A.

MỞ ĐẦU

Hồ Chí Minh, vị lãnh tụ vĩ đại của dân tộc Việt Nam, người anh hung dân tộc ,
một danh nhân văn hóa thế giới, luôn quan tâm đến vấn đề giáo dục. Người luôn
quan niệm: “Vì lợi ích mười năm trồng cây. Vì lợi ích tram năm trồng người”.
Luôn nhận thức sâu sắc vai trò của giáo dục trong sự nghiệp dựng nước và giữ
nước, Hồ Chí Minh để lại cho dân tộc ta một tư tưởng lớn, những quan điểm mới
về giáo dục. Để tìm hiểu kĩ hơn về điều đó, em chon đề tài “phân tích tư tưởng
Hồ Chí Minh về văn hóa giáo dục và sự vận dụng tư tưởng đó trong viêc xây
dựng nền giáo dục Việt Nam hiện nay”. Bài làm còn nhiều sai sót, mong quý
thầy cô góp ý để hoàn thiên hơn. Em xin chân thành cảm ơn!
NỘI DUNG
TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ VĂN HÓA GIÁO DỤC
Nguồn gốc tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa giáo dục
Tư tưởng Hồ Chí Minh bắt nguồn từ những truyền thống văn hóa tốt đẹp của
B.

I.
1.

dân tộc. Đó là truyền thống hiếu học, tôn sư trọng đạo,… đã tồn tại ngàn đời nay
trong đời sống nhân dân ta. Không chỉ vậy, người còn ảnh hưởng sâu sắc từ những
quan điểm mới mẻ của giáo dục phương Tây như tinh thần tư học là chính, là quan
niện “học đi đôi với hành”…
Nguồi gốc quan trọng nhất của Tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hóa giáo dục vẫn
là chủ nghĩa Mác- Lênin và những tấm gương sáng của các ông. Mác và Ăngghen
đã tuyên bố trong “Tuyên ngôn Đảng Cộng Sản” là: “Sự phát triển tự do của mỗi
người là điều kiện cho sự phát triển tự do của tất cả mọi người”. Tại diễn đàn Đại
hội giáo dục toàn Nga lần thứ nhất( 28-8-1918), Lênin đã khẳng định vai trò to lớn



Mục tiêu của văn hóa giáo dục để thực hiện cả ba chức năng của văn hóa và
bằng giáo dục. Người chỉ rõ: “Dốt nát cũng là kẻ địch... Địch thực dân dựa vào địch
dốt nát để thi hành chiến lược ngu dân. Địch dốt nát dựa vào địch thực dân để đưa
dân ta vào nơi mù quáng... Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu”. Vì vậy, theo
Người, giáo dục để mở mang dân trí, nâng cao kiến thức, bồi dưỡng tư tưởng đúng
đắn và tình cảm cao đẹp, những phẩm chất trong sáng và phong cách lành mạnh
cho nhân dân. Giáo dục để đào tạo con người có ích cho xã hội. Trong tác phẩm:
“Đời sống mới” viết năm 1947, Người nói: “Từ tiểu học, trung học cho đến đại
học, là nơi rèn luyện nhi đồng và thanh niên. Óc những người tuổi trẻ trong sạch
như một tấm lụa trắng. Nhuộm xanh thì nó sẽ xanh. Nhuộm đỏ thì nó sẽ đỏ. Vì vậy
sự học tập ở trường có ảnh hưởng rất lớn cho tương lai của thanh niên, và tương lai
của thanh niên là tương lai của nước nhà. Vì vậy cốt nhất là phải dạy cho học trò
biết yêu nước, thương nòi. Phải dạy cho họ có chí tự lập, tự cường, quyết không
chịu thua kém ai, quyết không chịu làm nô lệ”. Nền giáo dục mới phải thực hiện
dạy và học theo hướng: “Học để làm việc, làm người, làm cán bộ. Học để phụng sự
đoàn thể, giai cấp và nhân dân, Tổ quốc và nhân loại”. Giáo dục còn là để “cải tạo
trí thức cũ”, “đào tạo trí thức mới”, thực hiện “công nông tri thức hóa”, xây dựng
đổi ngũ tri thức ngày càng đông đảo và có trình độ ngày càng cao. Nền văn hóa
giáo dục còn phải đào tạo lớp người kế tục sự nghiệp cách mạng, xây dựng đất
nước giàu mạnh sánh vai cùng các cường quốc năm châu.
Phải tiến hành cải cách giáo dục gồm xây dựng một hệ thống trường lớp với
trương trình nội dung dạy và học thật khoa học, thật hợp lý, phù hợp với những
bước phát triển của ta. Giáo dục phải đảm bảo kiến thức toàn diện. Nội dung giáo
dục phải bao gồm cả văn hóa, trính trị, khoa học kỹ thuật, chuyên môn nghề
nghiệp, lao động. Các nội dung đó có mối quan hệ mật thiết với nhau. Cần phải học
tập khoa học, kỹ thuật bởi chúng ta đang sống trong thời đại mà cuộc cách mạng




DỤC HIỆN NAY
Thực trạng nền giáo dục Việt Nam hiện nay
Thành tựu
Nhu cầu học tập của nhân dân được đáp ứng tốt hơn, điều này thể hiện ở những
con số thống kê trong những năm vừa qua. Hiện nay, hệ thống giáo dục ở nước ta
đã khá hoàn chỉnh từ bậc mầm non đến sau đại học; hầu hết các bản, làng, xã,
phường đều có trường lớp tiểu học; trường trung học cơ sở được xây dựng ở các xã
hoặc cụm liên xã; trường trung học phổ thông được xây ở các huyện, một số huyện
có 2 - 3 trường. Hệ thống giáo dục ở nước ta về cơ bản đã đáp ứng được như cầu
học tập của nhân dân. Đến nay, hầu hết người dân trong độ tuổi đi học đều được
đến trường.
Các trường Trung cấp chuyên nghiệp được củng cố và phát triển, mở rộng quy
mô đào tạo, cơ cấu ngành nghề đào tạo đang từng bước đáp ứng nhu cầu phát triển
kinh tế - xã hội. Công tác dạy nghề phát triển mạnh mẽ. Năm 2010, cả nước có
khoảng 2300 cơ sở dạy nghề (kể cả các trường trung cấp nghề và cao đẳng nghề).
Quy mô đào tạo nghề dưới một năm vào khoảng 1.268.150 người, ở bậc trung cấp
nghề, cao đẳng nghề là 394.350.
Nhà nước đặc biệt quan tâm đến vấn đề giáo dục, thường xuyên cải cách giáo dục
về cả chương trình học và phương pháp học.
Kiên trì đường lối phát triển giáo dục như là một bộ phận quan trọng của công cuộc
đổi mới, tháng 10 năm 2013, Trung ương đã ra Nghị quyết 29 đổi mới căn bản toàn
diện nền giáo dục với tinh thần chủ đạo là chuyển từ phát triển số lượng sang phát
triển chất lượng, với khẩu hiệu thực học, thực nghiệp để giáo dục con người Việt


Nam, thế hệ trẻ Việt Nam và nguồn nhân lực chất lượng cao theo Nghị quyết Đại
hội XI đề ra.
Công tác quản lý giáo dục có bước chuyển biến tích cực theo hướng khắc phục
các tiêu cực trong ngành, chuẩn hóa đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục,

quyết tâm tự bồi dưỡng nâng cao năng lực để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.
Giáo dục Việt Nam đạt được một số kết quả quan trọng trong nâng cao dân trí,
đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài.
Thành tựu to lớn đó của ngành giáo dục 70 năm qua gắn liền với kết quả của các
phong trào thi đua yêu nước, như lời dạy của Bác Hồ trong bức thư Người gửi
ngành giáo dục năm 1968: “Dù khó khăn đến đâu cũng phải thi đua dạy tốt, học
tốt”. Chỉ tính riêng trong giai đoạn 5 năm từ 2010 đến 2015, toàn ngành giáo dục
đã có 11 tập thể được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động,
110 cá nhân được nhận danh hiệu Chiến sĩ thi đua toàn quốc, 79 Nhà giáo Nhân
dân và hơn 1.000 Nhà giáo Ưu tú. Cùng với đó là biết bao thầy giáo, cô giáo ở
vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo đang miệt mài, âm thầm, sáng tạo, lặng lẽ
vượt lên mọi khó khăn, bám trường, bám lớp để chăm lo, nuôi, dạy các em học sinh
thành người.
Cũng chính nhờ sự tận tâm, hết lòng vì học sinh của các thầy, các cô và sự nỗ
lực mạnh mẽ của các em học sinh, 5 năm qua, Việt Nam đã có 166 học sinh tham
dự các kỳ thi học sinh giỏi khu vực và quốc tế. 36 em đã đoạt Huy chương Vàng,
52 em đoạt Huy chương Bạc, 51 em đoạt huy chương Đồng…
Với hơn 94% người Việt Nam biết chữ, Liên hợp quốc đã công nhận chỉ số
phát triển con người của Việt Nam, đến năm 2013, là 0,638 đứng thứ 121/190 nước
và vùng lãnh thổ. Riêng về chỉ số giáo dục qua tiêu chí về người biết chữ, chúng ta,


đứng ở khoảng trung bình (đứng thứ 70-80) trong các nước thành viên của Liên
hợp quốc.
b.

Hạn chế
Tuy nhiên, nền giáp dục nước ta vẫn còn nhiều hạn chế. Chất lượng, hiệu quả
giáo dục và đào tạo còn thấp so với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước,
nhất là giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp. Chương trình giáo dục còn coi

lòng ham mê khoa học và rèn luyện thói quen tự học, tự đọc, tự tìm thông tin để
nâng cao sự hiểu biết.
Tiếp tục đẩy mạnh việc đổi mới quản lý giáo dục, nhất là việc quản lý chất
lượng đào tạo ở các cấp học, bậc học để khắc phục dần tình trạng "học giả, bằng
thật".
Chú trọng đổi mới giáo dục phù hợp với tình hình đất nước, đào tạo đội ngũ
giáo viên “vừa hồng vừa chuyên” để làm nền móng cho giáo dục.
C. KẾT LUẬN
Nhận thức sâu sắc về vai trò của giáo dục, Hồ Chí Minh đã gắn bó cả cuộc đời
mình với việc chăm lo, mở mang và xây dựng một nền giáo dục mới, nền giáo dục
xã hội chủ nghĩa - một nền giáo dục mà mọi người đều có cơ hội phát huy khả năng
sáng tạo, mọi người đều được học hành, không phân biệt giai cấp, tuổi tác, trình độ,
giới tính... Hơn 50 năm qua, tư tưởng Hồ Chí Minh về phương châm, chiến lược,
mục đích, nội dung, phương pháp giáo dục - đào tạo con người luôn soi sáng sự
nghiệp trồng người ở Việt Nam. Tư tưởng đó là những bài học, những kinh nghiệm
thực tiễn giáo dục hết sức sinh động, thiết thực và hiệu quả đối với người làm công
tác giáo dục nói riêng, ngành giáo dục nói chung hiện nay.. Đúng như Nghị quyết
UNESCO đánh giá: "Sự đóng góp quan trọng về nhiều mặt của Chủ tịch Hồ Chí
Minh trong các lĩnh vực văn hoá, giáo dục và nghệ thuật là kết tinh của truyền
thống hàng ngàn năm của nhân dân Việt Nam và những tư tưởng của Người là hiện


thân của những khát vọng của các dân tộc trong việc khẳng định bản sắc dân tộc
của mình và tiêu biểu cho việc thúc đẩy sự hiểu biết lẫn nhau”.
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.

Bộ giáo dục và đào tạo, Giáo trình tư tưởng Hồ CHí Minh, nxb Chính Trị Quốc

2.