I HC QUC GIA H NI
KHOA LUT

Lấ TH TRANG

THủ TụC Tố TụNG ĐốI với ng-ời ch-a thành niên
trong bộ luật tố tụng hình sự việt nam
(Trên cơ sở số liệu thực tiễn địa bàn thành phố Hà Nội)

LUN VN THC S LUT HC

H NI - 2015


I HC QUC GIA H NI
KHOA LUT

Lấ TH TRANG

THủ TụC Tố TụNG ĐốI với ng-ời ch-a thành niên
trong bộ luật tố tụng hình sự việt nam
(Trên cơ sở số liệu thực tiễn địa bàn thành phố Hà Nội)
Chuyờn ngnh: Lut hỡnh s v t tng hỡnh s
Mó s: 60 38 01 04

LUN VN THC S LUT HC

Ngi hng dn khoa hc: PGS.TS. TRN VN LUYN

H NI - 2015



Mục đích của thủ tục tố tụng hình sự đối với ngƣời chƣa thành niên............. 9

1.2.

CƠ SỞ QUY ĐỊNH THỦ TỤC TỐ TỤNG HÌNH SỰ ĐỐI VỚI
NGƢỜI CHƢA THÀNH NIÊN VÀ NGUYÊN TẮC XỬ LÝ
ĐỐI VỚI NGƢỜI CHƢA THÀNH NIÊN PHẠM TỘI ..................... 10

1.2.1.

Cơ sở quy định thủ tục tố tụng hình sự đối với ngƣời chƣa thành niên .... 10

1.2.2.

Nguyên tắc tiến hành tố tụng hình sự đối với ngƣời chƣa thành niên..... 12

1.3.

QUY ĐỊNH VỀ THỦ TỤC TỐ TỤNG ĐỐI VỚI NGƢỜI CHƢA
THÀNH NIÊN TRONG CÁC CÔNG ƢỚC QUỐC TẾ VÀ MỘT
SỐ NƢỚC TRÊN THẾ GIỚI............................................................... 15

1.3.1. Quy định về thủ tục tố tụng đối với ngƣời chƣa thành niên trong
các Công ƣớc quốc tế ......................................................................... 15
1.3.2. Quy định của pháp luật một số nƣớc trên thế giới về thủ tục tố
tụng đối với ngƣời chƣa thành niên ................................................... 18


1.4.

2.1.6. Thủ tục tố tụng đối với ngƣời chƣa thành niên trong giai đoạn
xét xử .................................................................................................. 46


2.1.7. Việc chấp hành hình phạt tù và xóa án tích đối với ngƣời chƣa
thành niên phạm tội ............................................................................ 51
2.2.

THỰC TIỄN THI HÀNH CÁC QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT
TỐ TỤNG HÌNH SỰ NĂM 2003 VỀ THỦ TỤC TỐ TỤNG
ĐỐI VỚI NGƢỜI CHƢA THÀNH NIÊN ........................................ 52

2.2.1. Tình hình tội phạm do ngƣời chƣa thành niên thực hiện trên địa
bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2010-2014 ...................................... 52
2.2.2. Thực tiễn áp dụng các quy định về thủ tục tố tụng hình sự đối
với ngƣời chƣa thành niên ................................................................. 59
2.2.3. Những ƣu điểm và hạn chế trong việc áp dụng các quy định về
thủ tục tố tụng đối với ngƣời chƣa thành niên trên địa bàn thành
phố Hà Nội ......................................................................................... 63
KẾT LUẬN CHƢƠNG 2 ............................................................................... 71
Chương 3: NHỮNG KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT,
NHỮNG GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG
CÁC QUY ĐỊNH VỀ THỦ TỤC TỐ TỤNG HÌNH SỰ ĐỐI
VỚI NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN ............................................. 72
3.1.

SỰ CẦN THIẾT PHẢI HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT TỐ
TỤNG HÌNH SỰ ĐỐI VỚI NGƢỜI CHƢA THÀNH NIÊN .......... 72

3.2.

PHỤ LỤC ....................................................................................................... 93


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
BLHS:

Bộ Luật hình sự

BLTTHS:

Bộ Luật tố tụng hình sự

THTT:

Tố tụng hình sự

TANDTC:

Tòa án nhân dân tối cao

TNHS:

Trách nhiệm hình sự

XHCN:

Xã hội chủ nghĩa


DANH MỤC CÁC BẢNG

MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Sau gần 30 năm đổi mới, đất nƣớc ta đã đạt đƣợc những thành tựu quan
trọng trên mọi phƣơng diện kinh tế - chính trị - xã hội, đời sống nhân dân đã
đƣợc nâng lên. Bên cạnh những thành tựu đạt đƣợc, chúng ta thấy tồn tại một
thực trạng đáng lo ngại trong cả nƣớc nói chung và trên địa bàn thành phố Hà
Nội nói riêng đó là diễn biến tình hình tội phạm ngày càng phức tạp hơn, đặc
biệt là tội phạm do ngƣời chƣa thành niên thực hiện. Theo thống kê của Viện
kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội, chỉ tính riêng năm 2012, trong 13.581
ngƣời bị khởi tố thì có 484 đối tƣợng là ngƣời chƣa thành niên (Chiếm
3,58%), tăng 0,2% (99 đối tƣợng) so với năm 2010. Trong đó phải kể đến
những vụ án đặc biệt nghiêm trọng, đối tƣợng phạm tội ở độ tuổi còn rất trẻ
nhƣng hành vi phạm tội quyết liệt, thủ đoạn tinh vi gây bức xúc trong nhân
dân. Điển hình nhƣ vụ My “Sói” (2010) cùng đồng bọn thực hiện hàng loạt
các tội phạm hiếp dâm, hiếp dâm trẻ em, cƣớp tài sản… Trẻ hóa tội phạm
thực sự trở thành một vấn đề nhức nhối, là nỗi lo lắng của gia đình, xã hội và
đất nƣớc, ảnh hƣớng lớn đến một thế hệ trẻ tƣơng lai.
Tuy nhiên, do ngƣời chƣa thành niên có đặc điểm tâm, sinh lý chƣa
phát triển đầy đủ, hoàn thiện nhƣ ngƣời thành niên. Tâm lý của ngƣời chƣa
thành niên có xu hƣớng muốn tự khẳng định mình, dễ bị dụ dỗ, lôi kéo, kích
động nhƣng lại dễ uốn nắn, cải tạo, khả năng nhận thức và điều khiển hành vi
còn hạn chế. Chính vì vậy khi giải quyết các vụ án hình sự có những quy định
đặc thù áp dụng đối với ngƣời chƣa thành niên.
BLTTHS 2003 đã dành hẳn một chƣơng riêng (Chƣơng XXXII) quy
định về thủ tục tố tụng đối với ngƣời chƣa thành niên. Trong đó quy định về
việc bắt, tạm giữ, tạm giam, về thủ tục khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử cũng
nhƣ việc tham gia tố tụng của gia đình, nhà trƣờng và ngƣời bảo chữa đối với

1



2


Về giáo trình, sách chuyên khảo, bình luận, tạp chí có các công trình
sau: Giáo trình luật TTHS Việt Nam của trƣờng Đại học Luật Hà Nội – 2006;
PGS. TS Nguyễn Ngọc Chí (Chủ biên) Giáo trình luật TTHS Việt Nam, Nxb
Đại học Quốc gia Hà Nội; GS.TSKH Lê Văn Cảm, sách chuyên khảo sau đại
học: Những vấn đề cơ bản trong khoa học luật hình sự (Phần chung), Nxb
Đại học Quốc gia Hà Nội - 2005; Phạm Mạnh Hùng, Vấn đề người chưa
thành niên phạm tội trong luật hình sự Việt Nam, tạp chí kiểm sát số 4/1999;
Nguyễn Duy Hoàn, Bảo đảm quyền của người chưa thành niên phạm tội
trong tố tụng hình sự, Tạp chí dân chủ và pháp luật số 6/2002; GS.TSKH Lê
Văn Cảm; Tư pháp hình sự đối với người chưa thành niên - những khía cạnh
pháp lý hình sự, tố tụng hình sự, tội phạm học và so sánh luật học…
Ở cấp độ luận văn thạc sĩ thực hiện ở Khoa luật - Đại học Quốc gia Hà
Nội có đề tài của tác giả Lê Thị Vân Hà, Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về
thủ tục tố tụng đối với người chưa thành niên phạm tội theo bộ luật tố tụng
hình sự, Hà Nội - 2006; Nguyễn Thị Thanh, Bảo vệ quyền của người chưa
thành niên trong tư pháp hình sự Việt Nam, Hà Nội - 2008; Lƣu Ngọc Cảnh,
Các hình phạt và biện pháp tư pháp áp dụng đối với người chưa thành niên
phạm tội theo luật hình sự Việt Nam (Trên cơ sở nghiên cứu số liệu thực tiễn
địa bàn TP.Hà Nội), Hà Nội - 2010; Trần Mạnh Toàn, Các tình tiết tăng nặng
trách nhiệm hình sự đối với người chưa thành niên phạm tội, Hà Nội – 2011;
Võ Huỳnh Ngọc Thủy, Thủ tục giải quyết các vụ án đối với người chưa thành
niên (trên cơ sở số liệu của địa bàn tỉnh Bình Dương), Hà Nội – 2013…
Nhƣ vậy, qua thống kê cho thấy những công trình nghiên cứu trên có
phạm vi nghiên cứu rộng, trong khi đó vấn đề thủ tục tố tụng hình sự đối với
ngƣời chƣa thành niên là một nội dung quan trọng thì lại chƣa đƣợc đề cập
đến trên phƣơng diện nghiên cứu lý luận chuyên sâu và có hệ thống hoặc đã

với quy định về thủ tục tố tụng hình sự đối với ngƣời chƣa thành niên trong các
Công ƣớc quốc tế và pháp luật của một số nƣớc trên thế giới giúp cho việc nhận
thức đúng đắn vấn đề thủ tục tố tụng hình sự đối với ngƣời chƣa thành niên.

4


- Nghiên cứu những quy định cụ thể về thủ tục tố tụng đối với ngƣời
chƣa thành niên theo quy định của BLTTHS Việt Nam năm 2003.
- Nghiên cứu những hạn chế, vƣớng mắc trong thực tiễn việc áp dụng
các quy định của pháp luật về thủ tục tố tụng đối với ngƣời chƣa thành niên.
Qua đó có những kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật và giải pháp nâng cao
hiệu quả áp dụng các quy định về thủ tục tố tụng đối với ngƣời chƣa thành niên.
3.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tƣợng nghiên cứu: Luận văn nghiên cứu và giải quyết những vấn
đề lý luận và thực tiễn xung quanh những quy định pháp luật về thủ tục tố
tụng hình sự đối với ngƣời chƣa thành niên.
- Về địa bàn khảo sát: Luận văn khảo sát thực trạng áp dụng pháp luật
tố tụng hình sự đối với ngƣời chƣa thành niên trên địa bàn thành phố Hà Nội.
- Về thời gian khảo sát: Luận văn nghiên cứu thực tiễn áp dụng pháp
luật tố tụng hình sự đối với ngƣời chƣa thành niên trong giai đoạn 2010 - 2014.
4. Phương pháp luận và các phương pháp nghiên cứu
Đề tài đƣợc thực hiện trên cơ sở phƣơng pháp luận chủ nghĩa Mác - Lênin,
tƣ tƣởng Hồ Chí Minh về nhà nƣớc và pháp luật, quan điểm của Đảng và Nhà
nƣớc ta về xây dựng nhà nƣớc pháp quyền, về chính sách nhân đạo đối với ngƣời
chƣa thành niên phạm tội, về vấn đề cải cách tƣ pháp, về công tác đấu tranh phòng
chống tội phạm và các tội phạm do ngƣời chƣa thành niên thực hiện.
Trong quá trình nghiên cứu đề tài, tác giả đã sử dụng các phƣơng pháp
cụ thể và đặc thù của khoa học Luật hình sự và các phƣơng pháp cụ thể khác
nhƣ: Phƣơng pháp phân tích và tổng hợp, phƣơng pháp so sánh, đối chiếu,


Một số vấn đề chung về thủ tục tố tụng hình sự đối với
ngƣời chƣa thành niên.

Chương 2.

Những quy định của Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003 về
thủ tục tố tụng đối với ngƣời chƣa thành niên và thực tiễn
thi hành.

Chương 3.

Những kiến nghị hoàn thiện pháp luật, những giải pháp
nâng cao hiệu quả áp dụng các quy định về thủ tục tố
tụng hình sự đối với ngƣời chƣa thành niên.

6


Chương 1
MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ THỦ TỤC TỐ TỤNG HÌNH SỰ
ĐỐI VỚI NGƯỜI CHƯA THÀNH NIÊN
1.1. KHÁI NIỆM VÀ MỤC ĐÍCH CỦA THỦ TỤC TỐ TỤNG HÌNH SỰ ĐỐI
VỚI NGƢỜI CHƢA THÀNH NIÊN

1.1.1. Khái niệm thủ tục tố tụng đối với người chưa thành niên
Ngƣời chƣa thành niên với đặc thù là những ngƣời chƣa phát triển đầy
đủ về thể chất và tinh thần, vì vậy khả năng nhận thức về tính chất nguy hiểm
cho xã hội của hành vi phạm tội bị hạn chế, nhiều trƣờng hợp do bị kích động,
xúi giục, lôi kéo dẫn đến hành vi phạm tội. Mỗi quốc gia khác nhau, tùy vào

ý, phạm tội đặc biệt nghiêm trọng hoặc nguời từ đủ 16 tuổi đến dƣới 18
tuổi phạm một tội đƣợc quy định trong BLHS.
BLTTHS 1999 cũng dành một chƣơng riêng (Chƣơng XXXII) quy định
về thủ tục giải quyết vụ án mà bị can, bị cáo là ngƣời chƣa thành niên. Tuy
nhiên cả BLHS và BLTTHS đều không đƣa ra một khái niệm cụ thể thế nào
là ngƣời chƣa thành niên phạm tội. Hơn nữa, không thể đồng nhất khái niệm
tội phạm do ngƣời chƣa thành niên gây ra và khái niệm ngƣời chƣa thành niên
phạm tội, bởi lẽ khái niệm ngƣời chƣa thành niên phạm tội là khái niệm dùng
để chỉ một dạng chủ thể đặc biệt là ngƣời chƣa thành niên thực hiện hành vi
phạm tội, còn khái niệm tội phạm do ngƣời chƣa thành niên gây ra là khái
niệm dùng để chỉ tội phạm đã đƣợc thực hiện bởi một dạng chủ thể đặc biệt là
ngƣời chƣa thành niên [33, Tr 8 - 9]. Có thể hiểu ngƣời chƣa thành niên phạm
tội nhƣ sau: Người chưa thành niên phạm tội là người từ đủ 14 tuổi đến dưới
18 tuổi, có năng lực trách nhiệm hình sự, có lỗi trong việc thực hiện hành vi
nguy hiểm cho xã hội bị luật hình sự cấm và phải chịu các chế tài do pháp
luật quy định.
Ngƣời chƣa thành niên phạm tội là ở lứa tuổi mà khả năng nhận thức về
8


tính chất nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội bị hạn chế và nhiều khi
còn bị tác động mạnh của những điều kiện bên ngoài. Quá trình điều tra, truy
tố, xét xử phải đƣợc tiến hành hết sức thận trọng, cụ thể và chính xác trên cơ
sở xem xét đầy đủ các yếu tố của bản thân và những điều kiện bên ngoài tác
động đến ngƣời đó. Chính vì vậy, thủ tục tố tụng đối với ngƣời chƣa thành
niên cũng cần chú ý những đặc điểm của ngƣời chƣa thành niên để giúp họ
bảo vệ đƣợc quyền và lợi ích hợp pháp của mình, cũng nhƣ tạo điều kiện để
họ thực hiện nghĩa vụ khi tham gia tố tụng [7, Tr 526].
Có thể định nghĩa về thủ tục tố tụng đối với ngƣời chƣa thành niên là:
Những quy định cụ thể cần áp dụng để giải quyết vụ án hình sự có người bị

niên, tạo cơ sở pháp lý cho ngƣời chƣa thành niên thực hiện quyền – nghĩa vụ
pháp lý của mình và trách nhiệm của Nhà nƣớc và các chủ thể khác trong việc
đảm bảo cho họ đƣợc hƣởng những quyền đó.
1.2. CƠ SỞ QUY ĐỊNH THỦ TỤC TỐ TỤNG HÌNH SỰ ĐỐI VỚI NGƢỜI
CHƢA THÀNH NIÊN VÀ NGUYÊN TẮC XỬ LÝ ĐỐI VỚI NGƢỜI CHƢA
THÀNH NIÊN PHẠM TỘI

1.2.1. Cơ sở quy định thủ tục tố tụng hình sự đối với người chưa
thành niên
Thứ nhất: Về yếu tố tâm sinh lý của ngƣời chƣa thành niên
Do đặc trƣng về lứa tuổi cũng nhƣ sự phát triển chƣa đầy đủ về thể
chất, tinh thần, kinh nghiệm sống, trình độ nhận thức nên ngƣời chƣa thành
niên có những đặc điểm tâm sinh lý khác so với ngƣời thành niên. Có vụ án
xảy ra xuất phát từ những mâu thuẫn đơn giản, nhiều khi chỉ là sự khích bác
của những đứa trẻ với nhau hoặc đơn giản chỉ là “nhìn nó ngứa mắt”.
Tâm lý chung của ngƣời chƣa thành niên là dễ bị kích động, tính kiên
trì và năng lực tự kiềm chế thấp [33, Tr 20]. Khi phạm tội và bị bắt thƣờng sẽ
có tâm lý chán nản, tuyệt vọng, sợ hãi. Vì vậy, khi bị hỏi cung bị can do tâm
lý sợ hãi, căng thẳng, xấu hổ nên thƣờng im lặng không chịu khai báo hoặc
khai báo lộn xộn, không trung thực. Ngoài ra, thái độ khai báo của các em còn

10


phụ thuộc vào thói quen và cách sống của các em cũng nhƣ tình cảm gia đình,
bạn bè. Khi các em nhận thấy lời khai của mình có thể tác động đến danh dự,
uy tín của bản thân và gia đình hoặc xấu hổ trƣớc mọi ngƣời thì sẽ không dám
nói. Hơn nữa, khi gặp Điều tra viên, nếu Điều tra viên tạo cho các em cảm
giác sợ hãi sẽ ảnh hƣởng rất lớn tới lời khai của các em nên tính trung thực
cũng nhƣ tính chính xác trong lời khai không cao. Bên cạnh đó ngƣời chƣa

cách, phẩm giá và các quyền tự do cơ bản của các em.
Nhƣ vậy, có thể tránh cho các em có những ác cảm, mặc cảm với mọi
ngƣời, với xã hội. Thực hiện đƣợc điều này cũng góp phần giải quyết vụ án
khách quan, toàn diện và đầy đủ. Không những làm cho ngƣời chƣa thành niên
nhận thức đƣợc lỗi lầm và sửa chữa lỗi lầm mà còn giúp cho các cơ quan, tổ
chức hữu quan có những biện pháp cụ thể trong đấu tranh phòng chống tội
phạm ở ngƣời chƣa thành niên. Cùng với đó là nguyên tắc không xử phạt tù
chung thân hoặc tử hình đối với ngƣời chƣa thành niên phạm tội và khi xử phạt
tù ngƣời chƣa thành niên đƣợc áp dụng mức án nhẹ hơn so với ngƣời thành
niên. Đây chính là cơ sở pháp lý, thể chế chính sách của Đảng, Nhà nƣớc ta về
bảo vệ, chăm sóc, giáo dục trẻ em phù hợp với Công ƣớc quyền trẻ em[33, Tr 22-25].
Đây là những căn cứ quan trọng, là cơ sở cho việc quy định một trình
tự, thủ tục tố tụng hình sự đặc biệt áp dụng đối với ngƣời chƣa thành niên
nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho họ trong quá trình tham gia tố tụng.
1.2.2. Nguyên tắc tiến hành tố tụng hình sự đối với người chưa
thành niên
Mặc dù BLTTHS năm 2003 chƣa có quy định cụ thể nào đề cập đến
nguyên tắc tiến hành tố tụng đối với ngƣời chƣa thành niên, tuy nhiên qua
những quy định tại Chƣơng XXXII BLTTHS về thủ tục tố tụng đối với ngƣời
chƣa thành niên và những nguyên tắc xử lý đối với ngƣời chƣa thành niên
phạm tội quy định tại Điều 69 BLHS có thể đƣa ra một số nguyên tắc tiến
hành tố tụng đối với ngƣời chƣa thành niên nhƣ sau:

12


Thứ nhất, đối tƣợng ngƣời chƣa thành niên phạm tội theo quy định của
pháp luật hình sự nƣớc ta là những từ đủ 14 tuổi đến dƣới 18 tuổi thì phải chịu
trách nhiệm hình sự. Với những ngƣời dƣới 14 tuổi thì sẽ không phải chịu
trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm, và nếu đủ 18 tuổi trở lên thì phải chịu

không thể tránh khỏi về tâm lý đối với bị can, bị cáo là ngƣời chƣa thành niên
do hoạt động TTHS gây ra, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi nhất cho việc
làm rõ những nguyên nhân, điều kiện phạm tội của họ để Tòa án có thể xét xử
và tuyên bản án có tác động tích cực nhất đến tâm lý của đối tƣợng này. Vì
thế, trong tất cả các hoạt động điều tra, truy tố, xét xử đối với bị can, bị cáo
chƣa thành niên, các cơ quan tiến hành tố tụng phải xem xét một cách khách
quan toàn diện và đầy đủ để xác định các yếu tố có liên quan đến việc thực
hiện tội phạm của họ nhƣ: Khả năng nhận thức về tính nguy hiểm cho xã hội
của hành vi phạm tội, nguyên nhân và điều kiện phạm tội.
Khi Tòa án quyết định hình phạt thì phải căn cứ vào các yếu tố về môi
trƣờng xã hội, nhân thân ngƣời phạm tội... để lựa chọn hình phạt và mức phạt
phù hợp, đảm bảo đƣợc mục đích là giúp họ sửa chữa sai lầm, giáo dục họ trở
thành công dân tốt.
Thứ tƣ, ƣu tiên sử dụng các biện pháp tƣ pháp thay cho việc áp dụng
hình phạt với ngƣời chƣa thành niên: Các biện pháp tƣ pháp nhƣ: giáo dục tại
xã, phƣờng, thị trấn từ một năm đến hai năm đối với ngƣời chƣa thành niên
phạm tội ít nghiêm trọng hoặc tội nghiêm trọng hoặc đƣa vào trƣờng giáo
dƣỡng từ một năm đến hai năm đối với ngƣời chƣa thành niên phạm tội, nếu
thấy do tính chất nghiêm trọng của hành vi phạm tội, do nhân thân và môi
trƣờng sống của ngƣời đó mà cần đƣa ngƣời đó vào một tổ chức giáo dục có
kỷ luật chặt chẽ.
Nếu ngƣời đƣợc giáo dục tại xã, phƣờng, thị trấn hoặc ngƣời đƣợc đƣa
vào trƣờng giáo dƣỡng đã chấp hành một phần hai thời hạn do Toà án quyết
định và có nhiều tiến bộ, thì theo đề nghị của tổ chức, cơ quan, nhà trƣờng

14


đƣợc giao trách nhiệm giám sát, giáo dục, Toà án có thể quyết định chấm dứt
thời hạn giáo dục tại xã, phƣờng, thị trấn hoặc thời hạn ở trƣờng giáo dƣỡng.


Thứ nhất, Công ƣớc về quyền trẻ em có thể coi là công ƣớc quốc tế tiêu
biểu cho việc bảo vệ ngƣời chƣa thành niên. Tại Điều 37 và Điều 40 Công
ƣớc quy định các quyền cơ bản bắt buộc áp dụng đối với ngƣời chƣa thành
niên nhƣ: Cấm sử dụng nhục hình hoặc áp dụng bất cứ biện pháp xử lý tàn
nhẫn, vô nhân đạo hoặc hạ thấp nhân phẩm đối với ngƣời chƣa thành niên
phạm tội, không áp dụng hình phạt chung thân hoặc tử hình đối với các hành
vi phạm tội do ngƣời dƣới 18 tuổi thực hiện. Trong suốt quá trình khởi tố,
điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án quyền của ngƣời chƣa thành niên đƣợc
tôn trọng. Điều này đƣợc thể hiện nhƣ: Đƣợc giả định vô tội cho tới khi bị
chứng minh là có tội theo pháp luật; đƣợc trợ giúp pháp lý; không bị ép buộc
phải khai hoặc nhận tội; đƣợc thẩm vấn hoặc nhờ ngƣời thẩm vấn những
ngƣời làm chứng đã chống lại mình; đƣợc mời và thẩm vấn những ngƣời làm
chứng cho mình; quyền yêu cầu đƣợc xem xét lại phán quyết bởi một cơ quan
hoặc nhà chức trách có thẩm quyền cao hơn, độc lập, vô tƣ; quyền riêng tƣ
đƣợc áp dụng trong suốt quá trình tố tụng [29, tr. 16-17].
Thứ hai, quy tắc Bắc Kinh đƣợc Đại hội đồng Liên hiệp quốc thông qua
ngày 29/11/1985. Quy tắc Bắc Kinh đƣa ra nhiều quy định quan trọng đóng
góp vào hoạt động tƣ pháp với ngƣời chƣa thành niên. Nội dung của quy tắc
hƣớng tới các hoạt động tƣ pháp phải chú trọng đến phúc lợi và phải bảo đảm
đối xử phù hợp với tính cách và tội phạm mà ngƣời đó đã gây ra. Tại quy tắc số
11 của quy tắc Bắc Kinh đã đƣa ra quy định quan trọng là việc xử lý ngƣời
chƣa thành niên mà không cần phải đƣa ra Tòa án. Vì việc xét xử ở Tòa có thể
gây chấn thƣơng tâm lý, tâm lý xấu hổ mặc cảm của ngƣời chƣa thành niên.
Hình thức giam giữ để chờ đƣa ra xét xử chỉ đƣợc sử dụng nhƣ là biện pháp
cuối cùng, trong thời gian ngắn nhất và không bị tách rời khỏi sự giám sát của
cha, mẹ nếu nhƣ không cần thiết. Việc đƣa ngƣời chƣa thành niên phạm tội vào
trại giam là biện pháp cuối cùng và trong thời gian tối thiểu nhất [29] [52, tr.21-23].

16