TRIẾT HỌC

KHÁI QUÁT LỊCH SỬ PHÁT TRIỂN
CỦA PHÉP BIỆN CHỨNG VÀ
NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA
PHÉP BIỆN CHỨNG DUY VẬT

Học viên: Ngô Thị Hoàng Giang
Nhóm : Tâm lý học


NỘI DUNG
Khái niệm: Siêu hình và biện chứng;
Phương pháp và phương pháp luận
Khái quát lịch sử phát triển của phép
biện chứng
Nội dung cơ bản của phép biện chứng
- Hai nguyên lý của phép biện chứng duy vật


1. KHÁI NIỆM SIÊU HÌNH
 Siêu hình (Metaphysica) nghĩa là “những gì
sau vật lý học” (gốc từ tiếng Hy Lạp);
 Những hiện tượng “siêu vật lý” thuộc về tinh
thần, ý thức, là bản chất của sự vật và hiện
tượng mà Arixtot gọi là “vô hình” hay “siêu
hình”.


1. KHÁI NIỆM SIÊU HÌNH
• Phương pháp siêu hình “chỉ nhìn thấy sự vật riêng

SIÊU HÌNH & BIỆN CHỨNG
Siêu hình
-

-

Phương pháp xem xét sự tồn
tại của sự vật, hiện tượng và
sự phản ánh chúng vào tư duy
con người trong trạng thái biệt
lập, nằm ngoài mối liên hệ với
các sự vật, hiện tượng khác.
Chỉ thấy sự tồn tại của sự vật
mà không thấy sự phát sinh và
tiêu vong của sự vật
Trong trạng thái không vận
động, phát triển (Nếu có chỉ là
sự thay đổi về lượng, không có
sự thay đổi về chất)

Biện chứng
Phương pháp xem xét sự vật
trong trạng thái liên hệ, tác
động qua lại lẫn nhau, ràng
buộc lẫn nhau, trong quá trình
vận động, phát triển không
ngừng.
Không chỉ thấy sự vật cá biệt
mà còn thấy cả sự sinh thành,
tiêu vong của sự vật


Phép
Phép biện
biện chứng
chứng duy
duy vật
vật

Phép
Phép biện
biện chứng
chứng duy
duy
tâm
tâm trong
trong triết
triết học
học
cổ
cổ điển
điển Đức
Đức


1. PHÉP BIỆN CHỨNG MỘC MẠC,
CHẤT PHÁC THỜI CỔ ĐẠI
Thuyết Âm Dương
 Âm và dương tồn tại trong
mối liên hệ quy định lẫn
nhau tạo ra sự thống nhất

thành cái đối lập với nó


1. PHÉP BIỆN CHỨNG MỘC MẠC,
CHẤT PHÁC THỜI CỔ ĐẠI
Heraclit:
 Thế giới vật chất tồn tại trong sự hình thành, vận
động vĩnh viễn của sự thống nhất giữa các mặt
đối lập;
 Phép biện chứng của ông phản ánh sự vận động
biến đổi của thế giới vật chất nhờ phát hiện ra
mâu thuẫn nội tại của sự vật hiện tượng;
 Mọi sự vật trong thế giới đều thay đổi, vận động,
phát triển không ngừng;
 Logos chủ quan và logos khách quan.


1. PHÉP BIỆN CHỨNG MỘC MẠC,
CHẤT PHÁC THỜI CỔ ĐẠI
Xocrat: sử dụng thuật ngữ biện chứng theo nghĩa
nghệ thuật tranh luận.
Platon: phép biện chứng là nghệ thuật tìm ra các
khái niệm đúng, là thao tác logic phân chia và gắn
kết các khái niệm bằng công cụ hỏi đáp để xác
định đúng các khái niệm đó.


1. PHÉP BIỆN CHỨNG MỘC MẠC,
CHẤT PHÁC THỜI CỔ ĐẠI
Đặc trưng cơ bản


- Tư tưởng về mâu thuẫn và nguồn gốc của sự phát
triển

TH. Sêlinh

- Tư tưởng về mối liên hệ phổ biến;
- Sự thống nhất và sự phát triển;
- Tư tưởng về sự thống nhất biện chứng của tự nhiên,
sự đấu tranh giữa các mặt đối lập trong tự nhiên.

TH. Heghen

- Xây dựng phép biện chứng tương đối hoàn chỉnh với
hệ thống các khái niệm, phạm trù, quy luật.
- Tuy nhiên, phép biện chứng mà ông nêu lên là phép
biện chứng duy tâm “ngược đầu xuống đất”, ông cho
rằng thế giới hiện thực là biểu hiện của thế giới “ý
niệm”.


2. PHÉP BIỆN CHỨNG DUY TÂM TRONG
TRIẾT HỌC CỔ ĐIỂN ĐỨC
Kết luận:
• Áp dụng phép biện chứng vào nghiên cứu các
lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội;
• Xây dựng hệ thống phạm trù quy luật chung
thống nhất có logic chặt chẽ của nhận thức tinh
thần;
• Một hệ thống lý luận tương đối hoàn chỉnh, một


Kết luận
 Sự thống nhất hữu cơ giữa thế giới quan duy vật
và phương pháp biện chứng, giữa lý luận nhận
thức với logic biện chứng.
 Cuộc cách mạng trong phương pháp tư duy triết
học, khác về chất so với phương pháp tư duy
trước đó
 “Xem xét những sự vật và những phản ánh của
chúng trong tư tưởng, trong mối liên hệ qua lại lẫn
nhau của chúng, trong sự ràng buộc, sự vận
động, sự phát sinh và sự tiêu vong của chúng”.


3. PHÉP BIỆN CHỨNG DUY VẬT

Kết luận
 Đem lại cho con người tính tự giác cao trong
mọi hoạt động.
 Khái quát đúng đắn những quy luật cơ bản
chung nhất của sự vận động và phát triển của
thế giới.


NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA PHÉP
BIỆN CHỨNG DUY VẬT
 Phép biện chứng duy vật được xây dựng
trên cơ sở một hệ thống những nguyên lý,
những phạm trù cơ bản, những quy luật
phổ biến phản ánh đúng đắn hiện thực.