tÝch hîp gi¸o dôc b¶o vÖ m«i trêng
trong m«n tiÕng viÖt líp 2
TrÇn M¹nh Hëng
Vô GD TiÓu häc – Bé GD&§T
I. nội dung tích hợp
Giới thiệu thiên nhiên và môi trường, cuộc sống xã hội
(đặc biệt là cuộc sống gia đình, nhà trường và ngoài xã
hội) được đề cập qua các ngữ liệu dùng để dạy kiến thức,
kĩ năng, thể hiện ở các phân môn : Tập đọc, Kể chuyện,
Chính tả, Tập viết, Luyện từ và câu, Tập làm văn.
Giúp HS hiểu được ý nghĩa của môi trường Xanh - Sạch
- Đẹp đối với việc nâng cao chất lượng cuộc sống con ngư
ời.
Giáo dục ý thức BVMT : không phá hoại môi trường tự
nhiên, trồng cây gây rừng và làm đẹp cảnh quan môi trư
ờng xung quanh ; yêu quý gia đình, bạn bè, quê hương đất
nước.
II. phương thức tích hợp cụ thể
trong giảng dạy tiếng việt 2
Phương thức 1 : Khai thác trực tiếp
Đối với các bài học có nội dung trực tiếp về
GDBVMT, GV giúp HS hiểu, cảm nhận được đầy đủ, và
sâu sắc nội dung bài học chính là góp phần giáo dục trẻ
một cách tự nhiên về ý thức bảo vệ môi trường. Đây là
điều kiện tốt nhất để nội dung GDBVMT phát huy tác
dụng với HS thông qua đặc trưng của môn Tiếng Việt.
Bông hoa niềm vui T13) ; CĐ Anh em (Câu chuyện bó
đũa T14, Hai anh em T15) ...
c) Phân môn Chính tả
Hầu hết các bài Chính tả có nội dung gắn với các bài Tập
đọc đã học. Một số bài Tập đọc nội dung trực tiếp nói về
GDBVMT lại được nhấn mạnh trong giờ Chính tả càng làm
cho HS nâng cao ý thức giữ gìn, bảo vệ môi trường Xanh
-Sạch - Đẹp và bồi dưỡng tìmh cảm gia đình, quê hương đất
nước cho HS.
d) Phân môn Tập viết
Ngữ liệu dành cho HS Tập viết (vở Tập viết 2) có khá
nhiều thành ngữ, tục ngữ có nội dung GDBVMT.
GV có thể hướng dẫn HS tìm hiểu, cảm nhận về môi trư
ờng thiên nhiên tươi đẹp hoặc cuộc sống gia đình lành
mạnh, tốt đẹp thông qua một số từ ngữ dùng để luyện viết
như : Anh em thuận hoà (TViết T1), Chia ngọt sẻ bùi
(TViết T4), Đẹp trường đẹp lớp (TViết T6)...
e) Phân môn Luyện từ và câu
Trong SGK Tiếng Việt 2, một số bài tập Luyện từ và câu có
nội dung gắn với ý thức BVMT cần được GV chú ý khai thác.
VD :
Đặt câu theo mẫu (Ai là gì ?) để giới thiệu trường em, giới
thiệu làng (xóm, ấp, buôn, sóc, phố...) của em - (BT3, LT&C
đà hoặc gượng ép, khiên cưỡng, không phù hợp với đặc trưng
môn học.
Căn cứ CT, SGK Tiếng Việt 2, GV có thể thực hiện phương
thức khai thác gián tiếp để thực hiện yêu cầu GDBVMT ở nội
dung của khá nhiều bài học thuộc các PM khác nhau.
Tập đọc
Bài Làm việc thật là vui (Tuần 2) : GV hướng dẫn HS luyện
đọc, tìm hiểu bài, kết hợp gợi ý liên hệ (Qua bài văn, em có
nhận xét gì về cuộc sống quanh ta ?) : Đó là MT sống có ích
đối với thiên nhiên và con người chúng ta.
Bài Cây xoài của ông em (Tuần 11) : Khi hướng dẫn HS tìm
hiểu bài, GV chú ý kết hợp GDBVMT (Cần có tình cảm yêu
quý, kính trọng người thân trong gia đình).
Bài Quà của bố (Tuần 11) : Quá trình hướng dẫn HS luyện
đọc và tìm hiểu bài, GV giúp các em cảm nhận được : Món
quà của bố tuy chỉ là những con vật bình thường nhưng là cả
một thế giới dưới nước. Từ đó, GV kết hợp liên tưởng mở rộng
về GDBVMT giúp HS hiểu được : Món quà của bố có đầy đủ
các sự vật của môi trường thiên nhiên, có cả tình yêu thương
của bố dành cho các con...
Kể chuyện
Quá trình hướng dẫn HS thực hành luyện tập kể chuyện,
GV có thể liên hệ, gợi mở để tích hợp nội dung GDBVMT
thông qua các câu hỏi, lời giảng. VD :
KC T19 : Chuyện bốn mùa (TV2, T2, tr 6) - GV nhấn
mạnh : Mỗi mùa có vẻ đẹp riêng nhưng đều gắn bó với con
Thực hành về các nghi thức lời nói tối thiểu : chào, hỏi, tự giới
thiệu, cảm ơn - xin lỗi, khẳng định - phủ định, mời-nhờ-yêu
cầu-đề nghị, chia buồn-an ủi, chia vui, khen ngợi, ngạc nhiên
-thích thú ; đáp lại lời chào, tự giới thiệu ; đáp lời cảm ơn, xin
lỗi...
Thực hành một số kĩ năng phục vụ học tập và đời sống hằng
ngày.
Thực hành rèn luyện về kĩ năng diễn đạt (nói, viết).
Thực hành rèn luyện về kĩ năng nghe
Căn cứ vào từng bài tập cụ thể , GV có thể kết hợp liên hệ về
ý thức BVMT thông qua nội dung nói, viết, nghe.
III. thực hành vận dụng
* Lưu ý các địa chỉ :
1. Những vấn đề chung về môi trường toàn cầu ;
2. Không khí và ô nhiễm không khí ;
3. Nguồn thực phẩm ;
4. Duy trì bền vững hệ sinh thái ;
5. Duy trì bền vững các loài hoang dã ;
6. Môi trường và xã hội.
Tuần
VD :
20
Bài học
Nội dung cần tích