ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜ G ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ HÂ VĂ

-----------------------------------------------------

GUYỄ THN THU HIỀ

VAI TRÒ CỦA THÔ G TI SÁ G
CHẾ ĐỐI VỚI QUẢ LÝ CÔ G
GHỆ Ở CÁC DOA H GHIỆP

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ
MÃ SỐ:60.34.72

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC QUẢN LÝ


HÀ ỘI-2011

1


Công trình đợc hoàn thành tại: H Ni

Ngời hớng dẫn khoa học: TS. TRN VN HI

Phản biện 1: TS. PHM PHI ANH
Phản biện 2: TS. O THANH TRNG

Luận vn sẽ đợc bảo vệ trớc Hội đồng chấm luận thạc sĩ họp
tại: Phũng 108 nh B i hc Khoa hc Xó hi v Nhõn vn

nghiệp.

1


3. Mục tiêu nghiên cứu
Chứng minh thông tin sáng chế có vai trò quan trọng đối
với quản lý công nghệ ở các doanh nghiệp;
Phân tích các rào cản đối với việc sử dụng thông tin sáng
chế trong quản lý công nghệ ở các doanh nghiệp.
4. Phạm vi nghiên cứu
Phạm vi nội dung
- Tổng quan kinh nghiệm sử dụng thông tin sáng chế trong
việc quản lý công nghệ ở các doanh nghiệp;
- Khảo sát đặc thù của quản lý công nghệ ở một số doanh
nghiệp Việt N am;
- Khảo sát tầm quan trọng của việc sử dụng thông tin sáng chế
phục vụ quản lý công nghệ ở một số doanh nghiệp của Việt N am;
- Khảo sát tình hình khai thác thông tin sáng chế phục vụ quản
lý công nghệ ở một số doanh nghiệp Việt N am;
- Khảo sát các rào cản hiện đang tồn tại đối với việc sử dụng
thông tin sáng chế trong quản lý công nghệ ở các doanh nghiệp Việt
N am.
Phạm vi thời gian
- Luận văn sử dụng các số liệu liên quan đến vấn đề nghiên
cứu trong giai đoạn 2005-2010.
5. Mẫu khảo sát
Các doanh nghiệp được chọn để khảo sát nằm trong số các
doanh nghiệp Việt N am có đơn đăng ký sáng chế nộp tại Cục Sở
hữu trí tuệ trong khoảng thời gian từ 2005-2010.

3


9. Kết cấu của Luận văn
PHẦN MỞ ĐẦU
CHƯƠN G 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA LUẬN VĂN
CHƯƠN G 2. KHẢO SÁT VAI TRÒ CỦA THÔN G TIN SÁN G
CHẾ ĐỐI VỚI QUẢN LÝ CÔN G N GHỆ Ở CÁC DOAN H
N GHIỆP
CHƯƠN G 3. GIẢI PHÁP SỬ DỤN G HIỆU QUẢ THÔN G TIN
SÁN G CHẾ TRON G QUẢN LÝ CÔN G N GHỆ Ở CÁC DOAN H
N GHIỆP
PHẦN KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN N GHN

4


CHƯƠ G 1. CƠ SỞ LÝ LUẬ CỦA LUẬ VĂ
1.1. Khái niệm sáng chế
-Lịch sử hình thành hệ thống bảo hộ sáng chế
- Định nghĩa sáng chế
- Quy định của pháp luật về bảo hộ sáng chế
1.2. Khái niệm thông tin và thông tin sáng chế
- Khái niệm thông tin
- Khái niệm thông tin sáng chế
- Các nội dung của thông tin sáng chế
- Các đặc điểm phân biệt thông tin sáng chế và các dạng thông tin
khác
1.3. Khái niệm quản lý công nghệ ở các doanh nghiệp
- Khái niệm doanh nghiệp

-

Theo dõi hoạt động của đối thủ cạnh tranh thực sự và đối

thủ cạnh tranh tiềm năng;
-

Xác định thị trường thích hợp.

6


CHƯƠ G 2. KHẢO SÁT VAI TRÒ CỦA THÔ G TI
CHẾ ĐỐI VỚI QUẢ

LÝ CÔ G

SÁ G

GHỆ Ở CÁC DOA H

GHIỆP
Các doanh nghiệp được chọn để khảo sát nằm trong số các
doanh nghiệp Việt N am có đơn đăng ký sáng chế được nộp tại Cục
Sở hữu trí tuệ trong khoảng thời gian từ 2005-2010.
Dung lượng mẫu khảo sát được xác định ban đầu dành cho các
đối tượng nghiên cứu thuộc các khách thể nghiên cứu được phân
theo:
-



100%

Mẫu 2: Doanh nghiệp tư nhân

18

14

77,8%

Mẫu 3: Doanh nghiệp có vốn đầu tư

5

4

80%

30

25

83,3%

nước ngoài
Tổng 3 mẫu

7



5

TP Hồ Chí Minh

1

5

0

6

Các tỉnh miền N am khác

2

1

2

5

Các tỉnh miền Trung

1

2

0

2

Xây dựng- vật liệu xây dựng

5

20

3

Thực phN m - Dược phN m

4

16

4

Hoá- Môi trường

4

16

5

Các vật dụng sinh hoạt

5



hiện

Số

Tỷ lệ,

Số

Tỷ lệ,

Số

Tỷ lệ,

phiếu

%

phiếu

%

phiếu

%

25

100


4

19

76

1

4

2

8

20

80

1

4

2

8

phN m mới/quy trình công nghệ
mới
2. Quan sát hoạt động của các

23

92

2

Do cán bộ đi đào tạo/học tập

8

32

nâng cao trình độ đề xuất
3

Tìm kiếm từ thông tin sáng chế

8

32

4

Tạp chí, sách báo chuyên ngành

9

36

5

36

2

8

ý
9

Ý kiến khác

Phương thức thực hiện đổi mới công nghệ của doanh nghiệp
STT
1

Phương thức thực hiện
Tự tổ chức nghiên cứu và triển khai trong

Số ý

Tỷ

kiến

lệ, %

24

96



8

khác
6

Thuê tư vấn

4

16

7

Cách thức khác

1

4

10


2.2. Tầm quan trọng của việc sử dụng thông tin sáng chế phục
vụ quản lý công nghệ ở các doanh nghiệp
2.2.1. Tiêu chí khảo sát tầm quan trọng của việc sử dụng thông tin
sáng chế phục vụ quản lý công nghệ ở các doanh nghiệp
- Mức độ quan trọng của thông tin sáng chế dùng làm thông
tin kỹ thuật;
- Mức độ quan trọng của thông tin sáng chế dùng làm thông


4

3

Quan trọng

3

12

4

Ít quan trọng

0

0

5

Không quan trọng

0

0

6

Không trả lời

1

4

3

Quan trọng

4

16

4

Ít quan trọng

0

0

5

Không quan trọng

0

0

Mức độ quan trọng của thông tin sáng chế dùng làm thông tin
chiến lược

20

4

Ít quan trọng

0

0

5

Không quan trọng

0

0

Mức độ cần thiết của việc sử dụng trực tiếp các sáng chế không có
hiệu lực ở Việt am
STT

Mức độ cần thiết

Số ý kiến

Tỷ lệ, %

1


5

Không cần thiết

0

0

12


2.3. Tình hình khai thác thông tin sáng chế ở các doanh nghiệp
2.3.1. Tiêu chí khảo sát tình hình khai thác thông tin sáng chế ở các
doanh nghiệp
Việc khảo sát tình hình khai thác thông tin sáng chế ở các
doanh nghiệp được tiến hành nhằm tìm hiểu các thông tin theo nội
dung khảo sát sau:
- Tần suất sử dụng thông tin sáng chế của doanh nghiệp;
- Cách thức tra cứu thông tin sáng chế của doanh nghiệp.
Tần suất sử dụng thông tin sáng chế của doanh nghiệp
STT

Tần suất

Số ý

Tỷ lệ, %

kiến
1


5

Chưa bao giờ

0

0

13


Cách thức tra cứu thông tin sáng chế của doanh nghiệp
STT

Cách thức

Số ý

Tỷ lệ,

kiến

%

1

Trực tiếp tra cứu trên internet

22


1

4

công nghiệp và các ấn phN m khác
3

N hờ chuyên gia/người có kinh nghiệm
tiến hành

4

Thuê tổ chức dịch vụ đại diện sở hữu trí
tuệ tiến hành

5

N hờ trợ giúp của Sở Khoa học và công
nghệ

6

Gửi yêu cầu tra cứu đến Trung tâm
thông tin của Cục Sở hữu trí tuệ

7

Gửi yêu cầu tra cứu đến Trung tâm dịch
vụ thông tin khác


đồng ý
1

Liên quan đến chính

23

92

sách
2

Liên quan đến tổ chức

16

64

3

Liên quan đến đào tạo,

23

92

23

92


9

36

8

32

12

48

1

4

chưa khuyến khích doanh nghiệp
2

Doanh nghiệp chưa hiểu biết rõ về
những ưu đãi mà N hà nước áp dụng

3

Quy trình xin hỗ trợ cho đổi mới
công nghệ còn phức tạp và kéo dài

4


7

28

7

28

1

4

nghiên cứu phát triển sản phN m mới
2

Chưa có sự gắn kết giữa các tổ chức
nghiên cứu-triển khai với doanh
nghiệp

3

Các tổ chức cung cấp thông tin sáng
chế chưa đáp ứng được yêu cầu của
doanh nghiệp

4

Ý kiến khác

16

2

Hiểu biết của doanh nghiệp về sáng
chế và thông tin sáng chế còn hạn chế

3

Doanh nghiệp cần thông tin nhưng
không biết các thủ tục tra cứu thông
tin hoặc yêu cầu tra cứu thông tin

4

Ý kiến khác

Các rào cản liên quan đến năng lực
STT
1

Các rào cản
Doanh nghiệp thiếu nhân lực có trình độ

Số ý

Tỷ lệ,

kiến

%


3

Việc đọc các bản mô tả bằng tiếng nước
ngoài gây khó khăn cho doanh nghiệp

4

Việc tra cứu thông tin mất nhiều thời
gian

5

N ăng lực của các tổ chức dịch vụ thông
tin còn hạn chế

6

Ý kiến khác

17


CHƯƠ G 3. GIẢI PHÁP SỬ DỤ G HIỆU QUẢ THÔ G TI
SÁ G CHẾ TRO G QUẢ LÝ CÔ G GHỆ Ở CÁC DOA H
GHIỆP
3.1. Giải pháp liên quan đến chính sách
- ĐN y mạnh công tác tuyên truyền và triển khai các chính sách đã
ban hành
- Bổ sung và ban hành các chính sách mới
- Phát triển hoạt động của các quỹ đầu tư mạo hiểm

phục vụ chiến lược sản xuất và kinh doanh của mình trên thị trường
trong và ngoài nước.
Kết quả nghiên cứu đã chứng minh được rằng thông tin sáng
chế có vai trò rất quan trọng đối với quản lý công nghệ ở các doanh
nghiệp. Đó là các vai trò: nguồn thông tin kỹ thuật, nguồn thông tin
cạnh tranh, và nguồn thông tin chiến lược. Đồng thời, việc sử dụng
có hiệu quả các sáng chế không được bảo hộ (đã hết hiệu lực hoặc
không có hiệu lực ở Việt am) là cần thiết trong bối cảnh đất nước
ta hiện nay.
ghiên cứu này cũng đã xác định được các rào cản đối với
việc sử dụng thông tin sáng chế trong quản lý công nghệ ở các
doanh nghiệp, trong đó có các rào cản về chính sách, về tổ chức, về
đào tạo- tuyên truyền và về năng lực. Do đó, để có thể sử dụng có
hiệu quả nhất thông tin sáng chế phục vụ cho quá trình quản lý công
nghệ ở các doanh nghiệp, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp nhằm
khắc phục các rào cản này.
Sự hoàn thiện môi trường chính sách, sự gắn kết giữa các cơ
quan nghiên cứu-triển khai với doanh nghiệp, sự nâng cao năng lực
của các tổ chức dịch vụ thông tin sáng chế, và quan trọng nhất là sự
thay đổi từ chính bản thân doanh nghiệp là những điều kiện cần
thiết để thông tin sáng chế phát huy tốt nhất vai trò của mình phục

19


vụ quản lý công nghệ ở các doanh nghiệp, phục vụ sự nghiệp công
nghiệp hóa hiện đại hóa của đất nước.

20