ĐỀ CƢƠNG MÔN HỌC:

BIÊN TẬP VĂN BẢN BÁO CHÍ
Đại học Quốc gia Hà Nội
Trƣờng Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
Khoa Báo chí
Bộ môn: Biên tập - Xuất bản
---------------------------------1. Thông tin về giảng viên:
- Họ và tên:

Phạm Thị Lan

- Chức danh, học hàm, học vị: Thạc sỹ, giảng viên
- Thời gian, địa điểm làm việc: Giảng viên sẽ thông báo cụ thể cho sinh viên vào
tiết học đầu tiên của môn học.
- Điện thoại:

Cơ quan: 04.8581078

- Email:



Di động: 0989.313.716

- Các hƣớng nghiên cứu chính: Lý thuyết truyền thông, Công tác biên tập.
- Các giảng viên tham gia giảng dạy: Theo điều hành của Bộ môn Biên tập Xuất bản.
- Địa chỉ liên hệ: Khoa Báo chí Trường Đại học KHXH&NV, 336 Nguyễn Trãi,
Thanh Xuân, Hà Nội.
2. Thông tin chung về môn học
- Tên môn học:

+ Nghe giảng lý thuyết:

12 giờ

+ Làm bài tập trên lớp:

06 giờ

+ Thảo luận:

06 giờ

+ Thực hành, thực tập:

04 giờ

+ Tự học xác định:

02 giờ

- Địa chỉ Khoa/Bộ môn phụ trách: Khoa Báo chí, tầng 1, nhà A, 336 Nguyễn
Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội.
3. Mục tiêu môn học
3.1. Mục tiêu chung:
- Kiến thức:
+ Sinh viên nắm bắt đƣợc những nội dung chính của công tác biên tập, phƣơng
pháp biên tập và các thao tác biên tập cụ thể trên các văn bản báo chí.
+ Sinh viên phân tích đƣợc mối quan hệ giữa biên tập viên với các bộ phận
khác trong toà soạn (đặc biệt là với phóng viên).
+ Biết đƣợc tầm quan trọng của việc tự biên tập bản thảo trƣớc khi chuyển đến

3.2. Mục tiêu chi tiết của môn học:
Nội dung

Bậc 1

Bậc 2

Bậc 3

Nội dung 1. - Biết đƣợc một cách - Phân tích đƣợc mối

- Lý giải đƣợc mối

Dẫn nhập tổng quan về những

quan hệ giữa phóng

quan hệ giữa công tác

nội dung chính và vai biên tập với chất lƣợng viên và biên tập viên
trò của công tác biên và khả năng cạnh tranh dƣới sự chi phối của
tập.

của mỗi tờ báo.

đặc điểm: Hoạt động


báo chí là hoạt động
- Nắm đƣợc hình thức - Phân tích đƣợc ƣu

động thực hành môn
học trong các nội
dung sau).

Nội dung 2. - Biết đƣợc những
Công tác

mặt hoạt động của

-Trình bày đƣợc những - Phân tích đƣợc vai
hoạt động nghiệp vụ cụ trò của công tác tổ

tổ chức nội công tác tổ chức nội

thể trong công tác tổ

chức nội dung đối

dung của

dung, xây dựng bản

chức nội dung tờ báo

với chất lƣợng thông

bộ phận

thảo.



ngôn ngữ báo chí.

văn bản

yêu cầu về ngôn ngữ
đối với văn bản báo


báo chí

-Biết đƣợc những

- Nhận thức đƣợc

hiện tƣợng sai về

nguyên nhân chính dẫn - Phát hiện và sửa

ngôn ngữ phổ biến

đến các hiện tƣợng sai chữa đƣợc các lỗi

trên báo chí hiện nay. về ngôn ngữ trên báo
chí.

chí.

sai về ngôn ngữ
trong phạm vi các


tin của bài viết.

thực hiện các bài tập

báo chí

- Biết đƣợc vai trò của

và phần thực hành

từng yếu tố tổ chức

tƣơng ứng.

thông tin (tít chính, tít
phụ, ảnh, bảng biểu,
box dữ liệu…)
Nội dung 5. - Nắm rõ sự khác biệt - Phân tích đƣợc sự

-Vận dụng đƣợc các

Biên tập

giữa tác phẩm báo

khác biệt giữa tác phẩm kiến thức về công

văn bản


trực tuyến theo quy

tuyến.

trình và đảm bảo các

- Nắm đƣợc quy trình yêu cầu về đặc trƣng
biên tập báo trực

loại hình

tuyến.

4. Tóm tắt nội dung môn học:
Biên tập văn bản báo chí là môn học về hoạt động nghiệp vụ của bộ phận
biên tập trong các toà soạn báo hiện nay, trong đó tập trung chủ yếu vào công
tác biên tập ngôn ngữ văn bản báo chí. Với những nội dung trên, Biên tập văn
bản báo chí hƣớng tới mục tiêu cung cấp cho ngƣời học những hiểu biết căn
bản nhất về các hoạt động nghiệp vụ biên tập tại các toà soạn; về các khâu, các
kỹ thuật... để biên tập một văn bản báo chí. Từ đó, môn học hình thành ở ngƣời
học ý thức và khả năng tự biên tập; kỹ năng phối hợp hoạt động với bộ phận
biên tập. Cùng các môn học khác, Biên tập văn bản báo chí cũng góp phần xây
dựng ý thức tác nghiệp chủ động, độc lập, sáng tạo ở mỗi ngƣời học.
5. Nội dung chi tiết môn học
Chương 1. Tổng quan về công tác biên tập
1.1. Vị trí, vai trò của công tác biên tập
1.2. Những nội dung chính của công tác biên tập
1.3. Mối quan hệ biên tập viên – phóng viên trong toà soạn
Chương 2. Công tác tổ chức nội dung
2.1. Ý nghĩa của công tác tổ chức nội dung



5. Vũ Quang Hào, Ngôn ngữ báo chí, Nxb Giáo dục, Hà Nội, 2004. (Phòng Tƣ
liệu Khoa Báo chí).
6. Phạm Thị Lan, Câu sai trên báo in tiếng Việt, Luận văn thạc sĩ, Khoa Báo
chí Trƣờng Đại học KHXH&NV, năm 2006. (Trung tâm Thông tin Thƣ
viện Thƣợng Đình, 336, Nguyễn Trãi, Thanh Xuân, Hà Nội).
7. Dƣơng Xuân Sơn, Trịnh Đình Thắng, Phương pháp biên tập sách báo, Nxb
Văn hóa thông tin, Hà Nội, 1995. (Phòng Tƣ liệu Khoa Báo chí).
6.2. Học liệu tham khảo:
8. Nguyễn Đức Dân, Trần Thị Ngọc Lang, Câu sai và câu mơ hồ, Nxb Giáo
dục, Hà Nội, 1992. (Do giảng viên cung cấp).
9. Lô – íc – éc – vu – ê, Viết cho độc giả, Hội Nhà báo Việt Nam, Hà Nội,
1999. (Phòng Tƣ liệu Khoa Báo chí).
6.3. Các nguồn tư liệu khác:
10. www.nghebao.com (truy cập mạng Internet).
11. www.hocbao.com (truy cập mạng Internet).
12. Trần Thị Thảo, Bước đầu tìm hiểu về việc sử dụng dấu câu trong tít báo trực
tuyến Việt Nam hiện nay, Khóa luận tốt nghiệp, K48 CQ khóa 2002 – 2007.
(Phòng Tƣ liệu Khoa Báo chí).
7. Các hình thức tổ chức dạy học
7.1. Lịch trình chung:
Hình thức tổ chức dạy môn học
Lên lớp
Nội dung

Thực hành

xác định



Nội dung 5 2
Cộng

12

6

4
6

6

6
4

2

30

7.2. Lịch trình cụ thể cho từng nội dung:
Tuần 1. Nội dung 1: Dẫn nhập
Hình thức tổ

Thời gian,

chức dạy học

địa điểm


của bộ phận biên tập ở
một số tòa soạn báo.
- Những nội dung
chính của công tác biên
tập.
- Phân tích mối quan hệ
tác nghiệp giữa phóng
viên và biên tập viên.

Tuần 2. Nội dung 2: Công tác tổ chức nội dung
Hình thức tổ

Thời gian,

chức dạy học

địa điểm

Nội dung chính

Lý thuyết

- Ý nghĩa, vị trí của

(2 giờ tín chỉ )

công tác tổ chức nội


dung trong công tác

Yêu cầu SV

Ghi

chuẩn bị

chú

Thực hành

Mỗi sinh viên

(2 giờ tín chỉ)

chuẩn bị một phần
trình bày ngắn (5
phút/sinh viên) về
cách thức tổ chức


nội dung (đặc biệt
là những cách làm
hay, độc đáo) của
tờ báo sinh viên
đã khảo sát. SV sẽ
trình bày trong
tuần học tiếp theo.
Khuyến khích việc
theo dõi loạt bài
cùng đề tài trên


ngữ báo chí.

tr.22

- Yêu cầu về ngôn ngữ - Khảo sát và ghi
đối với văn bản báo

lại các lỗi sai về

chí.

ngôn ngữ trên một

- Các yếu tố chi phối

vài tờ báo (làm

các đặc điểm của ngôn việc cá nhân). Nộp
ngữ báo chí.

bài tập vào tiết

- Các hiện tƣợng mắc

đầu tiên của buổi

lỗi về ngôn ngữ trên

học kế tiếp.


Yêu cầu SV

Ghi

chuẩn bị

chú

Lý thuyết

- Các loại câu sai ngữ

- Đọc 6, tr.24 -

(2 giờ tín chỉ)

pháp trên báo in tiếng

tr.69.

Việt hiện thời.

Tuần 6. Nội dung 3: Biên tập ngôn ngữ văn bản báo chí
Hình thức tổ

Thời gian,

chức dạy học



tƣơng tự trên một số tờ
báo và đề xuất cách
sửa. Sinh viên nộp bài
vào cuối buổi học. Bài
làm ghi rõ họ tên, lớp.

Tuần 7. Nội dung 3: Biên tập ngôn ngữ văn bản báo chí
Hình thức tổ

Thời gian,

chức dạy học

địa điểm

Nội dung chính

Yêu cầu SV

Ghi

chuẩn bị

chú

Lý thuyết

- Các loại câu mơ hồ



rõ họ tên, lớp.

sinh viên mang
theo để làm bài
tập trong buổi học
của tuần 7.


Tuần 8. Nội dung 3: Biên tập ngôn ngữ văn bản báo chí
Hình thức tổ

Thời gian,

chức dạy học

địa điểm

Nội dung chính

Yêu cầu SV chuẩn

Ghi

bị

chú

Bài tập giữa kỳ



chức dạy học

địa điểm

Nội dung chính

Yêu cầu SV chuẩn

Ghi

bị

chú

Thực hành

Thực hành biên tập một - Tự hệ thống lại

(2 giờ tín chỉ )

bản thảo báo chí (cả về toàn bộ kiến thức
mặt nội dung và ngôn

của nội dung 2 và

ngữ).

nội dung 3.


chú


- Các yếu tố đƣợc sử
dụng để tổ chức thông
tin.

Tuần 11. Nội dung 4: Tổ chức nội dung thông tin trong tác phẩm báo chí
Hình thức tổ

Thời gian,

chức dạy học

địa điểm

Nội dung chính

Tự học xác định Ở nhà

Khảo sát việc tổ chức

(2 giờ tín chỉ )

thông tin trên một số tờ

Yêu cầu SV chuẩn

Ghi



(2 giờ tín chỉ )

của việc tổ chức nội

động nhóm.

dung thông tin trong

- Các vật dụng cần

tác phẩm báo chí vào

thiết để làm tốt bài

việc tổ chức một trang tập (1 tờ giấy
báo.

A3/nhóm, kéo, bút
màu, keo dán).

Tuần 13. Nội dung 5: Biên tập văn bản báo trực tuyến
Hình thức tổ

Thời gian,

chức dạy học

địa điểm



(1 giờ tín chỉ)

nêu ở phần lý thuyết

trƣớc.

Tuần 14. Nội dung 5: Biên tập văn bản báo trực tuyến
Hình thức tổ

Thời gian,

chức dạy học

địa điểm

Nội dung chính

Yêu cầu SV

Ghi

chuẩn bị

chú

Lý thuyết

- Quy trình biên tập



Nội dung chính

Yêu cầu SV

Ghi

chuẩn bị

chú

Thảo luận

- Thảo luận về cách

- Hệ thống lại

(2 giờ tín chỉ)

biên tập các tác phẩm

kiến thức của

báo in để đăng tải trên nội dung 5.
báo trực tuyến.

- Đọc báo trực

- Thảo luận về những


- Chuẩn bị đầy đủ học liệu cho những phần nội dung cần thiết khi giảng viên
yêu cầu.
- Có ý thức hợp tác tốt với nhóm làm việc trong các hoạt động thảo luận, thực
hành.
- Hạn chế tối đa việc vắng mặt trong những buổi làm bài tập, thực hành (trừ
những lý do bất khả kháng).
- Sinh viên đƣợc cộng điểm khuyến khích khi thực hiện bài tập cá nhân một
cách xuất sắc và có thái độ tích cực trong quá trình học tập.
9. Phương pháp, hình thức kiểm tra – đánh giá kết quả học tập môn học
9.1. Mục đích và trọng số kiểm tra :
Tính chất của
Hình thức
Bài tập cá nhân

nội dung kiểm tra

Mục đích kiểm tra

Chủ yếu về lý

Đánh giá ý thức học

thuyết

tập thƣờng xuyên và kỹ
năng làm việc độc lập

Trọng số
10%


đó.
Thi hết môn (theo lịch

Khả năng ứng dụng Đánh giá khả năng ứng 50%

sắp xếp của khoa/

dụng lý luận vào thực

trường)

tế một cách linh hoạt,
có hệ thống.

9.2. Tiêu chí đánh giá các loại bài tập và kiểm tra đánh giá
9.2.1 Bài tập viết cá nhân/tuần
Loại bài tập này thƣờng dùng để kiểm tra sự chuẩn bị, tự nghiên cứu của
sinh viên về một vấn đề không lớn nhƣng trọn vẹn. Các tiêu chí đánh giá loại
bài tập này có thể bao gồm:
+ Nội dung:
1. Xác định vấn đề nghiên cứu, nhiệm vụ nghiên cứu hợp lý.
2. Thể hiện kỹ năng phân tích, tổng hợp trong việc giải quyết các nhiệm vụ
nghiên cứu.
3. Có bằng chứng về việc sử dụng các tài liệu do giảng viên hƣớng dẫn.


+ Hình thức:
1. Ngôn ngữ trong sáng
2. Trích dẫn hợp lệ
3. Tuân thủ các qui định về hình thức trình bày các đề tài nghiên cứu khoa học

theo).
3) Tổng hợp kết quả làm việc nhóm.
4) Kiến nghị, đề xuất (nếu có).
Nhóm trưởng
(Kí tên)


9.2.3 Loại bài tập lớn học kỳ:
Nội dung:
1.Có bằng chứng rõ rệt về năng lực tƣ duy vấn đề một cách có hệ thống
có tƣ duy phê phán, kỹ năng phân tích, tổng hợp, đánh giá trong việc giải quyết
các nhiệm vụ nghiên cứu
2. Có bằng chứng về việc sử dụng các tài liệu, các kỹ thuật biên tập, các
phƣơng pháp, giải pháp, các kỹ năng do giảng viên hƣớng dẫn.
Hình thức:
4. Bố cục hợp lý, trình bày rõ ràng (tuân theo các quy định trình bày chung của
các đề tài nghiên cứu khoa học nhƣ về cỡ chữ, font chữ, dãn dòng, cách đánh số
mục, tiểu mục….).
5. Ngôn ngữ trong sáng
Biểu điểm trên cơ sở mức độ đạt các tiêu chí nêu trên:
Điểm

Mức độ đạt các tiêu chí

9 – 10

Đạt cả 6 tiêu chí

7–8



PGS.TS.Đinh Văn Hường