HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH
NGUYỄN HỮU LẬP
V¡N HO¸ CHÝNH TRÞ Hå CHÝ MINH - GI¸ TRÞ
Lý LUËN Vµ THùC TIÔN
LUẬN ÁN TIẾN SĨ
CHUYÊN NGÀNH: Chính trị học
Hà Nội - 2015
Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ
Mail: [email protected]
Luận Văn A-Z
0972.162.399
HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH
NGUYỄN HỮU LẬP
V¡N HO¸ CHÝNH TRÞ Hå CHÝ MINH - GI¸ TRÞ
Lý LUËN Vµ THùC TIÔN
LUẬN ÁN TIẾN SĨ
CHUYÊN NGÀNH: Chính trị học
Mã số: 62 31 20 01
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
PGS.TS. Nguyễn Văn Vĩnh
CNXH:
Chủ nghĩa xã hội
CNTB:
Chủ nghĩa tư bản
ĐLDT:
Độc lập dân tộc
GPDT:
Giải phóng dân tộc
GS:
Giáo sư
Nxb:
Nhà xuất bản
PGS:
Phó giáo sư
TS:
11
1.1. Các tài liệu, công trình nghiên cứu ở nước ngoài
11
1.2. Các tài liệu, công trình nghiên cứu ở trong nước
15
Chương 2: LÝ LUẬN VỀ VĂN HÓA CHÍNH TRỊ HỒ CHÍ MINH
27
2.1. Khái niệm và cấu trúc văn hóa chính trị Hồ Chí Minh
27
2.2. Cách tiếp cận văn hóa chính trị Hồ Chí Minh
44
2.3. Cơ sở hình thành, phát triển văn hóa chính trị Hồ Chí Minh
56
Chương 3: GIÁ TRỊ VÀ NHỮNG ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN
CỦA VĂN HÓA CHÍNH TRỊ HỒ CHÍ MINH
79
BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ
Mail: [email protected]
160
Luận Văn A-Z
0972.162.399
4
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài luận án
Thực tế đã cho thấy, văn hóa có mặt trong mọi lĩnh vực của đời sống, là sản
phẩm của hoạt động thực tiễn, nhưng lại có vai trò chỉ đạo hoạt động thực tiễn của
con người. Văn hóa là tổng hòa những giá trị Chân, Thiện, Mĩ được vận động và
sàng lọc trong thực tiễn cuộc sống qua nhiều thế hệ. Sự vận động và sàng lọc đó
càng rộng về không gian, càng dài về thời gian, thì các giá trị còn lại càng sâu sắc,
bền vững và tính phổ quát càng cao. Vì thế, văn hóa nói chung không phải là sản
phẩm của con người với tính cách cá nhân, bởi mỗi cá nhân cụ thể ấy thực chất chỉ
là một trong những sản phẩm sáng tạo của văn hóa, là nơi biểu hiện của văn hóa,
chỉ có vai trò bảo tồn và phát triển văn hóa. Tuy nhiên, trong số những con người cá
nhân với tính cách là sản phẩm của văn hóa lại có những nhân vật tiêu biểu, xuất
chúng, có khả năng thâu thái, tích hợp được các giá trị văn hóa của cộng đồng dân
tộc và thời đại. Bởi vậy, họ là những người góp phần quan trọng nhất trong việc bảo
tồn, phát triển và nâng nền văn hóa của cộng đồng, dân tộc lên một tầm cao mới,
thậm chí còn là định hướng cho sự phát triển bền vững của cả một nền văn hóa.
Cũng như nhiều lĩnh vực khác, VHCT chỉ là một bộ phận, một phương
trong suốt quá trình hoạt động cách mạng của Người, là một bộ phận cốt lõi và
là phương diện nổi bật nhất của văn hoá Hồ Chí Minh; là sản phẩm của sự tích
hợp, kế thừa, phát triển VHCT của cộng đồng dân tộc Việt Nam, giá trị VHCT
của nhân loại, đặc biệt là giá trị VHCT của chủ nghĩa Mác - Lênin trong điều
kiện cụ thể của Việt Nam; có nội dung cốt lõi là tư tưởng và hành động nhằm
thực hiện triệt để quyền dân tộc cơ bản và quyền con người chân chính; là nền
tảng của tư tưởng, đạo đức và phong cách của Người; có giá trị lý luận và thực
tiễn to lớn, là yếu tố nền tảng tạo nên mọi thắng lợi mà cách mạng Việt Nam đã
giành được. Mặt khác, VHCT Hồ Chí Minh luôn là sợi chỉ đỏ xuyên suốt tiến
trình cách mạng Việt Nam, là hạt nhân cốt lõi và là chất keo cố kết mọi con dân
nước Việt thuộc các giai cấp, tầng lớp khác nhau. Nhờ đó mà tạo nên nguồn
lực to lớn, đủ sức đánh bại các thế lực xâm lược và góp phần cùng loài người
ngăn chặn và thủ tiêu hoàn toàn sự tha hóa của chủ nghĩa thực dân cũ trên thế
giới, đưa nước ta quá độ lên chủ nghĩa xã hội, đáp ứng yêu cầu xây dựng một
nền chính trị dân chủ, độc lập, tự chủ, cách mạng và tiến bộ.
Hơn nữa, với tính cách là một bộ phận không thể thiếu trong nền tảng tư
tưởng của Đảng - Tư tưởng Hồ Chí Minh đã được các lãnh đạo Đảng, Nhà
nước, các nhà khoa học tập trung nghiên cứu nhằm làm sáng tỏ nội dung và giá
Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ
Mail: [email protected]
Luận Văn A-Z
0972.162.399
6
trị vận dụng, xác lập cơ sở lý luận cho việc hoạch định các chủ trương, đường
lối của Đảng. Đặc biệt, từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam phát động cuộc vận
động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, tư tưởng và
tấm gương đạo đức của Người không chỉ là nội dung học tập, làm theo mà còn
7
bộ máy nhà nước, cản trở sự phát triển bền vững của dân tộc, làm giảm sút
lòng tin của nhân dân đối với Đảng, đe dọa sự tồn vong của chế độ. Trước
yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước trong thời kỳ quá độ
lên CNXH, VHCT Hồ Chí Minh càng tỏ rõ giá trị to lớn đối với các chủ thể
chính trị, trước hết là cán bộ, đảng viên. Do đó, việc nghiên cứu và phát huy
giá trị của VHCT của Người trong đời sống chính trị ở nước ta hiện nay
càng trở lên cấp thiết.
Những lý do trên đây cho thấy, việc nghiên cứu để khẳng định và làm sáng
tỏ thêm các chiều cạnh của VHCT Hồ Chí Minh là vấn đề có ý nghĩa to lớn, góp
phần gia tăng tri thức về khoa học chính trị ở Việt Nam nói chung, Hồ Chí Minh
học nói riêng. Trên cơ sở đó những phát huy giá trị tốt đẹp của VHCT Hồ Chí
Minh trong giai đoạn cách mạng mới. Vì vậy, nghiên cứu sinh chọn vấn đề:
“Văn hoá chính trị Hồ Chí Minh - giá trị lý luận và thực tiễn” làm đề tài luận án
tiến sĩ của mình.
Với đề tài đã lựa chọn, tác giả luận án xác định một số giả thuyết nghiên cứu
sau đây: Thứ nhất, VHCT Hồ Chí Minh là VHCT của một cá nhân, nhưng là cá
nhân tiêu biểu với tính cách là một lãnh tụ chính trị và là một nhà quản lý tối cao
của dân tộc. Thứ hai, VHCT Hồ Chí Minh là một chỉnh thể, bao gồm các giá trị về
tư tưởng, hành vi và nhân cách chính trị, có cấu trúc và đặc trưng riêng. Thứ ba,
VHCT Hồ Chí Minh là sản phẩm của sự tích hợp và phát triển nhiều giá trị tiêu
biểu của VHCT dân tộc, nhân loại và chủ nghĩa Mác - Lênin, trong đó VHCT Mác
- Lênin là yếu tố quyết định. Thứ tư, VHCT Hồ Chí Minh không chỉ có ý nghĩa
lịch sử mà còn có ý nghĩa hiện thực to lớn đối với cách mạng Việt Nam và thế giới.
Mặt khác, VHCT Hồ Chí Minh còn có ý nghĩa to lớn đối với đội ngũ cán bộ lãnh
đạo, quản lý ở nước ta hiện nay.
2. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
2.1. Mục đích
4.1. Cơ sở lý luận
Cơ sở lý luận của đề tài là hệ thống những quan điểm cơ bản của chủ
nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng Cộng sản Việt Nam và
các lý thuyết về khoa học chính trị, VHCT hiện đại; về chính trị; về văn
hóa; về mối quan hệ giữa chính trị với văn hóa và vai trò của văn hóa đối
với sự phát triển xã hội nói chung, cách mạng xã hội chủ nghĩa nói riêng.
4.2. Phương pháp nghiên cứu
Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ
Mail: [email protected]
Luận Văn A-Z
0972.162.399
9
Trên cơ sở tiếp cận khảo sát tài liệu về các vấn đề có liên quan đến VHCT Hồ
Chí Minh và thực trạng VHCT của đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý ở Việt Nam
hiện nay, tác giả sử dụng phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử cùng
các phương pháp nghiên cứu cụ thể như: Phương pháp hệ thống; lôgích, lịch sử;
phân tích, tổng hợp; so sánh…phù hợp với từng nhiệm vụ cụ thể của luận án.
5. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài nghiên cứu
5.1. Ý nghĩa khoa học
- Đề tài góp phần hoàn thiện khái niệm, xác định cấu trúc của VHCT Hồ Chí
Minh.
- Chỉ ra cách tiếp cận và cơ sở hình thành, phát triển VHCT Hồ Chí Minh.
- Xác định giá trị lý luận, thực tiễn; các đặc trưng cơ bản và ý nghĩa của
VHCT Hồ Chí Minh đối với cách mạng Việt Nam và thế giới.
- Góp phần khẳng định tính toàn diện của di sản Hồ Chí Minh và sự cần thiết
phải xây dựng VHCT Hồ Chí Minh cho đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý ở Việt
Thực tế cho thấy, những quy định về các mối quan hệ và cách ứng xử giữa con
người với chế độ chính trị mà họ đang sống đã được các nhà tư tưởng chính trị
cổ đại như Khổng Tử, Lão Tử, Hàn Phi Tử, Plato, Aristotle… đề cập đến, và
ngày nay những tư tưởng đó vẫn đang là đối tượng nghiên cứu của khoa học
chính trị ở nhiều nước trên thế giới.
Mặc dù không trực tiếp bàn về VHCT nhưng hai tác giả nổi tiếng được
coi là cha đẻ của tư tưởng nhà nước pháp quyền ở phương Tây là
Montesquieu (1689 - 1775) với tác phẩm Tinh thần pháp luật và Rousseau
(1712 – 1778) với tác phẩm Bàn về khế ước xã hội là những nghiên cứu có
ảnh hưởng lớn đến các nghiên cứu chính trị nói chung, VHCT nói riêng của
các nhà khoa học chính trị trên thế giới.
Kế thừa tri thức chính trị của các nhà tư tưởng đi trước, các nhà kinh điển của chủ
nghĩa Mác - Lênin đã luận giải một cách khoa học và cách mạng về tính tất yếu khách
quan của chính trị trong khi xã hội còn giai cấp và đấu tranh giai cấp; về vai trò của
chính trị trong đời sống xã hội; về mối quan hệ giữa cá nhân, cộng đồng với chính trị;
về quy luật vận động phát triển của hình thái kinh tế - xã hội kéo theo sự phát triển của
chính trị và đòi hỏi sự ứng xử của con người với sự phát triển đó. Mặc dù chưa đi sâu
nghiên cứu nhằm đưa ra một định nghĩa đầy đủ về VHCT nhưng toàn bộ tư tưởng và
hành động chính trị của C.Mác, Ph.Ăngghen và V.I.Lênin là một phần quan trọng trong
tinh hoa VHCT của nhân loại. Vì vậy, tư tưởng và hành động chính trị của các nhà kinh
điển Mác - Lênin là nền tảng tư tưởng, định hướng lập trường giai cấp và phương
hướng cho các nghiên cứu về chính trị và VHCT.
Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ
Mail: [email protected]
Luận Văn A-Z
0972.162.399
ở khía cạnh tâm lý; và ở cấp độ tập thể, VHCT tập trung vào sự định hướng
chính trị của số đông. Walter A. Rosenbaum còn chia sự định hướng ấy thành
ba loại: thứ nhất, định hướng về cấu trúc chính quyền, bao gồm hai khía cạnh:
đối với thể chế và đối với các thành tựu của chính phủ; thứ hai, định hướng về
Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ
Mail: [email protected]
Luận Văn A-Z
0972.162.399
12
các yếu tố khác trong hệ thống chính trị như: bản sắc chính trị, sự tin tưởng
trong lĩnh vực chính trị và luật lệ trong sinh hoạt chính trị; thứ ba, định hướng
về các hoạt động chính trị của cá nhân bao gồm (thái độ và cách thức tham gia
cũng như ý thức về tính hiệu quả của sự tham gia vào chính trị). Như vậy, cuốn
sách đã đề cập đến VHCT cá nhân, nhưng mới chỉ tiếp cận những biểu hiện cụ
thể của nó trong đời sống chính trị của cá nhân mà chưa làm rõ sự hình thành,
vận động, phát triển và vai trò của nó với VHCT cộng đồng.
Ngoài các công trình lớn trên đây, còn có các bài báo và tạp chí nghiên cứu
về VHCT như: Bài “Comparative Political System” (Hệ thống chính trị so sánh)
của Almond G [114]. Bài “Political Cutulre” (Văn hóa chính trị) của Pye L. [118].
Bài “Choosing Preferences by Constructing Institutions: A cultural Theory of
Preference Formation” (Lựa chọn sở thích bằng việc xây dựng các thể chế: một lý
thuyết của hệ thống ưa thích), trong: American Political Science Review của
Wildavsky, Aaron [124]. Bài “Political Culture and Public opinion” (Văn hóa
chính trị và ý kiến cộng đồng), trong: Politics and the American future, Dilemmas
of Democracy, của
Harrigan J.J. [117]. Bài “Political Culture and Political
càng trở nên phong phú.
Cuốn sách viết về Hồ Chí Minh và xuất bản từ khi Người còn sống đó là cuốn
Hồ Chí Minh của tác giả Jean Lacouture - một nhà báo, nhà sử học và nhà văn
Pháp. Với 270 trang sách được cấu trúc thành 15 chương, cuốn sách đã khái quát
khá đầy đủ về tiểu sử chính trị Hồ Chí Minh. Tác phẩm đã khắc họa chân dung của
một vị lãnh tụ mà tác giả đánh giá là một trong những nhà Quốc tế Cộng sản lỗi lạc
nhất trong mọi thời đại.
Một công trình nghiên cứu của học giả nước ngoài được cho là đầy đủ nhất về
Hồ Chí Minh, đó là cuốn Hồ Chí Minh - Một cuộc đời của tác giả người Mỹ
William J. Duiker. Cuốn sách đã được nhà xuất bản Hyperion, New York xuất bản
năm 2000, và được Phòng Phiên dịch - Bộ ngoại giao Việt Nam dịch sang tiếng
Việt năm 2001. Tác phẩm đã trình bày khá tỷ mỷ những tư tưởng và hoạt động thực
tiễn chính trị của Hồ Chí Minh dưới góc độ tiếp cận sử học gắn liền với bối cảnh cụ
thể. Mặc dù chưa được chính thức xuất bản tại Việt Nam, nhưng cuốn sách là tài
liệu tham khảo rất bổ ích về cuộc đời, sự nghiệp chính trị của Hồ Chí Minh.
Cuốn sách Hồ Chí Minh Một biên niên sử, của Hellmut Kapfenberger [29],
với kết cấu 25 chương và một biên niên sử về Hồ Chí Minh, tác giả đã làm nổi bật
tầm vóc những giá trị và đóng góp vĩ đại không thể phủ nhận của Người không chỉ
ở phạm vi quốc gia mà còn trên bình diện quốc tế. Mặc dù không tiếp cận dưới góc
độ VHCT nhưng cuốn sách đã cho thấy, cuộc đời, nhân cách và tư tưởng Hồ Chí
Minh không chỉ soi đường cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân Việt Nam mà
còn là nguồn cổ vũ, khích lệ to lớn đối với sự nghiệp giải phóng dân tộc, giải phóng
giai cấp và giải phóng con người trên thế giới.
Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ
Mail: [email protected]
Luận Văn A-Z
0972.162.399
vô sản là ĐLDT gắn liền với CNXH mà Người đã lựa chọn. Những tác phẩm này đã
đánh giá sâu sắc, trung thực, quá trình cống hiến của Chủ tịch Hồ Chí Minh trên
nhiều lĩnh vực, bao quát trên phạm vi rộng lớn về chính trị, kinh tế, quân sự, ngoại
giao của tư tưởng Hồ Chí Minh. Tuy vậy, chưa có công trình nào chuyên sâu nghiên
cứu về VHCT của Người.
Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ
Mail: [email protected]
Luận Văn A-Z
0972.162.399
15
Một trong những công trình khoa học có liên quan mật thiết đến chính trị,
VHCT đó là cuốn sách: Luật hiến pháp và chính trị học của Nguyễn văn Bông [7].
Mặc dù với lập trường phi vô sản và thái độ đối lập với quan điểm mácxít và mô
hình nhà nước xã hội chủ nghĩa, nhưng nội dung cuốn sách là những nhận thức và
luận giải khá khoa học về những vấn đề quan trọng của chính trị học như: về chính
quyền và tổ chức chính quyền, về hiến pháp, về những hình thức tham gia chính trị
và về những thể chế chính trị tiêu biểu ở cả châu Âu và châu Á. Do đó, cuốn sách là
tài liệu tham khảo cần thiết cho đề tài này. Tuy nhiên, cuốn sách chưa trực tiếp bàn
đến VHCT và VHCT Hồ Chí Minh.
- Những công trình của các nhà khoa học có các tác phẩm tiêu biểu:
Cuốn Sự phát triển của tư tưởng ở Việt Nam từ thế kỷ XIX đến Cách mạng
Tháng Tám - (tập III) Thành công của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí
Minh, của Trần Văn Giàu [26], bằng cách tiếp cận lôgích và lịch sử, cuốn sách đã
đề cập một cách sâu sắc, toàn diện vai trò của Hồ Chí Minh trong việc xác định con
đường cứu nước, lựa chọn hệ tư tưởng vô sản và truyền bá vào Việt Nam để chuẩn
bị các điều kiện cần và đủ cho cách mạng nổ ra và giành được các mục tiêu chính trị
Chí Minh với tư tưởng phương Đông về văn hóa và con người; tư tưởng phương Tây
về văn hóa và con người; những vấn đề chung của văn hóa và nền văn hóa mới; tư
tưởng Hồ Chí Minh về các lĩnh vực của văn hóa; tư tưởng Hồ Chí Minh về con người
và xây dựng con người mới; văn hóa, con người Việt Nam hiện nay và yêu cầu phát
triển văn hóa, xây dựng con người trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa;
phát triển văn hóa và xây dựng con người Việt Nam theo tư tưởng Hồ Chí Minh.
Trong đó, tác giả có đề cập đến tư tưởng Hồ Chí Minh về VHCT, đưa ra quan niệm
về VHCT và nhận định rằng: VHCT không chỉ ở trong tư tưởng chính trị mà còn ở
trong hoạt động chính trị thực tiễn của Hồ Chí Minh và sự thống nhất đó tạo thành
VHCT của Người. Sau đó, tác giả cũng chỉ ra một số nội dung cơ bản của tư tưởng
chính trị Hồ Chí Minh như: tư tưởng về mục tiêu chính trị; về dân; về mối quan hệ
giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân. Như vậy, cuốn sách mới chỉ đề cập một số nội
dung của tư tưởng chính trị với tính cách là bộ phận cấu thành VHCT Hồ Chí Minh.
Cuốn Sự phát triển của tư tưởng chính trị Việt Nam thế kỷ X-XV, của Nguyễn
Hoài Văn (Chủ biên) [109] có kết cấu ba chương: Cơ sở hình thành tư tưởng chính
trị Việt Nam nhìn từ cội nguồn văn hóa - lịch sử; “Tam giáo đồng nguyên” và sự
phát triển của tư tưởng chính trị Nho giáo thời Lý - Trần; Sự phát triển mạnh mẽ
của tư tưởng chính trị Việt Nam trong thế kỷ XV dưới ảnh hưởng của Nho giáo.
Cuốn sách đã trình bày cơ sở hình thành của tư tưởng chính trị Việt Nam và sự phát
triển của tư tưởng chính trị Nho giáo thời Lý - Trần từ (thế kỷ XI đến thế kỷ XIV),
thời Lê Sơ (thế kỷ XV). Mặc dù chưa đề cập đến VHCT nhưng dưới góc độ lịch sử
và hệ thống, đây là một bộ phận quan trọng của VHCT truyền thống Việt Nam và
cội nguồn của VHCT Hồ Chí Minh.
Cuốn Văn hoá chính trị và lịch sử dưới góc nhìn văn hoá chính trị, của Phạm
Hồng Tung [104] bao gồm 14 chuyên luận, được tác giả bàn về nhiều vấn đề liên
Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ
Mail: [email protected]
Luận Văn A-Z
Hồ Chí Minh; tư tưởng Hồ Chí Minh về quyền con người, về giáo dục, về báo chí
cách mạng, về tính văn hóa trong thiết kế bộ máy nhà nước và phương hướng vận
dụng các tư tưởng đó trong điều kiện hiện nay ở Việt Nam. Đặc biệt, trong mười
trang sách (từ 61-71), các tác giả đã đi sâu trình bày VHCT và VHCT Hồ Chí Minh.
Tuy nhiên, các tác giả mới chỉ dừng lại ở việc khái quát một số cách nhìn nhận và
Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ
Mail: [email protected]
Luận Văn A-Z
0972.162.399
18
đưa ra quan niệm ban đầu về VHCT và nhận định về quá trình hình thành, phát
triển, hoàn thiện của VHCT Hồ Chí Minh.
Cuốn Tư tưởng chính trị của C.Mác, Ph.Ăngghen, V.I.Lênin và Hồ Chí Minh
(Sách chuyên khảo) của Lê Minh Quân [88] bao gồm bẩy chương, chia làm ba
phần: phần thứ nhất trình bày tư tưởng chính trị của C.Mác, Ph.Ăngghen, Lênin và
Hồ Chí Minh; phần thứ hai trình bày một số tác phẩm của C.Mác, Ph.Ăngghen,
Lênin và Hồ Chí Minh về chính trị; phần thứ ba, tác giả khái quát một số tác phẩm
của C.Mác, Ph.Ăngghen và V.I.Lênin về đấu tranh bảo vệ, phát triển tư tưởng chính
trị của chủ nghĩa Mác. Cuốn sách không chỉ là nguồn tri thức quan trọng góp phần
luận giải nguồn gốc, bản chất cách mạng của tư tưởng chính trị Hồ Chí Minh nói
riêng, VHCT Hồ Chí Minh nói chung mà còn cho phép tiếp cận VHCT Hồ Chí
Minh từ góc độ giá trị của những tư tưởng chính trị.
Cuốn Hồ Chí Minh nhà văn hoá kiệt xuất, của Song Thành [96] bao gồm 16
chương, đề cập một cách toàn diện về văn hóa Hồ Chí Minh, trong đó có chương
thứ 5 bàn trực tiếp vào VHCT Hồ Chí Minh. Trong chương này, sau khi trình bày
khái niệm, cấu trúc và vai trò của VHCT nói chung đối với sự phát triển đất nước,
sâu về VHCT Hồ Chí Minh.
- Ngoài ra còn có khá nhiều các nghiên cứu đã công bố trên các báo, tạp chí,
kỷ yếu hội thảo khoa học có liên quan đến VHCT và VHCT Hồ Chí Minh như: Bài
Phát huy ưu thế của nền văn hoá chính trị Việt Nam tạo động lực cho công cuộc đổi
mới, của tác giả Trần Ngọc Hiên [30]. Bài Văn hoá và văn hoá chính trị từ cách tiếp
cận của triết học chính trị mácxít, của Nguyễn Văn Huyên [36]. Bài Văn hóa Đảng
- nhận thức và vấn đề đặt ra, của Đỗ Nguyên Phương [86]. Trong bài này, tác giả
khẳng định: “Văn hóa Đảng là một bộ phận của văn hóa chính trị”; trong điều kiện
và đặc điểm của hệ thống chính trị Việt Nam, đề cập đến VHCT chính là đề cập đến
văn hóa Đảng và cũng chỉ rõ: “Điểm nổi bật trong quan niệm của Hồ Chí Minh về
văn hóa chính trị là tư tưởng về dân” và “Tư tưởng văn hóa chính trị, văn hóa Đảng
của Hồ Chí Minh có ý nghĩa là cơ sở lý luận cho việc nghiên cứu văn hóa chính trị,
văn hóa Đảng ngày nay”.
Tóm lại, phần lớn các công trình đã công bố chủ yếu nhìn nhận VHCT Hồ Chí
Minh ở góc độ tư tưởng. Do vậy, những tư tưởng về Dân, về Nhà nước, về Đảng,
về mối quan hệ giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân, đặc biệt là trong điều kiện đảng
cầm quyền được coi là những yếu tố cấu thành VHCT Hồ Chí Minh. Một số ít công
trình đã coi VHCT Hồ Chí Minh là sự thống nhất giữa tư duy với hành động nhưng
cũng chưa đi sâu làm rõ cấu trúc của sự thống nhất đó. Vấn đề cơ sở hình thành
VHCT Hồ Chí Minh đã được nhiều tác giả đề cập nhưng mới dừng lại ở việc định
danh những tiền đề, những yếu tố cấu thành nguồn gốc của VHCT Hồ Chí Minh
mà chưa đi sâu phân tích vai trò của các yếu tố đó; nhất là chưa làm rõ mối quan hệ
biện chứng giữa truyền thống với hiện tại, giữa cộng đồng với cá nhân, giữa khách
quan với chủ quan trong việc hình thành VHCT Hồ Chí Minh. Vì vậy, dưới góc độ
khoa học chính trị, tác giả luận án mạnh dạn coi VHCT Hồ Chí Minh là đối tượng
Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ
Mail: [email protected]
Luận Văn A-Z
những nội dung cơ bản cần thiết lập trong xây dựng chế độ xã hội mới sau khi
giành ĐLDT. Đặc biệt, tác giả đã khái quát những sáng tạo lý luận làm lên tầm
vóc nhà tư tưởng Hồ Chí Minh như: sáng tạo trong giải quyết mối quan hệ giữa
Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ
Mail: [email protected]
Luận Văn A-Z
0972.162.399
21
dân tộc và giai cấp trong cách mạng giải phóng dân tộc ở thuộc địa; sáng tạo
trong lựa chọn, vận dụng và phát triển lý luận Mác - Lênin; sáng tạo trong xây
dựng đảng kiểu mới ở một nước thuộc địa, nửa phong kiến; sáng tạo trong lựa
chọn và thiết kế mô hình nhà nước; sáng tạo trong xác định con đường, biện
pháp quá độ lên CNXH; sáng tạo trong nghệ thuật chính trị… Mặc dù chưa đề
cập trực tiếp, nhưng bằng việc chỉ ra những sáng tạo lý luận đó đã làm toát lên
bản chất, nội dung và giá trị của VHCT Hồ Chí Minh.
Tác phẩm đề cập một cách toàn diện nhất về nội dung VHCT Hồ Chí Minh là
tác phẩm Hồ Chí Minh nhà văn hóa kiệt xuất, của Song Thành [96]. Trong cuốn
sách, tác giả đã nêu nên một hệ quan điểm VHCT Hồ Chí Minh, đó là: “Dân là gốc,
dân là chủ”, chính trị sáng suốt là chính trị “được lòng dân”; lấy đại đoàn kết toàn
dân tộc làm sức mạnh nền tảng; thi hành một nền chính trị liêm khiết, kết hợp chặt
chẽ đức trị với pháp trị; kiên trì giáo dục đạo đức gắn với đề cao vai trò của pháp
luật, thực hiện đức trị đi đôi với pháp trị; tôn trọng hiền tài, tin dùng trí thức; suốt
đời phấn đấu trở thành nhà chính trị sáng suốt, người công bộc, tận tụy của nhân
dân. Mặc dù vậy, cuốn sách chỉ tập trung phân tích VHCT Hồ Chí Minh dưới góc
độ tư tưởng mà thôi.
Cùng với việc luận giải nội dung, các nhà khoa học đã nhận định, VHCT Hồ
Phong[84], tác giả khẳng định: phương Đông hay phương Tây đều đề cập tới phạm
trù dân trong VHCT. Nhưng dân như là một phạm trù trong VHCT Hồ Chí Minh
có sắc thái riêng. Đó là VHCT “dân quyền”, “dân sinh”, “dân trí”, “dân chủ”. Trong
phạm vi bài viết này, tác giả đã đi sâu phân tích một trong những đặc trưng cơ bản
của VHCT Hồ Chí Minh đó là tính nhân văn, nhân đạo sâu sắc và tất cả vì nhân
dân. Bài Văn hoá Hồ Chí Minh - giá trị và ý nghĩa, của Hoàng Chí Bảo [4]. Trên cơ
sở khái quát những nét chính trong sự nghiệp cách mạng Hồ Chí Minh, tác giả đã
chỉ ra cách tiếp cận và nêu lên ba loại hình cơ bản, nổi bật nhất của văn hóa Hồ Chí
Minh đó là: văn hóa chính trị, văn hóa đạo đức và văn hóa ứng xử. Đề cập đến giá
trị và ý nghĩa của VHCT Hồ Chí Minh, tác giả khẳng định: “Hồ Chí Minh đã đưa
dân tộc Việt Nam vào hàng ngũ các dân tộc tiên phong của thời đại, có mặt một
cách xứng đáng trong thế giới nhân loại” [tr.587], và “Văn hóa Hồ Chí Minh và di
sản tinh thần Hồ Chí Minh cũng đồng thời là đóng góp đầy tự hào của dân tộc Việt
Nam vào kho tàng văn hóa của nhân loại” [tr.587].
Các tác phẩm nêu trên cho thấy, vấn đề đặc trưng của VHCT Hồ Chí Minh
mới chỉ được đề cập đến ở một số khía cạnh như: tính cách mạng, khoa học và nhân
văn của những tư tưởng và hành động chính trị; sự quan tâm đặc biệt của Người
đến dân sinh, dân trí, dân chủ, dân quyền, mà chưa khái quát được những nét đặc
sắc nhất của VHCT Hồ Chí Minh. Những giá trị cơ bản nhất của VHCT Hồ Chí
Minh đã được nêu lên nhưng vẫn cần phải làm sáng tỏ hơn.
Viết thuê luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ
Mail: [email protected]
Luận Văn A-Z
0972.162.399
23
1.2.3. Các tài liệu, công trình nghiên cứu liên quan đến ý nghĩa và định
hướng xây dựng văn hóa chính trị Hồ Chí Minh cho đội ngũ cán bộ lãnh đạo,
Luận Văn A-Z
0972.162.399
Copyright: Tài liệu đại học ©