trang trong Nhung thach thuc XD TV.qxp 7/14/2009 11:56 AM Page 1

Nhỷọng thaỏch thỷỏc trong viùồc Xờy dỷồng
Trỷỳõng aồi hoồc ựống cờởp Thùở giỳỏi


trang trong Nhung thach thuc XD TV.qxp 7/14/2009 11:56 AM Page 3

Nhỷọng thaỏch thỷỏc trong viùồc Xờy dỷồng
Trỷỳõng aồi hoồc ựống cờởp Thùở giỳỏi
Jamil Salmi

NGấN HANG THẽậ GII
Oa-sinh-tỳn, DC


trang trong Nhung thach thuc XD TV.qxp 7/14/2009 11:56 AM Page 4

© 2009 Ngên hâng Qëc tïë vïì Tấi thiïët vâ Phất triïín / Ngên hâng Thïë giúái
1818 H Street, NW
Washington, DC 20433
Telephone: 202-473-1000
Internet: www.worldbank.org
E-mail: [email protected]
Bẫo hưå bẫn quìn.
1 2 3 4 12 11 10 09
Têåp sấch nây lâ sẫn phêím ca cấc cấn bưå thåc Ngên hâng Qëc tïë vïì Tấi thiïët vâ Phất triïín/Ngên
hâng Thïë giúái. Cấc kïët quẫ tòm hiïíu, cấc giẫi thđch vâ kïët lån àûa ra trong têåp sấch nây khưng phẫn
ấnh quan àiïím chđnh thûác ca Ban Giấm àưëc àiïìu hânh Ngên hâng Thïë giúái hóåc cấc chđnh ph mâ
hổ àẩi diïån.
Ngên hâng Thïë giúái khưng àẫm bẫo tđnh chđnh xấc ca cấc dûä liïåu trong têåp sấch nây. Àûúâng biïn

LC67.6.S25 2009
338.43378-dc22
2008051571
Ẫ n h trang bòa: Do Jamil Salmi ch p úã Thû viïå n trûúâ n g àẩ i hổ c Soochow, Thõ trêë n àẩ i hổ c
Dushu, Soochow, Trung Që c
Thiïë t kïë bòa: Cưng ty thiïë t kïë Naylor


trang trong Nhung thach thuc XD TV.qxp 7/14/2009 11:56 AM Page 5

Mc lc

Lúâi nối àêìu
Lúâi cẫm ún
Tûâ viïët tùỉt.

ix
xiii
xv

Tưíng quan

1

Chûúng 1

Chûúng 2

Giúái thiïåu
Thïë nâo lâ mưåt trûúâng àẩi hổc àùèng cêëp thïë giúái?

36
v


trang trong Nhung thach thuc XD TV.qxp 7/14/2009 11:56 AM Page 6

vi

Mc lc

Chûúng 3

Vai trô ca cấc nhên tưë khấc
Cấc khđa cẩnh chiïën lûúåc úã cêëp thïí chïë

51
52

Hïå quẫ àưëi vúái Ngên hâng Thïë giúái

67

Kïët lån

71

Ph lc A

So sấnh cấc phûúng phấp xïëp hẩng qëc tïë chđnh


Ph lc F

Nhûäng sấng kiïën nghiïn cûáu xët sùỉc gêìn àêy

85

Ph lc G

Cấc trûúâng àẩi hổc tưët nhêët dûúái bêët k
mưåt phûúng phấp àấnh giấ nâo nùm 2007-08

93

Danh mc tâi liïåu tham khẫo

99

Hưåp
1.1
1.2
1.3
1.4
2.1
2.2
2.3
2.4
2.5

Hiïíu vâ têån dng ûu thïë ca cấc bẫng xïëp hẩng
Tinh hoa ca hai thïë giúái hưåi t tẩi Àẩi hổc Oxford

Xêy dûång mưåt têìm nhòn múái tẩi Àẩi hổc Clemson
Nhûäng trúã ngẩi trong viïåc chuín àưíi ca cấc trûúâng
àẩi hổc Trung Qëc
Nhûäng cưång àưìng xa xûá cố thïí àống gốp nhû thïë nâo cho sûå
phất triïín ca qụ hûúng mònh
Khi cấc trûúâng tưët nhêët cẩnh tranh vò sinh viïn:
Sûå vûún lïn ca Trung Qëc

vii

57
59
62
64

Hònh vệ
1
2
1.1
1.2
2.1

Phên bưë cấc trûúâng àẩi hổc àùèng cêëp thïë giúái theo khu vûåc àõa l
Cấc àùåc àiïím ca mưåt trûúâng àẩi hổc àùèng cêëp thïë giúái (WCU):
Liïn kïët cấc nhên tưë
Phên bưí cấc trûúâng àẩi hổc àùèng cêëp thïë giúái theo khu vûåc àõa l
Cấc àùåc àiïím ca mưåt trûúâng àẩi hổc àùèng cêëp thïë giúái (WCU):
Liïn kïët cấc nhên tưë cú bẫn
Hònh thoi trò trïå vâ thay àưíi


T lïå sinh viïn cao hổc tẩi mưåt sưë trûúâng àẩi hổc
So sấnh giûäa cấc mûác àưå qun gốp ca M vâ Anh
So sấnh mûác lûúng trung bònh ca cấc nhâ nghiïn cûáu trïn thïë giúái
Lûúng hâng nùm: Hiïåu trûúãng cấc trûúâng àẩi hổc àûúåc trẫ
lûúng cao nhêët úã M 2005- 2006
Xïëp hẩng cấc trûúâng àẩi hổc trẫ lûúng cao
Cấc nhên tưë chi phưëi chêët lûúång àâo tẩo ca cấc cú súã giấo dc
àẩi hổc àùèng cêëp thïë giúái
Chi phđ vâ lúåi đch ca cấc hûúáng tiïëp cêån chiïën lûúåc
àïí thânh lêåp cấc trûúâng àẩi hổc àùèng cêëp thïë giúái
Xïëp hẩng theo ngânh hổc ca bấo cấo Tin tûác vâ
Thïë giúái úã M nùm 2008
Loẩi hònh hưỵ trúå ca Ngên hâng Thïë giúái cho cấc nhốm
nûúác khấc nhau

5

9
17

23
24
27
28
33
38
48
55
69


x

Lúâi nối àêìu

giúái àậ theo àíi viïåc phất triïín vâ àưíi múái chđnh sấch nhùçm khuën khđch cẫi
cấch hûúáng túái mc tiïu gia tùng cú hưåi àûúåc tiïëp cêån nïìn giấo dc àẩi hổc,
àẫm bẫo sûå bònh àùèng, ph húåp, vâ nêng cao chêët lûúång hïå thưëng giấo dc àẩi
hổc ca cấc qëc gia. Sau 3 thêåp k nưỵ lûåc hưỵ trúå cho hïå thưëng giấo dc àẩi
hổc, Ngên hâng Thïë giúái àậ xët bẫn cën Giấo dc àẩi hổc: Nhûäng bâi hổc
kinh nghiïåm (Higher Education: Lessons of Experience - 1994) nhùçm ghi lẩi
lõch sûã ca giai àoẩn nây vâ nhûäng nưỵ lûåc trong tûúng lai vïì giấo dc àẩi hổc.
Hiïíu rộ giấo dc àẩi hổc gip cấc nûúác cố thu nhêåp trung bònh phất triïín hiïåu
quẫ hún, cën sấch Nhûäng bâi hổc kinh nghiïåm kïí trïn ch trổng hún vâo
mc àđch ca chuín àưíi hún lâ bẫn thên sûå chuín àưíi. Cën sấch cng tấi
khùèng àõnh sûå cêëp bấch ca viïåc àêìu tû vâo giấo dc àẩi hổc chêët lûúång cao.
Nùm 2000, UNESCO vâ Ngên hâng Thïë giúái àậ phưëi húåp xët bẫn cën Giấo
dc àẩi hổc tẩi cấc nûúác àang phất triïín: Hiïím hổa vâ Triïín vổng (Higher
Education in Developing Countries: Perils and Promise), trong àố tiïëp tc nïu
bêåt têìm quan trổng ca giấo dc àẩi hổc nhùçm xêy dûång nùng lûåc toân diïån vâ
giẫm nghêo, àưìng thúâi vêỵn nhêën mẩnh vai trô ca giấo dc àẩi hổc nhû mưåt
thânh tưë cú bẫn trong chiïën lûúåc giấo dc do Ngên hâng Thïë giúái phất triïín.
Viïåc xët bẫn cën Kiïën tẩo Xậ hưåi Tri thûác: Nhûäng thấch thûác múái àưëi vúái
giấo dc àẩi hổc (Constructing Knowledge Societies: New Challenges for
Tertiary Education) nùm 2002 àậ nhêën mẩnh têìm quan trổng cú bẫn ca giấo
dc àẩi hổc trong viïåc phất triïín cấc hïå thưëng qëc gia cố liïn kïët chùåt chệ vúái
qëc tïë vïì cấc mùåt xậ hưåi, chđnh trõ, vùn hốa, hay kinh tïë. Àïí têån dng àûúåc
tiïìm nùng vïì xêy dûång nùng lûåc ca giấo dc àẩi hổc, cấc cú súã àâo tẩo phẫi
chûáng tỗ àûúåc sûå ph húåp vúái hoân cẫnh àõa phûúng nhûng vêỵn ln theo sất
sûå phất triïín ca thïë giúái. Ngên hâng Thïë giúái hiïån vêỵn àang quẫng bấ vâ hưỵ
trúå cho viïåc phất triïín mưåt nïìn giấo dc àẩi hổc vò mc tiïu giẫm nghêo vâ

nûúác lâ mưåt thấch thûác lúán àưëi vúái hïå thưëng cấc trûúâng àẩi hổc trïn toân thïë
giúái. ÊËn phêím nây lâ mưåt cưng c quan trổng àïí hưỵ trúå cho mc àđch trïn .

Justin Lin
Phố Ch tõch cao cêëp vâ chun gia Kinh tïë Trûúãng
Ngên hâng Thïë giúái


trang trong Nhung thach thuc XD TV.qxp 7/14/2009 11:56 AM Page 13

Lúâi cẫm ún

Tấc giẫ xin bây tỗ lúâi cẫm ún àùåc biïåt vúái Roberta Malee Bassett, ngûúâi khưng
nhûäng àậ hưỵ trúå mưåt cấch xët sùỉc trong quấ trònh nghiïn cûáu mâ côn àống
gốp quan trổng trong viïåc xem lẩi bẫn thẫo sau khi chín bõ xong dûå thẫo lêìn
àêìu. Tấc giẫ cng mën cẫm ún nhûäng àưìng nghiïåp lâm viïåc trong vâ ngoâi
Ngên hâng Thïë giúái, nhûäng ngûúâi àậ gip xem lẩi cấc bẫn thẫo trûúác àố vâ
àống gốp nhûäng gúåi vư giấ, àùåc biïåt lâ Nina Arnhold, Vladimir Briller,
Marguerite Clarke, John Fielden, Luciano Galấn, Richard Hopper, Isak
Froumin, Nadia Kulikova, Yevgeny Kuznetsov, Kurt Larsen, Sam Mikhail,
William Saint, Alenoush Saroyan, vâ Rolf Tarrach. Cëi cng nhûng khưng kếm
phêìn quan trổng, Lorelei Lacdao àậ tưí chûác vâ chónh sûãa hònh thûác bẫn thẫo,
vâ Veronica Grigera àậ lậnh àẩo quấ trònh xët bẫn mưåt cấch chun nghiïåp.
Cën sấch nây àûúåc viïët dûúái sûå hûúáng dêỵn têån tònh ca Ruth Kagia (Giấm àưëc
giấo dc), vâ Robin Horn (Quẫn l lơnh vûåc giấo dc). Tuy nhiïn, nhûäng sai sốt
vâ diïỵn giẫi sai lïåch hoân toân thåc trấch nhiïåm ca tấc giẫ.

Vïì tấc giẫ:
Jamil Salmi lâ Àiïìu phưëi viïn giấo dc àẩi hổc, thåc Mẩng lûúái Phất triïín Con
ngûúâi ca Ngên hâng Thïë giúái. Ưng lâ tấc giẫ chđnh ca bấo cấo chđnh sấch gêìn


aỏnh giaỏ kùởt quaó hoồc tờồp cuóa giaỏo duồc aồi hoồc
Xùởp haồng hoồc thuờồt cuóa caỏc trỷỳõng aồi hoồc thùở giỳỏi
Viùồn Haõn lờm Khoa hoồc Trung Quửởc
Trung tờm Nghiùn cỷỏu Khoa hoồc Quửởc gia
Viùồn Saỏng taồo vaõ Cửng nghùồ Chờu ấu
Trung tờm Nghiùn cỷỏu Kyọ thuờồt (Haõn Quửởc)
Chỷỳng trũnh khung 7 (thuửồc Uy ban Chờu ấu)
Tửớng saón phờớm quửởc nửồi
Cửng nghùồ thửng tin vaõ truyùỡn thửng
Tờồp oaõn Taõi chủnh Quửởc tùở (thuửồc Ngờn haõng Thùở giỳỏi)
Viùồn Cửng nghùồ ấận ửồ
Viùồn Cửng nghùồ vaõ Nghiùn cỷỏu cao cờởp Monterrey
Quyọ Khoa hoồc vaõ Kyọ thuờồt Haõn Quửởc
Trỷỳõng Kinh tùở hoồc vaõ Khoa hoồc chủnh trừ Luờn ửn
Viùồn Cửng nghùồ Masachusetts
Trung tờm Nghiùn cỷỏu Kyọ thuờồt vaõ Y khoa (Haõn Quửởc)
Trung tờm Nghiùn cỷỏu Cỳ baón Quửởc gia (Haõn Quửởc)
aồi hoồc Quửởc gia Singapore
Tửớ chỷỏc Hỳồp taỏc vaõ Phaỏt triùớn Kinh tùở
Sỷỏc mua tỷỳng ỷỳng
Trỷỳõng Kinh tùở hoồc Paris

xv


trang trong Nhung thach thuc XD TV.qxp 7/14/2009 11:56 AM Page 16

xvi


Tưí chûác Vùn hốa, Khoa hổc vâ Giấo dc Liïn Húåp Qëc
Trûúâng Àẩi hổc Sậo Paulo
Viïån Khoa hổc vâ Cưng nghïå trûúâng Àẩi hổc Manchester
Trûúâng Àẩi hổc Victoria ca Manchester
Trûúâng àẩi hổc àùèng cêëp thïë giúái


trang trong Nhung thach thuc XD TV.qxp 7/14/2009 11:56 AM Page 1

Tưíng quan

Giúái thiïåu
Sûå quan têm vïì thûá bêåc xïëp hẩng cấc trûúâng àẩi hổc phẫn ấnh nhêån thûác
chung rùçng tùng trûúãng kinh tïë vâ cẩnh tranh toân cêìu àang dêìn tùng lïn do sûå
thc àêíy ca tri thûác vâ rùçng cấc trûúâng àẩi hổc àống mưåt vai trô ch chưët trong
bưëi cẫnh àố. Thêåt vêåy, sûå phất triïín nhanh chống ca khoa hổc vâ cưng nghïå
trong nhiïìu lơnh vûåc – tûâ cưng nghïå thưng tin vâ truìn thưng (ICTs) túái cưng
nghïå sinh hổc hay cấc vêåt liïåu múái – àậ tẩo ra tiïìm lûåc to lúán gip cấc qëc
gia tùng tưëc vâ àêíy mẩnh phất triïín kinh tïë. Viïåc ûáng dng tri thûác mang lẩi
nhiïìu cấch thûác sẫn xët hâng hốa vâ dõch v hûäu hiïåu vâ viïåc phên phưëi
nhûäng hâng hốa vâ dõch v nây cng hiïåu quẫ hún, chi phđ thêëp hún vâ túái
nhiïìu ngûúâi hún.
Bấo cấo Phất triïín Thïë giúái nùm 1998/99: Tri thûác cho phất triïín (Ngên hâng
Thïë giúái 1999a) àậ àïì xët mưåt khn khưí phên tđch, trong àố nhêën mẩnh vai
trô bưí sung cho nhau ca bưën phûúng diïån chiïën lûúåc ch chưët gip cấc qëc
gia àõnh hûúáng khi chuín àưíi sang nïìn kinh tïë tri thûác: mưåt cú chïë kinh tïë vâ
thïí chïë ph húåp, mưåt nïìn tẫng mẩnh vïì vưën nhên lûåc, mưåt cú súã hẩ têìng thưng
tin nùng àưång vâ mưåt hïå thưëng sấng tẩo têìm qëc gia hiïåu quẫ.
Giấo dc bêåc àẩi hổc lâ trung têm trong bưën tr cưåt ca khn khưí nây, vâ
cố vai trô àùåc biïåt quan trổng trong viïåc hưỵ trúå xêy dûång mưåt nïìn tẫng vưën nhên

khẫ nùng àấp ûáng nhu cêìu lao àưång lânh nghïì ca nûúác nây, nhû àûúåc nïu
trong mưåt bấo cấo gêìn àêy vïì giấo dc àẩi hổc (OECD 2009).
Trong hïå thưëng giấo dc àẩi hổc, cấc trûúâng àẩi hổc nghiïn cûáu àống vai
trô ch chưët trong viïåc àâo tẩo nhûäng chun gia cao cêëp, nhûäng nhâ khoa hổc
vâ nhâ nghiïn cûáu cêìn thiïët cho nïìn kinh tïë vâ àïí tẩo ra tri thûác múái nhùçm hưỵ
trúå cho cấc hïå thưëng sấng tẩo qëc gia (Ngên hâng Thïë giúái 2002). Trong bưëi
cẫnh nây, mưåt trong nhûäng ûu tiïn hâng àêìu ca nhiïìu chđnh ph lâ phẫi àẫm
bẫo cho cấc trûúâng àẩi hổc hâng àêìu ca hổ thûåc sûå hoẩt àưång dûåa trïn nhûäng
thânh tûåu múái nhêët vïì khoa hổc vâ trđ tụå.
Cố nhiïìu vêën àïì quan trổng àûúåc àùåt ra khi cấc trûúâng àẩi hổc trïn thïë giúái
phẫi hûúáng túái võ trđ àùèng cêëp thïë giúái vâ viïåc nây àang trúã nïn phưí biïën. Tẩi
sao “àùèng cêëp thïë giúái” lâ chín mûåc mâ bêët k mưåt qëc gia nâo cng khất
khao vâ rưìi cưë gùỉng xêy dûång đt nhêët mưåt nhốm nhỗ cấc trûúâng àẩi hổc àùèng
cêëp thïë giúái trong hïå thưëng giấo dc àẩi hổc ca mònh? Phẫi chùng nhiïìu qëc
gia sệ cố lúåi nhiïìu hún nïëu phất triïín mưåt hïå thưëng giấo dc ph húåp nhêët cho
qëc gia mònh mâ khưng quan têm àïën lúåi thïë tûúng àưëi khi so sấnh vúái cấc
qëc gia khấc? Liïåu àõnh nghơa “àùèng cêëp thïë giúái” cố àưìng nghơa vúái “tinh hoa
phûúng Têy”, vâ do vêåy mang tđnh thânh kiïën cưë hûäu àưëi lêåp vúái truìn thưëng
vùn hốa trong giấo dc àẩi hổc úã nhûäng qëc gia khưng phẫi phûúng Têy? Cố
phẫi chó cố cấc trûúâng àẩi hổc chun vïì nghiïn cûáu lâ thåc àùèng cêëp thïë


trang trong Nhung thach thuc XD TV.qxp 7/14/2009 11:56 AM Page 3

Tưíng quan

3

giúái, hay liïåu cấc loẩi hònh cú súã giấo dc àẩi hổc khấc (nhû cấc àẩi hổc sû
phẩm, àẩi hổc bấch khoa, cao àùèng cưång àưìng vâ àẩi hổc múã) cng mong

lơnh hưåi, thđch ûáng vâ sấng tẩo tri thûác tiïën bưå. Vúái viïåc sinh viïn mong mën
theo hổc tẩi cú súã giấo dc àẩi hổc tưët nhêët trong khẫ nùng tâi chđnh ca mònh
vâ thûúâng khưng phên biïåt biïn giúái qëc gia, àưìng thúâi chđnh ph cấc nûúác
nưỵ lûåc nhùçm tưëi àa hốa lúåi đch thu àûúåc tûâ cấc khoẫn àêìu tû vâo cấc trûúâng àẩi
hổc, võ thïë qëc tïë àang trúã thânh mưåt mưëi quan têm ngây câng quan trổng àưëi
vúái cấc trûúâng giấo dc trïn thïë giúái (Williams vâ Van Dyke 2007). Tuy nhiïn,
Altbach àậ àûa ra mưåt àấnh giấ khấ cư àổng vâ chín xấc rùçng nghõch l ca


trang trong Nhung thach thuc XD TV.qxp 7/14/2009 11:56 AM Page 4

4

Nhûäng thấch thûác trong viïåc xêy dûång trûúâng àẩi hổc àùèng cêëp thïë giúái

trûúâng àẩi hổc àùèng cêëp thïë giúái lâ “mổi ngûúâi àïìu mën cố trûúâng àẩi hổc
àùèng cêëp thïë giúái, nhûng chùèng ai biïët nố lâ cấi gò, vâ têët thẫy khưng biïët bùçng
cấch nâo àïí cố àûúåc nố” (Altbach 2004).
Viïåc trúã thânh thânh viïn ca nhốm àùåc quìn gưìm cấc trûúâng àẩi hổc
àùèng cêëp thïë giúái khưng thïí dơ nhiïn cố àûúåc àûúåc bùçng viïåc tûå xïëp hẩng; mâ
ngûúåc lẩi, võ thïë àùèng cêëp hâng àêìu chó àẩt àûúåc khi àûúåc qëc tïë ghi nhêån.
Cho àïën gêìn àêy, quy trònh nây múái bao gưìm ëu tưë ch quan mâ phêìn lúán cố
àûúåc tûâ danh tiïëng. Vđ d, cấc trûúâng àẩi hổc thåc nhốm Ivy League úã M nhû
Havard, Yale, hay Columbia; cấc trûúâng àẩi hổc Oxford hay Cambridge úã Anh;
trûúâng Àẩi hổc Tokyo, àïìu cố truìn thưëng nùçm trong nhốm àùåc quìn cấc
trûúâng àẩi hổc hâng àêìu; tuy vêåy, lẩi chûa cố cấch àấnh giấ trûåc tiïëp vâ chđnh
xấc nâo àûúåc àûa ra àïí minh chûáng cho võ thïë ûu viïåt ca cấc trûúâng nây trïn
gốc àưå cấc kïët quẫ nưíi bêåt nhû àâo tẩo sinh viïn cao hổc, kïët quẫ nghiïn cûáu,
vâ chuín giao cưng nghïå. Thêåm chđ viïåc sinh viïn tưët nghiïåp cấc trûúâng nây
àûúåc trẫ lûúng cao hún cng cố thïí àûúåc xem lâ dêëu hiïåu àïí àấnh giấ giấ trõ

5

dc). Bẫng 1 thïí hiïån kïët quẫ xïëp hẩng cấc trûúâng àẩi hổc hâng àêìu thïë giúái
nùm 2008 do tẩp chđ THES vâ àẩi hổc SJTU bònh chổn.
Bêët chêëp nhûäng hẩn chïë lúán trong cấch thûác xïëp hẩng khi thûåc hiïån bêët k
àúåt xïëp hẩng nâo (theo Salmi vâ Saroyan, 2007), cấc trûúâng àẩi hổc àùèng cêëp
thïë giúái àûúåc cưng nhêån mưåt phêìn nhúâ nhûäng thânh tđch xët sùỉc ca mònh.
C thïí, cấc trûúâng nây àâo tẩo ra nhûäng sinh viïn giỗi àấp ûáng àûúåc u cêìu
cao ca thõ trûúâng lao àưång; thûåc hiïån nhûäng cưng trònh nghiïn cûáu múái àûúåc
Bẫng 1. Danh sấch 20 trûúâng àẩi hổc hâng àêìu thïë giúái theo xïëp hẩng ca THES
vâ SJTU nùm 2008

Thûá hẩng

THES

Thûá hẩng

SJTU

1
2
3

Àẩi hổc Harvard
Àẩi hổc Yale
Àẩi hổc Cambridge

1
2

Àẩi hổc Stanford
Àẩi hổc California,
Berkeley
Àẩi hổc Cambridge
Viïån Cưng nghïå
Massachusetts (MIT)
Viïån Cưng nghïå
California
Àẩi hổc Columbia
Àẩi hổc Princeton
Àẩi hổc Chicago

14

Àẩi hổc Johns Hopkins

14

15
16

15
16

17

Àẩi hổc Cornell
Àẩi hổc Qëc gia
Ư-xtrêy-li-a
Àẩi hổc Stanford

17

Àẩi hổc Oxford
Àẩi hổc Yale
Àẩi hổc Cornell
Àẩi hổc California,
Los Angeles
Àẩi hổc
California, San Diego
Àẩi hổc Pennsylvania
Àẩi hổc
Washington, Seattle
Àẩi hổc Wisconsin,
Madison
Àẩi hổc California,
San Francisco
Àẩi hổc Tokyo
Àẩi hổc Johns Hopkins


trang trong Nhung thach thuc XD TV.qxp 7/14/2009 11:56 AM Page 6

6

Nhûäng thấch thûác trong viïåc xêy dûång trûúâng àẩi hổc àùèng cêëp thïë giúái

àùng trïn nhûng tẩp chđ khoa hổc hâng àêìu; àống gốp vâo cưng cåc cấch tên
cưng nghïå thưng qua cấc bùçng sấng chïë vâ chûáng chó tẩi cấc viïån nghiïn cûáu
khoa hổc.
Hêìu hïët cấc trûúâng àẩi hổc àûúåc cưng nhêån àùèng cêëp thïë giúái àïìu bùỉt


qëc tïë ca trûúâng cho àïën nhûäng quan niïåm trûâu tûúång hún nhû sûå àống gốp
ca trûúâng àố àưëi vúái xậ hưåi – nhûäng àùåc àiïím rêët khố àõnh lûúång mưåt cấch
khấch quan.
Trong mưåt nưỵ lûåc àûa ra mưåt àõnh nghơa hiïån thûåc hún vïì trûúâng àẩi hổc
àùèng cêëp thïë giúái, bấo cấo nây àûa ra mưåt trûúâng húåp sau àïí xêy dûång khấi
niïåm. Àố lâ nhûäng kïët quẫ ûu viïåt ca cấc trûúâng àẩi hổc hâng àêìu (nhû sưë
sinh viïn tưët nghiïåp àûúåc nhiïìu ngûúâi sûã dng lao àưång mong mën tuín
dng, cấc nghiïn cûáu tiïn phong, vâ chuín giao cưng nghïå) nïn àûúåc xem lâ
thânh tưë thiïët ëu trong 03 têåp húåp nhên tưë sau: (a) têåp trung nhiïìu tâi nùng
(giẫng viïn vâ sinh viïn), (b) ngìn lûåc dưìi dâo àïí tẩo dûång mưi trûúâng hổc
têåp tưët vâ triïín khai nghiïn cûáu cấc lơnh vûåc dêỵn àêìu, vâ (c) cố cấc àùåc àiïím
quẫn trõ thån lúåi trong àố thc àêíy thûåc hiïån cấc têìm nhòn chiïën lûúåc, ốc sấng
tẩo vâ sûå nùng àưång, cng nhû lâm cho cấc trûúâng cố khẫ nùng ra quët sấch
vâ quẫn l ngìn lûåc mâ khưng bõ cấc th tc hânh chđnh quan liïu gêy trúã ngẩi
(Hònh sưë 2).

Nhûäng con àûúâng ài àïën sûå chuín àưíi
Cố hai quan àiïím song hânh cêìn àûúåc cên nhùỉc khi xem xết viïåc lâm thïë nâo
àïí xêy dûång cấc trûúâng àẩi hổc àùèng cêëp thïë giúái. Vïì tấc àưång bïn ngoâi, quan
àiïím àêìu tiïn liïn quan àïën vai trô ca chđnh ph cêëp qëc gia, cấc cú quan
nhâ nûúác cêëp bang vâ tónh, cng nhû ngìn lûåc ca hổ dânh cho viïåc phất
triïín danh tiïëng ca cấc trûúâng. Quan àiïím thûá hai mang tđnh nưåi tẩi. Àố lâ
tûâng trûúâng cêìn phẫi thûåc hiïån nhûäng bûúác ài vâ tiïën trònh cêìn thiïët àïí chuín
àưíi chđnh mònh thânh cấc trûúâng àùèng cêëp thïë giúái.

Vai trô ca Chđnh ph
Trong quấ khûá, vai trô ca chđnh ph chûa phẫi lâ tấc nhên ch àẩo trong viïåc
thc àêíy sûå gia tùng sưë lûúång cấc trûúâng àẩi hổc àùèng cêëp thïë giúái. Lõch sûã cấc
trûúâng àẩi hổc thåc Liïn àoân Ivy tẩi M cho thêëy, nhòn tưíng thïí thò vai trô ca

thïí triïín khai hưỵn húåp cấc chiïën lûúåc dûåa trïn nhûäng mư hònh nïu trong bẫng.

Hònh 2. Cấc àùåc àiïím ca mưåt trûúâng Àẩi hổc Àùèng cêëp Thïë giúái (WCU): Liïn kïët cấc
nhên tưë

Trûúâng ÀH
Àùèng cêëp
Thïë Giúái

Ngìn: Jamil Salmi.


trang trong Nhung thach thuc XD TV.qxp 7/14/2009 11:56 AM Page 9

Tưíng quan

9

Bẫng 2. Nhûäng thån lúåi vâ hẩn chïë ca tûâng cấch tiïëp cêån chiïën lûúåc trong viïåc
thânh lêåp cấc trûúâng àẩi hổc àùèng cêëp thïë giúái

Ngìn: Jamil Salmi.

Chiïën lûúåc úã cêëp àưå trûúâng àẩi hổc
Trûúác hïët, viïåc thânh lêåp mưåt trûúâng àẩi hổc àùèng cêëp thïë giúái àôi hỗi sûå lậnh


trang trong Nhung thach thuc XD TV.qxp 7/14/2009 11:56 AM Page 10

10

tûâ ngên sấch nhâ nûúác? Phêìn nâo sệ do khu vûåc tû nhên tâi trúå? Cấc sấng
kiïën àïí c thïí hốa viïåc nây sệ nhû thïë nâo (vđ d cêëp àêët hay miïỵn thụë)?
Cưng viïåc quẫn l sệ àûúåc bưë trđ nhû thïë nâo àïí thc àêíy quấ trònh chuín
àưíi nây vâ hưỵ trúå cho thûåc tiïỵn quẫn trõ ph húåp? Mûác àưå tûå ch vâ cấc hònh
thûác chõu trấch nhiïåm àûúåc ấp dng ra sao cho ph húåp?
Vai trô ca chđnh ph trong quấ trònh nây lâ gò?
Lâm thïë nâo àïí trûúâng àẩi hổc àố xêy dûång àûúåc àưåi ng lậnh àẩo tưët nhêët?
Têìm nhòn vâ cấc tun bưë vïì sûá mïånh lâ gò, vâ cấc mc tiïu c thïí mâ
trûúâng àẩi hổc àố cêìn phẫi àẩt àûúåc lâ gò?
Nhûäng lơnh vûåc nâo trûúâng àố cêìn phẫi phêën àêëu àẩt mûác xët sùỉc trong cẫ
giẫng dẩy vâ nghiïn cûáu?
Nhốm sinh viïn hûúáng túái lâ àưëi tûúång nâo?


trang trong Nhung thach thuc XD TV.qxp 7/14/2009 11:56 AM Page 11

Tưíng quan

11

Cấc mc tiïu qëc tïë hốa mâ trûúâng àố cêìn phẫi àẩt àûúåc lâ gò (vïì chun
ngânh, sinh viïn, chûúng trònh, v.v.)?

Hïå quẫ àưëi vúái Ngên hâng thïë giúái
Trong lơnh vûåc giấo dc àẩi hổc, húåp tấc ca Ngên hâng Thïë giúái vúái chđnh ph
cấc nûúác àang phất triïín vâ àang chuín àưíi têåp trung ch ëu vâo cẫi cấch
vâ nhûäng vêën àïì vïì hïå thưëng. Hưỵ trúå ca Ngên hâng Thïë giúái bao gưìm tû vêën
vïì chđnh sấch, cưng tấc phên tđch, cấc hoẩt àưång bưìi dûúäng nùng lûåc vâ trúå
gip tâi chđnh thưng qua cấc khoẫn vay vâ tđn dng nhùçm tẩo àiïìu kiïån thån
lúåi vâ gùỉn vúái viïåc thiïët kïë vâ triïín khai thûåc hiïån cẫi cấch giấo dc àẩi hổc quy


trang trong Nhung thach thuc XD TV.qxp 7/14/2009 11:56 AM Page 12

12

Nhûäng thấch thûác trong viïåc xêy dûång trûúâng àẩi hổc àùèng cêëp thïë giúái

Tẩi nhûäng qëc gia cố sùén khn khưí phấp l vâ khuën khđch sûå phất triïín
ca giấo dc àẩi hổc tû nhên, hổ cố thïí tiïëp cêån vúái cấc khoẫn vay vâ àẫm bẫo
tâi chđnh ca Tưí chûác Tâi chđnh Qëc tïë (IFC) àïí bưí sung hóåc thay thïë cho
khoẫn hưỵ trúå tâi chđnh c a Ngên hân g Thïë giúái nïëu nhû mưåt hóåc nhiïìu
trûúân g àẩi hổc àố àûúåc thiïët kïë hóåc chuín àưíi thânh mư hònh quan hïå
àưëi tấc cưng lêåp–tû nhên.
Dơ nhiïn àiïìu quan trổng lâ phẫi xem xết sao cho cấc phûúng ấn lûåa chổn
trïn ph húåp vúái àiïìu kiïån ca tûâng qëc gia. Nhûäng nûúác cố thu nhêåp trung
bònh–khấ trúã lïn cố thïí khưng cêìn túái cấc khoẫn vay trïn, nhûng chùỉc chùỉn
vêỵn cêìn sûå tû vêën ca Ngên hâng Thïë giúái do cú quan nây cố lúåi thïë so sấnh
vûâa lâ ngûúâi mưi giúái kiïën thûác vâ lâ mưåt quan sất viïn vúái kinh nghiïåm qëc
tïë. Tham vêën cố thïí àûúåc cung cêëp theo phûúng thûác thu phđ dõch v.

Kïët lån
Cấc trûúâng àẩi hổc xïëp hẩng cao nhêët àống gốp nhiïìu vâo sûå tiïën bưå ca tri
thûác thưng qua nghiïn cûáu, giẫng dẩy vúái giấo trònh vâ phûúng phấp sû phẩm
sấng tẩo nhêët trong mưi trûúâng thån lúåi nhêët, coi nghiïn cûáu lâ mưåt bưå phêån
cêëu thânh trong giẫng dẩy sinh viïn àẩi hổc, vâ cho ra trûúâng nhûäng sinh viïn
xët sùỉc cẫ trong quấ trònh hổc têåp rêët cẩnh tranh vâ (quan trổng hún) sau khi
àậ tưët nghiïåp.
Khưng cố mưåt cưng thûác chung hay mưåt phûúng thûác thêìn k nâo àïí “tẩo
ra” mưåt trûúâng àẩi hổc àùèng cêëp thïë giúái. Àiïìu kiïån ca mưỵi qëc gia vâ mư
hònh ca cấc trûúâng rêët khấc nhau. Do vêåy, mưỵi mưåt qëc gia phẫi lûåa chổn

chêët lûúång hổc têåp úã cêëp àẩi hổc chđnh lâ bùçng chûáng cho thêëy chêët lûúång cao
khưng chó thïí hiïån úã kïët quẫ hổc têåp tưët ca nhûäng sinh viïn xët sùỉc mâ cố
lệ phẫi àûúåc ào lûúâng bùçng giấ trõ gia tùng mâ cấc trûúâng àẩi hổc thu àûúåc
trong viïåc àấp ûáng nhu cêìu hổc têåp ca sưë lûúång sinh viïn àang ngây mưåt trúã
nïn àa dẩng.
Sau cng, ấp lûåc vâ àưång lûåc àùçng sau viïåc thc àêíy xêy dûång cấc trûúâng
àẩi hổc àùèng cêëp thïë giúái phẫi àûúåc nhòn nhêån mưåt cấch àng àùỉn trong bưëi
cẫnh c thïí nhùçm trấnh viïåc quan trổng hốa giấ trõ vâ têìm quan trổng ca cú
súã àâo tẩo àùèng cêëp thïë giúái vâ trấnh sûå mêët cên àưëi trong cấc mư thûác phên
bưí ngìn lûåc trong hïå thưëng giấo dc àẩi hổc qëc gia. Ngay cẫ trong nïìn kinh
tïë tri thûác toân cêìu, mưỵi mưåt qëc gia cưng nghiïåp hay àang phất triïín àïìu tòm
cấch gia tùng phêìn ca mònh trong chiïëc bấnh kinh tïë, nhu cêìu xêy dûång
trûúâng àẩi hổc àùèng cêëp thïë giúái bõ cûúâng àiïåu hốa, vûúåt xa so vúái nhu cêìu vâ
nùng lûåc ca nhiïìu hïå thưëng àïí cố thïí thu lúåi àûúåc tûâ nhûäng cú hưåi mâ giấo
dc vâ nghiïn cûáu tiïn tiïën àem lẩi, đt nhêët lâ trong giai àoẩn ngùỉn trûúác mùỉt.
Giưëng nhû nhûäng ngânh cưng nghiïåp dõch v khấc, khưng phẫi têët cẫ cấc
qëc gia àïìu cêìn cố cấc trûúâng àẩi hổc àùèng cêëp thïë giúái toân diïån, đt nhêët lâ
chûa cêìn túái khi mâ nhûäng nhu cêìu giấo dc àẩi hổc cùn bẫn hún vêỵn chûa
àûúåc àấp ûáng. Cú súã nghiïn cûáu àùèng cêëp thïë giúái cêìn phẫi cố àûúåc khoẫn àêìu
tû tâi chđnh khưíng lưì, têåp trung àûúåc nhiïìu nhên tâi xët chng, cố chđnh sấch
quẫn l tẩo àiïìu kiïån tưëi àa cho hoẩt àưång giẫng dẩy vâ nghiïn cûáu. Nhiïìu qëc
gia cố lệ sệ thu àûúåc nhiïìu lúåi đch nïëu trûúác mùỉt hổ àêìu tû vâo xêy dûång trûúâng
àẩi hổc àiïím qëc gia tưët nhêët, cố lệ nïn lêëy khn mêỵu ca cấc trûúâng àiïím
ca M trong thïë k 19 hay nhû trûúâng àẩi hổc bấch khoa ca Àûác vâ Canada.
Nhûäng trûúâng nhû vêåy ln coi trổng nhu cêìu àâo tẩo vâ hổc têåp àa dẩng ca
sinh viïn trong nûúác vâ ca nïìn kinh tïë. Nïëu biïët têåp trung nưỵ lûåc ca hổ vâo
àấp ûáng nhu cêìu ca sinh viïn vâ nïìn kinh tïë nưåi àõa, nhûäng trûúâng nhû vêåy cố
thïí sệ phất triïín hiïåu quẫ vâ bïìn vûäng hún lâ theo àíi nhûäng khất vổng lúán
hún àïí trúã thânh trûúâng àùèng cêëp thïë giúái. Bêët lån nhû thïë nâo, tûâ giúâ trúã ài,
cấc cú súã giấo dc àẩi hổc sệ khưng thïí trấnh àûúåc viïåc hổ bõ so sấnh vâ xïëp