1. ĐẶT VẤN ĐỀ
1.1 Lý do chọn đề tài
Nâng cao chất lượng tổ chuyên môn ở trường THPT sao cho có hiệu quả thiết
thực nhằm từng bước nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập trong các nhà trường
phổ thông là vấn đề quan trọng và cấp thiết trong giai đoạn hiện nay.
Công tác chuyên môn là hoạt động quan trọng, chủ yếu, quyết định sự tồn tại và
phát triển của mỗi nhà trường. Ở trường THPT, tổ chuyên môn là một bộ phận cấu
thành trong bộ máy tổ chức, quản lý, nơi thực thi trực tiếp nhiệm vụ dạy học và giáo
dục học sinh.
Hoạt động chuyên môn của tổ chuyên môn là hoạt động thiết yếu, chủ lực cho
tất cả các hoạt động giáo dục. Vì vậy, nghiên cứu công tác quản lý, xây dựng và phát
triển các hoạt động dạy học - giáo dục trong nhà trường nói chung, hoạt động tổ
chuyên môn nói riêng ở các trường THPT là nhiệm vụ quan trọng và là điều kiện cơ
bản để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện. Trong công tác quản lý nhà trường,
nếu quản lý có hiệu quả hoạt động của tổ chuyên môn cùng với việc đề ra được các
biện pháp quản lý hoạt động của tổ chuyên môn có cơ sở khoa học và phù hợp với
điều kiện thực tiễn sẽ là con đường tốt nhất để đạt được chất lượng giáo dục theo mục
tiêu đề ra.
Đây là một hoạt động khá khó khăn và phức tạp của nhà quản lý giáo dục, để có
thể quản lý tốt các hoạt động của tổ chuyên môn, người quản lý phải biết dựa vào
những cánh tay đắc lực của mình về chuyên môn ở nhà trường như: các Phó hiệu
trưởng, các Tổ trưởng tổ chuyên môn và các giáo viên giỏi có nhiều kinh nghiệm.
Hoạt động của tổ chuyên môn ở trường THPT là một yêu cầu bắt buộc và hết sức cần
thiết, là một quy định trong điều lệ trường trung học do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban
hành. Hiệu trưởng quản lý hoạt động này còn nhằm quản lý giáo viên nhất là về
chuyên môn nghiệp vụ, về thực hiện kế hoạch giảng dạy và cả về năng lực sư phạm
của giáo viên trong từng tổ chuyên môn.
Nâng cao chất lượng hoạt động tổ chuyên môn trong các nhà trường sẽ phát
huy tinh thần nỗ lực sáng tạo của giáo viên trong tập thể sư phạm, tính đoàn kết nội
bộ, phát huy năng lực điều hành hoạt động của tổ trưởng tổ chuyên môn, đồng thời tạo
một động lực thôi thúc giáo viên trong các tổ chuyên môn phát huy nhiều sáng kiến,

triển giáo dục nhằm nâng cao dân trí- đào tạo nhân lực, bồi dưỡng người tài, đào tạo
nên những con người có kiến thức, có văn hoá, khoa học kỹ thuật, có kỹ năng nghề
nghiệp, lao động tự chủ sáng tạo, có ky luật, giàu lòng nhân ái, yêu nước, yêu chủ
nghĩa xã hội, sống lành mạnh đáp ứng nhu cầu phát triển của đất nước”. (Trích văn
kiện hội nghị TW IV khoá 7 - Đảng CSVN)
Cả ba mục tiêu: “Nâng cao dân trí - đào tạo nhân lực – bồi dưỡng nhân tài” đều
phải cần đến chất lượng giáo dục đào tạo chung của hệ thống giáo dục quốc dân, trên
mọi lĩnh vực khoa học tự nhiên, khoa học xã hội, khoa học kĩ thuật, khoa học nhân
văn.. vừa tạo điều kiện tiếp thu khoa học công nghệ thế giới, vừa đưa sự nghiệp công
nghiệp hóa hiện đại hoá đất nước đến thành công, vừa nâng cao đời sống nhân dân,
xây dựng một xã hội vững mạnh, đất nước phồn vinh.
2.2. Thực trạng của vấn đề
- Trường THCS&THPT Hà Trung được thành lập năm 2007, nằm ở địa bàn xã
Vinh Hà, huyện Phú Vang, tỉnh Thừa Thiên Huế có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt
khó khăn. Đến năm học 2004 – 2015, trường có 26 lớp gồm 1223 học sinh, gồm có 87
cán bộ giáo viên, đa số giáo viên trẻ, nhà ở xa trường. Trường gồm có 08 tổ khối
chuyên môn: Ngữ văn, Tiếng Anh, Toán – Tin, Lý – Hoá, Sử - Địa - GDCD, Sinh - Kỹ
thuật, Thể dục- Âm nhạc, Mỹ thuật, Văn phòng. Trong 08 tổ chuyên môn chỉ có 02
Tổ chuyên môn riêng, còn các tổ khác giáo viên dạy các bộ môn khác nhau. Do vậy
việc điều hành quản lí giáo viên để thực hiện công tác chuyên môn theo kế hoạch từng
tuần, từng tháng, từng học kì và cả năm của tổ bộ môn là một việc đòi hỏi sự năng
động, sáng tạo của người tổ trưởng để phù hợp với môn học khác nhau, phù hợp với
từng đối tượng khác nhau để nâng cao chất lượng giảng dạy của giáo viên, của tổ bộ
môn, đồng thời nâng cao chất lượng giáo dục của trường.

3


- Bên cạnh một số tổ chuyên môn làm khá tốt chức năng, nhiệm vụ của tổ, thực
hiện có hiệu quả công tác giảng dạy, công tác chủ nhiệm, phối kết hợp với các tổ chức


4


c) Chức năng Tổ chuyên môn
- Tổ chuyên môn giúp Hiệu trưởng điều hành các hoạt động nghiệp vụ chuyên
môn liên quan đến dạy và học;
- Tổ chuyên môn trực tiếp quản lý giáo viên trong tổ theo nhiệm vụ quy định.
- Tổ chuyên môn là đầu mối để Hiệu trưởng quản lý nhiều mặt, nhưng chủ yếu
vẫn là hoạt động chuyên môn, tức là hoạt động dạy học trong trường.
- Tổ trưởng chuyên môn phải là người có khả năng xây dựng kế hoạch; điều
hành tổ chức, hoạt động của tổ theo kế hoạch giáo dục, phân phối chương trình môn
học của Bộ Giáo dục và Đào tạo và kế hoạch năm học của nhà trường; tổ chức bồi
dưỡng chuyên môn cho giáo viên trong tổ; đánh giá, xếp loại và đề xuất khen thưởng,
kỷ luật giáo viên thuộc tổ mình quản lý.
Do đó, tổ trưởng chuyên môn phải là người có phẩm chất đạo đức tốt; có năng
lực, trình độ, kinh nghiệm chuyên môn; có uy tín đối với đồng nghiệp, học sinh. Tổ
trưởng chuyên môn phải là người có khả năng tập hợp giáo viên trong tổ, biết lắng
nghe, tạo sự đoàn kết trong tổ, gương mẫu, công bằng, kiên trì, khéo léo trong giao
tiếp, ứng xử.
b. Nhiệm vụ Tổ chuyên môn
Tổ chuyên môn có những nhiệm vụ sau:
- Xây dựng và thực hiện kế hoạch hoạt động chung của tổ, hướng dẫn xây
dựng và quản lý kế hoạch cá nhân của tổ viên theo kế hoạch dạy học, phân phối
chương trình và các hoạt động giáo dục khác của nhà trường;
- Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn và nghiệp vụ; tham gia đánh giá, xếp loại các
thành viên của tổ theo quy định của Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học và các quy
định khác hiện hành; giới thiệu tổ trưởng, tổ phó; đề xuất khen thưởng, kỷ luật đối với
giáo viên.
- Sinh hoạt TCM là một trong những hoạt động không thể thiếu trong các hoạt

- Lập kế hoạch chính thức.
Tổ chuyên môn phải xây dựng một bản kế hoạch chung về hoạt động chuyên
môn trong năm học dựa vào kế hoạch hoạt động chung của nhà trường, nội dung hoạt
động chung của tổ chuyên môn, mỗi tổ phải vạch ra được kế hoạch hoạt động chuyên
môn của tổ.
- Trong một năm học có bao nhiêu buổi sinh hoạt và mỗi buổi sinh hoạt giải
quyết một chuyên đề về chuyên môn nghiệp vụ gì.
- Lịch tiến hành thao giảng để kiểm tra, phân loại giáo viên.

6


- Lịch khảo sát chất lượng, kiểm tra học kỳ, hoàn thành hồ sơ sổ sách, kiểm tra
hồ sơ giáo viên, báo cáo.
- Lập kế hoạch công tác bồi dưỡng thường xuyên của đội ngũ giáo viên và hoạt
động các chuyên đề.
- Lịch soạn bài và làm đồ dùng dạy học...
Kế hoạch của tổ phải thật cụ thể, nêu rõ nội dung công việc, yêu cầu, thời gian,
phân công công việc, lề lối làm việc.
2.3.3. Tăng cường vai trò của tổ trưởng chuyên môn trong quản lý dạy học
a. Quản lý giảng dạy của giáo viên
- Xây dựng kế hoạch hoạt động chung của tổ theo tuần tháng, học kì và cả năm
học nhằm thực hiện chương trình, kế hoạch dạy học và các hoạt động khác theo kế
hoạch giáo dục, phân phối chương trình môn học của Bộ Giáo dục và Đào tạo và kế
hoạch năm học của nhà trường;
- Xây dựng kế hoạch cụ thể dạy chuyên đề, tự chọn, ôn thi tốt nghiệp, dạy bồi
dưỡng học sinh giỏi, phụ đạo học sinh yếu kém;
- Xây dựng kế hoạch cụ thể về sử dụng đồ dùng dạy học, thiết bị dạy học đúng,
đủ theo các tiết trong phân phối chương trình;
- Hướng dẫn xây dựng và quản lý việc thực hiện kế hoạch cá nhân, soạn giảng

- Đề xuất, xây dựng kế hoạch, tổ chức các hoạt động nội, ngoại khóa để thực
hiện mục tiêu giáo dục.
- Các hoạt động khác (theo sự phân công của Hiệu trưởng).
2.3.4. Quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn
Sinh hoạt tổ chuyên môn là một hoạt động chuyên môn không thể thiếu trong
hoạt động của nhà trường; là dịp để trao đổi chuyên môn góp phần nâng cao chất
lượng dạy học. Thông qua sinh hoạt tổ chuyên môn sẽ xuất hiện nhiều ý tưởng. Do
vậy, tổ trưởng cần tạo điều kiện để giáo viên nói lên ý tưởng, kinh nghiệm của mình.
Nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn cần đa dạng, phong phú, có thay đổi và phải có
chuẩn bị trước về nội dung và cách thức tổ chức thực hiện.
Thông qua sinh hoạt chuyên môn để thảo luận, đánh giá, thống nhất định hướng
nội dung, phương pháp giảng dạy các bài học, có thể góp ý các tiết dạy dự giờ thao
giảng đồng nghiệp để học hỏi lẫn nhau, rút kinh nghiệm để nâng cao trình độ chuyên
môn, tay nghề.
Việc sinh hoạt tổ chuyên môn thực hiện theo định kì quy định trong Điều lệ
trường THPT (2 tuần/lần). Thời gian do Hiệu trưởng quy định và tuỳ yêu cầu về tính
chất, nội dung công việc).

8


Nội dung sinh hoạt Tổ chuyên môn thực hiện theo nhiệm vụ quy định (tránh
việc sinh hoạt chỉ để giải quyết sự vụ, sự việc và hoặc mang tính hành chính).
Người quản lý nắm bắt thông tin, tình hình của tổ chuyên môn, kiểm tra biên
bản sinh hoạt của tổ chuyên môn để đánh giá hiệu quả sinh hoạt chuyên môn, góp ý
kịp thời để khắc phục những tồn tại để từng bước nâng cao chất lượng sinh hoạt
chuyên môn.
2.3.5. Đổi mới công tác kiểm tra và đánh giá chất lượng hoạt động của TCM
Trong quản lý nhà trường, kiểm tra, đánh giá toàn diện mọi hoạt động là công
việc diễn ra thường xuyên. Việc kiểm tra đánh giá TCM cũng không nằm ngoài thông

- Vấn đề phương tiện được đề cập đến ở đây bao gồm hai khía cạnh: cả các
phương tiện dạy học dùng cho mỗi GV, cả các phương tiện cần thiết cho sinh hoạt,
nghiên cứu chuyên môn của các TCM.
- Đối với GV, phương tiện dạy học là toàn bộ những trang thiết bị, đồ dùng,
dụng cụ phục vụ việc giảng dạy và học tập. Trong thời đại cách mạng khoa học và
công nghệ, việc áp dụng công nghệ thông tin hiện đại vào việc dạy và học, đặc biệt là
máy vi tính, internet sẽ tạo ra một cuộc cách mạng về đổi mới phương pháp giảng dạy
và học tập.
- Phương tiện dùng cho giáo viên trong giờ lên lớp là điều kiện cần thiết để
nâng cao chất lượng dạy học trong nhà trường. Nhưng đó mới chỉ là những gì liên
quan đến hoạt động của cá nhân. Để Tổ chuyên môn hoạt động thực sự có hiệu quả,
việc cung ứng các phương tiện cũng như tạo điều kiện tốt nhất cho tổ chuyên môn
trong từng hoàn cảnh cụ thể của nhà trường là đỏi hỏi phải được đặt ra.
- Do đặc thù của từng bộ môn, các tổ chuyên môn cần có những phương tiện
khác nhau. Ở đây, chúng tôi chỉ nêu những cơ sở vật chất, các phương tiện, điều kiện
chung, thiết yếu mà bất cứ tổ chuyên môn nào cũng cần phải được trang bị.
- Thực tế hiện nay, ở nhiều trường THPT có hai hiện tượng trái ngược xảy ra:
hoặc quá thiếu các thiết bị cần thiết một phần do khả năng tài chính eo hẹp, một phần
do người lãnh đạo chưa thấy hết tầm quan trọng của phương tiện dạy học; hoặc bỏ ra
không ít tiền mua sắm thiết bị, nhưng để lãng phí do ít sử dụng. Những vấn nạn ấy có
thể giải quyết được nếu hiệu trưởng yêu cầu tổ chuyên môn phải gia tăng trách nhiệm
trong lĩnh vực này.
- Hiệu trưởng phải tạo điều kiện để tổ chuyên môn phải đầy đủ nhân sự, tổ
trưởng, tổ phó phải được bồi dưỡng trình độ lý luận chính trị, bồi dưỡng nâng cao trình
độ chuyên môn nghiệp vụ; thực hiện tốt chế độ phụ cấp chức vụ cho đội ngũ tổ trưởng,

10


tổ phó chuyên môn; hàng năm tổ chức cho giáo viên được thăm quan, giao lưu, học


11


phần giáo dục toàn diện học sinh, thực hiện kế hoạch nhà trường và thực hiện được
mục tiêu giáo dục đề ra.
- Tổ chuyên môn không thể hoạt động độc lập mà có quan hệ chặt chẽ với các
tổ chuyên môn khác, với Ban Giám hiệu nhà trường, với Công đoàn, Đoàn Thanh niên
Cộng sản Hồ Chí Minh. Các mối quan hệ trên nếu được thực hiện tốt, chặt chẽ, đồng
bộ thì chắc chắn hoạt động của tổ chuyên môn sẽ đạt hiệu quả tốt hơn.
2.4. Kết quả thăm dò của SKKN
Qua thăm dò sự cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất tôi tiến hành
trưng cầu ý kiến của 30 cán bộ giáo viên nhân viên trong nhà trường 03 BGH, 16
TTCM và TPCM, 11 GV
Tính cần thiết (người /(%))
TT

Các biện
pháp

Rất
cần
thiết

Cần
thiết

Ít
Không
cần

0

0

12
(40,0)

18
(60,0
)

0

0

0

0

13
(43,3)

17
(56,7
)

0

0


)

15
(50,0
)

12
(40,0
)

18
(60,0
)

0

Tổ chuyên
môn
Thực hiện
xây dựng kế
2

hoạch hoạt
động tổ

0

chuyên môn
Tăng cường
vai trò của tổ

9
(30,0
)

21
(70,0
)

17
(56,7
)

13
(43,3
)

10
(33,3
)

18
(60,0
)

0

10
(33,3)

20

(26,6)

20
(66,7
)

2
(6,7)

0

0

hoạt động
của TCM
Đảm bảo các
điều kiện cho
6

hoạt động tổ
chuyên môn
Mối quan hệ
giữa tổ
chuyên môn

7

với Ban
Giám hiệu và
các cơ cấu tổ

thi của các biện pháp mà chúng tôi đề xuất trong việc quản lý hoạt động TCM.

C. PHẦN KẾT LUẬN
- Nâng cao chất lượng dạy học nói chung, trong các nhà trường bậc THPT nói
riêng, TCM đóng một vai trò quan trọng. Để thực hiện được chủ đề năm học “Năm
học đổi mới quản lý và nâng cao chất lượng giáo dục” thì đổi mới cách quản lý tổ

14


chuyên môn, đổi mới từ cách sinh hoạt tổ, mỗi thành viên trong tổ là một hạt nhân
quan trọng. Mỗi giáo viên phải không ngừng phấn đấu để nâng cao trình độ, đổi mới
phương pháp dạy học, ứng dụng công nghệ thông tin phù hợp, có hiệu quả để nâng cao
chất lượng dạy học, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện từng bước thực hiện thành
công sự nghiệp giáo dục mà Đảng, Nhà nước và nhân dân đã giao phó. Do đó người
quản lý phải tăng cường các biện pháp quản lý Tổ chuyên môn, thường xuyên kiểm
tra, có đánh giá kịp thời để điều chỉnh, rút kinh nghiệm cho các tổ khối chuyên môn
hoạt động đạt hiệu quả cao, khắc phục những tồn tại để vươn lên. Từ đó nâng cao chất
lượng của bộ môn, xây dựng mỗi Tổ chuyên môn là một tập thể thực sự đoàn kết,
nhiệt tình thực hiện thành công kế hoạch của tổ, của trường. Để đạt được điều đó,
người tổ trưởng phải có cái nhìn tổng quát và biết gắn kết những ý tưởng riêng trong tổ
thành ý tưởng chung của cả tổ và biến những kế hoạch đó thành những hoạt động cụ
thể cho Tổ chuyên môn. Sinh hoạt Tổ chuyên môn sẽ thực sự có hiệu quả khi các
thành viên trong tổ thực sự đoàn kết, tự giác, nỗ lực không ngừng và có thêm sự hỗ trợ
kịp thời của lãnh đạo nhà trường và các tổ chức đoàn thể.
Qua khảo sát có thể nhận xét: HT đã có nhiều cố gắng trong việc quản lý các
hoạt động nói chung và quản lý hoạt động của TCM nói riêng, góp phần đáp ứng yêu
cầu đổi mới QLGD và yêu cầu GD&ĐT trong thời kỳ mới. Điều này chứng tỏ nhà
quản lý đã có những biện pháp nhất định để nâng cao chất lượng dạy học, góp phần
xây dựng nhà trường phát triển trong sự nghiệp “trồng người” đáp ứng yêu cầu ngày