LỜI MỞ ĐẦU
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: “Vì lợi ích mười năm trồng cây, vì lợi ích
trăm năm trồng người” khi nói về vấn đề giáo dục, bồi dưỡng cho thế hệ trẻ.
Ngay cả trong giai đoạn hiện nay, câu nói này vẫn vẹn nguyên giá trị như cách
đây hơn 50 năm. Hơn thế nữa, thế hệ trẻ hiện nay không chỉ là sức mạnh bảo vệ
Tổ quốc mà còn là lực lượng nòng cốt trong công cuộc xây dựng Tổ quốc giàu
mạnh. Việc giáo dục, bồi dưỡng thế hệ trẻ của đất nước là nhiệm vụ của toàn xã
hội, trong đó vai trò của gia đình mà chủ yếu là các bậc phụ huynh đối với con
cái của mình là rất quan trọng. Để tìm hiểu vai trò của gia đình trong việc giáo
dục con cái giai đoạn hiện nay, nhóm chúng em đã thực hiện một cuộc điều tra
trên một số hộ gia đình. Cuộc điều tra được tiến hành trong một thời gian ngắn
và khá gấp rút nên còn nhiều sai sót, chúng em rất mong nhận được sự nhận xét
và phê bình của thầy cô để hoàn thiện hơn nữa.

1


NỘI DUNG
I.

Mục đích nghiên cứu, nhiệm vụ nghiên cứu và phương pháp

nghiên cứu.
1. Mục đích nghiên cứu
- Bài tiểu luận tập trung vào nghiên cứu vai trò của gia đình trong việc giáo
dục con cái nhằm đánh giá được thực trạng giáo dục thế hệ trẻ ngay từ
trong gia đình ở giai đoạn hiện nay.
2. Nhiệm vụ nghiên cứu.
Để đạt được mục đích nghiên cứu, chúng em đề ra những nhiệm vụ chính cần
giải quyết như sau:
- Thứ nhất là tìm hiểu về phương pháp dạy con của các bậc cha mẹ trong

phương pháp này các thông tin thu được có chất lượng cao, tính chân thực và độ
tin cậy của thông tin có thể kiểm nghiệm được trong quá trình phỏng vấn.
II.
Một số khái niệm cơ sở.
1. Giáo dục
Giáo dục là quá trình được tổ chức có ý thức, hướng tới mục đích khơi
gợi hoặc biến đổi nhận thức, năng lực, tình cảm, thái độ của người dạy và người
học theo hướng tích cực. Nghĩa là góp phần hoàn thiện nhân cách người học
bằng những tác động có ý thức từ bên ngoài, góp phần đáp ứng các nhu cầu tồn
tại và phát triển của con người trong xã hội đương đại.
Giáo dục bao gồm việc dạy và học, và đôi khi nó cũng mang ý nghĩa như
là quá trình truyền thụ, phổ biến tri thức, truyền thụ sự suy luận đúng đắn, truyền
thụ sự hiểu biết. Giáo dục là nền tảng cho việc truyền thụ, phổ biến văn hóa từ
thế hệ này đến thế hệ khác. Giáo dục là phương tiện để đánh thức và nhận ra khả
năng, năng lực tiềm ẩn của chính mỗi cá nhân, đánh thức trí tuệ của mỗi người.
Nó ứng dụng phương pháp giáo dục, một phương pháp nghiên cứu mối quan hệ
giữa dạy và học để đưa đến những rèn luyện về tinh thần, và làm chủ được các
mặt như: ngôn ngữ, tâm lý, tình cảm, tâm thần, cách ứng xử trong xã hội.
Sự giáo dục của mỗi con người bắt đầu từ khi sinh ra và tiếp tục trong
suốt cuộc đời. Với một số người quá trình đấu tranh giành giật sự sống, giành
giật sự thắng lợi trong cuộc sống cung cấp kiến thức nhiều hơn cả sự truyền thụ
3


kiến thức ở các trường học. Các cá nhân trong gia đình có ảnh hưởng lớn đến
hiệu quả giáo dục, thường có ảnh hưởng nhiều hơn, mặc dù việc dạy dỗ trong
gia đình có thể không mang tính chính thức, chỉ có chức năng giáo dục rất thông
thường.
Trong công tác giáo dục thế hệ trẻ của chúng ta, mọi người đều nghe nói
đến sự kết hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội. Nhưng thực tế trong xã hội,

tâm lý, văn hóa, kinh tế,... khiến cho nó không giống với bất kỳ một nhóm xã
hội nào. Từ mỗi một góc độ nghiên cứu hay mỗi một khoa học khi xem xét về
gia đình đều có thể đưa ra một khái niệm gia đình cụ thể, phù hợp với nội dung
nghiên cứu phù hợp và chỉ có như vậy mới có cách tiếp cận phù hợp đến với gia
đình.
III. Thực tế giáo dục con cái trong các gia đình Việt Nam hiện nay.
1. Một vài thực tế trong gia đình Việt Nam hiện nay
Điều tra quốc gia về vị thành niên và thanh niên Việt Nam: (nguồn: SAVY –
Survey Assessment of Vietnam Youth 2003. DS&PT 09/2005, giữa WHO,
UNICEF và TCTK trên 7584 thanh niên từ 14-25 tuổi ở 42 tỉnh thành VN) cho
kết quả và nhận định sau:
- Môi trường kinh tế và xã hội ngày càng biến chuyển đem đến nhiều thử thách
khiến thanh niên phải tìm cách thích ứng.
- Thanh niên được sự hỗ trợ lớn lao từ gia đình mặc dầu có một số nhỏ có xung
đột với gia đình. Gia đình nông thôn đông người nhưng lại ít có quyền lực.
- 1/3 nam thanh niên thành phố độc thân.
- Phần đông không chấp nhận quan hệ tình dục (QHTD) trước hôn nhân, tuy
nhiên tỷ lệ nữ đã có gia đình có QHTD trước hôn nhân cao hơn so với nữ chưa
lập gia đình.
- Các phương tiện tránh thai được các cặp vợ chồng sử dụng nhiều. Những
người độc thân có QHTD thì không sử dụng thường xuyên.
- 2/3 nữ còn hiểu biết hạn chế về thời điểm dễ có thai nhất.
- Nam thanh niên có nhiều hành vi gây nguy cơ (QHTD ngẫu hứng, đua xe, tụ
tập gây rối, bão lực, mang hung khí, vũ khí…) hơn nữ.
- Một số thanh thiếu niên lo lắng về tương lai: 1/5 đã từng có cảm giác thất
5


vọng, chán chường về tương lai.
- Nhìn chung nam giới lạc quan hơn nữ giới về bản thân, gia đình và tương lai.

kiểu “trời sinh voi, trời sinh cỏ”. Có những bậc cha mẹ lại đẩy trách nhiệm nuôi
dạy trẻ cho nhà trường. Khảo sát điều tra hơn 1000 gia đình có con đang học
tiểu học và trung học cơ sở đã có 7,2% cha mẹ quan niệm việc giáo dục con cái
là do nhà trường hoàn toàn đảm nhiệm, gia đình chỉ chịu một phần nhỏ. Nhưng
trên thực tế, đã có tới 25,5% các bậc cha mẹ thừa nhận đã khoán trắng việc giáo
dục con cái cho nhà trường. Thả nổi việc giáo dục con, đến khi con cái mắc
khuyết điểm lại phạm vào tội che dấu khuyết điểm của con. Khảo sát trên cũng
cho thấy, khi nhà trường yêu cầu các bậc cha mẹ đánh giá xếp loại 210 học sinh
là con cái họ mà nhà trường đánh giá hạnh kiểm chưa đạt yêu cầu, thì đã có tới
63,4% số học sinh thuộc danh sách trên được bố mẹ các em nâng nên loại hạnh
kiểm khá và tốt. Các bậc cha mẹ đã không dám nói thật khuyết điểm của các em
với nhà trường, sợ ảnh hưởng đến kết quả học tập của con em mình. Bỏ mặc,
khoán trắng cho nhà trường, đến khi con cái mắc lỗi lầm thì bố mẹ lại rơi vào
tâm trạng hẫng hụt, phàn nàn về sự bất lực của mình đã không dạy bảo được
con. Hậu quả tất yếu là nhiều bậc cha mẹ đã nổi cáu, dẫn đến đánh đập trẻ, vi
phạm quyền trẻ em. Nhiều bậc cha mẹ đã bộc lộ quan điểm của mình, cho rằng
không dùng roi vọt thì không giáo dục được trẻ. Phổ biến, các bậc cha mẹ cũng
thừa nhận là không hiểu được, không nắm được các phương pháp giáo dục trẻ.
Bố mẹ phải biết nói chuyện với con, phải phân tích lý giải để con hiểu các
sai sót và tìm cách tránh trong các tình huống tương tự. Sự khác biệt của các
nhóm trẻ con hư và trẻ con trong các gia đình nề nếp là trước các lỗi lầm của trẻ,
bố mẹ của trẻ ở nhóm thứ nhất thường tỏ thái độ vũ phu như đánh đập, đuổi khỏi
nhà, trói nhốt, bỏ mặc không quan tâm, chỉ có 38,1% các gia đình tiến hành
phân tích, khuyên nhủ trẻ, trong khi đó ở nhóm thứ hai (các gia đình có nề nếp)
đã có tới 91,5% cha mẹ các em biết phân tích, khuyên bảo trẻ để trẻ tự nhận ra
thiếu sót của mình và tự sửa chữa.
3. Nguyên nhân dẫn tới những thực tế như trên
- Dân số ngày một tăng, nhu cầu về cuộc sống khiến cha mẹ thường phải lo
toan cho vấn đề này mà ít có thời gian quan tâm đến con cái.
7

của thế hệ con cháu trong nhà.
IV. Biện pháp nâng cao vai trò của gia đình trong việc giáo dục con cái
giai đoạn hiện nay.

Thứ nhất, cần phải xác định được tầm quan trọng của việc giáo dục con cái:
Việc giáo dục con cái trở thành một đề tài rất được quan tâm. Cha mẹ phải
nghiêm túc trong việc dạy bảo con cái. Ý thức được trách nhiệm làm cha mẹ là
quan trọng và không thể thay thế. Điều này giúp các bậc làm cha mẹ không trao
phó hay ỷ lại quá nhiều vào những người khác như nhà trường, người thân,
người giúp việc.... Họ cần có định hướng để chủ động và phá huy tính sáng tạo
nhằm đạt hiệu quả giáo dục cao nhất.
Thứ hai, xác định được mục tiêu giáo dục con cái:
Trên thực tế, có nhiều bậc làm cha mẹ không hề đặt mục tiêu trong việc giáo dục
con cái. Họ có thái độ buông xuôi, bỏ mặc cho đứa trẻ “tự do phát triển”.
Sự thiếu hiểu biết và thiếu trách nhiệm này, làm cho trẻ bị thiệt thòi. Việc
xác định các mục tiêu này cần dựa trên cơ sở đặc điểm cụ thể của từng đứa

8


trẻ và điều kiện gia đình. Đồng thời cũng dựa trên sự hiểu biết, tôn trọng và
làm gương cho con cái.
Thứ ba, cha mẹ phải thống nhất trong việc tác động giáo dục:
Trong một gia đình có nhiều thế hệ, việc giáo dục con cái đòi hỏi sự tế nhị, khéo
léo và thống nhất tác động giáo dục dựa trên cơ sở vì lợi ích của con cái.
Tránh tình trạng có sự mâu thẫu trong phương pháp dậy con . Thí dụ như
cha thì nuông chiều nhưng mẹ thì lai nghiêm khắc, cha phạt nhưng mẹ lại
bênh vực,…
Thứ tư, tổ chức lối sống trong gia đình:
Tạo bầu không khí gia đình ấm áp và đầy tình thương. Để trẻ được sống trong

đáp đền.
Thứ tám, cần phải có sự phối hợp chặt chẽ hơn nữa giữa gia đình và trường
trong việc giáo dục con cái
Gia đình và nhà trường cần thiết phải có sự phối hợp chặt chẽ với nhau để luôn
luôn nắm bắt dược tình hình học tập, đạo đức, cũng như tâm tư tình cảm của con
trẻ . Qua đó sẽ có những biện pháp hiệu quả và kịp thời trong việc định hứơng
cho con những tư tưởng phát triển lành mạnh,tránh những quan điểm lệch lạc.
Những hiện tượng như gia đình tưởng con đi học còn nhà trường lại tưởng con
ở nhà hay việc con học hành sa sút, tha hóa về đạo đức ở trường nhưng gia đình
lại hoàn toàn không hay biết.

10


KẾT LUẬN
Gia đình là thiết chế đặc biệt của xã hội, là nơi nuôi dưỡng con người
trưởng thành và hoà nhập cùng xã hội. Xây dựng một gia đình ấm no, hạnh phúc
tức là góp phần xây dựng một xã hội tốt đẹp. Vai trò của gia đình trong việc giáo
dục con cái vì thế trở nên cực kì quan trọng và cần phải được hiểu, nhận thức cụ
thể để có phương pháp thích hợp nâng cao. Qua bài tiểu luận này chúng em xin
được góp một phần nhỏ vào việc đánh giá phương pháp dạy con cái trong giai
đoạn hiện nay. Chúng em hy vọng bài viết này thực sự có ích cho mọi người.
Chúng em xin chân thành cảm ơn.

11


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
A. Giáo trình
1. Trường Đại học Luật Hà Nội, Tập bài giảng xã hội học, Nxb. Công an


I. Mục đích nghiên cứu, nhiệm vụ nghiên cứu, phương pháp

2

nghiên cứu.
1. Mục đích nghiên cứu

2

2. Nhiệm vụ nghiên cứu

2

3. Phương pháp nghiên cứu

2

II. Một số khái niệm cơ sở

3

1. Giáo dục

3

2. Gia đình

4



13

13