chào bán cổ phiếu riêng lẻ
Các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài chuyển đổi thành công ty
cổ phần.


b) Chào bán trái phiếu riêng lẻ
Theo quy định tại Điều 1 Nghị định 52/2006/NĐ-CP về chào bán trái
phiếu riêng lẻ thì doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài cũng có quyền
chào bán trái phiếu riêng lẻ.
* Điều kiện, thủ tục chào bán trái phiếu riêng lẻ
Theo quy định tại Điều 17 Nghị định 52/2006/NĐ-CP, điều kiện để
cách doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài được phát hành trái phiếu là:
Có thời gian hoạt động tối thiểu là một năm kể từ ngày doanh nghiệp chính
thức đi vào hoạt động; Có báo cáo tài chính của năm liền kề trước năm chào
bán được kiểm toán; Kết quả hoạt động sản xuất, kinh doanh năm liền kề
năm chào bán phải có lãi; Có phương án phát hành trái phiếu được tổ chức,
cá nhân có thẩm quyền thông qua.
Thủ tục chào bán trái phiếu riêng lẻ đơn giản hơn so với chào bán trái
phiếu ra công chúng. Các doanh nghiệp không phải đăng kí với UBCKNN.
* Phương thức chào bán trái phiếu riêng lẻ
Trái phiếu được chào bán riêng lẻ có thể thực hiện theo các phương
thức: bán trực tiếp, bảo lãnh phát hành, đại lí phát hành, đấu thầu trực tiếp…
III.

THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ HOẠT ĐỘNG CHÀO BÁN
CHỨNG KHOÁN CỦA DOANH NGHIỆP NƯỚC NGOÀI CÓ
VỐN ĐẦU TƯ TẠI VIỆT NAM

Thực trạng pháp luật Việt Nam về hoạt động chào bán chứng khoán
của doanh nghiện có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam hiện nay khá phức
tạp. Có nhiều văn bản pháp luật khác nhau cùng điều chỉnh hoạt động này
nhưng hiệu lực pháp lý không cao, phần lớn là văn bản dưới luật. Nhiều cơ
quan có thẩm quyền quản lí nhưng chưa có cơ quan quản lí chung ảnh
hưởng đến hiệu quả quản lí nhà nước đối với hoạt động này.

của tổ chức trung gian, tổ chức kinh doanh chứng khoán trong hoạt động
chào bán chứng khoán. Đối với hoạt động chào bán chứng khoán riêng lẻ,
thẩm quyền quản lí thuộc về nhiều cơ quan khác nhau. Do vậy, cần quy định
rõ trách nhiệm của mỗi cơ quan, người chịu trách nhiệm chính, phối hợp
quản lí rủi ro trong chào bán chứng khoán riêng lẻ giữa các cơ quan.
Đặc biệt, cần tăng cường công tác thanh tra, giám sát trong việc xác
định các tiêu chuẩn, điều kiện, thủ tục chào bán, quy định về hồ sơ, công bố
thông tin trước và sau khi chào bán…đảm bảo cho hoạt động này diễn ra
công bằng, đúng pháp luật giữa các doanh nghiệp Việt Nam và doanh
nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Trước hết cần tập trung giám sát việc thực
hiện công bố thông tin, hoạt động của các tổ chức trung gian trên thị trường,
giám sát hoạt động giao dịch của nhà đầu tư đặc biệt nhà đầu tư nước ngoài
đảm bảo mục tiêu phát triển bền vững và phòng tránh rủi ro trong chào bán
9


chứng khoán. Nếu thực hiện tốt chế độ công bố thông tin nhiều tiêu cực trên
thị trường sẽ được hạn chế. Và chúng ta có thể từng bước áp dụng phương
thức quản lí theo chế độ thông tin đầy đủ như những TTCK phát triển trên
thế giới.
-Hoàn thiện pháp luật về chào bán chứng khoán của những doanh
nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài chuyển đổi thành công ty cổ phần.
+ Làm rõ nội hàm khái niệm nhà đầu tư chiến lược, xóa bỏ sự phân
biệt giữa nhà đầu tư nước ngoài và nhà đầu tư trong nước. Bởi theo quy định
hiện nay, nhà đầu tư chiến lược là nhà đầu tư trong nước và được mua cổ
phần với giá thấp hơn 20% so với giá đấu bình quân. Quy định này thể hiện
sự phân biệt giữa nhà đầu tư trong nước với nhà đầu tư nước ngoài. Có thể
xác định lại nhà đầu tư chiến lược như sau: nhà đầu tư chiến lược là nhà đầu
tư trong và ngoài nước, nhà sản xuất và thường xuyên cung cấp nguyên liệu
cho doanh nghiệp, người cam kết tiêu thụ sản phẩm lâu dài, gắn bó lợi ích

(quốc tế hoặc trong nước), chuyển đổi để đầu tư mở rộng sản xuất kinh
doanh, hoặc các cổ đông nước ngoài cam kết sẽ giữa một tỷ lệ cổ phần nhất
định trong suốt thời gian hoạt động của dự án…Những ưu tiên này sẽ là
động lực thúc đẩy doanh nghiệp lập hồ sơ chuyển đổi.
Thứ tư, bổ sung quy định về xác định giá trị doanh nghiệp. Công việc
này có ý nghĩa quan trọng để xác định giá bán cổ phần nhưng Nghị định
38/2003/NĐ-CP và Thông tư hướng dẫn chưa đề cập rõ ràng về phương
pháp xác định, tài sản phải tính vào giá trị doanh nghiệp…Cần có quy định
cụ thể về vấn đề này để hoạt động xác định giá trị doanh nghiệp diễn ra
khách quan.
Thứ năm, cho phép doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài lựa chọn
hình thức chuyển đổi. Doanh nghiệp với đặc điểm và nhu cầu huy động vốn
khác nhau không buộc phải chuyển đổi theo những hình thức tại Điều 2
Thông tư 08/2003/TTLT-BKH-BTC. Do đó, chỉ nên quy định các hình thức
có thể áp dụng để doanh nghiệp lựa chọn tăng tính tự chủ cho các doanh
nghiệp nước ngoài khi chuyển đổi thành công ty cổ phần.
Thứ sáu, bổ sung quy định về công bố thông tin. Điều 24 Nghị địn
38/2003/NĐ-CP hầu như chưa đề cập nghĩa vụ công bố thông tin của doanh
nghiệp, việc chỉ yêu cầu doanh nghiệp đăng báo khiến tính minh bạch trong
hoạt động này không cao. Vì vậy, cần quy định cụ thể nội dung thông tin
phải công bố, các báo cảo tài chính, lợi nhuận, tổng số cổ phần chào bán,
thời gian, địa điểm, phương thức, giá chào bán cổ phần…
Thứ bảy, thời gian thẩm định hồ sơ cần được rút ngắn. Quy định hiện
nay khá rườm rà, mang nặng tính chất hành chính. Doanh nghiệp phải chờ
Bộ kế hoạch và đầu tư gửi hồ sơ xin chuyển đổi của doanh nghiệp tới Bộ tài
chính, Ngân hàng Nhà nước, Ủy ban chứng khoán nhà nước cho ý kiến. Bộ
kế hoạch và Đầu tư tổng hợp ý kiến, sau đó trình Thủ tướng Chính phủ xem
xét, quyết định. Quy trình này phải qua nhiều cơ quan và mất nhiều thời
gian. Do vậy, có thể ủy quyền cho Bộ Kế hoạch và Đầu tư xem xét, quyết
11


12


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Luật chứng khoán, Nxb.
CAND, Hà Nội, 2008.
2. Lục Thị Hồng Nhung, Pháp luật về hoạt động chào bán chứng khoán
riêng lẻ của doanh nghiệ Việt Nam hiện nay, Khóa luận tốt nghiệp,
Trường Đại học Luật Hà Nội, 2007.
3. Nguyễn Thị Thư, Hoàn thiện pháp luật về chào bán chứng khoán ra
công chúng của công ty cổ phần, Khóa luận tốt nghiệp, Đại học Luật
Hà Nội, 2008.
4. Vũ Thị Quỳnh Hương, Một số vấn đề pháp luật phát hành chứng
khoán riêng lẻ của doanh nghiệp Việt Nam hiện nay, Khóa luận tôt
nghiệp, Trường Đại học Luật Hà Nội, 2006.
5. Luật chứng khoán năm 2006 (sửa đổi, bổ sung năm 2010)
6. Nghị định của Chính phủ số 14/2007/NĐ-CP ngày 19/1/2007 quy
định chi tiết thi hành một số điều của Luật chứng khoán.
7. Nghị định của Chính phủ số 01/2010/NĐ-CP ngày 4/1/2010 quy định
về chào bán cổ phần riêng lẻ.
8. Nghị định của Chính phủ số 38/2003/NĐ-CP ngày 15/4/2003

về việc chuyển đổi một số doanh nghiệp có vốn đầu tư nước
ngoài sang hoạt động theo hình thức Công ty cổ phần.
9. Thông tư liên tịch số 08/2003/TTLT-BKH-BTC ngày
29/12/2003 về việc hướng dẫn thực hiện một số quy định tại
Nghị định 38/2003/NĐ-CP.
10.Nghị định của Chính phủ số 52/2006/NĐ-CP ngày 15/5/2006 về phát
hành trái phiếu doanh nghiệp.

C. KẾT LUẬN…………………………………………………………………………………12
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO…………………………………..13

14