ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI & NHÂN VĂN

Mai Ngọc Lê

Truyền thống và cách tân trong thơ Nguyễn Duy

LUẬN VĂN THẠC SĨ

HÀ NỘI - 2008

1


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA SƯ PHẠM

Mai Ngọc Lê

Truyền thống và cách tân trong thơ Nguyễn Duy

LUẬN VĂN THẠC SĨ GIÁO DỤC HỌC
Mã Số: 60 22 34

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Lưu Khánh Thơ

HÀ NỘI - 2008

2




nhuyễn trong mỗi tác phẩm, nó làm nên cảm quan nghệ thuật và giá trị riêng
cho thơ Nguyễn Duy. Đây là hai giá trị thống nhất và biện chứng, cách tân
được nảy sinh trên mảnh đất chân quê truyền thống và tình yêu quê hương đất
nước của nhà thơ.
Chính vì những phẩm chất nghệ thuật và sự nỗ lực hết mình trên
con đường tìm tòi sáng tạo của Nguyễn Duy đã nêu ở trên, chúng tôi đi vào
tìm hiểu đề tài này nhằm khẳng định vai trò và vị trí của một nhà thơ dũng
cảm luôn nhìn thẳng, nhận chân mọi giá trị của cuộc sống, nhà thơ của “quê
hương làng cảnh” ở thời hiện đại này.

II. MỤC ĐÍCH , PHẠM VI NGHIÊN CỨU:
-

Luận văn xem xét hai giá trị truyền thống và cách tân trong thơ

Nguyễn Duy trên các phương diện nội dung và nghệ thuật, từ đó tìm ra nét
riêng biệt độc đáo của nhà thơ, khẳng định vị trí và đóng góp của nhà thơ
trong nền thơ ca nước nhà.
-

Phạm vi nghiên cứu trong 6 tập thơ chính của nhà thơ Nguyễn

Duy: Mẹ và em (1987, Nhà xuất bản Thanh Hóa), Đường xa (1989, NXB
Trẻ), Quà tặng (1990, NXB Văn học), Về (1990 – 1994, NXB Hội nhà văn),
Sáu và Tám (1994, NXB văn học), Bụi (1997, Nhà xuất bản Hội nhà văn)

III. LỊCH SỬ VẤN ĐỀ

Bất cứ vận động đi lên nào cũng có sự đấu tranh, đấu tranh giữa

trong suốt chiều dài lịch sử phát triển thơ ca, để khẳng định: người sáng tạo
càng sâu sắc và độc đáo bao nhiêu thì càng đạt tính dân tộc, tính nhân loại ở
độ cao bấy nhiêu. Đồng thời tác giả khẳng định tính dân tộc phải có xu thế

5


mở, tức là nói đến tính dân tộc không có nghĩa là nói đến một giá trị bất biến,
khuôn khổ và cứng nhắc mà phải luôn kế thừa và sáng tạo tiếp.
Cách tân: đi tìm một cái mới hay cái Tôi? - TS Chu văn Sơn. Bài viết
đã đưa ra định nghĩa về cách tân, nhận thức của tác giả văn học về cách tân,
vai trò của cách tân trong sáng tạo nghệ thuật. TS Chu văn Sơn kết luận: Cách
tân là sáng tạo cái mới. Nhưng không phải cái mới vay mượn từ ngoài mình.
Trái lại phải là cái mới trong mình. Nhận chân được cái mới thuộc về bản thể,
thì mới thấy được cái mới ấy cũng là cái Tôi của kẻ sáng tạo. Nó sẽ xui khiến
kẻ sáng tạo tìm đến hình thức mới và truyền sự sống cho mỗi thành tố mới
của hình thức ấy. Đến lượt mình hình thức mới sẽ định dạng cho mọi sáng tạo
mới.
Thử tìm hiểu tính dân tộc trong thơ hôm nay - tác giả Trần Sáng đã
ngợi ca cái mượt mà đằm thắm, cái chia sẻ và thấu hiểu mà thơ dân tộc đã có
được. Những gì mang tính dân tộc trong thơ hôm nay “Đó là những lời từ trái
tim, là chủ nghĩa nhân đạo cao cả của Người Việt. Cũng là cái đích hướng đến
của nhân loại. Những vần thơ đó đã chinh phục trái tim nhân loại trong khi
nhà thơ vẫn đứng vững hai chân trên mảnh đất dân tộc mình”
Cánh tân là lẽ sống của thơ - tác giả Hoàng Hồng đã khẳng định vai trò
quan trọng của việc cách tân thơ. Đó là một yêu cầu không thể không xảy ra
và không thể không được đáp ứng của thời đại. Cách tân theo Hoàng Hồng là
tất yếu của ngày hôm nay - hiện đại, và là điều không cần phải bàn đến, hãy
để thời gian và độc giả trả lời cho câu hỏi về cách tân.
Có rất nhiều bài viết về tác giả Nguyễn Duy, để khẳng định hồn thơ

nếu không nói là khó nhất. Thơ lục bát của Nguyễn Duy không rơi vào tính
trạng quen tay, nó có sự biến đổi, chuyển động trong câu chữ”. Thơ lục bát
Nguyễn Duy “đượm tính dân tộc và nhuần nhuyễn ngôn ngữ dân gian. Lời
thơ đơn sơ, gần với khẩu ngữ. Tư duy thơ thì hiện đại, hình thức thơ thì phảng
phất hương vị cổ điển Phương Đông…”
Phạm Thu Yến cũng đóng góp ý kiến của mình với một sự khảo cứu
khá độc đáo về đặc điểm thơ Nguyễn Duy mà chủ yếu là khảo sát trên thể thơ
lục bát . Hiện tượng tập ca dao và sử dụng ca dao một cách nhuần nhụy trên

7


phương diện thi pháp như môtip ca dao, ngôn ngữ ca dao vàgiọng điệu. Tác
giả khẳng định thơ Nguyễn Duy rõ ràng là phản ca dao qua việc khai thác các
ý đối lập với những tứ quen thuộc trong ca dao để tạo nên những tứ mới khiến
cho cả ca dao và thơ càng bay bổng hơn. Còn Vũ Văn Sĩ chỉ cần một câu đã
khái quát được cả con người và thơ Nguyễn Duy “Người thương mến đến tận
cùng chân thật”. …
Các tác phẩm trên đã bàn về cách tân và truyền thống trong thơ, nhưng
chưa có một tác giả nào đưa ra thành hệ thống và nghiên cứu trong một chỉnh
thể tác giả. Chúng tôi triển khai đề tài này xuất phát từ những gợi ý sau:
1.

Truyền thống và cách tân là hai giá trị làm nên sự bền vững của

thơ nói riêng và nghệ thuật nói chung. Mà trong thời đại ngày nay, truyền
thống đang bị mất dần đi, còn cách tân thì chưa hình thành thành một hệ
thống được thừa nhận.
2.


VI. CẤU TRÚC CỦA LUẬN VĂN
Chương1. Một số vấn đề lý luận và hành trình sáng tạo của Nguyễn
Duy
1.

Một số vấn đề lý luận chung
Khái niệm truyền thống trong thơ
Khái niệm cách tân trong thơ
Mối quan hệ giữa truyền thống và cách tân trong thơ

2.Hành trình sáng tạo của Nguyễn Duy
2.1. Hành trình sáng tạo của Nguyễn Duy
2.2. Quan niệm nghệ thuật của nhà thơ
Chương2. Truyền thống và cách tân trong thơ Nguyễn Duy nhìn từ
góc độ nội dung trữ tình
Truyền thống và cách tân thể hiện ở cách chiếm lĩnh đề tài
2.1.1 Đề tài quê hương đất nước
2.1.2 Đề tài chiến tranh
Truyền thống và cách tân thể hiện ở cái Tôi trữ tình trong thơ
Nguyễn Duy.
Về cái Tôi trữ tình trong thơ.
Cái Tôi trữ tình trong thơ Nguyễn Duy
Cái Tôi in đậm dấu ấn chân quê truyền thống
Cái Tôi dấn thân với cách suy nghĩ hiện đại
Cái Tôi tự vấn và trào lộng

9


Chương 3. Truyền thống và cách tân trong thơ Nguyễn Duy nhìn

thơ” chắt lọc từ khái niệm về truyền thống nói chung, là “những thành tựu
chung đặc sắc, tương đối bền vững, ổn định trên cả hai phương diện nội
dung, hình thức của văn học được lưu chuyển, kế thừa từ thế hệ này đến thế
hệ khác trong quá trình văn học” [] Truyền thống trong thơ là những giá trị
đã được khẳng định, và những giá trị đó là đại diện xứng đáng nhất của một
cộng đồng dân tộc, là “gương mặt điển hình”, là tâm hồn nhất cho tâm hồn
con người của công đồng dân tộc ấy, được thể hiện bằng thơ. Vậy những
giá trị nào làm nên truyền thống trong thơ? Thơ là hồn, thơ là đời thì những
giá trị truyền thống không thể tách rời hồn và đời của con người thời đại

11


được. Truyền thống gắn với dân tộc, tính truyền thống có điểm tương đồng
với tính dân tộc, biểu hiện được màu sắc, âm thanh, lối sống, tính cách, tinh
thần của dân tộc thì tức là đã biểu hiện được bề mặt truyền thống. Thơ lưu
giữ những nội dung ấy bằng những hình thức truyền thống – hình thức mà
những tác giả từ buổi sơ khai của thơ đã sử dụng và được vun đắp trong
một quá trình tồn tại và phát triển. Truyền thống trong thơ biểu hiện trên cả
nội dung và hình thức, nhưng không phải những gì dễ dãi giản đơn, mà là
cái đã được khẳng định, là “thành tựu chung” “bền vững”. Đó là tinh thần
yêu nước chống giặc ngoại xâm, là tiếng ca non sông, là tình cảm cha mẹ
anh em, là tình yêu trai gái Việt… ở mặt nội dung, và là thể thơ, hình ảnh,
ngôn ngữ…ở mặt hình thức.
Tuy truyền thống là cái lâu đời được truyền từ thế hệ này đến
thế hệ khác, song nó vẫn có tính linh động riêng của nó, không hoàn toàn
bó buộc trong một khuôn khổ đã được thời gian thừa nhận. Về không gian,
truyền thống trong thơ có thể là một dân tộc, một vùng, cũng có thể một
khu vực nhiều dân tộc có quan hệ mật thiết với nhau (về điều kiện địa lý,
ảnh hưởng cùng một nguồn văn hóa…). Về nguồn gốc, truyền thống trong

Một hình thức mới mang nội dung mới đã làm nên một cuộc cách mạng,
nhưng cuộc cách mạng này không phá vỡ tất cả mà cách mạng để chứa
đựng được những tâm hồn mới phóng khoáng và dân chủ hơn- tâm hồn đó
là sản phẩm tất yếu của sự vận động lịch sử xã hội. Xét đến cùng, thơ mang
tính truyền thống chính là những vần thơ bám chặt với con người từ đời
sống xã hội đến đời sống tinh thần và được diễn đạt bằng một ngôn ngữ mẹ
đẻ thuần khiết, nhuần nhị.
Những thế hệ nhà thơ xuất thân từ trong công cuộc kháng chiến
chống Mĩ như: Phạm Tiến Duật, Nguyễn Khoa Điềm, Thanh Thảo, Lâm
Thị Mĩ Dạ, Nguyễn Duy…cũng mang cho thơ rất nhiều cái mới, song trong
họ cái “chất nhà quê” luôn được trân trọng và tìm về. Nhà thơ Nguyễn Duy

13


nói: “Tôi không phải là người hoài cổ mà là người phục cổ. Chữ “phục” ở
đây phải hiểu theo cả hai nghĩa khôi phục và khâm phục”. Trên thực tế, ông
đã làm mọi cách để đưa cội nguồn dân tộc vào lòng người hiện đại bằng
thơ, qua nhiều cách thể hiện, ngoài biểu hiện đắc dụng nhất của ông là
những tập thơ còn là lịch thơ, thơ trên giấy dó…
Những cái đẹp gọi là truyền thống thường là những cái đã thấm
vào ý nghĩ, những cái đã được gọt dũa và bao bọc, nó giống như viên ngọc
trai - là những gì tinh túy chắt lọc và giữ gìn. Chính vì thế mà những nhà
thơ, nhất là những người trực tiếp xây dựng và bảo tồn truyền thống cho
thơ luôn mong muốn các thế hệ tiếp sau dù đổi mới cũng đừng nên đánh
mất cội nguồn. Và phần lớn những người đọc thơ ngày nay, trước một bài
thơ mượt mà truyền thống, bao giờ cũng cảm thấy gần gũi thân thuộc, như
được vỗ về an ủi.
1.1.2.Khái niệm cách tân:
Cách tân có nghĩa là đổi mới - tức là phải có một cái gốc bị coi

sáng tạo cái mới, nhưng không phải cái mới vay mượn từ ngoài mình. Trái lại
phải là cái mới trong mình, từ mình. Nhận chân được cái mới thuộc về bản thể
thì mới thấy được cái mới ấy cũng chính là cái tôi của kẻ sáng tạo…”. Như
vậy cách tân là lẽ sống của thơ”. Một bài thơ hay không thể là sự bắt chước
khéo léo mà phải sáng tạo được trên nền cái cũ, mà phải có dấu ấn riêng,
nhưng phải để mọi người thấy được mình trong đó.
Đổi mới - ngoài những điều được khám phá là hoàn toàn mới mẻ
- cả về nội dung và hình thức- còn những điều đã được nói nhiều song đến
với tác giả này nó lại được nhận diện ở một góc độ khác mới lạ và độc đáo,
đem đến cho người đọc những cảm quan thẩm mỹ mới, tích cực. Nếu
truyền thống trong thơ là những giá trị đã được khẳng định và giữ gìn, là

15


cái “đã biết”, thì cách tân lại là cái nhà thơ khai sáng cho người đọc, trao
cho người đọc cái quyền khẳng- phủ rất khách quan. Cách tân trong thơ nói
chung trên phương diện hình thức nghệ thuật chủ yếu ở thể thơ, ngôn từ,
hình ảnh…và trên phương diện nội dung, đó là cách biểu đạt cái tôi trữ
tình, cách chiếm lĩnh và thể hiện đề tài…các nhà thơ mới không dùng thể
Đường luật để biểu hiện mình, cũng không cần mượn một điển tích điển cố
nào để gợi sự sâu lắng mà “xưng tôi” thản nhiên tự tin trút hết những uẩn
khúc và niềm khao khát của mình vào thơ - đó là họ đã đứng dậy cởi bỏ cái
cũ không hợp thời, cái cũ hạn chế sự phát triển của những tâm hồn đương
thời- họ đã cách tân, cách mạng. Cuộc cách tân của Thơ Mới là một thành
tựu mà trong lịch sử phát triển của mình, thơ rất cần sự vận động đi lên như
thế.
Nói cách tân là đổi mới, tìm kiếm cái mới, tạo ra cái mới. “Cách
tân là thuộc tính của sáng tạo, chả có sáng tạo nào lại chẳng là một cách tân
nào đấy. Hiểu theo lối này, người sáng tạo cũ nhất cũng có thể yên chí rằng

tân nào có sẵn hay tự đến, tác giả phải có ý thức sáng tạo, như hai tác giả
trung đại đã dẫn ở trên- những sáng tạo của họ được khai sinh trên mảnh
đất tấm lòng- tấm lòng tràn đầy nỗi khát khao, yêu thương và dâng hiến,
sáng tạo sẽ là con đường để dẫn dắt những nỗi niềm ấy đến được với ngàn
vạn tấm lòng ở muôn đời sau.
Đối với các tác giả ở thế kỷ XXI, cách tân đã trở thành một hối
thúc. Nhìn bao quát chúng ta thấy rằng: các nhà thơ trẻ mang sự háo hức
bứt phá, mạnh mẽ đến vội vã hấp tấp, còn các nhà thơ lớn tuổi ( lớp nhà thơ
trưởng thành trong kháng chiến chống Mĩ…) thì điềm tĩnh hơn. Phải
chăng, chính sự điềm tĩnh nó khiến họ trả lời câu hỏi: cách tân là gì? lẽ
sống của thơ là gì? được sâu sắc và hoàn hảo hơn?. Những câu thơ để lại là
những câu thơ của người Việt - hồn Việt mà không hề cũ mòn, khuôn sáo.
Bởi có lẽ họ - hơn ai hết - hiểu rõ “một nền văn hoá hiện đại tốt phải giữ

17


được cái hồn của văn hoá truyền thống. Những người trẻ có thể đổi giọng
đổi điệu nhưng không được đánh mất cái hồn. Đáng sợ nhất là bắt độc giả
đọc những cái vô hồn- Bởi con chữ, ngôn ngữ và tiếng nói đều có linh hồn
riêng của nó” ( Nguyễn Duy). Nói tới Nguyễn Duy người ta sẽ nghĩ tới một
người luôn tìm và đổi mới thơ Việt. Ông không phải là người đầu tiên
khám phá chất thơ lãng mạn trong lục bát nhưng ông lại là người khai phá
thông minh ( Thanh Tuyền ). Bởi vì khi không còn cảm thấy có gì mới hơn
ông dừng lại không viết thơ nữa để tích lũy, tìm tòi và chiêm nghiệm.
Những dòng thơ của nhà thơ tài năng này là đại diện tiêu biểu cho những
sáng tạo cách tân trong thơ.
Và còn có nhiều tác giả khác vẫn âm thầm đào đãi, chắt lọc tạo
nên cái mới - những bụi vàng quí giá từ những bụi bặm đời thường. Đó
chính là chất vàng mười mà người nghệ sĩ dụng công tìm kiếm và có dụng

trở thành một nhà thơ đích thực. Thơ muôn đời mang tính kế thừa, đoạn
tuyệt với truyền thống là cách tự chết ngắn nhất. Truyền thống và cách tân
là một quá trình vận động đi lên không ngừng. Thời đại là tấm gương lớn
phản chiếu mọi giá trị truyền thống và cách tân. Thời đại đòi hỏi con người
phải cách tân, tức là phải thay đổi một số giá trị không còn phù hợp bằng
một hệ thống giá trị mới đắc dụng hơn trong việc phản ánh con người và
lịch sử khi cuộc đấu tranh giữa cái mới và cái cũ chấm dứt là khi đã thiết
lập được hệ thống những chuẩn mực mới. Nhưng những chuẩn mực này
cũng chỉ là thước đo cho một giai đoạn lịch sử nhất định chứ hoàn toàn
không phải là giá trị mà muôn đời phải lệ thuộc. Tất yếu sẽ bị thay đổi như
nó đã làm thay đổi cái trước nó. Nhìn nhận một tác phẩm văn học nói
chung, thơ nói riêng bao giờ cũng đặt trong mối quan hệ với thời đại và văn
hóa. Bởi hai trục tung- hoành này chính là thước đo chuẩn xác nhất cho
việc khẳng định sức sống của một tác phẩm. Để đạt đến những giá trị là
truyền thống phải qua sự thanh lọc khắt khe của lịch sử và của nghệ thuật,

19


trước hết nó phải là những cách tân đích thực, và những cách tân đó trước
sự chuyển mình của lịch sử vẫn đứng vững và được thừa nhận thì mới được
lưu danh trong kho tàng truyền thống. “Kế thừa truyền thống và cách tân
nghệ thuật, vì thế là những phương diện không bao giờ tách rời nhau của
quá trình văn học”.

1.2. Hành trình sáng tạo của Nguyễn Duy.
1.2.1. Hành trình sáng tạo
Nguyễn Duy tên thật là Nguyễn Duy Nhuệ, sinh tại xã Đông Vệ, thị
xã Thanh Hóa (nay là thành phố Thanh Hóa), tỉnh Thanh Hóa. Năm 1965,
từng làm tiểu đội trưởng tiểu đội dân quân trực chiến tại khu vực cầu Hàm

Thể lọai khác:
. Em Sóng (kịch thơ - 1983)
. Khoảng cách (tiểu thuyết – 1986)
. Nhìn ra bể rộng trời cao (bút ký – 1986)
Thơ Nguyễn Duy nhiều bài có cái ngang tàng nhưng vẫn trầm
tĩnh và giàu chiêm nghiệm vì thế cứ ngấm vào người đọc và có lúc khiến
người ta phải giật mình suy nghĩ, nhiều bài thơ của ông được bạn đọc yêu
thích: Tre Việt Nam, Ánh trăng, Ngồi buồn nhớ mẹ ta xưa, Đò Lèn, Sông
Thao,…. Ông được đánh giá cao trong thơ lục bát, một thể thơ có cảm giác
dễ viết nhưng viết được hay thì lại rất khó. Thơ lục bát của Nguyễn Duy
được viết theo phong cách hiện đại, câu thơ vừa phóng túng lại vừa uyển
chuyển chặt chẽ. Nguyễn Duy được giới phê bình đánh giá là người đã góp
phần làm mới thể thơ truyền thống này. Bài thơ “Tre Việt Nam” của ông đã
được đưa vào sách giáo khoa phổ thông.
Nguyễn Duy còn có bộ ba bài thơ theo thể tự do nổi tiếng được
công chúng biết tới viết về những trăn trở, suy nghĩ của ông về tương lai
đất nước, tương lai của con người và môi sinh. Bài thơ đầu mang tên
“Đánh thức tiềm lực” viết từ năm 1980 đến năm 1982 với những suy tư về

21


tiềm lực và tương lai của đất nước. Bài thơ thứ hai được viết lúc ông đến
thăm Liên Xô và đến năm 1988 mới hoàn thành mang tên “Nhìn từ xa…Tổ
quốc”. Bài thơ viết về những trì trệ, bất cập mà ông mắt thấy tai nghe trong
thời kỳ bao cấp, với những câu thơ rất mạnh mẽ, “như những nhát dao cứa
vào lòng người đọc” (Lê Xuân Quang). Bài thơ thứ ba viết sau đó chục
năm, mang tên “Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ” vẫn còn thi pháp với hai bài
thơ trước nhưng chủ đề lại rộng hơn: Những suy nghĩ về thiên nhiên, không
gian và tương lai con người.

nhớ thăm thẳm một cái gì vớ vẩn
như là mùi rơm ải chẳng hạn
( Nhớ thiên nhiên)
Nỗi nhớ chân thực và hồn hậu, không dấu diếm nhưng lại vẫn rất kín
đáo. Trong nỗi niềm ấy có chút gì tự vỗ về mình và an ủi những tâm hồn
đồng điệu:
Tuổi thơ nào cũng sẽ hiện ra thôi
dù chúng ta cứ việc già nua tất
xin thương mến đến tận cùng chân thật
những miền quê gương mặt bạn bè…
(Tuổi thơ)
Và chính cái chân thật và tấm lòng sẻ chia ấy đã tạo cho lời thơ
Nguyễn Duy có chút dịu dàng, đằm thắm, có cái thiết tha lẳng lặng đọng lại
trong lòng độc giả, đọc những câu thơ ấy chợt xao động yêu thương:
Yêu mến ạ xin đừng buồn em nhé
dòng nước trôi đi, giọt nước lại rơi về…
(Sông Thao)
Nguyễn Duy và Nguyễn Bính hai nhà thơ khác thời nhưng
đồng điệu ở cảm hứng hoài cổ. Nguyễn Bính nhận ra rằng “ Hoa chanh nở
giữa vườn chanh/ Thầy u mình với chúng mình chân quê” nhưng cũng chỉ

23


“nhắc nhở” như sợ người giận mà buông bỏ hết cái chân quê còn sót lại
“hôm qua em đi tỉnh về, hương đồng gió nội bay đi ít nhiều”. Còn Nguyễn
Duy lại tự nhủ với chính mình, có lúc giật mình :
“Trăng cứ tròn vành vạnh
kể chi người vô tình
ánh trăng im phăng phắc

thời đại (giống như nỗi niềm của con người trong Thơ Mới) mà cô độc của
một thời đại trong một thời đại - thời đại tác giả được nuôi dưỡng và thời đại
tác giả dựng xây. Chính vì sự cô độc đó mà nhà thơ có phút lắng lại nhìn
cuộc sống và nhận ra biết bao điều tưởng như trái ngược, vô lý mà lại hiển
nhiên tồn tại:
Toác khói cháy nổ tởn
Trận mạc nào đi qua
Có một người nạng gỗ
Ngồi bên sông nhớ nhà
( Pháo tết ).
Nguyễn Duy có chút gì giống với nhà văn Nguyễn Huy Thiệp
trong phương pháp chữa bệnh cho cuộc sống là :dùng thanh sắt nung đỏ để
chữa trị những vết thương. Đau đớn lắm, nhưng cái cuối cùng lại có hậudù đó mới chỉ là khao khát - bằng những trang sách - chữa khỏi những căn
bệnh của xã hội đương thời.
Thơ Nguyễn Duy cả trước và sau đổi mới đều mang đến cho
người đọc những xúc cảm sâu lắng, bởi một điều giản dị là tác giả viết
bằng một tấm lòng chân thật, bộc bạch hết mình cái tôi chân quê, cái tôi
phục cổ ( Phục - khôi phục và khâm phục). Trong thơ Nguyễn Duy, vừa
đậm dấu ấn truyền thống lại vừa thể hiện những cách tân đáng ghi nhớ. Tác
giả đã kết hợp hai giá trị này trong thơ mình như là một sự ngẫu nhiên
khiến cho mỗi dòng thơ là một hơi thở khá tự nhiên và chân tình đến gan

25