Đề tài : Biện pháp quản lý các lớp học từ xa của trung tâm giáo dục từ xa
trường ĐHSP Hà Nội

LỜI CẢM ƠN
Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, tác giả xin gửi lời cảm ơn
chân thành tới PGS.TS Lê Thị Bừng, người đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo
và động viên tác giả trong suốt quá trình tìm hiểu, nghiên cứu, hoàn thiện
luận văn.
Tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới các thầy giáo, cô giáo trong
khoa Quản lý Giáo dục. trường Đại học Sư phạm Hà Nội, những người đã dạy
bảo và tạo điều kiện thuận lợi cho tác giả trong suốt thời gian học tập và thực
hiện đề tài.
Cuối cùng, tác giả xin gửi lời cảm ơn đến, đồng nghiệp, gia đình và bạn
bè thân thiết đã luôn động viên, giúp đỡ và tạo điều kiện cho tác giả trong suốt
thời gian học tập và thực hiện luận văn.
Hà Nội, tháng 11 năm 2011
Tác giả luận văn

Phạm Thị Vui

1


Đề tài : Biện pháp quản lý các lớp học từ xa của trung tâm giáo dục từ xa
trường ĐHSP Hà Nội
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong công cuộc đổi mới nền kinh tế và tiến hành công nghiệp hóa,
hiện đại hóa đất nước, Việt Nam đang đứng trước một thách thức có tính lịch
sử: vừa chống nguy cơ tụt hậu, vừa phải tăng tốc phát triển để trong một thời
gian không dài có thể rút ngắn và bắt kịp trình độ phát triển của đa số các

hình thức đào tạo. Trong đó, Giáo dục từ xa trở thành một điểm nhấn được xã
hội công nhận. Quán triệt tư tưởng của Đảng và Nhà nước ta về chiến lược
phát triển giáo dục, trường ĐHSP Hà Nội đã nhận thức sâu sắc và kịp thời
triển khai mở các hệ đào tạo không chính quy, đặc biệt là đào tạo từ xa ở các
địa phương và đã đạt được kết quả bước đầu. Thành tựu đạt được là rất to lớn
về cả quy mô và chất lượng. Tuy nhiên, vẫn còn một số giáo viên, một số
trung tâm giáo dục thường xuyên ở các tỉnh chưa hiệu quả, chưa quản lý tốt,
chất lượng học tập của học viên còn thấp vì vậy, do yêu cầu phát triển cao của
đất nước hiện nay đòi hỏi giáo dục thường xuyên phải được cải tiến, bổ sung
những biện pháp hữu hiệu thích ứng với quy trình đào tạo trong bối cảnh khoa
học công nghệ phát triển như vũ bão và được ứng dụng rộng khắp trong mọi
lĩnh vực của đời sống. Đòi hỏi, phương pháp quản lý của giáo dục từ xa cũng
cần thay đổi nhằm nâng cao chất lượng giáo dục để đáp ứng với thực tiễn
luôn phát triển như hiện nay.
Xuất phát từ những cơ sở trên, chúng tôi lựa chọn đề tài: “Biện pháp
quản lý các lớp học từ xa của trung tâm giáo dục từ xa trường ĐHSP Hà
Nội”.
2. Mục đích nghiên cứu

Trang 3-4……………….
7. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục và tài liệu tham khảo, luận văn
được trình bày trong 3 chương.
Chương 1: Cơ sở lí luận của đề tài
Chương 2: Thực trạng các biện pháp quản lý các lớp học từ xa

3


Đề tài : Biện pháp quản lý các lớp học từ xa của trung tâm giáo dục từ xa

kinh tế, xã hội khó khăn như vùng núi, vùng sâu, vùng xa. Giáo dục từ xa –
hiểu theo nghĩa đúng của nó – là một phương thức giáo dục mới đem lại hiệu
quả kinh tế và xã hội to lớn. Với giáo dục từ xa , mọi người đều có cơ hội học
tập, học thường xuyên, được bổ túc và cập nhật kiến thức, trau dồi kỹ năng,
phát triển trí sáng tạo, theo kịp và thúc đẩy sự đổi mới. Phương thức này cần
được tiếp tục nghiên cứu và phát triển mạnh mẽ ở nước ta, vì đây là xu thế
của giáo dục hiện đại, một nhân tố không thể thiếu trong việc phát triển nền
kinh tế tri thức trong tương lai.
Khi định nghĩa về giáo dục từ xa , có rất nhiều thuật ngữ liên quan và
có nghĩa tương tự. Ở Anh, người ta đã sử dụng các khái niệm như: giáo dục từ

5


Đề tài : Biện pháp quản lý các lớp học từ xa của trung tâm giáo dục từ xa
trường ĐHSP Hà Nội
xa (Distance education), đào tại mở (Open learning), đào tạo lấy người học
làm trung tâm (Student – centred learning),… để phân biệt phương pháp sư
phạm mới này với phương pháp giảng dạy truyền thống. Giáo dục từ xa trong
một số trường hợp được dùng để chỉ phương pháp đào tạo mà trong đó giáo
viên được cử đi dạy ở một nơi xa trường địa học, hay có thể dùng để chỉ một
trường hợp khác đơn giản hơn là một trường đại học gửi sách vở hoặc tài liệu
giảng dạy cho một tổ chức hoặc cá nhân để họ tự học, sau đó cấp bằng.
Bản chất của việc học từ xa là tự học, người học phải biến quá trình đào
tạo thành quá trình tự đào tạo. Do đó, giáo dục từ xa phát huy tối đa tính chủ
động tự giác, tư duy sáng tạo trong học tập của người học. Đó chính là nhân
tố quyết định thành công và hiệu quả của quá trình học tập.
1.2.2. Đặc điểm hoạt động học tập của giáo dục từ xa
Các tài liệu của UNESCO đã chỉ ra các đặc điểm chủ yếu của giáo dục từ
xa là:

học tậ, là người tổ chức, định hướng, kiểm tra quá trình học tập. Quá trình học
tập của học viên nhằm xây dựng phương pháp học tập, nghiên cứu khoa học
độc lập, tự chủ. Tính độc lập của học viên thể hiện trong suốt quá trình học
tập, từ việc tích cực giải quyết các nhiệm vụ học tập đến việc sưu tầm tài liệu
tham khảo, lập kế hoạch học tập phù hợp và thực hiện nó. Nó được thể hiện ở
sự giá ngộ về động cơ, mục đích, biện pháp học tập. Nghĩa là học viên phải tự
ý thức về bản thân với tư cách là người tổ chức, thực hiện và kiểm tra quá
trình học tập.
Trong thời đại ngày nay, khối lượng kiến thức học viên cần lĩnh hội rất
lớn, đồng thời việc học tập của học viên không chỉ dừng lại ở mức độ lĩnh hội
mà còn gắn liền với việc tham gia nghiên cứu khoa học đòi hỏi sự sáng tạo
cao. Học tập của học viên gắn với tinh thần sáng tạo, phát triển năng lực sáng
tạo trên cơ sở kế thừa và nắm vững hệ thống kiến thức lý luận chuyên nghiệp.

7


Đề tài : Biện pháp quản lý các lớp học từ xa của trung tâm giáo dục từ xa
trường ĐHSP Hà Nội
Học tập của học viên diễn ra trong môi trường chuyên nghiệp, mang
tính chất đặc thù của nghề nghiệp cũng như của ngành học. Nghĩa là học tập
của học viên phải giải quyết các nhiệm vụ ở trình độ cao. Trong quá trình học
tập, học viên phải giải quyết các nhiệm vụ học tập thông qua việc thực hiện
hệ thống hành động học tập cũng như sự tự kiểm tra và tự đánh giá về các kết
quả của chúng. Nội dung học tập bao gồm việc học thông tin, học kỹ năng,
học thái độ, học cách chuyển giao học tập. Học tập nhằm các mục đích cơ bản
là thu thập thông tin, xây dựng phương pháp học tập, ghi nhớ có chọn lọc tài
liệu học tập, phát triển tư duy sáng tạo, trí tuệ của chủ thể và áp dụng thông
tin vào thực tế.
Có 7 nguyên tắc học tập là:

nhân cách của học viên nói chung và của từng học viên nói riêng.
- Theo dõi, thúc đẩy, khuyến khích học viên phát huy các yếu tố tích cực,
khắc phục các yếu tố tiêu cực, phấn đấu vươn lên đạt kết quả học tập, rèn
luyện ngày càng cao.
Hoạt động học tập của học viên bao giờ cũng ăn nhịp với hoạt động dạy
học của giáo viên, do giáo viên điều khiển nên hoạt động dạy của giáo viên là
tổ chức, hướng dẫn hoạt động học tập của học viên không chỉ trên lớp, ngoài
lớp, ở nhà và các hình thức học tập khác.
Học viên phải thực sự tự giác và tích cực học tập (tự học, tự rèn luyện).
Hoạt động học tập của học viên phải mang tính giáo dục toàn diện.
Hoạt động học tập phải đảm bảo hiệu quả dạy học, chất lượng học tập
của tập thể hiện viên và của từng học viên (giúp đỡ học viên yếu, bồi dưỡng
học viên giỏi).
Mục tiêu của giáo dục từ xa các nước đều nhằm tạo cơ hội bình đẳng
trong giáo dục, giúp người dân thích ứng với sự phát triển nhanh chóng của
khoa học kỹ thuật, sản xuất và xã hội, đồng thời góp phần nâng cao chất
lượng cuộc sống người dân.

9


Đề tài : Biện pháp quản lý các lớp học từ xa của trung tâm giáo dục từ xa
trường ĐHSP Hà Nội
Chính trong bối cảnh chung trên mà việc giáo dục từ xa ngày càng được
quan tâm và phát triển, với những quan điểm, mục tiêu, cách làm mới đã góp
phần giải quyết những nhu cầu của xã hội.
Thật vậy, qua tình hình các nước đã nghiên cứu, ta thấy tựu chung lại,
quan niệm và mục tiêu của giáo dục từ xa được tóm tắt vào các điểm sau:
- Đó là một “cửa vào” mới cho giáo dục, hoặc một “lối mở cơ hội giáo
dục mới”, một sự mở rộng lối vào cho giáo dục. Từ đó, góp phần tăng quy mô

với đối tượng học là những người trưởng thành, người học phải chủ động biến
quá trình đào tạo thành quá trình tự đào tạo, ý thức được rằng tự học là yếu tố
chủ yếu và quyết định sự thành bại của mỗi học viên. Đặc biệt, đối với việc
học theo chương trình từ xa thì bản chất của phương thức học này gần như là
tự học hoàn toàn.
Tự học là sự thống nhất giữa hai mặt “dạy” và “học”. Người tự học vừa
là thầy, vừa là trò. Có thể thấy quá trình này là quá trình luôn luôn được tiến
hành ở người học; còn người dạy chỉ có thể trợ giúp người học thông qua tài
liệu hướng dẫn hay trong thời gian lên lớp hạn hẹp. Cái cốt lõi nhất trong việc
học từ xa là người học phải biến quá trình đào tạo thành quá trình tự đào tạo.
Điều đó có nghĩa là người học phải gần như trở thành “người thầy” cho chính
mình với sách giáo khoa, các tài liệu tham khảo thông qua kế hoạch và các
điều kiện, phương tiện của chính mình để có thể đạt được mục tiêu và chương
trình đào tạo. Bản chất của giáo dục từ xa là tự học. Người học phải phát huy
cao nhất nội lực của mình để đạt được mục tiêu học tập, tức là phát huy tối đa
tính chủ động, tự giác, tư duy sáng tạo trong học tập của chính mình. Muốn
học từ xa thành công, cần chú ý tới các yếu tố sau:
- Nền tảng học vấn nhất định;
- Mục đích, nhu cầu học thực sự;

11


Đề tài : Biện pháp quản lý các lớp học từ xa của trung tâm giáo dục từ xa
trường ĐHSP Hà Nội
- Phương pháp tự học đúng đắn và khoa học, trong đó, quan trọng nhất là
phương pháp khai thác tài liệu;
- Vận dụng hết những thuận lợi trong điều kiện, hoàn cảnh của mình và
vượt qua những khó khăn trong quá trình tự học.
1.1.3.2. Giáo dục từ xa là phương thức đào tạo mềm dẻo

một sự sáng suốt tìm phương hướng đi đến chân lý, ví dụ như lòng say mê
khoa học(tình cảm), động lực muốn thành đạt(động cơ),các phẩm chất như tư
tưởng tiến công, tính nhẫn nại, tính trung thực, khách quan, đòi hỏi chính xác
.... Vì vậy, tự học và tự nghiên cứu đòi hỏi một sự tự giáo dục đồng thời cũng
là “biện pháp tự giáo dục”.
1.1. 4.Phân loại Giáo dục từ xa
Tuỳ theo phương thức phân phối các nội dung dạy học và sự liên hệ,
tương tác giữa giảng viên và học viên mà có các hình thức tổ chức, thực hiện
Giáo dục từ xa khác nhau.
Về cơ bản người ta phân loại Giáo dục từ xa dựa trên cơ sở mối quan hệ
giữa giảng viên và học viên trong quá trình dạy học, đó là Giáo dục từ xa
tương tác và Giáo dục từ xa không tương tác.
1.1.4.1. Giáo dục từ xa tương tác (interactive/synchronous)
Có nghĩa là có sự tương tác theo thời gian thực, trực tiếp giữa giảng viên
và học viên trong quá trình dạy học. Trong giáo dục từ xa tương tác, có một
số phương thức tổ chức đào tạo sử dụng các công nghệ điển hình như ở dưới
đây:
- Radio hai chiều; Thoại hội nghị : Công nghệ này được dùng nhiều cho
các chương trình giáo dục phổ cập hơn là đào tạo cho người trưởng thành. Nó
cũng được dùng nhiều như là hình thức bổ trợ cho các công nghệ đào tạo
khác, ưu điểm nổi bật là giá thành rẻ.
- Cầu truyền hình: Sử dụng các bộ TIVI CODEC hoạt động ở tốc độ cao
(2, 34Mbit/s), như các cầu truyền hình mà chúng ta vấn thường xem trong các
dịp lễ tết trong những năm qua, giá thành của công nghệ này là đắt, thường

13


Đề tài : Biện pháp quản lý các lớp học từ xa của trung tâm giáo dục từ xa
trường ĐHSP Hà Nội


Đề tài : Biện pháp quản lý các lớp học từ xa của trung tâm giáo dục từ xa
trường ĐHSP Hà Nội
- Mạng Intranet, Internet (web, mail, e-learning...): Đây được coi là công
nghệ Giáo dục từ xa của thế kỷ 21.
Có thể thấy các công nghệ sử dụng cho Giáo dục từ xa là rất đa dạng và
phong phú. Trên cơ sở các phương thức Giáo dục từ xa vừa nêu, có thể diễn
giải một cách tổng quát về Giáo dục từ xa như sau: “là một phương thức giáo
dục - đào tạo dựa trên cơ sở của kỹ thuật nghe nhìn, công nghệ viễn thông và
công nghệ thông tin. Giáo dục từ xa lấy tự học là chủ yếu, có sự hỗ trợ tích
cực của giáo trình, tài liệu hướng dẫn, băng hình/tiếng, phương tiện truyền
thanh/truyền hình, công nghệ thông tin và viễn thông; có thể đồng thời có sự
hướng dẫn và hỗ trợ của giảng viên của cơ sở đào tạo”.

15


Đề tài : Biện pháp quản lý các lớp học từ xa của trung tâm giáo dục từ xa
trường ĐHSP Hà Nội
1.1.5. Các lợi ích kinh tế của giáo dục từ xa
1.1.5.1. Đối với cơ sở đào tạo
Một là, giáo dục từ xa sẽ giúp giảm đáng kể chi phí đào tạo. Các cơ sở
đào tạo có thể tăng số lượng học viên mà không cần phải tăng thêm không
gian, diện tích và cơ sở vật chất khác tương ứng. Điều này thực sự hấp dẫn
các trường đại học muốn mở rộng số lượng sinh viên nhưng có trở ngại về các
nguồn tài chính cho cơ sở đào tạo.
Hai là, giáo dục từ xa góp phần làm thay đổi phương thức đào tạo, đem
lại một công cụ, một phương pháp giảng dạy và học tập mới mẻ và hiện đại,
nhiều tính năng. Nó giúp phổ biến những kiến thức mới nhất, nhanh nhất đến
từng người học; giúp nhà trường có khả năng thích ứng tốt với các điều kiện

tốt nghiệp phổ thông trung học không có điều kiện theo học các khóa chính
quy tại trường hoặc các sinh viên muốn tham gia một lúc nhiều trường thì vẫn
có thể đảm bảo tiếp thu được các kiến thức như lớp chính quy. Xét trên góc
độ xã hội thì đây là một phương pháp giúp mọi người, mọi đối tượng trong xã
hội có thể tham gia học tập, học tập thường xuyên; là tiền đề để phát triển một
xã hội học tập.
Hai là, giáo dục từ xa tạo ra phong cách độc lập, năng động.
Ba là, học viên được tiếp thu bài giảng của các chủ đề khác nhau thuộc
các môn học khác nhau tại nhiều nơi. Điều này đặc biệt có ý nghĩa đối với
các học viên không có điều kiện tham gia các lớp học chính quy.
Bốn là, học viên có thể trao đổi bài học, ý kiến, quan điểm khoa học và
các nhận xét riêng của mình với giáo viên một cách dễ dàng, thuận lợi thông
qua thư điện tử, trang diễn đàn hoặc nhóm tin… Điều này đặc biệt phù hợp
với những học viên ngại đề xuất, thắc mắc trực tiếp với giáo viên.
Năm là, tiết kiệm được nhiều chi phí đi lại, ăn ở cho học viên. Giáo dục
từ xa đảm bảo cho học viên các điều kiện học tập bình thường mà vẫn yên
tâm làm việc ổn định tại cơ quan, tạo điều kiện thuận lợi cho họ gần gũi và
giúp đỡ được gia đình, con cái. Về mặt xã hội thì đây là một lợi ích không thể
đo đếm được.

17


Đề tài : Biện pháp quản lý các lớp học từ xa của trung tâm giáo dục từ xa
trường ĐHSP Hà Nội
Tóm lại, việc thực hiện giáo dục từ xa sẽ tạo ra hiệu quả to lớn cả về kinh
tế và xã hội. Trong điều kiện cụ thể hiện nay của nước ta, việc phát triển hình
thức đào tạo này có thể coi là một trong những biện pháp để thực hiện tốt
Nghị quyết Trung ương 2 (khóa VIII) về giáo dục – đào tạo và khoa học –
công nghệ, đồng thời thực hiện chủ trương của Bộ Giáo dục và Đào tạo về đa

một thời gian nhất định của cả hệ thống quản lý và bị quản lý trong giáo dục.
- Biện pháp tổ chức trong quản lý giáo dục bao gồm :
+ Lập danh sách công việc cần phải hoàn thành để đạt được mục tiêu
giáo dục.
+ Phân công công việc tức là chia công việc thành các bộ phận để tổ
chức thuận tiện và hợp logic.
+ Thiết lập cơ chế điều phối, tạo thành sự liên kết hoạt động gữa các
thành viên hay bộ phận tạo điều kiện đạt mục tiêu một cách dễ dàng.
+ Theo dõi đánh giá hiệu quả của cơ cấu tổ chức và tiến hành điều chỉnh
nếu cần.
- Biện pháp điều khiển trong quản lý giáo dục ( Chỉ đạo thực hiện) gồm
các biện pháp tác động đến đối tượng quản lý một cách có chủ định nhằm
phát huy hết tiềm năng của họ hướng vào việc đạt mục tiêu giáo dục
- Biện pháp kiểm tra trong quản lý giáo dục bao gồm các nội dung của
một quá trình xử lý: Xây dựng tiêu chuẩn, đo đạc việc thực hiện, điều chỉnh
các sai lệch khi thực hiện nhằm đạt mục tiêu giáo dục đề ra.
*Xét theo nội dung quản lý nhà nước về giáo dục thì các biện pháp quản
lý giáo dục gồm các nhóm biện pháp cơ bản sau :
- Xây dựng và chỉ đạo thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chính
sách phát triển giáo dục.
- Ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về giáo
dục; ban hành điều lệ nhà trường; ban hành các quy định về tổ chức và hoạt
động của các cơ sở giáo dục khác.
- Quy định mục tiêu, chương trình, nội dung giáo dục, tiêu chuẩn nhà
giáo; tiêu chuẩn cơ sở vật chất thiết bị trường học; việc biên soạn, xuất bản, in
và phát hành sách giáo khoa, giáo trình, quy chế thi cử và cấp văn bằng.

19




20


Đề tài : Biện pháp quản lý các lớp học từ xa của trung tâm giáo dục từ xa
trường ĐHSP Hà Nội
Theo nội dung quản lý hoạt động học tập thì biện pháp quản lý hoạt động
học tập cho học viên của trung tâm giáo dục từ xa có thể bao gồm các nhóm
biện pháp sau :
- Nhóm biện pháp lập kế hoạch học tập.
- Nhóm biện pháp tổ chức việc học tập cho học viên theo kế hoạch đã đặt ra.
- Nhóm biện pháp tổ chức kiểm tra học tập của học viên (Kiểm tra sự
chuyên cần khi đi học và kiểm tra đánh giá học phần).
- Nhóm biện pháp quản lý cơ sở vật chất phục vụ cho việc học tập của học
viên.

21


Đề tài : Biện pháp quản lý các lớp học từ xa của trung tâm giáo dục từ xa
trường ĐHSP Hà Nội
2. Lịch sử nghiên cứu
2.1.Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài
Các nhà tương lai học, giáo dục học hàng đầu thế giới như: Alvin
Toffler, Kevin Kelly, Raja RoySingh, Viên Quốc Chấn, Tsunesaburo
Makiguchi...đã phân tích các đặc trưng của xã hội hiện đại được xây dựng
trên nền tảng của hệ thống tri thức khoa học phát triển nhanh, biến đổi mạnh.
Từ đó các nhà tương lai học, giáo dục học đã đưa ra dự báo nền giáo dục hiện
đại và tương lai sẽ khác rất nhiều so với giáo dục truyền thống – Đó là nên
giáo dục siêu công nghệ. Do đó, nền giáo dục hiện đại và tương lai phải

dục thường xuyên nói riêng và nền giáo dục Việt Nam nói chung.

23


Đề tài : Biện pháp quản lý các lớp học từ xa của trung tâm giáo dục từ xa
trường ĐHSP Hà Nội
3. Mục đích nghiên cứu của luận văn, đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
- Khẳng định vai trò quan trọng của giáo dục từ xa trong bói cảnh mới
của đất nước nhằm thực hiện xã hội học tập, nâng cao dân trí, đào tạo nhân
lực, bồi dưỡng nhân tài cho đất nước
- Đề xuất những biện pháp quản lý các lớp học từ xa theo chương trình
quy định của Bộ GD & ĐT và các địa phương nhằm nâng cao chất lượng dạy
và học ở các lớp bồi dưỡng đào tạo, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã
hội của địa phương trong giai đoạn mới.
3.2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu những biện pháp quản lý các
lớp học từ xa của trường ĐHSP Hà Nội ở các địa phương.
- Phạm vi nghiên cứu: Vì điều kiện khách quan và chủ quan có hạn nên
luận văn chỉ đi sâu nghiên cứu các TTGD thường xuyên, các giám đốc, giáo
viên của trường ĐHSP Hà Nội, học viên ở một số tỉnh như Hải Dương, Hải
Phòng và Quảng Ninh.
4. Luận điểm cơ bản và đóng góp của đề tài
4.1. Những luận điểm cơ bản
- Hệ thống hoá những vấn đề lý luận liên quan đến: Quản lý, biện
pháp quản lý giáo dục từ xa
- Thực trạng các biện pháp quản lý các lớp học từ xa của Trung tâm
giáo dục từ xa trường ĐHSP Hà Nội
- Những đề xuất biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý các lớp

một số địa phương
5.3. Nhóm các phương pháp bổ trợ
- Dùng phương pháp thống kê toán học để xử lý số liệu
- Sơ đồ hóa kết quả nghiên cứu để minh họa.

25