MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC
HỌC SINH CHẬM TIẾN

Tác giả :
Nguyễn Thị Tú
Chức vụ:
Giáo viên
Đơn vị : Trường THPT Thuận Thành 1
Năm học:
2015-2016


1

I. TÊN ĐỀ TÀI:

MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC
HỌC SINH CHẬM TIẾN
II. ĐẶT VẤN ĐỀ:
1. Tầm quan trọng của việc giáo dục học sinh chậm tiến trong trường
phổ thông:
Giáo dục học sinh chậm tiến là một trong những mục tiêu quan trọng
trong công tác giáo dục ở trường trung học phổ thông hiện nay. Trong đó, việc
giáo dục học sinh chậm tiến ngày càng tiến bộ có ý nghĩa góp phần làm hạn chế
những khuyết điểm của học sinh. Khắc phục những tồn tại ở học đường để môi
trường giáo dục luôn phát triển lành mạnh, tạo điều kiện cho các em môi trường
học tập và rèn luyện tốt nhất. Vì vậy việc nghiên cứu và áp dụng “Biện pháp
giáo dục học sinh chậm tiến” trong công tác chủ nhiệm sẽ giúp cho giáo viên
chủ nhiệm thực hiện tốt vai trò quản lý, giáo dục của mình. Làm cho hiệu quả
giáo dục mang tính chất thiết thực hơn, chất lượng hơn.
2. Thực trạng học sinh PTTH và những vấn đề về giáo dục học sinh

công tác giáo dục đạt đến mức độ nào hoàn toàn phụ thuộc vào kết quả giáo dục
hạnh kiểm cho học sinh chậm tiến trong một năm học của một lớp học mà giáo
viên đảm nhiệm. Lớp học có những học sinh nghịch ngợm, trốn học, gây gỗ,
đánh nhau, mê game... mà giáo viên không quan tâm thì việc học tập của các em
ngày càng giảm sút, thậm chí dẫn đến bỏ học, sa vào những tệ nạn xã hội.
Thật vậy, việc giáo dục các đối tượng học sinh chậm tiến, học sinh cá biệt
chúng ta phải tìm ra những giải pháp thích hợp. Định hướng đúng đắn cho các
em trong các hoạt động giáo dục. Chúng ta không thể áp dụng cách thức giáo
dục của trung học phổ thông giống như trung học cơ sở, tiểu học. Có như vậy thì
chúng ta mới có thể giáo dục học sinh một cách đúng đắn nhất về nhân cách
cũng như nhận thức của học sinh trong từng giai đoạn phát triển. Tuy nhiên
trong mỗi giai đoạn phát triển khác nhau của học sinh. Chúng ta cũng không thể
áp dụng một cách cứng nhắc, rập khuôn mà tùy thuộc vào từng đối tượng học
sinh mà ta có những cách thức giáo dục thích hợp nhất cho các em. Để các em
có thể phát triển một cách hài hòa trong học tập, nhận thức và hành vi.
IV. CƠ SỞ THỰC TIỄN:
Sau nhiều năm làm công tác chủ nhiệm, tôi nhận thấy rằng việc giáo dục
học sinh chậm tiến có hiệu quả là một trong những mục tiêu quan trọng góp
phần nâng cao chất lượng giáo dục ở trường THPT hiện nay.
Trong nhiều năm làm công tác chủ nhiệm, tôi đã phải đối đầu với những
tình huống gay cấn, những sai phạm, vi phạm ở lớp, ở trường, ở gia đình do
những học sinh chậm tiến, cá biệt gây ra.
Một thực trạng nữa là các em học yếu, dễ bị bạn bè lôi cuốn, cám dỗ, sa
vào “bóng đen” ngoài xã hội như : game, rượu chè, bài bạc, gây rối, đánh nhau,
kể cả trộm cướp, ma túy. Các em dễ bị lợi dụng, tiếp tay những hành vi xấu,
những thói quen xấu khiến các em thờ ơ với việc học, trốn học, bỏ giờ. Nếu như
không có biện pháp thích hợp để ngăn chặn và uốn nắn kịp thời thì nguy cơ bỏ
học của học sinh cá biệt sẽ xảy ra. Không những vậy mà tình trạng này còn ảnh
hưởng xấu đến nề nếp học tập của lớp, ảnh hưởng đến cả quá trình giáo dục của
lớp,cuả nhà trường.

tượng học sinh. (Qua việc tổ chức họp phụ huynh học sinh mỗi năm học).
Qua việc tìm hiểu học sinh, giáo viên chủ nhiệm phân nhóm đối tượng
giáo dục của mình theo các nội dung mà mình định tìm hiểu chẳng hạn như: Về
hoàn cảnh gia đình (thành phần gia đình, bao nhiêu anh chị em..). Về đặc điểm
của học sinh (kết quả học tập và rèn luyện của những năm học trước, về nguyện
vọng, sở thích...). Kết quả phân nhóm học sinh được ghi vào sổ chủ nhiệm theo
từng mục nội dung, như vậy giáo viên chủ nhiệm đã có bức tranh toàn cảnh về
tình hình học sinh của lớp cũng như của từng cá nhân học sinh. Trên cơ sở đó
giáo viên dự kiến kế hoạch công tác giáo dục đối với lớp và đối với từng cá nhân
học sinh.
Giáo viên chủ nhiệm lớp có thể phân học sinh của lớp thành 3 nhóm:
+ Nhóm 1: Gồm những học sinh tích cực.
+ Nhóm 2: Gồm những học sinh không có biểu hiện gì xấu nhưng không
thể hiện rõ tính tích cực của mình trong tập thể lớp.
+ Nhóm 3: Đó là những học sinh có nhiều biểu hiện yếu kém về học tập,
hay vi phạm nội quy nhà trường; những em này cần phải được quan tâm nhiều
nhất.
b. Bầu Ban Cán sự lớp và phân công cụ thể:
* Lựa chọn đội ngũ:
Để chọn một đội ngũ cán bộ lớp tốt phải dựa trên cơ sở:


4

+ Học sinh có đạo đức tốt và kết quả học tập khá, giỏi.
+ Kinh nghiệm chỉ đạo lớp từ những năm học trước hoặc có uy tín trước
tập thể lớp, nói năng truyền cảm lưu loát trước đám đông.
+ Có ý thức làm gương cho các bạn về học tập, tác phong đi đầu trong
mọi công tác, để gây ảnh hưởng và sự tôn trọng trong bạn bè.
+ Có đủ tư cách thay mặt giáo viên chủ nhiệm nhắc nhở kịp thời các biểu

tác phong, điểm hoạt động... Hằng tuần tổng kết báo cáo cho lớp trưởng.
Thường xuyên đôn đốc nhắc nhở các thành viên trong tổ thực hiện đúng theo nội
quy của lớp, của trường.


5

- Tổ phó: Nhận nhiệm vụ từ tổ trưởng. Tổ chức phân công theo dõi các tổ
viên thực hiện, nhận xét, báo cáo cho tổ trưởng.
- Nhiệm vụ của cờ đỏ: Theo dõi kiểm tra, đánh giá, giữ gìn trật tự kỷ luật,
thực hiện nội qui của lớp và tổ. Báo cáo kết quả hằng tuần, hằng tháng cho lớp
trưởng và báo cáo trước lớp.
- Cán sự chức năng:
+ Cán sự môn học: Là những học sinh học tốt ở các môn học để
hướng dẫn lớp giải các bài tập trong 15 phút đầu giờ. Nêu ra một số hướng hoặc
một số phương pháp để giúp học tốt các môn theo kinh nghiệm của bản thân.
Liên hệ với giáo viên bộ môn, đề đạt nguyện vọng của lớp, xin ý kiến của giáo
viên bộ môn ... nhằm giúp lớp học có hiệu quả.
+ Cán sự tài chính: Thu, giữ quỹ lớp, quản lý chi tiêu...
+ Thư ký lớp: Bảo quản, ghi chép nhật ký, nghị quyết, biên bản họp
lớp ...
- Lớp trưởng, lớp phó, các tổ trưởng phải phối hợp với nhau khi thực hiện
nhiệm vụ, luôn có kế hoạch quan tâm giúp đỡ các bạn cá biệt, chậm tiến trong
học tập và rèn luyện hạnh kiểm.
c. Lập sơ đồ lớp:
Qua tìm hiểu sơ lược học sinh trong lớp, GVCN tiến hành sắp xếp chỗ
ngồi cho học sinh.
+ Căn cứ tình trạng sức khỏe của học sinh: Học sinh thấp ngồi trước, cao
ngồi sau. Học sinh bị cận ngồi gần bảng...
+ Căn cứ học lực của học sinh: Học sinh yếu kém ngồi gần học sinh khá,

Sau đó các thành viên trong lớp có ý kiến. Lớp trưởng nhận xét, đề ra kế
hoạch và phát động thi đua trong tuần tới.
Qua việc báo cáo của các tổ trưởng, lớp trưởng. Giáo viên chủ nhiệm cần
nêu lên được sự tiến bộ của các em cụ thể ở những điểm nào? nhất là các em học
yếu ,cá biệt. Đồng thời động viên các em cố gắng tích cực trong việc phát huy
khả năng và năng lực sẵn có của mình. Bên cạnh đó nhắc nhở những học sinh vi
phạm, thi hành kỷ luật nghiêm khắc đối với các em đó. Tuy nhiên, điều chúng ta
dễ dàng cảm hóa được các đối tượng học sinh vi phạm, học sinh chậm tiến, cá
biệt là trong tiết sinh hoạt chủ nhiệm, giáo viên chủ nhiệm cần gặp gỡ, trao đổi,
tâm sự cùng các em. Có thái độ thân thiện với các em, các em nhìn mình là cảm
thấy gần gũi, chứ không phải gặp mình là sợ la, sợ bị mắng. Tạo cho học sinh có
cảm giác giáo viên như là người bạn thân, bạn tâm tình. Luôn lắng nghe ý kiến
của mình khi mình vui buồn đều có thể chia sẻ với thầy cô, khích lệ mình khi
mình gặp khó khăn trong gia đình, bế tắc trong học tập...
Giáo viên chủ nhiệm phải thường xuyên theo dõi, nhắc nhỡ, đôn đốc các
em thực hiện đúng theo nội quy trường lớp. Kiểm điểm kịp thời những hành vi
vi phạm, ngăn ngừa không để cho những hành vi xấu này có cơ hội phát sinh
thêm. Luôn dạy các em cách học làm người, cách sống, cách cư xử lễ phép với
mọi người, nêu những gương tốt, việc tốt để các em học tập noi theo. Đôi lúc kể
cho các em nghe một mẩu chuyện trong sách, báo, internet để các em tự rút ra
bài học cho bản thân.
Vào các tiết sinh hoạt chủ nhiệm hằng tuần, ngoài việc kiểm điểm các
hoạt động trong tuần. Giáo viên chủ nhiệm cần hướng cho lớp tổ chức các hoạt
động vui chơi, thi đua giữa các tổ như“đố vui để học”, tổ chức sinh hoạt theo các
chủ đề của ngày lễ... Giáo viên chủ nhiệm cần động viên, khuyến khích cho tất
cả học sinh trong lớp cùng tham gia, đặc biệt cần chú ý đưa các học sinh chậm
tiến, cá biệt cùng tham gia hoạt động này. Tạo hoạt động lành mạnh và bổ ích
cho các em nhằm giúp các em nhận ra những ngày tháng ở trường thật vui, thật
ý nghĩa. Trên tinh thần đó có ý thức thi đua lành mạnh, thỏa mái xác định đúng
động cơ học tập cùng rèn luyện và giúp đỡ nhau tiến bộ.

Đồng thời dựa vào tình hình cụ thể của lớp để xây dựng kế hoạch đề ra biện
pháp để giáo dục học sinh lớp mình. Thường xuyên báo cáo tình hình lớp, kết
quả giáo dục, ý chí, nguyện vọng của học sinh lớp mình với Ban Giám Hiệu
trường. Đồng thời đề xuất xin ý kiến về biện pháp giáo dục học sinh chậm tiến
với Ban Giám Hiệu.
2. Các trường hợp vi phạm, biện pháp giải quyết, xử lý có hiệu quả:
a. Nhóm học sinh chậm tiến,
Nguyễn Phú Hùng
Trần Quang Minh
Nguyễn Đức Trường
Nguyễn Thị Hồng Chuyên
Khi vào lớp 10 các em này đã có những biểu hiện không tích cực:
Em Hùng đánh bạn với lí do “nhìn mặt nó cứ vênh vênh”, mải chơi điện tử.
Cuối học kì một em xếp học lực yếu, hạnh kiểm trung bình.
Em Minh có nhận thức nhanh song cũng mải chơi điện tử và thường xuyên
vi phạm nội quy. Nhiều lần thầy cô giáo bộ môn, cô giáo chủ nhiệm nhắc nhở


8

trước lớp em đều có biểu hiện bất cần, thậm chí có hành vi thiếu tôn trọng thầy
cô.
Em Trường, em Chuyên có lực học trung bình và yếu, lại có biễu hiện yêu
nhau. Nhiều lần nắm tay, bá vai nhau làm cho các bạn khó chịu, trong lớp hay
mất trật tự.
b. Các biện pháp giải quyết
Thứ nhất: Tìm hiểu nguyên nhân
Từ nhiều kênh thông tin tôi đã biết được những nguyên nhân dẫn đến sự
mải chơi của các em: Em Hùng bố mới mất nên buồn chán. Em Minh bố mẹ hay
cãi nhau, đánh nhau. Em Chuyên mẹ đi nước ngoài lâu năm, bố hay vắng nhà…

từng nhóm đối tượng học sinh một cách có hiệu quả.


9

Việc lựa chọn đội ngũ, phân công giao nhiệm vụ rõ ràng cho từng thành
viên trong ban cán sự lớp đã đem lại hiệu quả cao trong việc quản lý, nề nếp và
chất lượng học tập của lớp. Các em làm việc rất nhiệt tình, với tinh thần trách
nhiệm cao.
Lập sơ đồ lớp như trên đã đem lại hiệu quả rõ rệt trong học tập và rèn
luyện của học sinh. Ban cán sự ngồi trước, giữa và sau dễ cho việc theo dõi,
quản lý, nhắc nhở lớp. Học sinh chậm tiến, cá biệt ngồi gần ban cán sự lớp. Ban
cán sự lớp giúp đỡ các em tiến bộ. Như chúng ta đã từng biết “Gần mực thì đen,
gần đèn thì sáng”. Với sự giúp đỡ động viên của người bạn ngồi cạnh sẽ giúp
cho học sinh chậm tiến tiến bộ, bản thân các học sinh này sẽ cố gắng, phấn đấu
trong học tập và rèn luyện hơn, hạn chế vi phạm.
Bản thân đã thực hiện tốt vai trò, trách nhiệm của mình trong việc phối
hợp cùng với Ban cán sự lớp, phụ huynh, Ban đại diện phụ huynh học sinh, các
giáo viên bộ môn, Ban giám hiệu nhà trường đã từng bước giáo dục thành công
học sinh chậm tiến.
Theo thời gian, những bài học về đạo đức, nhân cách trong tiết sinh hoạt
chủ nhiệm hằng tuần đã giúp học sinh luôn nhớ, vững tin hơn trước những khó
khăn, thách thức của cuộc sống.
* Kết quả đạt được:
Các em đã có nhiều tiến bộ trong học tập và rèn luyện đạo đức.Cuối năm
lớp 10 không còn em học lực yếu,không còn hạnh kiểm trung bình. Lớp đạt
danh hiệu lớp tiên tiến. Chi đoàn vững mạnh.
Tóm lại, “Những biện pháp giáo dục học sinh chậm tiến” đã góp phần
nâng cao hiệu quả công tác chủ nhiệm của giáo viên. Mỗi một biện pháp đều là
“kim chỉ nam” dạy dỗ học sinh được giáo viên vận dụng linh hoạt và xuyên suốt

kiên trì trong việc giáo dục các em.
Tóm lại những biện pháp giáo dục học sinh chậm tiến mà tôi đã thể hiện
trong đề tài này. Đã thật sự giúp học sinh chậm tiến, rèn luyện hạnh kiểm của
mình ngày càng tiến bộ và học tập tốt hơn. Góp phần nâng cao hiệu quả công tác
chủ nhiệm và công tác giáo dục ở nhà trường. Như chúng ta đã biết việc giáo
dục phẩm chất cho học sinh không chỉ tiến hành ngày một, ngày hai mà phải lâu
dài. Chúng ta cần phải kiên trì, cần tìm ra nguyên nhân để có biện pháp xử lý
thích hợp. Các biện pháp xử lý cần “Mềm dẻo nhưng cương quyết”. Mặc dù
những biện pháp “Giáo dục học sinh chậm tiến” chưa phải là những biện pháp
lớn. Nhưng mỗi một biện pháp đều được hình thành từ tấm lòng yêu thương học
sinh, mong muốn giáo dục học sinh nên người. Cũng chính nhờ đề tài này mà tôi
đã tự tin hơn, làm tốt hơn công tác chủ nhiệm của mình trong các năm học.
Trong suốt quá trình thực hiện đề tài sáng kiến kinh nghiệm chắc chắn
không thể tránh khỏi những sai sót. Rất mong sự đóng góp ý kiến của Ban giám
khảo và đồng nghiệp để sáng kiến kinh nghiệm được hoàn chỉnh hơn.

Thuận thành, ngày 22 tháng 10 năm 2015
GVCN lớp 11A12
Nguyễn Thị Tú


11

VIII. ĐỀ NGHỊ :
+ Nhà trường cần bổ sung thêm các loại sách, tài liệu liên quan đến vấn
đề giáo dục học sinh để giáo viên tiện tham khảo, nghiên cứu.
+ Tổ chức hội nghị công tác chủ nhiệm để giáo viên chủ nhiệm có thể học
hỏi, chia sẻ kinh nghiệm.



Hà Nhật Thăng

2. Lê Văn Hồng.
Lê Ngọc Lang
Nguyễn Văn Thàng
3. NGND.PGS

Trịnh Trúc Lâm


13

XI. MỤC LỤC
TT

Tên từng phần của mục lục

Trang

1

Tên đề tài

1

2

Đặt vấn đề

1


8

Đề nghị

13

9

Tài liệu tham khảo

14

10 Mục lục

15